Bijlage 1.4 - 3. Maatschappelijke Voorzieningen

Onderzoeksresultaten werkgroep Maatschappelijke Voorzieningen

Ruimtelijke Koers

VISIE OP DE MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN IN DE RUIMTELIJKE KOERS

Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................... 2 2. Domeinbeschrijving en huidig beleid.................................................................................... 4 3. Trends en ontwikkelingen .................................................................................................... 6 4. Ambities............................................................................................................................... 8 5. Huidige situatie maatschappelijke voorzieningen ............................................................... 10 6. Autonome ontwikkeling maatschappelijke voorzieningen tot 2023 ..................................... 15 7. Betekenis ruimtelijke ontwikkelrichting(en) voor maatschappelijke activiteiten en accommodaties ................................................................................................................. 17 8. Indicatie benodigde voorzieningen op basis van ruimtelijke modellen uit de Ruimtelijke Koers ................................................................................................................................. 19

1. Voorzieningenkaart Houten ............................................................................................... 24 2. Aanbod maatschappelijke voorzieningen per 1 januari 2019 ............................................. 25 3. Ruimtelijke modellen en genormeerde oppervlakte per ontwikkelingsmodel per Voorziening……………………………………………………………………………………..…..26 Bijlage: Ruimte voor sport in Houten

1

Werkgroep voorzieningen Ruimtelijke Koers 1 Inleiding Aanleiding In het kader van de Ruimtelijke Koers wordt onderzocht of de gestelde ambitie van het college, het realiseren van 4.300 – 5.300 tot 2040 mogelijk is. In deze notitie wordt ingegaan op de implicaties voor de maatschappelijke voorzieningen. Voorts wordt een voorlopig beeld geschetst van het toekomstige vraag en aanbod van voorzieningen en activiteiten. In de op een later moment vast te stellen “Visie op maatschappelijk vastgoed” en het nieuwe “Integraal Huisvestingsplan Onderwijs”(oplevering begin 2020) zal een verdere uitwerking van de vraag en het aanbod van maatschappelijke voorzieningen plaatsvinden.

Relatie met Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan onderwijs (IHP) is een huisvestingsplan van de gemeente samen met de schoolbesturen. Het IHP vormt het beleidsmatig kader voor huisvesting van de onderwijsvoorzieningen in de gemeente Houten. Het informeert over de beschikbare voorzieningen en de omvang van de in de komende jaren noodzakelijke huisvestingsvoorzieningen voor het onderwijs. De leerlingenprognose is een belangrijke basis voor het IHP. Indien er sprake is van ruimtelijke ontwikkelingen (woningbouw) kan dit van invloed zijn op de leerlingenprognoses en dus de huisvestingvoorzieningen voor onderwijs. Voor het nieuw op te stellen IHP is het van belang te weten waar en hoeveel woningen worden gerealiseerd en voor welke doelgroep. Op grond daarvan kan een leerlingenprognose worden opgesteld waarmee kan worden vastgesteld welke gevolgen de ‘Ruimtelijke Koers’ heeft voor het al dan niet stichten van extra scholen.

Opgave Eén van de randvoorwaarden voor een leefbare, complete stad is een divers en hoogwaardig voorzieningenniveau. Bewoners hebben behoefte aan (maatschappelijke) voorzieningen voor hun ontwikkeling, gezondheid, ter ontspanning of als vangnet. Nabijheid van basis- en middelbare scholen, jeugd-, zorg-, en basisvoorzieningen, kunst & cultuur, groen-, speel- en sportvoorzieningen zijn cruciaal voor de kwaliteit van leven en een samenhangende sociaal-ruimtelijke structuur in ontwikkelgebieden en de bestaande stad. In een ‘complete’ stad heerst een goede balans tussen wonen en niet-wonen. Maatschappelijke voorzieningen en accommodaties zijn geen doel op zich maar een middel om de leefbaarheid en participatie in de gemeente Houten te versterken. De voorzieningen maken het mogelijk dat hier activiteiten kunnen worden georganiseerd/ontplooid. Naast een inventarisatie van de huidige voorzieningen en beleidsontwikkelingen is het in het kader van de Ruimtelijke Koers noodzakelijk om vooruit te kijken naar de demografische, huishoudensontwikkeling en de ruimtelijke ontwikkelingsrichtingen die in de koers worden uitgewerkt en wat de implicaties hiervan zijn voor de maatschappelijke voorzieningen en accommodaties. In eerste instantie wordt in deze notitie het beeld tot 2023 geschetst vanuit de autonome situatie.

Voor de periode daarna geven de nieuw op te stellen visie maatschappelijk vastgoed en het nieuw op te stellen Integraal Huisvestingsplan Onderwijs meer inzicht. Deze zullen uiterlijk eind 2020 worden opgeleverd. De uitwerking van de Ruimtelijke Koers zal in de visie en de uitwerking van het IHP worden meegenomen. Deze notitie beschrijft een grove indicatie van hetgeen gewenst dan wel noodzakelijk is op het vlak van de maatschappelijke voorzieningen.

Leeswijzer -

H2. De variëteit aan maatschappelijke voorzieningen (welzijn, ontmoeting, sport, cultuur, zorg, etc.) in 2019 wordt belicht. Om welke voorzieningen gaat het: de domeinomschrijving en huidig beleid.

2

-

-

H3. Trends en ontwikkelingen. In dit hoofdstuk worden een vijftal relevante trends beschreven, vervolgens wordt ingegaan op de te tot en met 2023 te verwachten patronen c.q. wenselijke maatschappelijke voorzieningen. H4. In dit hoofdstuk worden de ambities beschreven die voortkomen uit gemeentelijke beleidsstukken en/of besluiten. H5. In dit hoofdstuk wordt het huidig gebruik van de maatschappelijke voorzieningen beschreven. H6. In dit hoofdstuk wordt de autonome ontwikkeling tot 2023 beschreven. Daarnaast wordt een confrontatie van het aanbod in 2019 en gemaakt van het de verwachte vraag in 2023 beschreven. H7. In dit hoofdstuk wordt de betekenis van de conceptuele ruimtelijke modellen (uit de Ruimtelijke Koers) voor maatschappelijke voorzieningen beschreven H8. In dit hoofdstuk worden de financiële consequenties beschreven van de gekozen ruimtelijke ontwikkelingrichting(en) voor maatschappelijke voorzieningen.

3

2 Domeinbeschrijving en huidig beleid In dit hoofdstuk worden de verschillende domeinen die we onder maatschappelijke voorzieningen verstaan beschreven (onderwijs, kunst en cultuur en sport). Daarnaast wordt het huidige beleid ten aanzien van die domeinen kort geschetst.

Onderwijs De gemeente heeft als wettelijke taak om te voorzien in de onderwijshuisvesting voor het primair en voortgezet (speciaal) onderwijs. De stichting van scholen, het instituut, is daarentegen voorbehouden aan de minister. De stichtingsnorm van een basisschool is afhankelijk van het aantal inwoners per km2 oppervlakte van de gemeente; hoe dichter bevolkt, hoe hoger de norm. Dit geldt tevens voor de opheffingsnorm. De huidige stichtingsnorm voor Houten is 242 leerlingen, de opheffingsnorm bedraagt 145 leerlingen. De schoolbesturen hebben wettelijke mogelijkheden om scholen onder de opheffingsnorm in stand te houden met het toepassen van een gemiddelde schoolgrootte. De minimale omvang in Houten is 23 leerlingen. Daaronder zal de bekostiging door het Rijk worden beëindigd. Primair onderwijs bestaat uit basisonderwijs en speciaal basisonderwijs. Voortgezet (speciaal) onderwijs en speciaal basisonderwijs zijn bovenwijkse voorzieningen. Voor het voortgezet onderwijs en het basisonderwijs zijn normen opgenomen in de gemeentelijke huisvestingsverordening. Bovenop de landelijke wetgeving hanteert de gemeente voor de onderwijshuisvesting de Verordening voorzieningen onderwijs en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2016-2020. Basisonderwijs De basisschool is een buurtvoorziening.

