Bijlage 1 - 2e bestuursrapportage 2023
Tekst van het document
Bijlage 1 - 2e bestuursrapportage 2023.docx
Monique van der Weijden RAADSBEHANDELING 9 NOVEMBER 2023
Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................................3 Algemeen ..................................................................................................................................4
1.
1.1 Actueel begrotingssaldo 2023 ....................................................................................................................................4 1.2 Bijstellingen op hoofdlijnen .........................................................................................................................................5 1.3 Structurele effecten ........................................................................................................................................................6
Bijstellingen per programma ...................................................................................................6
2.
2.1 Programma Samen Leven ............................................................................................................................................6 2.2 Programma Duurzame leefomgeving .......................................................................................................................8 2.3 Programma Goede bereikbaarheid............................................................................................................................9 2.4 Programma Veilige leefomgeving ............................................................................................................................10 2.5 Programma Betrokken bij de samenleving ...........................................................................................................10 2.6 Algemene dekkingsmiddelen ....................................................................................................................................11
Bijstellingen reserves, voorzieningen, kredieten, risico’s .................................................13
3.
2
3.1
Mutaties reserves..................................................................................................................................................13
3.2
Mutaties voorzieningen .......................................................................................................................................13
3.3
Mutaties investeringskredieten ........................................................................................................................13
3.4
Aanvulling risico’s ................................................................................................................................................13
3.5
Indicatoren 2023 ....................................................................................................................................................16
Inleiding De bestuursrapportage rapporteert alleen over financiële wijzigingen. Voortgang op beleidsvoornemens is niet opgenomen. In deze bestuursrapportage zijn financiële ontwikkelingen tot en met augustus 2023 weergegeven. Het effect van deze 2e bestuursrapportage 2023 is € 3.255K positief. De bijstellingen met het grootste effect op het begrotingssaldo zijn de meicirculaire ’23 (+€ 2.819K), bouwleges (- €400K), toezicht en handhaving bouwvergunningen (+ € 250K) en rente (+ € 249K). Het begrotingssaldo vóór deze bestuursrapportage is € 2.540K negatief. In dit saldo zijn de raadsbesluiten tot en met juli 2023 opgenomen. Met de bijstellingen in deze bestuursrapportage komt het begrotingssaldo voor 2023 uit op € 715K positief. Deze 2e bestuursrapportage heeft geen structureel effect op het begrotingssaldo. Bij het opstellen van deze bestuursrapportage was de septembercirculaire 2023 nog niet beschikbaar. Deze wordt eind september gepubliceerd. Het financieel effect hiervan wordt, zoals gebruikelijk, via een raadsinformatiebrief met de raad gedeeld en verwerkt in de eerste bestuursrapportage 2024.
3
1. Algemeen 1.1 Actueel begrotingssaldo 2023 bedragen x € 1.000
Omschrijving Primitieve begroting 2023 Mutaties: Collegeprogramma 2022-2026 (raadsbesluit 10/11/22) 2e bestuursrapportage 2022 (raadsbesluit 10/11/22) RUD 1e begrotingswijziging 2023 (raadsbesluit 13/12/22) WIL 1e begrotingswijziging 2023 (raadsbesluit 14/2/23) SGL Kadernota 2024 (raadsbesluit 14/2/23) GGDrU begrotingswijziging 2023-1 (raadsbesluit 14/3/23) Indexering jeughulp/wmo/regiotaxi/leerlingenvervoer (raadsbesluit 4/4/23) Uitkomst aanbesteding onkruidbeheersing (raadsbesluit 4/4/23) Noodlokalen obs Bijenkorf (raadsvoorstel 9/5/23) RUD 2e begrotingswijziging 2023 (raadsvoorstel 20-6-23) VRU begrotingswijziging 2023 (raadsvoorstel 20-6-2 3) 1e bestuursrapportage 2023 (raadsbesluit 20/6/23) BghU Ontwerpbegroting 2024/1e wijziging 2023 (raadsbesluit 20/6/23) Wmo Huish. Ondersteuning-wijziging tarief 1/7/23 (raadsbesluit 6/7/23) RAZU begrotingswijziging 2023 (raadsbesluit 6/7/23)
-2.787 -53 -12 -97 -2 -4 -317 -74 0 53 -207 -2849 -29 -74 -16
Begrotingssaldo voor 2e bestuursrapportage 2023
-2.540
Mutaties 2e bestuursrapportage 2023
3.255
Nieuw begrotingssaldo 2023
In bovenstaand overzicht staan de vastgestelde wijziging tot en met juli 2023.
4
3.928
715
1.2 Bijstellingen op hoofdlijnen (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Omschrijving Meicirulaire '23 Actualisatie kapitaallasten Bijstandsuitkeringen WIL 2e begrotingswijziging 2023 Regiotaxi Projectmiddelen naar 2024 Bouwleges Subsidie Salto A12 Toezicht en handhaving bouwvergunningen Migraties Asapcloud Algemene baten en lasten Rente en kortlopende leningen Werving & selectie personeel Uitvoering van toezicht en handhaving loopt door in 2024 Actualisatie MJOP Verkiezingen Accountant Diverse > € 75.000 Diverse < € 75.000 Totaal bijstellingen excl. mutaties reserves Toevoeging aan bestemmingsreserve Transities in samenhang Toevoeging bestemmingsreserve Mobiliteit en bereikbaarheid Toevoeging aan bestemmingsreserves Straatverlichting Onttrekking aan bestemmingsreserve BOR Lagere onttrekking bestemmingsreserve overlopende posten Toevoeging aan bestemmingsreserve overlopende posten Onttrekking bestemmingsreserve ICT Onttrekking bestemmingsreserve organisatieontwikkeling Totaal mutaties reserves
Programma Alle Alle Samen leven Samen leven Samen leven Samen leven Duurzame leefomgeving Duurzame leefomgeving Duurzame leefomgeving Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Goede bereikbaarheid Betrokken bij de samenleving Betrokken bij de samenleving Alle Alle
Bedrag 2.819 173 -202 -205 200 208 -400 398 250 198 218 249 -144 220 -125 -129 -97 214 280
Samen leven Duurzame leefomgeving Goede bereikbaarheid Goede bereikbaarheid Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
4.125 -20 -398 -94 125 -220 -455 210 -18 -870
Totaal effect 2e bestuursrapportage 2023
3.255
De bijstellingen met het grootste effect op het begrotingssaldo zijn de meicirculaire ’23 (+€ 2.819K), bouwleges (- €400K), toezicht en handhaving bouwvergunningen (+ € 250K) en rente (+ € 249K). Diverse mutaties worden verrekend over programma’s of met reserves.
