Bijlage 1 - 1e bestuursrapportage 2021

1e bestuursrapportage 2021 Gemeente Houten Raadsbehandeling: 17 juni 2021

Inleiding (1) Context waarbinnen deze bestuursrapportage is opgesteld: Landelijk (algemene ontwikkelingen): -

Het coronavirus beïnvloedt ook in 2021 nog steeds een ieders dagelijks leven, maar er is perspectief. Op 13 april 2021 heeft het kabinet het openingsplan ‘stap voor stap meer mogelijk’ gepresenteerd. Dit plan is gericht op het weer veilig openen van de samenleving. De snelheid van uitvoering van dit plan is sterk afhankelijk van de druk op de gezondheidszorg. Hoe minder mensen met corona in ziekenhuizen, hoe sneller het openingsplan kan worden uitgevoerd. De duur en omvang van de steunmaatregelen door het kabinet worden hierop afgestemd. Na de TK-verkiezingen is maart 2021 is de kabinetsformatie nu in volle gang. De verwachting is niet dat deze op korte termijn zal worden afgerond. Hierdoor kan besluitvorming over enkele belangrijke onderwerpen niet plaatsvinden. Het demissionair kabinet schuift deze door naar het nieuwe kabinet. De belangrijkste in deze is een eventuele structurele compensatie voor kosten jeugdhulp

2

Inleiding (2) Context waarbinnen deze bestuursrapportage is opgesteld: Lokaal (algemene ontwikkelingen): -

Het virus heeft nog steeds impact op het lokale culturele-, sociaal-maatschappelijke- en bedrijfsleven. Daarom is op 2 maart 2021 besloten over een nieuw pakket aan steunmaatregelen. In eerste instantie voor de eerste helft van 2021. Medio juni 2021 wordt gekeken of verlenging van genomen besluiten nodig is. Ook zullen dan, indien nodig, nieuwe aanvullende hulpmaatregelen worden overwogen. Dit is mede afhankelijk van de insteek van de Rijksoverheid. Met de bovengenoemde onzekerheid is in deze bestuursrapportage een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de voortgang van de beleidsverantwoording en de budgetontwikkelingen.

3

Inleiding (3) Context waarbinnen deze bestuursrapportage is opgesteld: Lokaal (financiële ontwikkelingen): -

-

Prognose meerjarenbegroting 2021-2025 is negatief. Belangrijkste oorzaken: septembercirculaire 2020 en tekorten voor jeugdhulp en Wmo. In perspectiefnota / begroting 2022 voorstellen om begroting meerjarig weer op orde te brengen. Voor jeugdhulp en Wmo is in de eerste bestuursrapportage 2021 een tekort geprognosticeerd op basis van realisatie 2020. Ook is rekening gehouden met het verwachte aandeel van Houten (€ 1,567 miljoen) in de incidenteel extra beschikbaar gestelde € 613 miljoen van het Rijk voor de tekorten op jeugdhulp. In de meicirculaire 2021 wordt duidelijk wat het aandeel van Houten precies is. Op basis van Q1-2021 en Q2-2021 rapportage van de Regionale Backofficie Lekstroom (RBL) vindt bijstelling van deze prognose plaats in de tweede bestuursrapportage 2021. Vanwege de financiële krapte hebben we geen beleidsintensivering overwogen. Actuele financiële vraagstukken hebben we opgelost langs het uitgangspunt ‘oud voor nieuw’.

4

Inleiding (4) Context waarbinnen deze bestuursrapportage is opgesteld: Lokaal (financiële ontwikkelingen): -

Het effect van de 1e bestuursrapportage 2021 is € 1,625 mln negatief De actueel begrotingssaldo 2021 wordt hierdoor € 1,648 mln negatief De belangrijkste onzekerheden bij het opstellen van de eerste bestuursrapportage 2021 zijn: a. Financiële effecten van de coronacrisis in 2021 In de paragraaf Covid-19 van de jaarstukken 2020 is de risico impact-analyse geactualiseerd. Risico-inschatting: € 2,25 miljoen. De huidige omvang van de vrije en beklemde algemene reserve en het weerstandsvermogen van de grondexploitaties zijn voldoende om dit risico af te dekken. b. Ontwikkeling kosten jeugdhulp en Wmo inclusief eventuele compensatie door het Rijk. c. Meicirculaire 2021 Bij het opstellen van de eerste bestuursrapportage was de meicirculaire nog niet beschikbaar. Deze wordt eind mei gepubliceerd. Het financieel hiervan wordt, zoals gebruikelijk, via een raadsinformatiebrief met de raad gedeeld en verwerkt in de tweede bestuursrapportage 2021.