Voor deze voorziening is beschikbaarheid in de directe omgeving van de plek waar kinderen wonen, van belang. Dat betekent dat in elke wijk waarin woningen worden gerealiseerd, bekeken moet worden op welke wijze de daaruit voortvloeiende onderwijsbehoefte wordt vormgegeven. Voor de realisatie van nieuwe basisscholen ligt een ambitie om kindcentra te realiseren. Zie ambities in hoofdstuk 4. Voortgezet onderwijs Het voortgezet onderwijs is een bovenwijkse voorziening. Hierbij is een verkeersveilige bereikbaarheid van belang. Voor het voortgezet onderwijs zijn de normen met betrekking tot omvang in relatie tot het leerlingaantal per opleiding uitgewerkt in de huisvestingsverordening. Speciaal onderwijs Ook het speciaal onderwijs is een bovenwijkse voorziening, met dien verstande dat dit onderwijs ook een regiofunctie heeft. Het speciaal (basis) onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs kennen geen uniforme normen. Deze onderwijssoort kent een grote diversiteit. De normen voor omvang in relatie tot aantal leerlingen zijn uitgewerkt in de huisvestingsverordening.

Kunst en Cultuur Cultuur heeft een intrinsieke, sociale en economische waarde voor de Houtense gemeenschap. Het culturele veld bestaat uit een veelheid aan organisaties en particulieren die elk voor zich en gezamenlijk sinds jaar en dag veel voor Houten tot stand brengen. In de Cultuurvisie 2017 zijn de speerpunten bepaald voor de verdere ontwikkeling op het gebied van cultuur in Houten. Deze speerpunten zijn te vatten in drie overkoepelende thema’s: 1. We maken het actief beoefenen van cultuur voor alle inwoners toegankelijk. Het actief beoefenen van cultuur speelt een belangrijke rol in de sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dit geldt ook voor volwassenen. Cultuur kan ook een ingang zijn tot gezond en actief blijven, ontmoeting en zingeving. We focussen daarbij op het wegnemen van financiële en psychologische drempels. Leidraad daarbij is keuzevrijheid voor onze inwoners.

4

2. We stimuleren de inzet van cultuur op andere terreinen. Cultuur staat niet op zichzelf, maar kent vele kanten en raakvlakken met andere domeinen. Omdat cultuur kan verrassen en mensen andere inzichten biedt kan cultuur andere beleidsdomeinen ondersteunen. 3. We borgen en verbeteren de huidige culturele infrastructuur. Een goede culturele infrastructuur is randvoorwaardelijk voor het bloeiende culturele leven in Houten. Het borgen en verbeteren hiervan vergt voortdurend aandacht. De cultuurvisie sluit aan op de toekomstvisie Houten 2025. De principes "We stellen de mens centraal", "We waarderen verschillen" en "We bouwen voort op ons ruimtelijk DNA" komen terug in diverse speerpunten. De principes worden toegespitst op de rol die cultuur daarin kan spelen en wat daarvoor nodig is.

Sport De gemeente heeft geen wettelijke taak om te voorzien in ruimte voor sport en bewegen. Dit laat onverlet dat de gemeente vanuit haar autonome verantwoordelijkheid voorziet in:   

Gemeentelijke binnensportaccommodaties; Ruimte voor sport en bewegen in de openbare ruimte; Ruimte voor (anders-)georganiseerde buitensport.

Binnensportaccommodaties (sporthallen en zwembad) De realisatie van nieuwe sporthallen wordt in bijna alle gevallen gekoppeld aan de aanwezigheid/realisatie van scholen voor voortgezet onderwijs (qua oppervlakte vertegenwoordigt een sporthal het equivalent van 3 gymzalen). De realisatie van de kleinere binnensportaccommodaties (gymzalen) volgt de benodigde gymcapaciteit van primair onderwijs. Zowel sporthallen als zwembaden zijn bovenwijkse voorzieningen en voor wat betreft de vestiging zijn naast het benodigde draagvlak, ook de combinatiemogelijkheden en een evenwichtige spreiding over de stad belangrijke factoren. Sport in de openbare ruimte Sport in de openbare ruimte is bij uitstek een buurtgebonden voorziening en wordt altijd binnen het plangebied gerealiseerd. Het streven is naar dubbelgebruik van de ruimte. De gerealiseerde openbare ruimte (stenig en groen) is ook geschikt voor sportief gebruik, spelen en bewegen. Dit kan op verschillende manieren stedenbouwkundig of landschappelijk worden vormgegeven; door bijvoorbeeld routes, trap- en speelveldjes, bootcampterreinen en uitdagende trappen of hoogteverschillen die al dan niet onderdeel van een park zijn.

Ruimte voor (anders-) georganiseerde buitensport Bij de berekening van ruimtevraag voor buitensportareaal wordt uitgegaan van gemiddelde referentiecijfers voor de drie grootste verenigingssporten (voetbal, hockey en tennis). Op grond van woningaantallen en verwachte bevolkingssamenstelling wordt de behoefte aan velden voor deze sporten berekend. Nadeel daarvan is de beperking in type/soorten sporten en de vastgeklinkte verhouding (in grootte) tussen sporten onderling. Het is van belang om in planvorming tijdig voldoende sport-ruimte op te nemen, maar ook ruimte te laten deze bottom-up, in overleg met sportaanbieders en bewoners, in te vullen. Geografisch gezien heeft Houten de buitensportvoorzieningen (incl. een aantal sporthallen) voornamelijk geclusterd aan de rand van de stad.

5

3 Trends en ontwikkelingen In relatie tot maatschappelijke voorzieningen zijn een aantal trends en ontwikkelingen van belang. Een aantal trends en ontwikkelingen versterken elkaar of hangen met elkaar samen.

Demografie 1

2

In de komende decennia is er in Houten sprake van zowel dubbele vergrijzing als van ontgroening . Zowel enkelvoudig als in relatie tot andere trends, heeft dit effect op de mate waarin specifieke voorzieningen in Houten aanwezig moeten zijn. Denk aan scholen (basis en voortgezet), maar ook aan sportvoorzieningen (binnen en buiten). Of aan voorzieningen gericht op oudere inwoners. In meerdere documenten en op meerdere momenten, bijvoorbeeld tijdens de Dag van Ruimte (maart 2017) is aangegeven dat toekomstige woningbouw zich o.a. moeten richten op ouderen. Dit zou betekenen dat er mogelijk ook meer voorzieningen gericht op ouderen nodig zouden kunnen zijn. Maar Houten heeft ook inwoners van andere leeftijden, die weer behoefte hebben aan andersoortige voorzieningen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de leeftijdsopbouw in leeftijdscategorieën (bevolkingsprognose februari 2020). Bij deze prognose is rekening gehouden met het woningbouwprogramma zoals opgenomen in de Ruimtelijke Koers (dus in totaal 5.800 waarvan 4.800 woningen in de ontwikkelgebieden en 1.000 woningen uit bestaande planvoorraad).

0-14 15-74 75+ Totaal

2001 9168 25480 1329 35977

2010 10547 34967 2109 47623

2020 9530 37937 2671 50138

2021 9407 38482 2751 50640

2022 9332 38848 3025 51205

2023 9244 39020 3225 51489

2024 9146 38997 3420 51563

2025 9085 39052 3626 51763

2030 9270 39701 4856 53827

2040 10293 40328 7568 58189

Passend zelfstandig wonen Als gevolg van de decentralisaties gaat het aantal intramurale zorgplaatsen aanmerkelijk dalen. Dit geldt zowel voor de GGZ- als voor de ouderen- jeugdigen en gehandicaptenzorg. Gevolg; mensen wonen langer zelfstandig of gaan voor ’t eerst of opnieuw dit doen. Deze ontwikkeling vraagt niet alleen aandacht vanuit het perspectief van wonen en zorg, maar zeker ook vanuit de kwantiteit en kwaliteit van het voorzieningenniveau. En, niet te vergeten de inrichting van de openbare ruimte.