5
1.3 Structurele effecten (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Omschrijving Samen leven Duurzame leefomgeving Goede bereikbaarheid Veilige leefomgeving Betrokken bij de samenleving Algemene dekkingsmiddelen en organisatie Totaal programma's Reserves Samen leven Duurzame leefomgeving Goede bereikbaarheid Veilige leefomgeving Betrokken bij de samenleving Algemene dekkingsmiddelen en organisatie Totaal reserves Totaal
2023 -293 -24 -373 -91 -224 5.130 4.125
2024 -348 -12 1 2 -41 -298 -696
2025 -60 13 1 2 -1 45 0
2026 -60 13 1 2 -1 45 0
2027 -60 13 1 2 -1 45 0
-20 -398 31 0 0 -483 -870 3.255
20 0 0 0 0 675 695 0
0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0
0 0 0 0 0 0 0 0
Deze bestuursrapportage heeft geen structureel effect op het begrotingssaldo.
2. Bijstellingen per programma 2.1 Programma Samen Leven (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen programma Samen leven 1. Actualisatie kapitaallasten 2. Hogere bijstandsuitkeringen o.b.v. tussentijdse rapportage WIL 1 mei 2023 3. Verwachte gebundelde uitkering (BUIG)-budget 2023 4. WIL 2e begrotingswijziging 2023 5. Specifieke uitkering GALA 6. Meicirculaire 2022 * 7. Regiotaxi 8. Afwijzing subsidie toekomstbestendige lokale voorziening Houten Centrum 9. Beschermd wonen: lokaal maatwerk en transformatieprojecten 10. Incidentele projectmiddelen die vanuit 2023 worden doorgeschoven naar 2024 * Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 Totaal saldo van baten en lasten programma
Lasten
Saldo
Saldo
2023 201 -152 -169 -205 -616 -556 200 219 -292 268
-50 169 616
-219 292
2024 201 -202 0 -205 0 -556 200 0 0 268
2025
2026
2027
-268
-258
259
1
-80
-60
-60
-60
-1.360
1.066
-294
-347
-60
-60
-60
-20
-20
20
1.046
-314
-327
-60
-60
-60
Mutaties reserves Totale bijstelling programma
Baten
-1.360
* = Verschuiving over programma's
Toelichting 1. Op basis van de balanscijfers/afgesloten kredieten 2022 vallen de rente- en afschrijvingslasten lager uit. Effect: € 201k voordeel. 2. Aanpassing budget hogere bijstandsuitkeringen 2023 WIL op basis de tussentijdse rapportage (Turap) 2023 WIL. Oorzaak meer bijstandsuitkeringen: begroot 507, werkelijk 527. Effect: € 202k nadeel. 3. Aanpassing hoogte BUIG-budget 2023 op basis van schatting april 2023 ministerie van SZW. Het wordt pas definitief vastgesteld in oktober 2023. Effect: budgetneutraal.
6
4. Verwerking 2e begrotingswijziging 2023 WIL: • Gevolgen CAO op personeelsbudgetten 105k. • Om de ambities van Houten te realiseren in 2023 moet rekening gehouden worden met een extra budget van 100k. Effect: € 205k nadeel 5. Het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) bevat landelijke doelen en ambities die lokaal worden vertaald: met als doel een gezonde generatie in 2040. Het GALA is een breed akkoord waarbij een integrale benadering van preventie centraal staat. De doelen en ambities zijn gericht op: fysieke en mentale gezondheid, een gezonde leefomgeving, sport, bewegen en cultuur en een sterke sociale basis. Het rijk heeft voor de jaren 2023-2026 geoormerkt geld beschikbaar gesteld om lange termijnplannen te maken voor deze onderdelen. Effect: budgetneutraal. 6. Via de meicirculaire 2023 zijn middelen beschikbaar gekomen voor de volgende onderwerpen onder het programma Samen leven: bedragen x € 1.000 Omschrijving
bedrag
Leerlingenvervoer Oekraine
46
Maatschappelijke begeleiding
66
Participatie
26
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
53
Taal voor ontheemden uit Oekraine
25
Extra prijsbijstelling 2022 tbv subsidieregeling Energiecompensatie Houten
268
Flankerend beleid energie armoede
66
Diverse overige posten totaal
6 556
Effect: gemeentebreed budgettair neutraal, zie ook ‘Algemene dekkingsmiddelen’, punt 8. 7. Het gebruik van de Regiotaxi is sinds de coronaperiode niet op het oude niveau teruggekeerd en blijft afnemen. Na een periode van personeelsgebrek bij de Regiotaxi zijn de zaken nu goed op orde, maar veel inwoners hebben een alternatief gevonden in het goedlopende lokale vrijwilligersvervoer. Mogelijk speelt ook een rol dat het OV nog tot eind dit jaar gratis is voor deze doelgroep. Effect: € 200k voordeel. 8. Vanaf 2025 geldt voor gemeenten een wettelijke zorgplicht voor de bibliotheken. In 2023 en 2024 kunnen gemeenten in aanmerking komen voor een specifieke uitkering om het lokale bibliotheeknetwerk gericht te versterken. De gemeente heeft bij het Rijk twee aanvragen ingediend voor Stichting Bibliotheek Lek & IJssel in het kader van de eenmalige specifieke uitkering voor toekomstbestendige bibliotheken (totaal 219k). Deze aanvragen zijn echter door het Rijk afgewezen. Vandaar dat de al begrote baten en lasten worden teruggedraaid. Effect: budgettair neutraal. 9. Gemeente Utrecht ontvangt als centrumgemeente de middelen voor beschermd wonen. Utrecht stelt voor 2023 aan Houten (aanvullende) middelen beschikbaar voor lokaal maatwerk en transformatieprojecten. Effect: budgettair neutraal. 10.