5

Inhoud 1e bestuursrapportage 2021 (1) Algemeen • Actueel begrotingssaldo 2021 • Bijstellingen op hoofdlijnen • Structurele effecten Per programma • Bijstellingen (lasten en baten) inclusief toelichting

6

Inhoud 1e bestuursrapportage 2021 (2) Bijlagen • mutaties reserves • invoering rechtmatigheidsverantwoording • beslispunten raadsvoorstel

• prestatie indicatoren (aparte bijlage)

7

Actualisatie begrotingssaldo 2021

8

Bijstellingen op hoofdlijnen

De mutaties worden toegelicht in de programma’s

9

Structurele effecten

Het structurele effect van deze bestuursrapportage is negatief. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de mutaties uit de septembercirculaire 2020. Het structurele effect van de actualisatie jeugd en Wmo wordt meegenomen in de perspectiefnota 2022.

10

Programma Samen leven 11

Bijstellingen ´Samen leven´

12

Toelichting Samen leven 1.

Actualisatie meerjarenbegroting Wmo De meerjarenbegroting Wmo is geactualiseerd o.b.v. de Q4 cijfers 2020 incl. prijsindexatie 2021. Op 8 januari jl. bent u d.m.v. een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de oorzaken van deze overschrijdingen. Onder ‘Algemene dekkingsmiddelen’ was € 151.000 begroot ter dekking van de indexatie 2021 voor jeugd en Wmo. Deze post wordt nu ingezet ter dekking van de geactualiseerde begroting jeugd en Wmo (zie ook punt 7). Effect € 499.000 nadelig.

2.

Nieuw inkoopcontract hulpmiddelen Wmo Met ingang van 2021 is er een nieuw inkoopcontract afgesloten voor Wmo hulpmiddelen. De besparing voor 2021: € 181.000 ontstaat door de overgang van koop naar huurcontract in combinatie met een sterfhuisconstructie. Voor 2022 en 2023 is het voordelig effect aflopend. Effect €181.000 voordelig

3.

Rijkscomp. Tegemoetkoming verhuurders sportaccomodaties De gevolgen van het kwijtschelden van huur i.v.m. COVID-19 over het 4e kwartaal 2020 van sportaccommodaties zijn verwerkt in boekjaar 2020. In 2021 heeft het rijk compensatie verleend o.b.v. de Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties-regeling. Effect €104.000 voordelig.

4.

Maartcirculaire coronamaatregelen Vanuit de maartcirculaire zijn middelen beschikbaar gekomen inzake coronamaatregelen (zie programma Algemene dekkingsmiddelen). Op basis van bestedingsvoorstellen is een deel van deze middelen overgezet naar het programma Samen leven; voornamelijk t.b.v. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) en Actieplan extra ondersteuning jongeren tijdens corona. Effect: budgetneutraal.

13

Toelichting Samen leven 5.

Budget voor gebundelde uitkeringen voor gemeenten (BUIG) De uitkering is met € 338.000 verhoogd o.b.v. de voorlopige vaststelling van het BUIG-budget 2021.Effect: budgetneutraal

6.

Spuk ventilatie scholen Gemeente Houten heeft een specifieke uitkering (SPUK) t.b.v. ‘Ventilatie in scholen’ vanuit het Rijk ontvangen. Deze uitkering is gericht op het op orde krijgen van het binnenklimaat in schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs in verband met de uitbraak van Covid-19. Effect: budgetneutraal

7.

Actualisatie meerjarenbegroting Jeugd De meerjarenbegroting Jeugd is geactualiseerd o.b.v. de Q4 cijfers 2020 incl. prijsindexatie 2021. Op 8 januari jl. bent u d.m.v. een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de oorzaken van deze overschrijdingen (zie ook punt 1).Effect €1.235.000 nadelig

8.

Tarieven peuteropvang en VVE 2021 De nieuwe tarieven voor 2021 voor de peuteropvang en de meerkosten voor peuters met een VVE- indicatie (Voor- en vroegschoolse educatie) passen binnen het budget van de doeluitkeringen en het reguliere budget kinderopvang.Effect : budgetneutraal

14

Programma Duurzame leefomgeving 15

Bijstellingen ´Duurzame leefomgeving´

16

Toelichting Duurzame leefomgeving 1.

Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptie

2.

Actualisatie Jaarplan Beheer Openbare Ruimte

In de decembercirculaire 2019 is geld ontvangen voor de deltaprogrammering Ruimtelijke Adaptatie en gestort in de bestemmingsreserve Toekomstfonds. Werkzaamheden in het kader van Netwerk Water en Klimaat worden door het HDSR uitgevoerd. Hiervoor wordt het bedrag nu onttrokken aan de bestemmingsreserve Toekomstfonds. Effect: budgetneutraal met mutaties reserves.

