Beantwoording schriftelijke vragen GL over Regionale Energiestrategie U16 en klimaatinspanning

Gemeente Houten Onderdoor 25 Postbus 30, 3990 DA Houten Telefoon 030 639 26 11 Fax 030 639 28 99 E-mail: gemeentehuis@houten.nl Internet: www.houten.nl

Aan raadsleden David Jimmink en Dick Veldkamp (Groenlinks) i.a.a. de leden van de raad en de commissieleden

Datum

Uw kenmerk

16 september 2021

Uw brief van

Ons kenmerk

Bijlagen

16 juli 2021

751012

Ja

Onderwerp

Beantwoording schriftelijke vragen over Regionale Energiestrategie U16 en klimaatinspanning

Geachte heren Jimmink en Veldkamp, Op 16 juli 2021 heeft u ons schriftelijke vragen gesteld op grond van artikel 36 van het Reglement van orde voor de raad over de Regionale Energiestrategie U16 en de klimaatinspanning van de gemeente Houten. In deze brief beantwoorden wij uw vragen. Vraag 1: Hoeveel duurzame energieopwekking is nodig, hoeveel is mogelijk en gebeurt er genoeg? a. Hoe beoordeelt het college het RES U16-bod (1.8 TWh)? Is het RES-bod 2030 voldoende? Moet er niet gestreefd worden naar “Doelstelling Energieneutrale Regio” (3.6 TWh)? b. Hoeveel moet Houten doen om de gemeentelijke doelstelling “Klimaatneutraal 2040” te halen in 2025, 2030, 2035, 2040? c. Wordt 25% duurzame opwekking in 2025 (uit het Energieplan) gehaald? d. Wat betekenen de getallen voor Houten vertaald naar benodigd oppervlak zonneveld, oppervlak zon op dak en aantal windmolens? e. Hoeveel dakoppervlak is geschikt voor zonnepanelen (110 ha uit de U16-Energieanalyse lijkt optimistisch)? Antwoord: a. Het bod van 1,8 TWh (Terawattuur)voor 2030 bedraagt ongeveer een zesde van de verwachtte elektriciteitsvraag in de RES-regio U16 in 2050.Dat betekent dat tussen 2030 en 2050 de productiecapaciteit zes keer zo groot moet worden. De opgave na 2030 is daarmee

14-09-2021 / 751012

*340757*

enorm groot. Wij realiseren ons dat dat een enorme versnelling vraagt. Het bod voor 2030 zien we als een bescheiden eerste stapje. Elke verandering start met een eerste stap. Het Klimaatakkoord stelt als doel 35 TWh over dertig RES-regio’s. Bij dit doel is rekening gehouden met het huidige draagvlak in de samenleving voor klimaatmaatregelen. Het bod van 1,8 TWh is beoordeeld door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Hier is uitgekomen dat het goed past binnen de andere dertig Ressen en voldoet aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord. Onze bijdrage aan de RES U16 levert ongeveer 25% aan duurzame energie in Houten (in combinatie met energiebesparing). Hiermee geven wij invulling aan de ambities van uw raad en het college. b. Uw gemeenteraad heeft besloten dat Houten in 2040 klimaat- en energieneutraal moet zijn (landelijk wordt 2050 als eindpunt gehanteerd). Dat betekent dat in 2040 de energievraag van en opwekking van energie in Houten met elkaar in evenwicht moeten zijn. Energievraag De huidige energievraag in Houten is 861 GWh1 (bron: klimaatmonitor databank d.d. juli 2021; meest recente cijfer is van 2019). Deze energievraag kunnen we verlagen door isolatie van gebouwen, waardoor verwarmen en koelen van gebouwen minder energie vraagt.