In 2023 zijn een aantal incidentele middelen beschikbaar gekomen niet volledig in 2023 worden besteed, omdat de projecten later gestart zijn. Onderstaande budgetten worden doorgeschoven naar 2024 (totaal 268k): - Huisvesting Enter (80k): In 2023 komt er een plan van aanpak en onderzoek door een architect en in 2024 zal de uitvoering plaatsvinden. - Beschermd wonen: transformatieprojecten en lokaal maatwerk (171k): Gemeente Utrecht ontvangt als centrumgemeente de middelen voor beschermd wonen. Utrecht stelt voor 2023 aan Houten middelen beschikbaar t.b.v. lokaal maatwerk en transformatieprojecten, waarvan een gedeelte wordt doorgeschoven naar 2024. Oekraïne (17k): De middelen uit de decembercirculaire 2022 voor meerkosten Oekraïne sociaal domein worden besteed aan de psychologische ondersteuning voor Oekraïense kinderen. Effect: gemeentebreed budgettair neutraal, zie ook ‘Algemene dekkingsmiddelen’, mutaties reserves.
7
Mutaties reserves: Twee onderwerpen uit het werkplan sociale koers worden niet in 2023 uitgevoerd maar doorgeschoven naar 2024. Effect: budgettair neutraal.
2.2 Programma Duurzame leefomgeving (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen programma Duurzame leefomgeving 1. Actualisatie kapitaallasten 2. Energiearmoede Spuk-regeling 2022 3. Windpark Goyerbrug 4. Soortenmanagementplan 5. Subsidie restbudget Salto A12 6. Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid 7. Verlaging inkomsten bouwleges 8. Vermindering budget inhuur welke uit de meeropbrengst leges 2022 voor inhuur van uitvoering en handhaving gealloceerd waren in 2023 9. Effect CAO 2023 10. Riolering Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 Kosten en bijdrage tbv ondergrondse containers Revolverend fonds Houtens museum Energietransitie Provincie Utracht subsidie tbv vloerisolatie vouchers RUD, extra kosten i.v.m. overschrijding DVO 2023 RUD, Overdracht milieutaken Omgevingswet naar R.U.D. pas in 2024 a.g.v. uitstel invoering wet naar 1 janauri 2024 Dwangsommen milieudelict Extra kosten ongediertebestrijding Wet goed verhuurschap Overige kleine mutaties Budgetaanpassingen vanwege inflatie Verzekeringen Totaal saldo van baten en lasten programma Mutaties reserves Totale bijstelling programma
Lasten
Baten
Saldo
2023 125 -375 -135 136
-31 375 135 -136 398 799 -400
94 0 0 0 398 0 -400
-527 347
65 -347
-462 0
-47 20 25 -47 -30 50
47
0 20 25 0 -30 50
-799 250
2025
2026
2027
13
13
13
13
-12
13
13
13
-12
13
13
13
250
47
36
16
36 -30 26 2
-1.028
1.004
-24
-398
0
-398
-1.426
1.004
-422
-30 26 -14
Saldo 2024
-3
-25
-3
Toelichting 1. Op basis van de balanscijfers/afgesloten kredieten 2022 vallen de rente- en afschrijvingslasten per saldo lager uit. Effect 94K voordeel. 2. De ontvangen subsidie voor energiearmoede van € 375K stellen we aan huishoudens beschikbaar als compensatie voor hogere energielasten. Effect: budgettair neutraal. 3. Voor de gemaakte kosten voor normstelling en vergunningverlening voor het project Windpark Goyerbrug (€ 135K) ontvangen we subsidie van provincie Utrecht. Effect: budgettair neutraal. 4. Het opstellen een soortenmanagementplan is later van start gegaan, de afronding vindt plaats in Q4 2024. Een deel van de kosten en bijdragen van derden schuift door naar 2024. budgettair neutraal 5. Van de subsidie restbudget SALTO A12 is het 3e voorschot ontvangen (€ 398K). Dit wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve Mobiliteit en bereikbaarheid. Effect: budgettair neutraal. 6. Voor de jaren 2023, 2024 en 2025 ontvangen we een bijdrage bij de rijksoverheid voor de apparaatskosten van klimaat- en energiebeleid. Hiervoor heeft het rijk de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) in het leven geroepen. Voor gemeente Houten gaat het om de volgende bedragen: € 798.852 (2023), € 806.099 (2024) en € 813.345 (2025). Deze bedragen worden als voorschot uitgekeerd en moeten binnen twee jaar na het betreffende jaar besteed zijn.