Technologische ontwikkelingen De technologische ontwikkelingen staan niet stil. Relevante voorbeelden in het kader van deze notitie ten behoeve van de Ruimtelijke Koers zijn bijvoorbeeld: De toename van het online winkelen Omdat bijvoorbeeld ook supermarkten hierop inspelen, betekent dat mensen ook als ze minder mobiel zijn, toch de dagelijkse boodschappen thuis krijgen bezorgd. De introductie van zelfrijdende auto’s Anno 2019 staat het zelfrijdend vervoer nog in de kinderschoenen. Maar het is niet ondenkbaar, dat dit in het komend decennium gaat veranderen. Er vanuit gaande dat dit het geval is, betekent dat inwoners, mits aangesloten op het zelfvoorzienende systeem, worden gehaald en gebracht zonder tussenkomst van andere personen. De mobiliteit van een deel van de inwoners wordt daardoor vergroot. De grotere impact van robots in ons dagelijks leven Wat voor het zelfrijdend vervoer geldt, is ook van toepassing op de betekenis van robotica in ons dagelijks bestaan. 1 2

De toename van het aantal 80-plussers binnen de categorie 65-plussers. Afname van het aantal jongeren

6

Toenemende technologie in de zorg. Deze ontwikkelingen dragen er aan bij dat mensen in een aantal gevallen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Echter, alleen de inzet van technologische middelen zal niet voldoende zijn. Intermenselijk contact geeft voor bijna iedereen de meeste betekenis aan de kwaliteit van het eigen leven. Voor een ‘persoonlijke overheid’ en in relatie tot technologische ontwikkelingen, is laaggeletterdheid een aandachtspunt. Dit in de wetenschap dat volgens landelijke cijfers, anno 2017, 1 op de 9 inwoners laaggeletterd is. Een groot deel daarvan behoort tot de 18+ autochtone Nederlander.

Behoefte aan nabijheid Hoewel bij veel mensen de gedachte nog leeft dat de samenleving individualistischer wordt, is er tegelijkertijd sprake van behoefte aan collectiviteit. In het kader van deze wordt de term ‘glokalisering’ geïntroduceerd. Daarmee wordt aan de ene kant bedoeld dat we, als we dat willen, online verbonden kunnen zijn met de rest van de wereld. Maar dat aan de andere kant voor veel mensen de behoefte lijkt te groeien, om tegelijkertijd ook verbonden zijn met de eigen straat of buurt. In dat verband hebben (maatschappelijke) voorzieningen een relevante functie; ze maken fysieke ontmoeting mogelijk. Wijkvoorzieningen worden zo dicht mogelijk bij de inwoner georganiseerd.

Participatiesamenleving Met het noemen tijdens de Troonrede van 2013 van het begrip ‘participatiesamenleving’ introduceerde Koning Willem Alexander een bouwsteen voor de decentralisaties van 2015. De kern (in ieder geval voor de WMO) hiervan is, dat mensen omzien naar elkaar en geacht worden langer zelfstandig thuis te wonen. En niet onbelangrijk een terugtredende overheid en burgers die geacht worden, steeds meer verantwoordelijkheid te dragen. Ook voor de eigen leefomgeving. Vragen bij deze trends zijn;  Waar is de gemeente als lokale overheid anno 2019 nog wel verantwoordelijk voor en wat ‘laat ze los’?  En ‘hoe’ wordt er los gelaten?  Hoe wordt omgegaan met groepen mensen die minder of niet in staat zijn voor zichzelf te zorgen?  Heeft deze trend betekenis voor het lokale voorzieningenniveau?

7

4 Ambities De in dit hoofdstuk vermelde ambities komen onder meer voort uit gemeentelijke beleidsstukken en/of besluiten. Multifunctionaliteit van gemeentelijk vastgoed Het streven naar multifunctionaliteit van gemeentelijk vastgoed maakt een groot deel uit van de gemeentelijke ambities. Het collegeprogramma stelt daarover: “We komen tot een visie op het multifunctioneel gebruik van gemeentelijke accommodaties voor zowel sport als welzijns-, cultuur- en schoolgebouwen”.

Inclusieve samenleving Houten gaat uit van een inclusieve samenleving waarin iedereen tot zijn recht komt en op een gelijkwaardige manier deelneemt aan de maatschappij. Om verschillende doelgroepen te kunnen bedienen, moet er vooral aandacht zijn voor het verbeteren van gezamenlijk ruimtegebruik en de zorglogistiek. Geen diensten meer voor specifieke zorggroepen, maar zoveel mogelijk meervoudig gebruik door verschillende groepen inwoners. Dat leidt ook tot meer flexibiliteit van ruimtegebruik en een efficiënte inzet van middelen. Invoering van inclusief onderwijs is een verdere verbijzondering en heeft tevens gevolgen voor de onderwijshuisvesting.

Opzetten kindcentra De raad heeft het manifest “Passend onderwijs passend maken in Houten” in 2018 ondertekend. Doelstelling is dat alle kinderen, als het kan, naar het regulier onderwijs gaan. Dit heeft gevolgen voor de onderwijshuisvesting. Niet zozeer in de omvang, maar wel hoe die onderwijshuisvesting wordt vormgegeven. Hierbij valt onder te denken aan meerdere kleinere instructieruimten. De gebouwen zijn geschikt voor de opvang van kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar. De kinder- en peuteropvang hebben sinds jaren een prominente plek in het vormgeven van de doorgaande leerlijn in de voorschool en in het primair onderwijs. Financiering van de huisvesting van kinder- en peuteropvang vindt buiten de middelen van onderwijshuisvesting plaats. Hier ligt geen gemeentelijke taak. De kinder- en peuteropvang organisaties, de schoolbesturen en de gemeente werken nauw samen in het bieden en uitwerken van mogelijkheden binnen de onderwijshuisvesting. Een verdere uitwerking zowel op het vlak van huisvesting als financiering vindt plaats in het integraal Huisvestingsplan.

Duurzaamheid Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe gebouwen in Nederland bijna energieneutrale gebouwen (BENG) zijn. Met het oog op de voorbeeldfunctie die schoolgebouwen vervullen is er de ambitie naar de vorming van volledig energieneutrale gebouwen. Of volledig energieneutrale schoolgebouwen haalbaar zijn hangt mede af van het onderzoek door de schoolbesturen en de gemeente in het kader van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (gereed begin 2020).

Beweegstimulerende schoolomgeving/gezonde schoolpleinen Er dient een praktische balans worden gevonden tussen de verharding van schoolpleinen en de hoeveelheid groen. Naast de diversiteit in het spelen en spelen in contact met de natuur dragen groene schoolpleinen ook bij aan natuurlijke afwatering op schoolpleinen. De jeugd moet verleid worden tot lichamelijke activiteiten. In een zandbak spelen of aan een rekstok hangen is niet meer toereikend. Ook hier zijn goede mogelijkheden voor dubbelgebruik van de ruimte op het schoolplein, bij overdag een speelstraat en ’s avonds parkeerterrein. Maar ook meer mogelijkheid voor sport en bewegen voor bewoners.

Sociaal culturele centra ontwikkelen in een multifunctioneel concept Bij de ontwikkeling van sociaal cultureel centra in Houten wordt uitgegaan van een multifunctioneel concept.

8

Het meest voor de hand liggende concept is het combineren van een sociaal cultureel centrum met een onderwijsinstelling. De huidige bezetting van de bestaande sociaal culturele centra in Houten-Noord is laag tot erg laag. Dit is inefficiënt en biedt onvoldoende de gelegenheid voor ontmoeting (beleidsdoelstelling uit de gemeentelijke nota Inkleuring). De accommodaties zijn grotendeels afgeschreven, hetgeen een kans biedt voor een nog nader te bepalen herontwikkeling. Om een ontmoetingsplek in de wijken Noordwest en Noordoost te realiseren, is een beheermodel nodig dat gepaard gaat met schaalvergroting van de sociaal culturele centra (in aantal minder en in bezetting beter; omvorming tot breed wijkcentrum) in de wijken Noordwest en Noordoost.

Bij ontwikkeling van wijkcentra rekening houden met gevolgen vergrijzing De vergrijzing in Houten-Noord leidt ertoe dat de groep 65-plussers meer dan verdubbelt. Daar moet bij de ontwikkeling van wijkcentra in Houten-Noord rekening mee worden gehouden. Dit betekent een aanbod van activiteiten aan deze doelgroep, maar ook de fysieke bereikbaarheid en toegankelijkheid verdient extra aandacht.

Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen Zowel leegstaande klaslokalen (24/7) als elke basisschool in het geheel (op werkdagen na 17.00 uur en in het weekend), in te zetten als een kleinschalige multifunctionele accommodatie of Kindcentrum.

Multifunctioneel gebruik van sporthallen en gymzalen In de sportnota is vastgesteld dat de binnensportaccommodaties voor meerdere doeleinden worden gebruikt en dus multifunctioneel zijn. Op tijden dat een onderwijsinstelling/vereniging niet actief is, moet de sportaccommodatie optimaal benut worden en moet (recreatief) medegebruik mogelijk zijn. Kantines van sportverenigingen op de doordeweekse dagen tot 17.00 uur in te zetten voor medegebruik door derden. In 2020 vindt de pilot plaats voor het openzetten van de sportparken.