Ook het efficiënter omgaan met energie verlaagt de vraag (bijvoorbeeld door Ledverlichting, energiezuinige apparaten en 20Volt gelijkstroom in kantoorgebouwen). In 2040 verwachten we in Houten door isolatie en efficiëntie respectievelijk 21% en 15% minder energie nodig te hebben (bron: Energie analyse U16, december 2018). Totaal is dat 305 GWh. Deze besparing van 305 GWh vraagt tot 2040 behoorlijke inspanningen. We verwachten dat deze ontwikkelingen worden gestimuleerd door nationale regelgeving en impulsen. Hierbij gaan we ook uit van energieneutrale nieuwbouw. De energievraag wordt door de besparingen in 2040 556 GWh. In deze energievraag van 556 GWh zit ook de warmtevraag en brandstof. Het duurzaam maken van de warmtevraag, komt aan de orde in de Transitievisie Warmte. Brandstof komt voor rekening van vervoer. Hiervan is twee derde toe te rekenen aan het verkeer op doorgaande wegen. Voor de verduurzaming van die verkeersstromen zijn wij afhankelijk van landelijke maatregelen en regelgeving. Als je alleen naar elektriciteit kijkt, dan verwachten we in 2040 een elektriciteitsvraag van 417 GWh (bron: Energie analyse, december 2018). Bovenstaande opsomming komt overeen met uw analyse in figuur 5 in de bijlage bij uw ingediende vragen. Deze analyse is ook bijgevoegd als bijlage 1 bij deze antwoorden.

Energieopwekking 2021 Om de vraag en opwekking in evenwicht te krijgen, moeten we in 2040 in Houten 417 GWh elektriciteit opwekken. Eind 2021 is er een productiecapaciteit in Houten aanwezig van 70 GWh. Tussen 2021 en 2040 moet dus nog 347 GWh aan opwekkingscapaciteit worden gerealiseerd. 2022-2025 Tot 2025 staat 145 GWh in de planning. Concreet is dit 67 GWh Windpark Goyerbrug, 55 GWh zonnevelden (55 ha), 15 GWh zon op grote daken (100 ha) en 8 GWh zon op particuliere daken. 2026-2040 Van 2026 tot 2040 moet dus in elk geval nog 202 GWh aan duurzame elektriciteit worden gerealiseerd. Tabel 1: Resterende opgave elektriciteit 2026-2040 Benodigde capaciteit lokale elektriciteitsopwekking

417

1 GWh = Gigawattuur; 1.000 GWh = 1 TWh.

14-09-2021 / 751012

Pagina 2 van 5

Aanwezige capaciteit eind 2021 Nog te realiseren vanaf eind 2021

70 347

Nieuw gerealiseerde zonprojecten in 2022-2025 Goyerbrug

78 67

Nog te realiseren vanaf eind 2025 tot 2040

202

Zonnedaken Het streven is dat de capaciteit van ‘zon op grote daken’ in 2040 volledig wordt benut. Dit is totaal 75 GWh. Daarvan is 18 GWh voor eind 2025 gerealiseerd (3 GWh in bedrijf, 15 GWh nieuwe projecten). Voor de periode 2026-2040 moet er dan nog 57 GWh aan grote zonnedaken gerealiseerd worden. Voor kleine particuliere daken gaan we uit van een natuurlijke verhoging van het vermogen van 20% per jaar (bron: CBS opgesteld vermogen zonnepanelen op daken). Er wordt van uitgegaan dat dit totaal 35 GWh oplevert in de periode tot 2040. Daarvan verwachten we dat 8 GWh voor eind 2025 gerealiseerd is. Voor de periode 2026-2040 wordt dan naar verwachting nog 27 GWh aan kleine zonnedaken gerealiseerd. Voor zonnepanelen op kleine en grote daken gaat in de periode 2026-2040 naar verwachting om een uitbreiding van totaal 84 GWh. Volledige benutting is echter alleen mogelijk als de knelpunten in de plaatsing van zonnepanelen wordt opgelost en Stedin het netwerk voldoende kan verzwaren. Met optimaal gebruik van de daken moet er nog 118 GWh aan elektriciteitsprojecten worden gerealiseerd. Windmolens en zonnevelden De twee andere productiebronnen zijn windmolens en zonnevelden. Een windmolen anno 2021 levert gemiddeld 17 GWh op en een zonneveld 1 GWh per hectare. Als het restant geheel door windmolens gerealiseerd gaat worden zijn minimaal zeven nieuwe windmolens nodig.