Verantwoording vindt plaats via de Sisa-systematiek. Deze subsidie is al gemeld in de 1e bestuursrapportage. Inmiddels is de beschikking ontvangen en
8
verwerken we het in de begroting. Effect: budgettair neutraal. 7. Verminderde inkomsten bouwleges als gevolg van minder grote aanvragen en het niet realiseren van het gemiddeld aantal woningen van 150 per jaar waar bij de raming van is uitgegaan. Effect 400K nadeel. 8. Vrijval als gevolg van minder inhuur welke uit de meeropbrengst leges 2022 voor inhuur van uitvoering en handhaving gealloceerd waren in 2023. Effect 250K voordeel. 9. De CAO verhoging van 2023 heeft op dit programma een negatief effect. Hier tegenover is een stelpost beschikbaar in Algemene dekkingsmiddelen Effect: budgettair neutraal. 10. Voor het beleidsveld riolering was een administratieve correctie nodig van de onttrekkingen (- € 381 K) aan en stortingen (€ 381 K) in de egalisatievoorziening riolering nodig. Daarnaast wordt een bijdrage vanuit het beleidsveld riolering gedaan aan de reconstructie van de Keltenpoort (zie programma Bereikbaar). Van de totale kosten van dit project (€ 97 K) wordt € 34 K ten laste van het beleidsveld riolering gebracht en onttrokken aan de egalisatievoorziening riolering. Per saldo zijn de lasten van riolering daarmee € 347 K (€ 381 -/- € 34) en de baten -/- € 347 K (-/- € 381 +/+ 34). Effect: budgettair neutraal. Mutaties reserves: Aan de bestemmingsreserve Mobiliteit en bereikbaarheid wordt de subsidie SALTO A12 (€ 398K) toegevoegd. Effect: budgettair neutraal.
2.3 Programma Goede bereikbaarheid (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen programma Goede Bereikbaarheid 1. Effect CAO 2023 2. Actualisatie MJOP Beheer Openbare Ruimte 2023 en projecten Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 Actualisatie kapitaallasten Overige kleine mutaties
Lasten
Baten
Saldo
2023 -294 -159
34
38 8
Saldo 2024
2025
2026
2027
38 8
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
-294 -125
Totaal saldo van baten en lasten programma
-407
34
-373
Mutaties reserves
-94
125
31
Totale bijstelling programma
-501
159
-342
Toelichting 1. De CAO verhoging van 2023 heeft op dit programma een negatief effect. Hier tegenover is een stelpost beschikbaar in Algemene dekkingsmiddelen. Effect: budgettair neutraal. 2. Er zijn voor het jaar 2023 aanpassingen nodig voor het groot onderhoud en beheer van de Openbare Ruimte van een aantal assets. Voor de aanleg van de brug naar de Rietplas is € 17 K meer nodig, in het MJOP was nog geen rekening gehouden met herstelwerkzaamheden aan de beschoeiingen. Hiervoor is aanvullend € 38 K nodig. Afronding van het project Oostromsdijkje kost nog € 7 K. Alle bedragen worden onttrokken uit de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte. Daarnaast wordt in het kader van het meerjarige project van de reconstructie parkeereilanden in 2023 gewerkt aan de Keltenpoort. Van de totale kosten van € 97 K, wordt € 34 K bijgedragen vanuit het Water- en Rioleringsplan. Per saldo wordt daarom een bedrag van € 63 K onttrokken aan de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte. Effect: budgettair neutraal Mutaties reserves: Aan de bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte wordt per saldo € 125 K onttrokken voor de (extra) kosten voor de projecten in het kader van het MJOP zoals hierboven aangegeven. Het effect van de actualisatie van de kapitaallasten van straatverlichting wordt verrekend met de dotatie aan de bestemmingsreserve Straatverlichting. Effect: budgettair neutraal.
9
2.4 Programma Veilige leefomgeving (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen programma Veilige leefomgeving 1. Effect CAO 2023 2. Spuk 1ste hj 2023 uitkering opvang Oekraieners 3. Spuk Oekraine Transitiekosten
Lasten
Baten
Saldo
Saldo
2023
2024
2025
2026
2027
25
2
2
2
2
-91
2
2
2
2
2
2
2
2
-127 -1.334 -231
11 1.334 231
-116 0 0
23
2
-1.669
1.578
Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 Overige kleine mutaties Budgetaanpassingen vanwege inflatie Totaal saldo van baten en lasten programma Mutaties reserves Totale bijstelling programma
0 -1.669
1.578
-91
Toelichting 1. De CAO verhoging van 2023 heeft op dit programma een negatief effect. Hier tegenover is een stelpost beschikbaar in Algemene dekkingsmiddelen. Effect: budgettair neutraal. 2. 1e half jaar spuk aanvraag opvang ontheemden Oekraïners. Effect: budgettair neutraal 3. Aanvraag transitiekosten verbouwingen voor opvangplekken van De Molen, Hofspoor en Merantihout. Totale kosten verbouwing 823k – 592k = 231k. Effect: budgettair neutraal. Mutaties reserves: Niet van toepassing.
2.5 Programma Betrokken bij de samenleving (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen programma Betrokken bij de samenleving
Lasten
Baten
Saldo
2023
Saldo 2024
2025
2026
2027
-40 39
39
39
39
-40
-40
-40
-40
1. Effect CAO 2023* 2. Verkiezingen Tweede Kamer 22 november 3. Accountantskosten (meerwerk controle '22 en '23
-130 -129 -97
-130 -129 -97
Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 Participatie samenlevingsagenda Uitvoering Houtens model naar 2024 Verzekeringen,correctie aanbesteding 2022 Inhuur raadsadviseur griffie Onderuitputting diverse budgetten griffie Overige kleine mutaties
54 40 39 -36 23 22
-10
54 40 39 -36 23 12
Totaal saldo van baten en lasten programma
-214
-10
-224
-41
-1
-1
-1
-214
-10
-224
-41
-1
-1
-1
Mutaties reserves Totale bijstelling programma * = Met name verschuiving over programma's
Toelichting 1. De CAO verhoging van 2023 heeft op dit programma een negatief effect. Hier tegenover is een stelpost beschikbaar in Algemene dekkingsmiddelen. Effect: budgettair neutraal. 2. Door de val van het kabinet Rutte IV op 7 juli jl. Worden op 22 november aanstaande weer Tweede Kamer verkiezingen gehouden die de gemeente moet organiseren. Het Rijk heeft laten weten hiervoor niet extra middelen beschikbaar te stellen, omdat in de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds die gemeenten ontvangen al jaarlijks een bedrag voor het organiseren van verkiezingen is opgenomen. Effect € 129K nadelig. 3. Voor de controle van de jaarrekening 2022 is sprake van extra meerwerk kosten van € 21 K als gevolg van in rekening gebrachte inefficiënties. Op basis van de opdrachtsbrief voor de controle van
10
2022 worden het meerwerk voor de jaarrekening 2023 (bovenop de basisfee van € 94 K) ingeschat op € 76 K. Effect € 97K nadelig Mutaties reserves: Niet van toepassing.