Nabijheid van voorzieningen versus eigendom Het gegeven dat een dienst of een functie in nabijheid wordt aangeboden, is belangrijker dan in welke (wiens) ‘stenen’ dat gebeurt. Dat is ook een antwoord op de vraag of de gemeente per definitie eigenaar moet zijn van ‘maatschappelijke’ stenen. Het (tijdelijk) huren van een corporatiewoning, het gebruik maken van leegstaande klaslokalen of kantoorgebouwen of bijvoorbeeld het buurthuis in de Ecowijk, is niet alleen voordeliger qua kosten, maar zorgt ook voor flexibiliteit.

9

5 Huidige situatie maatschappelijke voorzieningen 5.1 Onderwijs Ten behoeve van het Primair onderwijs zijn er in elk kwadrant meerdere schoollocaties. De locaties zijn verdeeld over de verschillende denominaties (Rooms Katholiek, Openbaar en Protestants Christelijk). Het Montessori onderwijs in Houten heeft nu nog 3 locaties. Een onderzoek is gaande naar de realisatie van één unilocatie. Het Reformatorisch onderwijs heeft één locatie. Het economisch eigendom van basisscholen ligt altijd bij de gemeente. Het juridisch eigendom ligt voor de meeste scholen bij het betreffende schoolbestuur. Uitzonderingen hierop zijn de Montessori-locatie Vikingenpoort, MFA de Limes en twee schoolwoningen (Merantihout en Plantagepolder), waarvan ook het juridisch eigendom bij de gemeente ligt. Op het moment dat een schoolgebouw aan het onderwijs wordt onttrokken, vervalt ook het juridisch eigendom aan de gemeente. Overzicht onderwijs en kinder/peuteropvang

10

5.2 (Sociaal) culturele voorzieningen De sociaal culturele centra (SCC) in Houten zijn in eigendom bij de gemeente. Van oorsprong kent Houten een spreiding van minimaal 1 sociaal cultureel centrum per kwadrant en 1 per kleine kern. De verantwoordelijkheid voor het beheer en de exploitatie ligt in het geval van SSC de Meerkoet, Schoneveld en Enter bij Van Houten&Co. In Noordoost zijn bewoners relatief ontevreden over de voorzieningen voor jongeren en ouderen. De wijk heeft ook nauwelijks kleinschalige ontmoetingscentra voor ouderen. Daarom ligt het voor de hand om in dit kwadrant gericht te zoeken naar geschikte locaties voor kleinschalige ontmoetingscentra voor ouderen en een geschikte locatie voor wijkgericht tienerwerk (in overleg met Enter). In Noordwest worden de bestaande kleinschalige ontmoetingscentra voor ouderen (Markant, Houtens Erf) gekoesterd. In het Centrum is het Huis van Stad gelegen. In deze gemeentelijke huisvesting zijn maatschappelijke voorzieningen als bijvoorbeeld de bibliotheek en de welzijnsinstelling Van Houten&Co ondergebracht. Andere partijen als bijvoorbeeld Reinaerde, Lister, en GGD zijn bij de samenwerking betrokken. De coöperatie ‘Houtense Helden’ is gehuisvest in het voormalige politiebureau. Het jongerencentrum voor podiumkunsten Shine vindt hier ook onderdak. Theater aan de Slinger heeft een eigen voorziening in het centrum.

De locatie, eigendom van de gemeente, biedt ruimte en huisvesting aan het theater (met een grote zaal van 292 stoelen en een kleine zaal annex bioscoop met 91 stoelen) en de lessen van het Houtens Muziek Collectief en college De Heemlanden. In elk kwadrant zijn er één of meerdere kerken. Deze zijn alle eigendom van het betreffende kerkgenootschap. In een aantal gevallen hebben kerken ook aanvullende lokalen/ruimten die mogelijk verhuurd kunnen worden voor maatschappelijke activiteiten.

11

Overzicht (sociaal) culturele voorzieningen

12

5.3 Sportaccommodaties Binnensport: er zijn sporthallen (drie) en gymzalen (zeven). Beide soorten voorzieningen zijn eigendom van de gemeente. Naast verenigingen maken ook basisscholen (gymlessen) gebruik van beide voorzieningen. Sporthal de Dome is een commercieel geëxploiteerde sporthal. Houtens (VMBO/MAVO+) maakt voor haar gymlessen gebruik van deze sporthal. Buitensport: De tennisparken inclusief grond zijn eigendom van de verenigingen. De sportparken voor voetbal, hockey en korfbal zijn in eigendom van de gemeente. Overzicht sport en spel

13

5.4 Burgerinitiatieven Er zijn meerdere initiatieven die nu gebruik maken van gemeentelijke accommodaties. De Techniekfabriek is nu gehuisvest in de leegstaande r.k.-school Zevensprong. De Krachtfabriek en het Wereldhuis zijn, voorlopig, ondergebracht in de Bengelbongerd. De overige initiatieven huren zelfstandig ruimten. De Wakkere Akker heeft bijvoorbeeld geen eigen ruimte en huurt deze bij de school De Brug. Deze gaat echter op termijn dicht en is daarvoor dan niet meer beschikbaar. Mogelijkheid is om de voorziening te realiseren in samenwerking met Proeftuin Meergeneratie Wonen Houten. Het overige aanbod van maatschappelijke voorzieningen in de verschillende kernen van Houten is in bijlage 2 opgenomen.

14

6 Autonome ontwikkeling maatschappelijke voorzieningen tot 2023 6.1 Algemeen Op basis van prognoses ten aanzien van de autonome situatie (demografie, leerlingenaantallen, sportvelden, etc.) en de hier boven beschreven trends en ambities, worden, als het gaat om maatschappelijke voorzieningen, onderstaande ontwikkelingen verwacht. Let wel: het betreft een prognose van de autonome ontwikkeling van Houten, dus op basis van het bestand bevolking/maatschappelijke voorzieningen en dus buiten de effecten van de Ruimtelijke Koers.

6.2 Onderwijs Het aantal leerlingen in het basisonderwijs loopt volgens de prognose van Pronexus (2020) in de periode 2020 – 2040 op van 5.001 leerlingen naar 5.461 leerlingen. Een groei van 460 leerlingen. Totaal basisonderwijs Houten 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 Totaal Noord oost 756 743 752 722 731 728 742 753 745 756 774 796 819 836 850 866 888 909 927 951 962 978 987 997 1001 1007 Totaal Noord West 886 797 767 736 732 731 725 736 730 723 721 735 765 790 816 838 863 911 957 1004 1048 1089 1126 1165 1201 1234 Totaal Zuid Oost 1483 1419 1349 1315 1263 1247 1230 1221 1214 1210 1215 1211 1215 1223 1218 1215 1220 1217 1212 1204 1202 1189 1181 1176 1171 1163 Totaal Zuid West 1465 1516 1474 1457 1401 1349 1295 1251 1194 1150 1119 1099 1072 1050 1038 1024 1022 1020 1022 1016 1020 1021 1030 1031 1040 1046 Mont/Bog/Triangel 732 731 761 751 707 670 658 652 641 636 635 637 642 648 651 654 662 670 680 689 698 706 714 721 730 735 Kleine kernen 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 276 TOTAAL 5598 5482 5379 5257 5110 5001 4926 4889 4800 4751 4740 4754 4789 4823 4849 4873 4931 5003 5074 5140 5206 5259 5314 5366 5419 5461

De basisscholen hebben een gezamenlijke capaciteit van 229 lokalen verdeeld over 20 locaties. De totale leegstand bedraagt (anno 2019) 25 lokalen, deels verspreid over de beschikbare locaties. Deze leegstand gaat afnemen na uitvoering van het vigerende Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Hierin is vastgesteld dat de huisvesting van de scholen Klavertje Vier/De Brug (Noordoost), Van Harte School (Noordwest) en Montessori (Noord en Zuid) zal worden gerenoveerd/vernieuwd. Ook het afstoten van de schoolwoningen in Houten Zuid zorgt voor afname van de leegstand. Dit resulteert in ca. 2023 tot een afname van de leegstand met 19 lokalen. Het Voortgezet Onderwijs (Heemlanden en Houtens) in Houten heeft in 2020 in totaal 2.143 leerlingen. Volgens de prognose van Pronexus (2020) daalt dit naar 1.819 in 2032. Daarna vindt wederom een gestage groei plaats. Het effect/de gevolgen van de groei van Houten is/zijn allereerst zichtbaar bij het primair onderwijs. Daarna is de groei en doorstroming vanuit het primair onderwijs naar voortgezet onderwijs zichtbaar. Totaal voortgezet onderwijs 2015 2016 Heemlanden 1596 1663 Houtens 607 617 Totaal VO 2203 2280

