Bijlage 1.5 Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
http://persistent-identifier.nl/? identifier=urn:nbn:nl:ui:13-nqjn-zl. Delta-Phot Luchtfotografie. 1982. Luchtfoto Houten. Foto. DinoLoket. ‘GeoTop’. GeoTop. http://www2.dinoloket.nl/nl/about/modellen/geotop.html. Hessing, W.A.M, en K. Klerks. 2007. ‘Toelichting op de archeologische en cultuurhistorische beleidskaarten voor het grondgebied van de gemeente Houten Inventarisatie, onderbouwing en vertaling naar het ruimtelijk beleid.’ Vestigia rapport V335. Amersfoort: Vestigia BV. Kadaster. 1811. ‘Kadastrale Minuten’. 1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/. ———. 2013. ‘BAG-Viewer’. http://bagviewer.geodan.nl/index.html. Kadaster, en PDOK. 2014. ‘AHN2 en 3 - WCS service’. http://nationaalgeoregister.nl. Krekelbergh, N.J., en E. De Boer. 2005. ‘Houten (Ut.) - Prins Bernhardweg’. BILAN-rapport 2005/99. BILAN. Maas, G.J., W.M. van der Meij, S.P.J. van Delft, en A.H. Heidema. 2019. ‘Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart Nederland 1:50.000 (2019), achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand’. Wageningen: Wageningen Environmental Research. http://legendageomorfologie.wur.nl/. Mol, E., en A. Pels-Ouweneel. 2020. ‘Transect-rapport 2881 Houten, Prins Bernhardweg 10 Gemeente Houten (UT) Een Opgraving, variant Archeologische Begeleiding’. Transect-rapport 2881. Transect. de Mulder, E.J.F. 2003. ‘De ondergrond van Nederland’. Wolters-Noordhoff.
Nederlands Normalisatie Instituut. 1989. Geotechniek: classificatie van onverharde grondmonsters. Delft: Nederlands Normalisatie-instituut. oudhouten.nl. 2021. ‘Historie Houten’. https://www.oudhouten.nl/. Rensink, E., H.J.T. Weerts, M. Kosian, H. Feiken, en B.I. Smit. 2015. Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
31 ‘Archeologische Landschappenkaart van Nederland. Methodiek en kaartbeeld’. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. https://doi.org/10.17026/dans-xf6-ywnd. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 2016. ‘Kaart van verdedigingswerken, alle linies en stellingen’. https://landschapinnederland.nl/bronnen-enkaarten/militaire-landschapskaart. ———. 2017. ‘Rijksmonumentenregister’. Cultureelerfgoed.nl. https://cultureelerfgoed.nl/monumentenregister. ———. 2021. ‘Archis3 - Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed’. https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, en Data Archiving and Networking Services. ‘e-depot voor de Nederlandse archeologie’. http://www.edna.nl. SIKB. 2018. ‘BRL 4000: Beoordelingsrichtlijn Archeologie, versie 4.1’. SIKB. https://www.sikb.nl/doc/BRL4000/BRL%20SIKB%204000%20Archeologie %20versie%204_1.pdf. Stichting RAAP. 2017. ‘Indicatieve Kaart Militaire Waarden (IKME)’. december 22. ‘Topotijdreis’. http://www.topotijdreis.nl/. Van Dijk geo- en milieutechniek b.v. 2016. ‘Verkennend bodemonderzoek herontwikkeling, Plein 10-10a te Houten’. proj. nr. 153361. Van Dijk geoen milieutechniek BV. Verbraeck, A. 1966. ‘Geologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000, Blad 38 Oost Gorinchem’. Haarlem: Rijks Geologische Dienst. Verheij, R.S., en A.J. Wullink. 2021.
‘Archeologisch vooronderzoek Loerikseweg 11a in Houten, gemeente Houten (15775.001)’. Econsultancy-rapport 15775.001. Econsultancy BV.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
32
Figuren
Figuur 2: Luchtfoto actueel.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
33
Figuur 3: Topografische kaart.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
34
Figuur 4: Archeologische beleidskaart gemeente Houten (Hessing en Klerks 2007).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
35
Figuur 5: Nieuwe situatie. De magenta omlijning geeft de ligging van de nieuwe bebouwing aan.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
36
Figuur 6: Bouwjaren (Kadaster 2013).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
37
Figuur 7: DINOloket GeoTOP model (DinoLoket). Het plangebied ligt ter hoogte van de rode pijl.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
38
Figuur 8: Beddinggordels Holoceen (Cohen e.a. 2012).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
39
Figuur 9: Geologische kaart 38 Oost (Verbraeck 1966).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
40
Figuur 10: Geomorfologische kaart (Maas e.a. 2019).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
41
Figuur 11: Bodemkaart (Alterra 2014).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
42
Figuur 12: Boorbeschrijving uit het verkennende bodemonderzoek (Van Dijk geo- en milieutechniek b.v. 2016).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
43
Figuur 13: Hoogte-reliëfkaart (Actueel Hoogtebestand Nederland 2018).