2.6 Algemene dekkingsmiddelen (voordeel is ´+´, nadeel is ´-´; bedragen x € 1.000)
Bijstellingen Algemene dekkingsmiddelen 1. Actualisatie kapitaallasten* 2.Inzet stelposten voor incidentele kosten de migratie Asapcloud; vrijval restant stelpost 3. Niet-begrote inkomsten in de post algemene baten & Lasten 4. Actualisatie rente kortlopende geldleningen 5. Kosten Werving & Selectie (na onderlinge verrekeningen) 6. Uitvoering van toezicht en handhaving ingezet voor de inhuur die gepleegd moet worden in het jaar/jaren van uitvoering loopt door in 2024 € 220.000 7. Effect CAO 2023 en inzet stelpost* 8. Meicirculaire 2023 Diverse budgetaanpassingen < € 75.000 POK-gelden robuuste rechtsbescherming naar 2024 Te laag gebudgetteerde bijdrage fonds GGU Onderhoudsronde HR 21 Vrijval TIM uren Vitaliteitsbudgetten naar 2024 Inhuurbudgetten naar 2024 Inhuurbudget ondermijning toezicht en handhoving Inhuur Concerncontrol Verzekeringen Overige mutaties
Lasten
Baten
Saldo
2023 -69 303
2025
2026
2027
-69 -105
198
218
218 249 -144 220
249 -144 220 1.039 261
Saldo 2024
3.135
40 -31 -32 29 25 57 -20 -10 -21 -13
-220
1.039 3.395
40 -31 -32 29 25 57 -20 -10 -21 -13
-40
-25 -57
44
45
45
45
Totaal saldo van baten en lasten programma
1.883
3.248
5.130
-298
45
45
45
Mutaties reserves
-455
-28
-483
675
Totale bijstelling programma ** = = Met Met name name verschuiving verschuiving over over programma's programma's
1.428
3.220
4.647
377
45
45
45
Toelichting 1. Op basis van de balanscijfers/afgesloten kredieten 2022 vallen de rente- en afschrijvingslasten per saldo lager uit. Effect € 69K nadelig. 2. De stelpost (830k) voor de incidentele kosten van de migratie Asapcloud is voor 632k ingezet. Het restant (198k) hebben we laten vrijvallen. Effect € 198K voordelig. 3. Niet-begrote inkomsten in de post algemene baten & lasten. Effect € 218K voordelig. 4. Actualisatie van de rente van de kortlopende geldleningen geeft een vrijval van 249k. Effect € 249K voordelig. 5. Extra benodigd budget voor vervulling van reguliere vacatures en functies op management- en directieniveau. Effect € 144K nadelig. 6. Toezicht en handhaving in verband met bouwvergunningen in het jaar/jaren van uitvoering loopt door in 2024. Via de bestemmingsreserve Overlopende posten worden de kosten ( € 220.000) in 2023 verlaagd en in 2024 verhoogd. Effect budgettair neutraal. 7. De gereserveerde middelen voor de CAO 2023 vallen vrij. Deze worden geheel benut voor de negatieve effecten in dit en de andere programma’s. Effect budgettair neutraal. 8. Naar aanleiding van de meicirculaire zijn de baten vanuit het gemeentefonds als volgt gewijzigd voor het jaar 2023:
11
bedragen x € 1.000
Omschrijving
2023
Ontwikkeling accres 2023 en verder
308
Ontwikkeling accres (extra prijsbijstelling 2022)
268
Herijking gemeentefonds - actualisatie maatstaven
2.369
Aanpassing raming stelpost BTW-compensatiefonds obv 4 jaarlijks gemiddelde
147
Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag
9
Flankerend beleid energiearmoede
66
Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden
53
Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches
-261
Leerlingenvervoer Oekraïne
46
Taal voor ontheemden uit Oekraïne
25
Maatschappelijke begeleiding
66
Participatie
26
overigen
13
totaal
3.135
Mutaties reserves: Onttrekking voormalige reserve ICT RUD voor investeringen warehouse (2018) 210k. In 2023 wordt € 220K minder onttrokken aan de reserve Overlopende posten in verband met de uitvoering van toezicht en handhaving bouwvergunningen. Deze onttrekking schuift door naar 2024. Mutaties bestemmingsreserve organisatieontwikkeling: verlaging onttrekking 18K Onttrekkingen Bedragen x € 1.000 Onttrekking BR ICT RUD 210 Verlaging onttrekking BR overlopende posten -220 Verlaging onttrekking BR organisatieontwikkeling -18 Totaal effect onttrekkingen -28 Nadelig
Toevoeging aan reserve overlopende posten: uitvoering Houtens model 40K, POK gelden robuuste rechtsbescherming 40K, personeelsbudgetten 25K, inhuur tbv project rechtmatigheid 57K, varianten Houtens museum 25K), mentale ondersteuning ontheemde Oekraïense kinderen 17K, verbouwing Enter 80K, maatwerk beschermd wonen 94K, transformatiemiddelen 40K, Utrecht lokaal maatwerk 38K. Toevoegingen aan BR Overlopende posten Uitvoering Houtens model POK-gelden robuuste rechtsbescherming Personeelsbudgetten Project rechtmatigheid Houtens museum Ondersteuning Oekraiense kinderen Verbouwing Enter Maatwerk beschermd wonen Transformatiemiddelen Utrecht lokaal maatwerk Totaal effect toevoegingen
12
Bedragen x € 1.000
40 40 25 57 25 17 80 94 40 38 456 Nadelig