2017 1659 657 2316

2018 1597 666 2263

2019 1567 647 2214

2020 1489 654 2143

2021 1471 645 2116

2022 1454 642 2096

2023 1433 636 2069

2024 1396 623 2019

2025 1362 612 1974

2026 1333 602 1935

2027 1302 592 1894

2028 1277 584 1861

2029 1262 578 1840

2030 1254 575 1829

2031 1249 574 1823

2032 1246 573 1819

2033 1249 575 1824

2034 1261 581 1842

2035 1269 585 1854

2036 1274 589 1863

2037 1279 593 1872

2038 1295 602 1897

2039 1310 610 1920

6.3 Cultuur In de cultuurvisie (Raad 14 juni 2017) is vastgesteld om cultuur een bredere betekenis te geven in relatie tot de leefomgeving en kwaliteit van Houten. Voorzieningen als het theater en de bibliotheek zullen centraal in Houten gehuisveste organisaties blijven. Voor de bibliotheek geldt tevens dat de huisvesting in Zuidwest, sociaal cultureel centrum Schoneveld beschikbaar blijft. Zowel theater als bibliotheek worden intensief gebruikt. Het theater ervaart een tekort aan geschikte repetitie/oefenruimten. Ook de grote zaal zit aan het maximum van hetgeen kan worden aangeboden aan voorstellingen. De bibliotheek is na de bezuinigingsronde afgeslankt, maar heeft desondanks te maken met een groeiend intensief gebruik. Hier is sprake van een kwetsbaar evenwicht tussen beschikbare middelen (capaciteit) en hetgeen kan worden aangeboden.

6.4 Burgerinitiatieven Het voorstelbaar, dat het aantal burgerinitiatieven nog toe zal nemen. Dit past ook in het kader van het ‘sterke buurten’ beleid. Het is (nog) niet te zeggen of in alle gevallen ook behoefte is aan huisvesting.

15

2040 1326 618 1944

6.5 Sociaal culturele centra Op dit moment zijn er verspreid over de gemeente Houten een aantal sociaal culturele centra. De huidige SCC’s zijn minder goed bereikbaar, voor de minder mobiele Houtenaar. Voor de locaties De Grund (noordwest) en De Vuurtoren (zuidoost) geldt dat daar op dit moment een zeer lage bezetting is. De toekomst van deze locaties is vooralsnog niet helder. Een herontwikkeling is niet uitgesloten. De locatie De Grund krijgt aandacht in de herijking van de Visie Oude Dorp.

6.6 Sport Volgens het rapport ‘Ruimte voor sport in Houten 2020’ van het Mulier Instituut loopt het tekort aan voetbale en hockeyvelden op. In 2019 is er voor de hockey een 6 veld aangelegd. Daarmee voldoende capaciteit gecreëerd voor het aantal leden. Conclusie van het onderzoek door Mulier (2020) is dat er nu voor met name het voetballen te weinig capaciteit is voor de vraag. De tekorten bestaan uitsluitend op zaterdag. Zowel bij SV Houten als FC Delta Sports ’95 zijn de afgelopen vier jaar de speeltijden al opgerekt (vroeger beginnen, later eindigen). Op zondag liggen voldoende velden vrij. Onderwerp van gesprek met de verenigingen is meedenken aan oplossingsrichtingen voor de capaciteitstekorten die er al zijn of gaan ontstaan en tevens of er draagvlak binnen de vereniging is om de jeugd of zondag te laten spelen en of men bereid is zelf investeringen te doen en of het bespreekbaar is een kostendekkende huurprijs te hanteren. Vier jaar geleden hebben deze gesprekken niet tot resultaat geleid. Inmiddels is er zowel bij FC Delta Sports 95 als SV Houten een omslag in denken. FC Delta Sports 95 heeft een business case opgesteld en wil samen met de gemeente onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om een slag te slaan op het gebied van duurzaamheid, kleedkamers en capaciteitstekorten. Ook SV Houten heeft aangegeven te willen onderzoeken of er mogelijkheden zijn om bijv.

een extra kunstgrasveld te realiseren op basis van een kostendekkende huurprijs (gemeente investeert en de vereniging betaalt een kostendekkende huurprijs). Via de Stichting Waarborgfonds Sport zijn er mogelijkheden voor verenigingen om onder gunstige voorwaarden een lening af te sluiten voor duurzaamheidsmaatregelen (verlichting). Verenigingen willen graag een verkennend gesprek voeren. Daarbij rekening houdend met de ontwikkelingen van de Ruimtelijke Koers.

6.7 Kerken Op grond van ontwikkelingen in veel gemeenten is het de verwachting, dat kerken minder een mono-functie zullen hebben. In toenemende mate zullen kerkgebouwen naast de (wekelijkse) zondagsdiensten, ook gebruikt worden gaan voor andere (maatschappelijke) initiatieven. De maakt onderdeel uit van de in ontwikkeling zijnde gemeentelijke visie op maatschappelijk vastgoed.

Conclusie op basis van het aanbod in 2019 en de verwachte vraag in 2023 -

-

-

Door uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2016-2020 zal de leegstand in de schoolgebouwen van het basisonderwijs afnemen. De leegstand in het voortgezet onderwijs blijft verder oplopen door afname van het aantal leerlingen. Door de decentralisaties en de extramuralisering in de zorg, in combinatie met de demografie, wordt voor een deel van de inwoners de behoefte aan nabijheid van voorzieningen groter. En daarmee behoefte aan kleinschalige ontmoetingsruimte. Zorgpartijen beraden zich op hun positie in (de wijken van) Houten. Partijen met wie gesproken is, hebben te kennen gegeven zowel onderling als in samenwerking met de gemeente en Viveste tot een gecombineerde aanpak te komen. Gezamenlijk gebruik van vastgoed en/of mensen en middelen ligt voor de hand. Voor zowel theater als bibliotheek geldt dat deze de grens van de maximale capaciteit hebben bereikt. e Het tekort bij de hockey is ingevuld door de aanleg van een extra (6 ) veld. Met de voetbalverenigingen FC Delta Sports ’95 en SV Houten wordt het gesprek gevoerd om oplossingsrichtingen te verkennen voor de huidige capaciteitstekorten.

16

7 Betekenis ruimtelijke ontwikkeling voor maatschappelijke activiteiten en accommodaties Een groeiend inwoneraantal betekent in de regel dat maatschappelijke voorzieningen moeten meegroeien. Om de vraag te beantwoorden waar en hoeveel van deze voorzieningen nodig zijn, en in hoeverre gebruik kan worden gemaakt van de beschikbare voorzieningen dient de vraag te worden beantwoord: waar wordt ingezet op woningbouw en voor welke doelgroepen en wat is het effect hiervan op de demografische ontwikkelingen en huishoudensontwikkeling. De al aanwezige voorzieningen (of het tekort hieraan) zowel binnen de nader te bepalen grenzen van een plangebied als aangrenzend, moeten worden meegenomen in het bepalen van de concrete opgave. Uitdaging is de voorzieningen op zo’n manier te ontwerpen dat de voorziening tegemoet komt aan de geformuleerde ambities en er slimme ruimtelijke combinaties gemaakt worden. Dit geldt zowel voor de gebouwde voorzieningen als voor de ongebouwde voorzieningen.

Onderwijs Uitbreiding van het aantal woningen en dus groei van het aantal inwoners heeft over het algemeen een positief effect op de bezetting van de bestaande scholen en het terugdringen van leegstand. Daar waar nieuwe basisscholen (door stichting) noodzakelijk zijn, moet rekening worden gehouden met een hogere stichtingsnorm (zie hoofdstuk 2). In het verlengde daarvan heeft een groei van het aantal inwoners Houten binnen de vastgestelde oppervlakte van het grondgebied een nadelig effect op de instandhoudingsnorm (zie hoofdstuk 2). Dat betekent dat scholen die nu nog boven de instandhoudingsnorm verkeren, daaronder terecht zullen komen. Dat leidt tot een verdere schaalvergroting door fusies van scholen. De scholen in de kleine kernen (m.n. ’t Goy en Tull en ’t Waal) verkeren reeds jaren onder de instandhoudingsnorm. Deze scholen worden in stand gehouden door middel van de gemiddelde schoolgrootte. Voor deze scholen geldt de minimale schoolnorm van 23 leerlingen. Het nieuw op te stellen Integraal Huisvestingsplan Onderwijs zal kwalitatieve (o.m. op het gebied van duurzaamheid, flexibiliteit) en kwantitatieve (aantal, omvang) resultaten geven alsmede een indicatie van de noodzakelijke investeringen. Het IHP zal inspelen op de keuzes die gemaakt worden in de Ruimtelijke Koers.