Doen we het geheel met zonnevelden dan is naast de 100 ha die in 2025 in Houten aanwezig zullen zijn nog minimaal 118 ha nodig. Scenario Een eenzijdige keuze lijkt niet gewenst. Realistische scenario’s gaan uit van een mix. Voor Houten zou dat bijvoorbeeld drie extra molens en 67 ha zonnevelden kunnen zijn. Let wel: Dit is bij maximale energiebesparing in de bestaande bebouwing en volledig energieneutrale nieuwbouw en daarmee een optimistisch scenario. Tabel 2: Hoe kan de opgave worden ingevuld Nog te realiseren vanaf eind 2025 tot 2040 Zon-op-grote- daken Zon-op-kleine-daken Saldo

202 57 27 118

Volledig ingevuld met wind: aantal windmolens (17 GWh per molen) Volledig ingevuld met zon: zonnevelden in hectare (1 GWh/ha)

7 118

De daadwerkelijk keuze van de invulling bepaalt uw raad. Het is echter niet alleen een politiek maatschappelijke keuze. De keuze is ook afhankelijk van andere factoren, zoals technische uitvoerbaarheid, netcapaciteit, veranderingen in wet- en regelgeving en mogelijke nieuwe inzichten. c.

Het Energieplan van Houten gaat niet uit van 25% maar van 20% duurzame opwekking in 2025. Als alle voorziene projecten (inclusief windpark Goyerbrug) eind 2025 in productie zijn,

14-09-2021 / 751012

Pagina 3 van 5

komt het percentage 215/861 GWh2 = 25%. Dit percentage is zonder Goyerbrug 148/861 = 17%. Windpark Goyerbrug is cruciaal voor het halen van de doelstelling. d. In Houten kunnen we op dit moment op drie manieren elektriciteit produceren. Met windmolens, zonnepanelen op daken en zonnepanelen in het veld. De verdeling van deze bronnen is een besluit van u als gemeenteraad. Als u als raad kiest voor minder windmolens, dienen er meer zonnevelden en zonnepanelen op daken te komen. Bij antwoord b zijn wij ingegaan op de mogelijke verdeling.

e. Het aantal ha geschikte grote dakoppervlak bedraagt in Houten 482 hectare (75 GWh). In uw vraag heeft u het over 110 hectare (ha). Het college neemt daarnaast aan dat u 110 GWh bedoeld i.p.v. hectare, zoals weergegeven in de Energieanalyse als potentie van energie uit zonnepanelen op daken. In de Energieanalyse is er voor ‘zon op dak’ geen onderscheid gemaakt tussen grote en kleine daken. In het RES-bod mogen zonnepanelen op kleine daken niet meegerekend worden, omdat het Klimaatakkoord al uitgaat van 7 TWh zon op kleine daken in 2030. In het definitieve bod RES U16 is een gedetailleerder onderzoek naar de potentie van het aantal zonnepanelen op grote daken opgenomen (bijlage 2 bij de RES “Zonpotentie Regionale Energiestrategie U16, 6 april 2021). Voor Houten komt daar een potentie van 75700.468 kWh per jaar, oftewel 75 GWh3. In onze berekeningen gaan wij dan ook uit van deze 75 GWh en niet van de eerder genoemde 110 GWh zoals in de Energieanalyse is weergegeven. Vraag 2: Is het college het eens met de conclusies uit onze analyse? a. Het U16-RES-bod (1.8 TWh duurzame stroom in 2030) voldoet aan de energiedoelstelling uit het Klimaatakkoord. b. Het U16-RES-bod is niet in lijn met de doelstelling “Energieneutrale Regio 2050” (dat zou 3.6 TWh zijn voor 2030). c.