3. Bijstellingen reserves, voorzieningen, kredieten, risico’s 3.1
Mutaties reserves
Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de mutaties in stortingen en onttrekkingen aan reserves. '(verhoging is ´+´, verlaging is ´-´; bedragen x € 1.000)
Stortingen Reserve BR Mobilieit en bereikbaarheid BR Straatverlichting BR overlopende posten
Programma Duurzame leefomgeving Goede bereikbaarheid Alg dekkingsmiddelen
Mutatie Subsidie restbudget SALTO A12 Kapitaallasten inhuur project rechtmatigheid
BR overlopende posten BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR overlopende posten Totale stortingen reserves
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
Uitvoering Houtens model POK-gelden robuuste rechtsbescherming P-budget tbv arbeidsmarktcommunicatie en fysiek zware beroepen Onderzoek varianten Houtens museum Mentale ondersteuning ontheemden oekraïense kinderen Plan verbouwing Enter Activiteiten vanuit middelen maatwerk beschermd wonen Activiteiten vanuit transformatiemiddelen Utrecht lokaal maatwerk
Onttrekkingen Reserve BR Transities in samenhang BR BOR BR Organisatieontwikkkeling
Programma Samen leven Goede bereikbaarheid Alg dekkingsmiddelen
Mutatie Werkplan sociale koers Diverse projecten Vrijval TIM uren en loopbaarorientatie
BR overlopende posten BR overlopende posten BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR ICT BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR overlopende posten
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
BR overlopende posten BR overlopende posten Totale onttrekkingen reserves
Alg dekkingsmiddelen Alg dekkingsmiddelen
inhuur project rechtmatigheid Uitvoering Houtens model POK-gelden robuuste rechtsbescherming P-budget tbv arbeidsmarktcommunicatie en fysiek zware beroepen Onderzoek varianten Houtens museum Investeringen warehouse Toezicht en handhaving bouwvergunningen Mentale ondersteuning ontheemden oekraïense kinderen Plan verbouwing Enter Activiteiten vanuit middelen maatwerk beschermd wonen Activiteiten vanuit transformatiemiddelen Utrecht lokaal maatwerk
Totale afname (= onttrekkingen -/- stortingen) van de reserves
3.2
2023 398 94 57
2024
2025
2026
2027
40 40 25 25 17 80 94 40 37 947
2023 -20 125 -18
0
2024 20
0
2025
0
2026
0
2027
57 40 40 25 25 210 -220
220 17 80 94
-28
40 37 675
0
0
0
-975
675
0
0
0
Mutaties voorzieningen
Niet van toepassing.
3.3
Mutaties investeringskredieten
Benodigde nieuwe kredietverlening Zorgunit PasAan, krediet € 90.000. Een nieuw krediet is nodig voor een woonunit bij een inwoner thuis. Het Sociaal Team heeft de aanvraag beoordeeld en gezien het feit dat deze unit langer dan 15 jaar gebruik gaat worden is de keuze gemaakt een 2e hands unit aan te schaffen. Omdat de gemeente eigenaar is van de unit moeten we deze kosten activeren en de kosten over 15 jaar spreiden.
Bijstelling kredietverlening Verhoging van het krediet voor het vervangen van (delen van) bruggen, steigers met € 61.250. Het krediet voor de vervanging van (delen van) bruggen/steigers van € 336.400 moet worden verhoogd met € 61.250 tot € 397.650. Niet voorzien waren kosten voor het schilderwerk van diverse bruggen en het herstel van de afvoer van tunnel De Steen.
13
3.4
Aanvulling risico’s
Onzekerheden team POM De druk op concernbrede personeelsbudgetten neemt toe uitstroom, verloop van het personeel, arbeidsmarktomstandigheden en een oplopend langdurig ziekteverzuim. In het lopende begrotingsjaar 2023 zijn we in staat om een groot gedeelte van de druk op deze budgetten met incidentele meevallers op te lossen. De toename van de druk op deze budgetten is echter een weerspiegeling van de ontwikkelingen en uitdagingen waar de gemeente Houten als werkgever de komende jaren voor staat. Bij de Perspectiefnota 2025 komen we hier in combinatie met de effecten van de bezuinigingen op terug. Uitstroom Het aantrekken en behouden van nieuwe medewerkers is met het oog op hoge uitstroom (komende 10 jaar 30% van het personeelsbestand als gevolg van bereiken van AOW-leeftijd) van groot belang. Dit is een enorme uitdaging, gezien de krapte op de arbeidsmarkt en de daarbij behorende concurrentie. Het dwingt ons, nog meer dan ooit, om onze aantrekkelijkheid als werkgever te vergroten. We werken hieraan door te investeren in een krachtige en moderne arbeidsmarktbenadering. Uiteraard spelen het bieden van aantrekkelijk werk en kansen op (door)ontwikkeling daarbij een belangrijke rol, maar eveneens moet er worden geïnvesteerd in aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. De huidige arbeidsmarkt dwingt ons ook steeds meer tot het bieden van toelagen bovenop het basissalaris.