Sociaal-cultureel Het gebruik van de bestaande sociaal-culturele centra heeft prioriteit. Daar waar er een behoefte is aan of noodzaak voor de realisatie van een nieuw cultureel centrum is het de uitdaging een combinatie te zoeken met de nieuwe scholen danwel aan te passen beschikbare onderwijsaccommodaties. Voor het theater geldt met het oog op de huidige bezetting dat verdere groei niet of nauwelijks op te vangen is. Voor de bibliotheek zal groei van de bevolking leiden tot een extra vraag aan ruimte. De huisvesting in het Huis van de Stad in het Centrum is dan te beperkt. Bij de herontwikkeling van het Centrum kan de herhuisvesting van de bibliotheek een plek krijgen.

Sport Gekoppeld aan het onderwijs wordt voorzien in de uitbreiding van de binnensportaccommodaties (gymzaal/sporthal). De aanleg van kunstvelden vergroot het intensiever gebruik van de buitensportvoorzieningen. Het spreiden van het gebruik van de velden over meerdere momenten (in het weekend) draagt tevens bij aan een vergroting van de capaciteit gebruiksuren. Aan de hand van de mate waarin de bevolking groeit dan de bevolkingssamenstelling verandert (bevolkingsprognose) zal worden bepaald of de groei van leden van sportverenigingen tot uitbreiding van de veldcapaciteit noopt. 1. Randvoorwaarden, uitgangspunten en overige ambities (wensen) voor de RK Harde eisen en randvoorwaarden: Daaronder vallen alle zaken waaraan niet valt te tornen. Deze randvoorwaarden liggen vast in regelgeving of in visies nota’s. Deze zaken liggen voor ons vast.

17



 

Onderwijs: de regels ten aanzien van stichting/opheffing van onderwijsinstellingen liggen vast in de diverse onderwijswetten. De gemeentelijke zorgplicht voor de onderwijshuisvesting is vastgelegd in dezelfde onderwijswetten en is uitgewerkt in de lokale verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. Het vigerende Strategisch huisvestingsplan onderwijs 2016-2020 is daar de uitwerking van. Cultuur: op het gebied van cultuur is de vastgestelde cultuurnota leidend. Sport: hier is de sportnota leidend.

Uitgangspunten: Hieronder verstaan we de belangrijkste richtinggevende keuzes voor de ontwikkeling van de RK. Het betreft keuzes waar we sterk in geloven en die samen de toekomstige vormgeving van Houten bepalen. Deze uitgangspunten willen we zeker overeind houden, maar – in tegenstelling tot de randvoorwaarden – is het denkbaar dat op de uitgangspunten concessies worden gedaan als dit nodig is om aan de randvoorwaarden te voldoen.  er is sprake van spreiding en (veilige) bereikbaarheid van de maatschappelijke voorzieningen.  de maatschappelijke voorzieningen evenredig mee te laten groeien met de stad en daarbij te focussen op spreiding, clustering en combineren van functies.  bij de nieuwbouw/renovatie van gebouwen te streven naar 0-op de meter  vergroten multifunctionaliteit van het gemeentelijk vastgoed voor zowel sport als welzijns-, cultuuren schoolgebouwen.  realiseren van kindcentra door in schoolgebouwen, zowel nieuwe als bestaande, ruimte te bieden aan de opvang en het geven van onderwijs aan 0-12 jarigen.  Overige ambities (wensen): Dit zijn zaken die we ook heel graag in de planvorming verwezenlijkt zouden zien. Maar ze zijn minder zwaarwegend dan de uitgangspunten. Als de haalbaarheid van een project in het gedrang komt, zullen deze punten als eerste ter discussie staan.  er is sprake van een beweegstimulerende (school)omgeving en gezonde schoolpleinen 2.

Aanbevelingen Om de Ruimtelijke Koers voor voorzieningen tot uitvoering te brengen dient het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs in 2020 te worden geactualiseerd. Vanuit een strategische visie op de onderwijshuisvesting (IHP) en de vraag naar meer multifunctionele ruimten vindt deze actualisatie in samenwerking met de schoolbesturen plaats. Daarin wordt onder meer een huisvestingsvisie ontwikkeld ten aanzien van de effecten van de Ruimtelijke Koers en de gevolgen daarvan voor de ontwikkeling van Houten in zowel de bestaande omgeving en nieuw te ontwikkelen gebieden. Daarvoor dient de nieuwe leerlingenprognose als input. Voor de overige maatschappelijke voorzieningen wordt de visie maatschappelijk vastgoed afgerond in 2020.

18

8. Indicatie benodigde voorzieningen op basis van de Ruimtelijke Koers In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de wat de RK betekent voor het aanbod (kwantitatief) van de maatschappelijke voorzieningen in Houten. Er wordt uitgegaan een normatief voorzieningenprogramma op basis van 4.800 woningen, deze woningen zijn verdeeld over verschillende gebieden. Omdat locatie, type woningen bepalend zijn voor de voorzieningen wordt hier een eerste verwachting beschreven. Bovendien wordt bezien in welke mate de behoefte op basis van de voorlopige inschatting kan worden ingevuld vanuit bestaande voorzieningen. 8.1 Gebruik bestaande voorzieningen (onderwijs en gymzalen) Uitgaande van een woningbouwprogramma van 4.800 woningen en een daaruit voortvloeiende voorzieningenbehoefte, is de vraag in welke mate deze behoefte kan worden ingevuld vanuit bestaande voorzieningen. Hierbij is mede gebruik gemaakt van de meest actuele leerlingenprognose 2020-2040 (de prognose waarbij het woningbouwprogramma van de Ruimtelijke Koers is meegenomen). 

Beschikbare (over)capaciteit dan wel tekort in de bestaande voorzieningen en eventuele mutaties die hier in de komende jaren zijn voorzien (toevoeging of uitnemen van voorzieningen buiten de RK): - Op grond van de laatste leerlingenprognose (februari 2020) kan de overcapaciteit in de bestaande scholen voor basisonderwijs per kwadrant in 2040 worden bepaald; Noordoost: -14 lokalen Noordwest: -10 lokalen Zuidoost: 12 lokalen Zuidwest: 4 lokalen - Voor het speciaal basisonderwijs (in Zuidwest) is de leegstand vast te stellen op 8 lokalen. - De leegstand in het voortgezet onderwijs wordt bepaald in m2 vloeroppervlakte. Voor De Heemlanden bedraagt deze dan ca. 3000 m2, voor Houtens ca. 1000 m2.



De overigens beperkte leegstand (met name in Houten Noord) in schoolgebouwen, maar ook in binnensportaccommodaties en sociaal culturele centra is het gevolg van een reeds eerder ingezet streven om de ontstane leegstand in gemeentelijke gebouwen in te dammen. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal schoolgebouwen, een sporthal en cultureel centrum zijn verkocht/afgebroken.



De ruimtelijke spreiding van voorzieningen waarbij voldoende dekking in gebieden bestaat (bijv: capaciteit in een basisschool in Houten Zuid is niet relevant bij een behoefte in noord).

Tevens is rekening te houden met: 

De realisatie van nieuwe onderwijsvoorzieningen (=stichting van een school) is afhankelijk van het behalen van de stichtingsnorm en de daarop volgende goedkeuring van het Rijk.



Een nieuwe onderwijsvoorziening wordt in veel gevallen voorzien van een gymnastiekaccommodatie.



De grote sportvoorzieningen (velden en sporthallen) zijn gelegen in de “oksels” van Houten - de Weteringhoek en de Kruisboog - en op Oud Wulven. De potentiële uitbreiding van deze voorzieningen vindt bij voorkeur plaats op de huidige locaties.