Projecten in het kader van beheer openbare ruimte. Actualisatie op basis van overlopend werk 2020 en nieuwe inzichten. Afwikkeling via Bestemmingsreserve Beheer openbare ruimte. Effect: budgetneutraal met mutaties reserves

3.

Actualisatie en correcties cf WRP 2020-2023

Actualisatie van de storting in de voorziening conform het vastgestelde Water- en Rioleringsplan 2020-2023 uit december 2019. Effect: budgetneutraal

Mutaties reserves: Mutaties reserves betreft een verhoging van de onttrekking aan de bestemmingsreserve Toekomstfonds agv de uitvoering deltaprogrammering Ruimtelijke adaptatie (€ 150.000, zie punt 1.) en een verlaging van de onttrekking aan de bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte agv actualisatie van het jaarplan en overlopend werk uit 2020 (€ 419.000, zie punt 2.)

17

Programma Goede bereikbaarheid 18

Bijstellingen ´Goede bereikbaarheid´

19

Toelichting Goede bereikbaarheid 1.

Actualisatie Jaarplan Beheer Openbare Ruimte Projecten in het kader van beheer openbare ruimte. Actualisatie op basis van overlopend werk 2020 en nieuwe inzichten. Afwikkeling via Bestemmingsreserve Beheer openbare ruimte. Effect: budgetneutraal met mutaties reserves.

2.

Gladheidsbestrijding Door de extreme sneeuwval in februari zijn er veel meer strooironden gereden (normaal 1 keer per dag, nu vanwege de sneeuw de hele dag door). Ook is er veel meer strooizand en zout gebruikt (normaal ca 8 ton per ronde, nu ca 55 ton per dag) en is de voorraad zout en zand weer aangevuld. Effect: € 35.000 nadelig.

Mutaties reserves: Mutaties reserves betreft een verlaging van de onttrekking aan de bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte agv actualisatie van het jaarplan en overlopend werk uit 2020 (€ 1,2 miljoen, zie punt 1.)

20

Programma Veilige leefomgeving 21

Bijstellingen ´Veilige leefomgeving´

22

Programma Betrokken bij de samenleving 23

Bijstellingen ´Betrokken bij de samenleving´

24

Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie

Bijstellingen ´Algemene dekkingsmiddelen´

26

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen (1) 1.

Septembercirculaire 2020

Ontwikkeling uitkeringsbasis: Binnen het gemeentefonds is de algemene uitkering de grootste component. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten via maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. De berekening van de algemene uitkering bestaat uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bijbehorende bedrag per eenheid. De som van deze producten, de zogenaamde uitkeringsbasis, wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor. De actualisatie van de landelijke ramingen van de maatstaven zorgen voor een neerwaarts effect op de uitkeringsfactor. Vooral de ontwikkelingen in het aantal bijstandsontvangers (negatief) en de OZB-maatstaven (positief) zijn van invloed. De stijging van het aantal bijstandsontvangers is het gevolg van de door het Centraal Planbureau geprognosticeerde economische recessie. Het negatieve effect ontstaat doordat het aantal geprognosticeerde bijstandsontvangers toeneemt terwijl het beschikbare budget, vooralsnog gelijk blijft. Effect: € 199.000 negatief. Compensatiepakket corona: De Tweede Kamer heeft op 31 augustus jl. een besluit genomen over een tweede tranche compensatie voor gemeenten voor de gevolgen van de coronacrisis.

Hiervoor zijn landelijke bedragen beschikbaar gekomen, die op basis van verdeelsleutels door het Rijk zijn verdeeld over de gemeenten. Effect: € 355.000 positief. Overige mutaties: Er zijn vanuit de septembercirculaire nog een aantal overige ontwikkelingen. Effect: € 46.000 negatief.

27

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen (2) 2.

Decembercirculaire 2020

Compensatiepakket corona: n de decembercirculaire 2020 zijn o.a. voor het jaar 2021 middelen beschikbaar gekomen als compensatie voor de gevolgen van corona. Het gaat hierbij om re-integratie dienstverlening aan bijstandsgerechtigden (€ 37.000), Gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand (€ 62.000), cultuur (€ 282.000) en Tweede kamerverkiezingen (€ 56.000). Effect: € 437.000 positief. Overige mutaties: Er zijn vanuit de decembercirculaire nog een aantal overige ontwikkelingen. Effect: € 7.000 negatief.

3.