Het percentage van de loonsom dat we hiervoor begroot hebben lijkt zo langzamerhand niet meer toereikend. Verloop personeel De afgelopen jaren zien we een trend van een toenemend aantal personele wisselingen en daarbij horende werving- en selectieprocedures (2020: 59, 2021: 81, 2022: 72). De verwachting is dat deze trend zich de komende jaren doorzet (SER, 2023). Al enkele jaren wordt via de bestuursrapportages het werving- en selectiebudget verhoogd. Ook hier geldt dat het begrote percentage van de loonsom niet meer toereikend lijkt. Arbeidsmarkt Door de krapte op de arbeidsmarkt neemt ook de zoektocht naar de juiste kandidaat meer tijd in beslag. We zijn daardoor ter overbrugging van het structureel vervullen van een vacature langer aangewezen op externe inhuur. Ziekteverzuim In de afgelopen jaren is het verzuim toegenomen (van ± 7% in 2021 naar ± 8% in 2022, 1e helft 2023: gemiddeld 6,7%). De komende jaren moeten we blijven investeren in effectieve maatregelen om dit verzuimcijfer terug te dringen. Deze investeringen gaan daarbij voor de baat uit. Dit begint bij het preventief ondersteunen van medewerkers, zodat zij gezond aan het werk kunnen zijn. En daarnaast zetten we, in samenwerking met onze nieuwe arbodienst, gerichte acties in gang om bij ziekteverzuim een medewerker zo snel als mogelijk weer in het arbeidsproces te kunnen laten meedoen.
Tijdelijke expertise Om transities/ontwikkelingen mogelijk te maken is er behoefte aan incidentele inhuur van extra capaciteit of specifieke expertise. Denk bijvoorbeeld aan het extra werk dat op de organisatie af komt, als het gaat om de voorbereiding op en implementatie van de Omgevingswet. Maar ook de komende bezuinigingsoperatie en een programma Bouwen voor Houten gaan de komende periode extra inspanningen vragen van de organisatie. In veel gevallen zijn hiervoor ook project- en programmabudgetten beschikbaar. Maar de daadwerkelijke overdracht en implementatie van ontwikkelingen in de lijnorganisatie vereist een enorme extra inspanning waarbij tegelijkertijd de continuïteit in het reguliere werk moet worden gewaarborgd.
Onzekerheden bouwleges De tegenvallende inkomsten uit bouwleges 2023 worden veroorzaakt door het uitblijven van bouwplannen, hogere bouwkosten en hogere hypotheekrente. Niet uitgesloten is dat deze trend zich in 2024 voortzet o.a. vanwege mogelijke verminderde inkomsten uit bouwleges in verband met de invoering van de Wet Kwaliteitsborging.
14
3.5
Indicatoren 2023
Gebruikelijk is om in de begroting indicatoren op te nemen. Dit is niet gebeurd in de primitieve begroting 2023 omdat deze beleidsarm was, de doelstellingen vanuit het nieuwe collegeprogramma nog niet vastgesteld waren en het advies van de rekenkamercommissie over indicatoren nog niet beschikbaar was. In het voorjaar 2023 is door een projectgroep in samenwerking met de raad een set van indicatoren opgesteld. Door middel van deze bestuursrapportage worden deze indicatoren voor het jaar 2023 vastgesteld zodat deze beschikbaar zijn voor de verantwoording in de jaarrekening 2023. De indicatoren voor het jaar 2024 zijn voor de volledigheid ook in dit document opgenomen, maar worden vastgesteld bij de begroting 2024. BBV-indicatoren zijn verplicht en worden niet door de raad vastgesteld. Ook deze zijn voor de volledigheid in dit overzicht toegevoegd.
Samen leven Omschrijving
Bron
Realisatie 2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Aantal kinderen dat gebruik maakt jaarverslag, van het jeugdfonds sport en cultuur jeugdfonds, sport en cultuur
264
281
292
303
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
N.n.b.
16
20
26
30
40
Aantal toegekende aanvragen voor Werk en inkomen, de individuele inkomenstoeslag lekstroom
179
147
191
200
207
Aantal verwijzingen van EMC (eerstelijns medisch centrum) naar welzijnsconsulent
VanHouten&Co
46
43
44
60
60
Percentage jongvolwassenenen dat Jongerenpeilingen aangeeft dat ze (zeer) tevreden zijn GGD (even jaren) met hun leven.
x
x
79%
79%
79%
Monitor Sociale Kracht (oneven jaren)
7,7
7,7
x
7,8
7,8
Aantal absoluut verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
2
1,5
1
Aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
755,4
803,6
832
Aantal clienten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners
GMSD
350
370
370
Aantal lopende reintegratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar
CBS
187,7
218,6
204,7
Aantal personen met bijstandsuitkering per 10.000 inwoners
CBS
234,6
459,7
nb
Aantal relatief verzuim per 1.000 leerlingen
DUO
10
10
14
Aantal overbelaste mantelzorgers
Intern
Aantal toegekende aanvragen Ons Fonds
Intern
233
N.n.b.
Outcome indicatoren
Sociale-kracht: samengesteld effectcijfer uit de sociale kracht monitor BBV Indicatoren
15
Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
159,8
164,2
175,1
Functiemenging in %
LISA
55%
56,10%
56,60%
Jongeren met jeugdbescherming in % van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
nb
0,9%
0,9%
Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
nb
12,1%
13,5%
Kinderen in uitkeringsgezin in % van kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut
3%
3%
nb
Netto arbeidsparticipatie in % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
75,1%
74,4%
75,2%
Niet-sporters in % (wordt 1x in de 4 jaar getoetst. Eerstvolgende in 2024) Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (Vsv'ers) in % van deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
CBS, RIVM
nb
nb
nb
Ingrado
1%
1,2%
1.2%
Werkloze jongeren in % van 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker
2%
1%
nb
Duurzame leefomgeving Wonen Omschrijving
Realisatie
Bron
2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Nieuwe woningen
BAG/CBS
264
193
343
58
252
Nieuwe sociale huurwoningen
BAG/CBS/Woonin
37
0
116
0
Nieuwe middenhuurwoningen
BAG
x
x
0
0
133
Nieuwe betaalbare koopwoningen
BAG
x
x
28
29
22
Woonin
9.5
9.1
9.7
9.3
9.3
5,8
6,2
14
Outcome indicatoren Inschijfduur woningzoekenden in jaren BBV Indicatoren Aantal nieuwe gebouwde woningen Basisregistratie per 1.000 woningen adressen en gebouwen Demografisch druk in %
CBS
70,40%
71,50%
73,10%
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
COELO
623,-
662,-
723,-
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
COELO
789,-
853,-
912,-
Gemiddelde WOZ waarde
CBS
351k
378k
418k
16
Commerciële voorzieningen Omschrijving
Realisatie
Bron
2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Outcome indicatoren Aantal horeca-vestigingen in het centrum (Het Rond) op 1 januari
Provinciaal Arbeidsplaatsen Register
Leegstandspercentage Centrum Koopstromenonderzoek (Het Rond) Randstad (KSO)*
25
23
25
26
27
20%
13%
9%
12%
15%
Leefomgeving Omschrijving
Realisatie
Bron
2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Outcome indicatoren Beeldkwaliteit openbare ruimte conform de norm
Jaarlijkse meting Niet door extern beschikbaar bureau.