Het U16-RES-bod is minder dan wat volgens het International Panel on Climate Change (IPCC) nodig is om de temperatuurstijging tor 1.5 0C te beperken (ca. 70% reductie = 8 TWh in 2030). Antwoord: a. Dat is juist. b. Er is geen doelstelling voor de U16-regio vastgelegd, de 3,6 TWh is een onderzoeksambitie voor 2030. Deze is gebaseerd op het realiseren van regionale duurzame energieproductie voor de verwachtte totale energievraag in de U16-regio in 2050. Het U16 bod bedraagt ongeveer een zesde van de onderzoeksambitie voor 2050. Met het bod van 1,8 TWh is van een lineaire realisatie geen sprake en resteert een grotere opgave na 2030. c. Het college is op de hoogte van het laatste rapport van het International Panel of Climate Change (IPCC). Het uitgangspunt van de RES U16 en de bijdrage van Houten zijn de doelstellingen uit de Klimaatwet en de afspraken over de realisatie daarvan in het klimaatakkoord: 49% CO2-reductie (ten opzichte van 1990) in 2030, 95% in 2050. Gemeenten zijn vooral in beeld voor het reduceren en verduurzamen van energie in de gebouwde omgeving. Dit is een opgave waar we de komende jaren veel werk voor moeten verzetten en fors op investeren. Het College richt zich op het door uw raad vastgelegde doel dat Houten in 2040 energieneutraal is.

Uit de beantwoording van voorgaande vragen kunt u opmaken dat dit een 2 215 GWh is de totale hoeveelheid duurzame elektriciteit opgewekt in Houten voor 2025.

861 GWh is de totale huidige energievraag. 3 Rekensom: 301.836 zonnepanelen x 0,88 rendementsfactor x 285 Wp vermogen. Dit komt overeen met 301.836 zonnepanelen x 1,6= 482.9376 m2 = 482 hectare.

14-09-2021 / 751012

Pagina 4 van 5

zeer ambitieuze doelstelling is. Zodra hogere ambities technisch en maatschappelijk binnen Houten haalbaar zijn, gaat het college daar graag mee aan de slag. Vraag 3: Volgens de documenten lijkt de U16 minder te doen dan nodig is op weg naar klimaatneutraliteit in 2050. Recent zijn er zowel de Rijksoverheid als Shell juridisch gedwongen de uitstoot van broeikasgassen sneller te verminderen; ook in Frankrijk en Duitsland zijn dergelijke vonnissen gewezen. a. Betekent dit dat er −net zoals in de Urgenda-zaak− een persoon of (belangen)organisatie een rechtszaak tegen de U16 of tegen de gemeente Houten kan starten? b. Als het bod van de U16 niet voldoet aan wat nodig is, en dus volgens de rechtbank in strijd is met de wet (o.a. wegens ongeoorloofde gevaarzetting en strijd met de Rechten van de Mens), moeten we dan concluderen dat een Houtens besluit over dit RES-bod eigenlijk ter vernietiging bij de Kroon aangeboden zou moeten worden door de burgemeester (conform artikel 268 van de Gemeentewet)? Antwoord: a. Een individu of rechtspersoon heeft altijd het recht het handelen van derden ter toetsing voor te leggen aan een rechtbank. De vraag is of deze zaak door de rechter ontvankelijk wordt verklaard. Hierover is in Nederland nog geen jurisprudentie. De zaak is extra complex omdat het gaat om de effectuering van besluiten van bovenliggende bestuursorganen.

Het college kan daardoor uw vraag niet met “ja” of “nee” beantwoorden. b. De vervolghandeling is afhankelijk van het eventuele vonnis van een rechtbank. Het college ziet deze situatie als niet realistisch. Indien een dergelijke ontwikkeling zich dreigt voor te doen, zullen wij ruim daarvoor met uw raad in overleg treden over deze situatie. Een afschrift van deze brief wordt aan de leden van de gemeenteraad verzonden. Als u nog inhoudelijke vragen hebt kunt u contact opnemen met Jelger Takken via telefoonnummer 06-25 15 32 38.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders de loco-secretaris, de burgemeester, ndtekening2$ $handtekening$ R.Oonk

G.P. Isabella

Bijlagen: 1. Samenvatting Klimaatbeleid RES U16 onderdeel ingediende raadsvragen GroenLinks

14-09-2021 / 751012

Pagina 5 van 5