Figuur 14: Hoogte-reliëfkaart detail (Actueel Hoogtebestand Nederland 2018). Hoogtewaarden zijn in meters ten opzichte van NAP.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
44
Figuur 15: Nieuwe kaart van den lande van Utrecht (Bernard de Roy 1743).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
45
Figuur 16: Kadastrale minuut 1811-1832, gemeente Houten, sectie A, blad 3 (Kadaster 1811). Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
46
Figuur 17: Topografisch militaire kaart 1850.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
47
Figuur 18: 464-1440-VREESWIJK-1882.
Figuur 19: 464-1444-VREESWIJK-1920.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
48
Figuur 20: 38F-1936-Houten / IJsselstein / Nieuwegein / Vianen.
Figuur 21: 38F-1959-Houten / IJsselstein / Nieuwegein / Vianen.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
49
Figuur 22: 38F-1969-Houten / IJsselstein / Nieuwegein / Vianen.
Figuur 23: 38F-1981-Houten / IJsselstein / Nieuwegein / Vianen.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
50
Figuur 24: Luchtfoto van de oude dorpskern van Houten, vanuit het zuidwesten (DeltaPhot Luchtfotografie 1982).
Figuur 25: 38F-1989-Houten / IJsselstein / Nieuwegein / Vianen.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
51
Figuur 26: Luchtfoto's van het plangebied tussen 2009 en 2011 (‘Topotijdreis’).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
52
Figuur 27: De geschatte ligging van een voormalige ondergrondse tank (paars), bebouwing op basis van de kadastrale minuut (groen) en reeds verwijderde bebouwing uit de 20e eeuw (blauw). De rechter blauwe zone omvat een gebied waarbinnen bebouwing gestaan kan hebben.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
53
Figuur 28: Archeologische terreinen (rood), vondstlocaties (geel) en zaken (blauw) uit ARCHIS (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 2021).
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
54
boorpunt Houtskool
Baksteen fragmenten
Aardewerk fragmenten
Fosfaatvlekken
1
-
-
-
-
2
X
X
-
X
3
X
-
X
X
4
X
X
X
X
5
X
-
X
X
Figuur 29: Boorpuntenkaart met archeologische indicatoren.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
Figuur 30: Schematische weergave van de boorprofielen.
56
Figuur 31: Foto van de boring 4, tussen 70 en 90 cm -mv.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
57
Figuur 32: Advieskaart. In de rode zone wordt een proefsleuvenonderzoek geadviseerd.
Bureau voor Archeologie Rapport 1126
Houten Plein 10 en 10a
Bijlage 1: Boorbeschrijvingen nr.
grens (cm - grond mv)
bijmenging
mediaan kleur
kalk
nieuwvormingen antropogene bijmengingen
overig
boven onder 1
beschrijver: C. de Jong 0
5 klinker
klinker
5
90 zand
zwak siltig
90
110 klei
sterk zandig
110
135 klei
zwak zandig
135
155 zand
zwak siltig
matig fijn donker-geel
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
155
165 zand
matig siltig
matig fijn licht-grijs
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
165
170 klei
sterk zandig
licht-grijs
kalkrijk
basis geleidelijk
170
190 zand
zwak siltig
matig fijn licht-geel
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
190
195 klei
sterk zandig
licht-grijs
kalkrijk
basis geleidelijk
195
220 zand
zwak siltig
matig fijn licht-grijs
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding
matig fijn bruin-grijs
kalkloos
cunet; zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp
licht-bruin-bruin
kalkrijk
basis geleidelijk
licht-grijs
kalkrijk
spoor roestvlekken
basis scherp
2
grondwaterstand tijdens boring: 250 (cm - mv) beschrijver: C. de Jong 0
5 klinker
klinker
5
55 zand
zwak siltig
55
75 klei
sterk zandig; zwak humeus
donker-bruin-grijs kalkrijk
75
125 klei
sterk zandig; zwak grindig; zwak humeus
donker-bruin-grijs kalkrijk
matig fijn donker-geel
kalkloos
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp weinig houtskoolspikkels spoor baksteen spoor fosfaatvlekken
basis geleidelijk basis diffuus; spoor gele vlekken
nr.