87,5%
87,5%
100%
100%
Dit is een samengestelde indicator. Per gebiedstype (centrum, groenzone, bedrijventerrein en wonen) en per onderwerp (graslengte, kale plekken in plantsoenen, snoeibeeld, drijfvuil, onkruid op verharding en zwerfafval) bepalen in hoeverre het onderhoud voldoet aan de beeldkwaliteitsnorm.
Duurzaamheid en energietransitie Omschrijving
Realisatie
Bron
2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Aantal zonnepanelen op grote daken (systemen > kWp)
Analyse zonnepanelen RES U16
33.615
45.164
51.305
57.000
62.000
9,77%
nnb
nnb
12%
15%
Klimaatmonotor RWS
162
nnb
nnb
150
145
Hernieuwbare elektriciteit in %
RWS
26,7%
36,6%
x
30%
50%
Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoners
CBS
137
136
127
127
130
Percentage duurzame energie ten Klimaatmonitor opzichte van totale energieverbruik RWS (doel = 100%) (samengesteld uit verschillende indicatoren) Outcome indicatoren CO2 uitstoot (in kton, excl. auto (snel)wegen) BBV Indicatoren
17
Goede bereikbaarheid
Omschrijving
Bron
Realisatie 2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Aantal kilometer verbeterde fietsinfrastructuur
Eigen metingen
1,6
0,4
0,4
0
2
2020 herinrichting Lobbedijk 0,2 km, herinrichting Heemsteedseweg/Koppeldijk 1,4 km; 2021fietspad Oostrumsdijkje; 2022 Provincialeweg; 2024 Herinrichting Waalseweg Aantal ritten met AutoMaatje
Eigen metingen
x
1.135
1.521
2.220
2.220
Aantal ritten met electrische golfkarretjes
Stichting Vervoer Houten
9.000
2.394
6.388
7.200
7.200
Toepassing toolbox communityaanpak
Eigen metingen
x
x
x
2
3
% Inwoners dat tevreden is over de Monitor Sociale fietsroutes in Houten Kracht
98%
97%
98%
98%
98%
Outcome indicatoren
% verharding met een slechte (D-) kwaliteit
extern bureau (even jaren), eigen inschatting (oneven jaren)
12,80%
nb
nb
Aantal fietsers per dag op 2 meetpunten
Eigen metingen
x
2.264
5.279
12,60%
x
x
De tellingen van 2021 zijn van de niet representatieve maand januari. Dit waren de eerste resultaten van deze meetpunten. Bovendien was er in 2021 aanzienlijk minder woon-/werkverkeer door Corona. Dit verklaart het lage aantal voor 2021. % parkeerlocaties met bezettingsgraad >= 90%
Verkeersbureau (1x per 4 jaar)
x
x
22%
x
x
Raming 2026: < 25%.
Integrale veiligheid
Omschrijving
Bron
Realisatie 2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Geregistreerde rookmelderdichtheid in woningen gemeente Houten
Website gemeente Houten
58%
66%
MSK
8,1
8
Aantal diefstallen uit woning per 1.000 inwoners
CBS
1,6
2,1
Aantal geweldmisdrijven per 1.000 inwoners
CBS
2,7
2,3
77%
79%
81%
8
8
2,1
2,2
2,2
2
2,5
2,5
Outcome indicatoren Rapportcijfer gevoel van veiligheid BBV Indicatoren
18
Aantal vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) per 1.000 inwoners
CBS
4,3
3,4
4,,1
3,6
3,6
Aantal verwijzing Halt per 1.000 jongeren
Bureau Halt
9
5
4
4
4
Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners
CBS
1,9
1,2
1,4
1,6
1,7
Jongeren met jeugdreclassering in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
nb
0,1%
0,1%
Betrokken bij de samenleving Omschrijving
Bron
Realisatie 2020
2021
Raming 2022
2023
2024
Output indicatoren Toegankelijkheid website Houten.nl, percentage van criteria waaraan wordt voldaan
Toegankelijk online
59%
x 89% (label B)
x
Label A
Monitor Sociale Kracht
6,6
6,5
x
6,7
7,0
% Inwoners dat vindt dat de Monitor Sociale gemeente hen voldoende betrekt bij Kracht haar plannen, activiteiten en voorzieningen
40%
39%
x
50%
48%
% Inwoners dat vindt dat burgers en organisaties voldoende ruimte krijgen om ideeën en initiatieven te realiseren
Monitor Sociale Kracht
48%
46%
x
50%
53%
Rapportcijfer directe dienstverlening
Monitor Sociale Kracht
7,17
7,13
x
7,2
7,2
Rapportcijfer digitale dienstverlening
Monitor Sociale Kracht
7,4
7,3
x
7,4
7,4
Rapportcijfer hostmanship: in hoeverre voelt de klant zich echt welkom en goed geadviseerd/geholpen
Monitor Sociale Kracht
6,7
6,7
x
6,8
6,9
Outcome indicatoren Rapportcijfer voor de wijze waarop de gemeente inwoners betrekt en de samenwerking zoekt bij de totstandkoming en de uitvoering van beleid
19