8.2 Lijst bestaande voorzieningen In de RK dan wel door uitwerking van bestaande plannen worden een aantal bestaande (maatschappelijke) voorzieningen mogelijk uitgenomen door herontwikkeling van de locatie. Vraag is in hoeverre deze

19

voorzieningen teruggebracht dienen te worden als deze verdwijnen (of behouden zouden moeten blijven in huidige staat). Hieronder is een lijst met voorzieningen opgenomen die dat mogelijk betreft. Centrum  Huis van de Stad: Huisvesting voor diverse instellingen die elkaar aanvullen. Het gehele gebouw heeft een functie op het gebied van sociaal, cultureel en educatief vlak met de huisvesting van De Heemlanden, Lister, GGD, Reinaerde, Van Houten&Co en bibliotheek. De ligging in het centrum heeft een absolute meerwaarde. Combinatie met ontwikkelingen in het centrum kan er voor zorgen dat deze meerwaarde behouden kan blijven. Te denken valt bijvoorbeeld aan opname in de “plinten” van de bebouwing in het centrum (Cultuurplein?).  Politiebureau Slinger: Betreft voormalig politiebureau. Nu tijdelijk in gebruik door de Houtense Helden en Shine. Behoeft als zodanig niet terug te keren. Daarvoor zijn andere in Houten liggende locaties net zo geschikt of geschikt te maken.  Bengelbongerd: Locatie staat nog als schoolgebouw te boek. Tijdelijk gebruik vindt nu plaats door krachtfrabriek en wereldhuis. Mogelijk zal het gebouw weer als schoolgebouw worden ingezet gedurende de periode dat bestaande scholen worden verbouwd dan wel vernieuwd. Uiteindelijk dient de locatie te worden herontwikkeld ten behoeve van woningbouw of een andere functie. (indicatie 2023).

Over herhuisvesting van de krachtfabriek/wereldhuis zal alsdan een uitspraak moeten worden gedaan.





Gemeentehuis:

naast de publieke, maatschappelijke functie is het gemeentehuis een kantoorgebouw. Naast genoemde locaties in het Centrum kunnen ook de panden van het gemeentehuis en Het Kant 3 een rol spelen in de ruimtelijke herontwikkeling van het Centrum. College De Heemlanden: ook het gebouw van college De Heemlanden is in het Centrum gelegen. Net zoals voor het gemeentehuis geldt voor het schoolgebouw dat de locatie een rol kan spelen in de ruimtelijke herontwikkeling van het Centrum. Daarboven is het schoolgebouw in de toekomst te groot en door veroudering en ontwikkelingen in het onderwijs, zonder aanpassingen niet meer geschikt voor het moderne onderwijs. Potentiële uitname en verplaatsing van deze school inclusief sporthal De Slinger maakt een nieuwbouw elders noodzakelijk.

Molenzoom:  Sporthal Molenzoom:



Tennis Molenzoom:



Montessori Molenzoom:

de sporthal heeft een functie op het gebied van bewegingsonderwijs voor zowel primair als voortgezet onderwijs. Tevens hebben sportverenigingen in de hal hun thuisbasis. Slechts in het geval van een nieuwe sporthal kan Molenzoom afgestoten worden. is geen eigendom van gemeente maar is onderdeel van het commercieel geëxploiteerde Racketcentrum. Er ligt geen gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de huisvesting van deze vereniging. na realisatie van een nieuwe school vervalt deze locatie aan de gemeente en komt voor herontwikkeling in beeld (indicatie 2022).

20

Doornkade/Oud Wulven:  Sportpark Wulven: 

Tennis Doordraaiers

Kruisboog/Oost:  Volkstuinen: 

Sportpark Kruisboog:

Noordwest:  Vikingenpoort 30:



De Grund:

Noordoost:  Beverakker 19:

locatie van voetbalvereniging SV Houten. Bij uitname elders terugbrengen. is geen eigendom van de gemeente maar volledig eigendom van de tennisvereniging. Bij uitname zal financiële compensatie noodzakelijk zijn voor herhuisvesting van de vereniging.

locatie op de Kruisboog. Bij uitname zorgdragen voor een nieuwe locatie. locatie voetbalvereniging Delta Sport. Bij uitname elders terugbrengen.

locatie in gebruik bij de Montessorischool, die na oplevering van de nieuwbouw van de school, voor herontwikkeling in aanmerking komt (indicatie 2022). dorpshuis dat ruimte biedt aan voedselbank, fanfare kunst na Arbeid. Mogelijke locatie voor herontwikkeling zodra tot herhuisvesting van gebruikers besluiten is (relatie met herziening visie Oude Dorp). locatie van obs De Brug. Na (ver)nieuwbouw van de locatie Klavertje Vier komt gebouw Beverakker 19 vrij en beschikbaar voor herontwikkeling (indicatie 2022).Ambities/wensen t.b.v. (maatschappelijke) voorzieningen die op (middel)lange termijn een plek kunnen krijgen in de RK.

West:



Atletiekvoorziening:

voor de kleine, doch in aantal leden groeiende vereniging is mogelijk ruimte op sportpark De Meerpaal. Toekomstige groei zal aanleiding zijn voor de vraag naar een grotere voorziening.

8.3 Normatief voorzieningenprogramma Op grond van het woningbouwprogramma van de Ruimtelijke Koers (4.800 woningen) is normatief de behoefte aan voorzieningen bepaalt. Het resultaat is een opgave van de maximale benodigde oppervlakte. Onderwijs (3.500 m2) Voor wat betreft de realisatie van extra onderwijsvoorzieningen dient rekening te worden gehouden met de wettelijke stichtingsnorm van 242 leerlingen, zoals deze voor de gemeente Houten geldt. De prognose moet aantonen dat de school binnen 5 jaar na de startdatum genoeg leerlingen heeft. Dat wil zeggen dat de school voldoet aan de stichtingsnorm en dat het aantal leerlingen ten minste 15 jaar minimaal gelijk is aan deze norm. Voor 242 leerlingen kan een schoolgebouw met ca. 10 lokalen worden gerealiseerd. Gelet op de levensvatbaarheid op lange termijn heeft het de voorkeur te kiezen voor een grotere school, gelijk aan de wijze waarop destijds in Houten-Zuid scholen zijn gesticht. Daar treffen we scholen van 15 lokalen aan, geschikt voor ca. 360 leerlingen. Het gebouw van een school voor 360 leerlingen kent een genormeerde oppervlakte van 1.860 m2. Bij 3.500 m2 levert dit een extra behoefte op van ongeveer 2 scholen. Een andere voor de hand liggende oplossing om tegemoet te komen aan de extra benodigde ruimte is de bestaande scholen in Noordwest en Noordoost uit te breiden.

21

Te zijner tijd zal in overleg met de schoolbesturen de gewenst omvang worden bepaald. De schoolbesturen zullen zorg dragen voor wettelijke stichting van de scholen.

Sociaal cultureel (3.800 m2) Het streven is zoveel als mogelijk de onderwijs, sport en sociaal-culturele voorzieningen onder te brengen in één multifunctionele accommodatie. Gelet op de hierboven bepaalde behoefte aan circa 2 onderwijsgebouwen betekent dit per gebouw een beslag van 1.500 m2 aan oppervlakte voor sociaal culturele voorzieningen. Hierin kan mogelijk ook de vraag naar extra repetitie/oefenruimten vanuit het theater worden voorzien. Het ligt echter voor de hand deze gevraagde uitbreiding van sociaal culturele ruimte in een breder verband te zien. Delen kunnen aan de aan te passen dan wel nieuwe onderwijscapaciteit worden toegevoegd terwijl andere delen een solo functie vervullen. Sport en recreatie – binnensportaccommodaties (1.800 m2) De binnensportaccommodaties worden traditioneel afgestemd op de vraag vanuit het onderwijs. Afhankelijk van het aantal leerlingen ontstaat er vraag aan gymnastiekuren in binnensportaccommodaties. De gymnastiekruimte voor een basisschool kent een gemiddelde, genormeerde netto-oppervlakte van 525 m2. Bij 1.800 m2 levert dit een extra behoefte op van ca. 3 gymnastiekzalen, bij voorkeur gekoppeld aan extra te realiseren onderwijscapaciteit dan wel uit te breiden bestaande schoolgebouwen. Vanuit de (georganiseerde) binnensport zal de behoefte aan binnensportruimte licht toenemen.