Maartcirculaire 2021

Compensatie corona: Na het verschijnen van de decembercirculaire heeft het kabinet aanvullende maatregelen genomen ter compensatie van de financiële gevolgen van de coronacrisis. Het betreft de uitbreiding van het economisch steun – en herstelpakket van 21 januari 2021 en het aanvullend steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl van 12 februari 2021 (totaal € 232.000). Daarnaast was bij de decembercirculaire nog niet de verdeling van de beschikbaar gestelde middelen bekend met betrekking tot de afvalinzameling (€ 75.000), Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK, € 99.000) en de extra middelen die het kabinet in december ter beschikking heeft gesteld voor het Jeugdpakket voor het welbevinden van de jeugd (€ 42.000). Daarnaast is voor de voorschoolse voorziening peuters € 14.000 beschikbaar gekomen. Effect: € 462.000 positief.

28

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen (3) 4. Middelen t.b.v. coronamaatregelen Bovenstaande ontvangen compensatie voor corona telt op tot € 1.254.000. Een deel van de middelen is inmiddels op basis van voorstellen overgezet naar andere programma’s (€ 253.000). Het restant van de compensatie is gereserveerd onder het programma algemene dekkingsmiddelen. Effect: € 1.001.000 negatief.

5. Verschuiving middelen naar programma Samen leven Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van algemene dekkingsmiddelen naar het programma Samen Leven. Effect: budgetneutraal

6. Rentelasten financieringsbehoefte Bij het opstellen van de begroting 2021 wordt aan de hand van de liquiditeitsplanning de financieringsbehoefte voor 2021 bepaald. Deze financieringsbehoefte is begroot tegen een (omslag)rente van 1,5%. Vanwege het lage rentepercentage voor kort geld kan de geraamde rente deels (50%) vrijvallen. Het niet-vrijgevallen deel blijft beschikbaar vanwege het aantrekken van een langlopende lening in de loop van dit jaar. Effect: 87.000 voordelig.

7. Vennootschapsbelasting Er is een raming voor de te betalen vennootschapsbelasting voor 2021 gemaakt. Effect: € 28.500 nadelig

29

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen (4) 8. Bedrijfsvoering, organisatieontwikkeling Er is tijdelijk extra personele inzet nodig voor communicatie, projectmanagement, rechtmatigheidsverantwoording en implementatie omgevingswet. Effect: € 313.000 nadelig. De kosten worden gedekt door onttrekkingen uit bestemmingsreserves. In het begrotingsproces 2021 is per abuis de nog niet ingezette impulsmiddelen voor verbetering informatiemanagement vrijgevallen. Om de beoogde verbetering door te voeren, blijven deze middelen (hard) nodig. Effect: € 37.000 nadelig. Conform regelgeving vindt afschrijving restantboekwaarde van verouderde software plaats. Effect € 8.000 nadelig

9. ICT dienstverlening WIL De ICT-dienstverlening is financieel geactualiseerd (structureel € 58.000 hoger). Daarnaast is er een eenmalige ophoging van € 40k als gevolg van extra aanschafte softwarelicenties voor de WIL. Voor deze hogere lasten ontvangen we een hogere bijdrage van de WIL. Effect: € 0

10. ICT dienstverlening RUD Het eind 2020 aflopend ICT-dienstverleningscontract met de RUD is voor 2021 verlengd. De dienstverlening vindt plaats op basis van werkelijk gemaakte kosten waardoor de hiermee gemoeide baten en lasten budgettair-neutraal worden begroot. Effect: € 0

Mutaties reserves: Er wordt € 70.000 onttrokken uit de reserve implementatie omgevingswet voor de tijdelijke projectleider omgevingswet. Daarnaast wordt er € 243.000 onttrokken uit de bestemmingsreserve organisatieontwikkeling (zie punt 8). Effect: € 313.000 voordelig

30

Bijlagen Mutaties reserves Proces rechtmatigheidsverantwoording Beslispunten raadsvoorstel

31

Mutaties in reserves

32

Rechtmatigheidsverantwoording • • • • • •

Wetsvoorstel invoering rechtmatigheidsverantwoording voor advies bij Raad van State, daarna naar Tweede Kamer. Intentie nog steeds: invoering verantwoording financiële rechtmatigheid met ingang van verslagjaar 2021. Dialoog raad – college over nieuwe rolverdeling opgestart. College informeert de raad actief over afwijkingen van beleid en regelgeving die relevant kunnen zijn in dit kader. Actualisatie controleverordening en controleprotocol in 2021. Aanbevelingen Managementletter 2020 onderhanden en onderdeel van verbeterslag administratieve organisatie (AO), interne beheersing (IB), interne controle (IC) en verbijzonderde interne controle (VIC). 33

Beslispunten raadsvoorstel •

Begroting 2021 te wijzigen (zie sheet nr. 9)

•

Structurele effecten verwerken in het meerjarenbeeld 2022-2025 (zie sheet nr. 10)

•

In te stemmen met de voorgestelde mutaties in reserves (zie sheet nr. 32)

34