grens (cm - grond mv)
bijmenging
mediaan kleur
kalk
nieuwvormingen antropogene bijmengingen
overig
boven onder 125
155 klei
sterk zandig; zwak humeus
licht-bruin-grijs
155
170 zand
zwak siltig
matig fijn licht-grijs
kalkrijk
170
200 zand
kleiig
matig fijn licht-grijs
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
200
210 zand
zwak siltig
matig fijn licht-grijs
kalkloos
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
210
220 klei
sterk zandig
licht-grijs
kalkrijk
basis geleidelijk
220
250 zand
zwak siltig
kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; kleilagen
matig fijn grijs
kalkrijk
spoor baksteen weinig fosfaatvlekken
kleilagen; zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
3
4
baksteen- of aardewerkfragment, niet verzameld; basis geleidelijk
beschrijver: C. de Jong 0
15 klei
zwak zandig; sterk humeus
donker-bruin-grijs kalkloos
basis scherp
15
40 klei
sterk siltig
bruin
basis scherp; opgebrachte grond
40
60 klei
zwak zandig; matig humeus
donker-bruin-grijs kalkloos
spoor aardewerkfragmenten aardewerkfragment, rood, 1cm, enkel glazuur;; basis scherp
60
80 klei
zwak zandig; matig humeus
donker-bruin-grijs kalkarm
spoor baksteen spoor houtskoolspikkels
80
125 klei
zwak humeus; sterk zandig
grijs
kalkrijk
125
160 klei
sterk zandig
licht-grijs-bruin
kalkrijk
160
180 klei
sterk zandig
licht-geel-grijs
kalkrijk
spoor fosfaatvlekken
basis geleidelijk
180
200 zand
zwak siltig
matig fijn licht-geel
kalkrijk
weinig fosfaatvlekken
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk
200
220 zand
zwak siltig
matig fijn licht-geel
kalkrijk
weinig fosfaatvlekken
zand matig afgerond; matig kleine spreiding
220
250 zand
zwak siltig
matig fijn licht-grijs
kalkrijk
kalkloos
weinig fosfaatvlekken
baksteen- of aardewerkfragment; basis scherp basis geleidelijk basis scherp
zand matig afgerond; matig kleine spreiding beschrijver: C. de Jong
nr.
grens (cm - grond mv)
bijmenging
mediaan kleur
kalk
nieuwvormingen antropogene bijmengingen
overig
boven onder 0
10 klei
matig zandig; sterk humeus
donker-bruin-grijs kalkloos
10
25 klei
matig humeus; zwak zandig
grijs-bruin
kalkrijk
25
35 klei
sterk zandig; zwak grindig; matig humeus
bruin-grijs
kalkrijk
35
70 klei
matig humeus; zwak zandig
bruin-grijs
kalkrijk
weinig aardewerkfragmenten weinig baksteen spoor houtskoolspikkels
verroest materiaal; baksteenfragment rood zacht, 40-50; basis scherp
70
125 klei
zwak zandig; matig humeus
bruin-grijs
kalkrijk
weinig aardewerkfragmenten spoor baksteen spoor houtskoolspikkels
3 aardewerkfragmenten, 5mm, rood, dubbel glazuur oranjerood, 70-80 cm-mv; 2 aardewerkfragmenten, 3cm, wand, enkel glazuur oranjerood, 120-130 cm-mv; aardewerkfragment, rood, dubbelglazuur oranje en rood, 120-130 cm-mv; 2 baksteenfragmenten, rood, zacht, 100-110 cmmv; baksteenfragment, rood, 1cm, zacht; basis scherp
125
170 klei
zwak humeus; matig zandig
grijs
kalkrijk
spoor fosfaatvlekken
170
210 klei
zwak humeus; sterk zandig
grijs
kalkrijk
spoor fosfaatvlekken
210
250 zand
zwak siltig
matig fijn geel
kalkrijk
5
basis scherp spoor aardewerkfragmenten aardewerkfragment, rood, 5mm, enkel glazuur rood-oranje; spoor zwarte vlekken; spoor zandbrokjes; omgewerkte grond; basis scherp verkoold materiaal; veel zwarte vlekken; omgewerkte grond; basis scherp
spoor aardewerkfragmenten mogelijk aardewerkfragment, zwart, bruine laag, onregelmatig, 140-150 cm-mv; basis scherp weinig gele vlekken; basis geleidelijk zand matig afgerond; matig kleine spreiding; kleilagen beschrijver: C. de Jong
0
5 tegel
tegel
5
10 zand
zwak siltig
10
40 klei
matig zandig; matig humeus
matig fijn donker-geel
kalkloos
donker-grijs-bruin kalkrijk
zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis scherp; cunetzand spoor aardewerkfragmenten aardewerkfragment, rood, 5mm, dubbel glazuur, 30-40 cm-mv; weinig baksteen aardewerkfragment, wit, glazuur, 1cm, 30-40 cm-
nr.
grens (cm - grond mv)
bijmenging
mediaan kleur
kalk
nieuwvormingen antropogene bijmengingen
overig
boven onder
40
95 klei
matig humeus; zwak zandig
donker-grijs-bruin kalkrijk
95
140 klei
zwak humeus; zwak zandig
bruin-grijs
kalkrijk
140
200 zand
zwak siltig
matig fijn licht-geel
kalkrijk
Coördinaten van de boringen: nr.
X (m RD)
Y (m RD)
Z (cm NAP)
1
139462
448736
294
2
139472
448726
294
3
139482
448743
310
4
139497
448741
338
5
139500
448751
330
spoor fosfaatvlekken
weinig houtskoolspikkels
mv; 2 botfragmenten, onverbrand, 20-30 cm-mv; basis scherp
spoor baksteen weinig houtskoolspikkels
2 baksteenfragmenten, rood, 50-60 cm-mv; mortel; basis geleidelijk basis geleidelijk zand matig afgerond; matig kleine spreiding; basis geleidelijk