In 2035 betreft door de Ruimtelijke koers de afgeronde behoefte twee tot drie zaaldelen. Hetgeen overeenkomt met de behoefte vanuit onderwijs voor één sporthal. Sport en recreatie – ruimtegebruik (extra 1000 m2, verplaatsing 69000 m2 en uitbreiding pm) Onder het ruimtegebruik wordt in dit geval verstaan, de buitensportaccommodatie voor de georganiseerde buitensport. De houtense buitensportverenigingen zijn voetbal, hockey, korfbal, honkbal en softbal, tennis en atletiek. Met de uitbreiding groei van de bevolking groeit de deelname aan buitensporten. In de huidige omgeving is en blijft er druk op de capaciteit en het gebruik van de voetbalvelden. Deze druk breidt zich mogelijk ook uit naar de verenigingen in de kernen ’t Goy en Schalkwijk. Met de groei van de bevolking zal uitbreiding dan ook noodzakelijk zijn. Voetbalverenigingen Delta Sports, sv Houten en ’t Goy beschikken momenteel over onvoldoende wedstrijdvelden om alle zaterdagteams te kunnen bedienen. Op zondag wordt bij alle verenigingen een veldoverschot geconstateerd. Delta Sports, sv Houten en ’t Goy hebben daarnaast ook onvoldoende trainingscapaciteit tot hun beschikking. Dit geldt ook voor VV Schalkwijk. Gesprekken met de vernegingen staan spoedig op de rol. De Ruimtelijke Koers heeft als gevolg, dat bij een stabiele sportdeelname, de behoefte aan voetbalvelden minder snel afneemt.

In 2035 wordt de gemeentebrede extra behoefte geraamd op 1,5 voetbal(trainings)veld. De totale behoefte is echter niet hoger dan in 2020. Bij uitname van het sportpark Oud Wulven is een ver een vervangingsopgave van 69.000 m2. Dit is exclusief de mogelijke uitbreiding van capaciteit als gevolg van het momenteel bestaande tekort aan velden. De honk- en softbal vereniging Houten Dragons heeft voldoende ruimte op de Meerpaal om in de behoefte te voorzien, nu en in de toekomst. Mogelijk dat druk op de velden te hoog wordt als de recente ledentoename standhoudt, dan zou er vanaf 2035 een tekort aan één softbal-/jeugdhonkbalveld kunnen ontstaan (1000 m2) Korfbal vereniging Victum beschikt over meer velden dan de geconstateerde behoefte. De verwachting is dat het veldoverschot standhoudt tot 2040. De Ruimtelijke Koers heeft als gevolg dat het potentieel aantal leden van de Houtense tennisverenigingen geleidelijk toeneemt. Zonder ruimtelijk Koers zal, bij een stabiele sportdeelname, de baanbehoefte van de verenigingen geleidelijk afnemen. In 2035 zou er dan sprake zijn van een gemeentebrede behoefte van 21

22

tot 27 tennisbanen, in plaats van 23 tot 30 tennisbanen. Gemeentebreed is er dus in 2035 behoefte aan twee tot drie extra tennisbanen door de Ruimtelijke Koers. De toenemende behoefte kan worden opgevangen met het huidige aanbod. Voor de zwemwaterbehoefte betekent de inclusie van de Ruimtelijke Koers dat er een extra behoefte aan zwemwater is die kan worden ingevuld door goed te kijken naar de programmering van zwembad De Wetering. Zonder de Ruimtelijke Koers is de verwachting dat de behoefte aan zwemwater in de toekomst ongeveer gelijk is aan de behoefte in 2020. Ook dan is er voor de zwemsport een behoefte om kritisch te kijken naar de programmering. Daarbij dient ook aangegeven te worden dat ongeacht de Ruimtelijk Koers de gemeente Houten te maken krijgt met vergrijzing. Het belang van activiteiten als doelgroepenzwemmen en banenzwemmen zal daardoor groter worden.

23

Bijlage 1 Voorzieningenkaart Houten

24

Bijlage 2: Aanbod maatschappelijke voorzieningen in de verschillende kernen van de gemeente Houten anno 1.1.2019 Middelbare school Basisschool Speciaal Onderwijs Sociaal CultCentrum/ontmoetingsruimte Cultuur/Jongerencentrum

Noordwest Wellant College Heemlanden 5 scholen

Bijz.woonvorm

1e Lijns Medisch Centrum

5 scholen

De Grund

Zuidoost

4 scholen

Sporthal

De Meerkoet

Schoneveld

Theater/bioscoop

Schalkwijk

1 school

Tull en 't Waal

t Goy

1 school

1 school

1 school

Vuurtoren

De Wiese

Het Gebouw

De Ploeg

Enter 1

1 (Schoneveld) Buurthuis in Ecowijk

Huis van de Stad 2 2 3 Haltnahuis, Houtens Erf Timon (2) Fokus Lavendeloord

4 5 4

1

2 4 2

4 6 2

1 1

2 2 2

Fokus

Med. Centr. Het Dorp

Med. Centrum Molenzoom

Med. Centr. Leebrug

tennis

voetbal *

Timon (2) Loeriker Stee Polikliniek Antonius/Med.Ce ntr. Hofspoor CJG voetbal *

korfbal

tennis De Slinger

Molenwiek

De Dome

Racketcentrum

Kruisboog 1

Buitenwereld, speelcafe, skatebaan (2) Theater en Film ‘Aan de Slinger’

1

2

Schoneveld, skatebaan

3

1

voetbal *

voetbal *

tennis

tennis

De Wetering 1

2

Kerkgenootschappen

1 1

Loerikerstee Timon (4)

Zwembad Gymzaal Speelplaats

Weteringhoek

5 scholen

Jeugdzorg Sportpark

Kruisboog VMBO Houtens

De Heuvel Houtense Helden/Shine

Kinderopvang BSO Peuterschool Zorgcentrum

Zuidwest

1 school

Bibliotheek Ontmoetingsruimte

Noordoost

1 1

1

Skatebaan

1

1

De gearceerde locaties zijn eigendom van de gemeente. *: de velden en kleedaccommodaties zijn gemeentelijjk eigendom, de kantines van de verenigingen

25

1

2

1

1

Bijlage 3 Ruimtestudie op grond van de Ruimtelijke modellen In deze bijlage wordt inzicht gegeven in de normatieve behoefte van ieder ruimtelijk model dat onderzocht is in het kader van de ontwikkeling van de Ruimtelijke Koers. Deze uitwerking is gebruikt voor de Ruimtelijke Modellennotitie. Binnen elk van de ruimtelijke modellen vindt de confrontatie plaats tussen de inzet en het gebruik maken van bestaande voorzieningen versus de noodzaak om nieuwe voorzieningen tot stand te brengen. Het resultaat is een opgave van de minimale benodigde oppervlakte. In de toegevoegde tabellen wordt het beeld gedetailleerd uitwerkt. Model 1: Compacte stad: Doornkade-Oud Wulven (circa 1.200 woningen): -

Aanname is dat deels gebruik kan worden gemaakt van bestaande capaciteit in Houten noordwest. Het gebruik maken van de bestaande voorzieningen is afhankelijk van de mate van bereikbaarheid. De bestaande voorzieningen in noordwest Houten zijn eventueel uit te breiden en/of aan te passen. Gelet op ligging, buiten de Rondweg, en de bouw van 1.200 woningen is het gerechtvaardigd te veronderstellen dat zelfstandige voorzieningen (onderwijs, kinderopvang, sociaal-cultureel) gewenst en mogelijk noodzakelijk zijn. Indicatief op basis van genormeerd ruimtebeslag: o Onderwijs: 2.000 m2 minus leegstand ca. 700 m2 = 1.300 m2. o Sociaal cultureel: 704 m2 o Sport en recreatie – binnensportaccommodaties: 714 m2 o Sport en recreatie – ruimtegebruik: 29.660 m2

Centrum, Molenzoom en Koppeling (circa 3.900 woningen): -

Voor deze gebieden ligt het voor de hand dat gebruik wordt gemaakt van de bestaande voorzieningen (zelfs die in Houten-Zuid), afhankelijk van de mate van bereikbaarheid. De bestaande voorzieningen eventueel aanpassen/uitbreiden. Daarnaast zullen gelet op de omvang van het aantal woningen zelfstandige voorzieningen in het gebied noodzakelijk blijken. Hierbij valt te denken aan een brede voorziening voor onderwijs, kinderopvang, sport en sociaal-culturele activiteiten: Indicatief op basis van genormeerd ruimtebeslag: o Onderwijs: 6.700 m2 minus 400 m2 = 6.300 m2. o Sociaal cultureel: 2.289 m2 o Sport en recreatie – binnensportaccommodaties: 2.300 m2 minus 500 m2 = 1.800 m2 o Sport en recreatie – ruimtegebruik 96.394 m3