ARC Bijlage 1 - Bevindingen jaarstukken 2024 Audit en Rekeningcommissie

Gemeente Houten Onderdoor 25 Postbus 30, 3990 DA Houten Telefoon 030 639 26 11 Fax 030 639 28 99 E-mail: gemeentehuis@houten.nl Internet: www.houten.nl

Aan het college

Datum

Uw kenmerk

23 mei 2025

Uw brief van

Ons kenmerk

Bijlagen

865738

1

Onderwerp: Bevindingen jaarstukken 2024

Geacht college, Ook dit jaar kiezen wij voor een reactie in de vorm van een brief en niet een uitgebreider rapport. We beperken ons daarbij tot onze belangrijkste bevindingen op basis van de concept jaarstukken ontvangen op 31 maart 2025. Wat betekent dit voor het college en de gemeenteraad (procedureel) De reactie van het college op ons advies inclusief deze brief worden aangeboden aan de raad. Aanleiding Op 31 maart jongstleden ontving de ARC de jaarstukken in concept. In deze brief geven wij als Audit en Rekeningcommissie weer wat we tegen komen in de dit eerste concept van de verslaglegging van de jaarstukken. Naderhand is een update verschenen die wij 14 mei hebben mogen ontvangen. Gezien de beperkte tijd, hebben we ons gebaseerd op alleen de genoemde eerste versie van de jaarstukken. Wij realiseren ons dat de gemeente volop in ontwikkeling is om stappen in haar professionalisering te zetten. Nog niet elke ambitie komt in voldoende mate tot uitdrukking in de jaarstukken 2024. Toch benoemen wij als ARC alles wat wij voor verbetering vatbaar vinden.. Al zullen wij in sommige gevallen wellicht te weinig geduld ten toon spreiden. Veel punten zijn niet nieuw en geven wij al meerdere jaren aan. Als het om de inhoud gaat, nadere duiding of het ontbreken daarvan, zou de lezer dit ook kunnen lezen als een ‘verkapte’ technische vraag.

Wij vinden immers het gewenste antwoord niet in de tekst terug. We beginnen hieronder met een algeheel beeld van hetgeen opvalt. Algehele beeld Positief: -in het algemeen is de leesbaarheid verbeterd en verschillende tekstbijdragen leveren een vrij helder beeld, zijn concreet en evenwichtig (ook negatieve zaken worden benoemd). Maar dat geldt nog niet voor het gehele stuk.

Bij beantwoording datum en kenmerk vermelden.

*773107*

Op verschillende vlakken worden ambities en verbeterpunten benoemd die herkenbaar zijn voor de ARC, zoals de doorontwikkeling van het risicomanagement (p99) en het verbeteren van de informatiewaarde van de P&C stukken als onderligger voor besluitvorming (p126). Negatief: Beeld/ beleid vaak onvoldoende duidelijk/ professioneel geduid: Doelen, activiteiten en geld niet altijd duidelijk verwoord. Daarmee mist het zicht op sturing, Wat nog wordt gemist, is een overzicht waarin duidelijk gemaakt wordt welke stappen worden gezet om tot een beter beheersbaar en inzichtelijk beleid te komen. RIB motie 68: “Er wordt een plan opgesteld onder de noemer ‘professionaliseren van beleid’. Daarbinnen wordt de focus vooral gelegd op drie dingen: 1. Een vast stramien om beleid op te stellen; 2. Het opstellen van een werkproces om beleid te maken; 3. Training en begeleiding voor de schrijvers van beleid. Hoe om te gaan met verschillende visies en de contradicties daartussen, is bijvoorbeeld ook niet duidelijk. Positief is wel dat er een voornemen is tot een duidelijke inventarisatie van reeds aanwezig visies en visies die gaan komen, goed daarbij zou zijn om op voorhand een soort van sterkte-zwakte analyse te maken van botsende belangen en of uitgangspunten.

Dit kan helpend zijn in de praktijk wanneer er moet worden geprioriteerd, welke visie of uitgangspunt geniet de voorkeur in welke omstandigheden? Wij denken op voorhand dat in veel gevallen de menselijke maat, een voorkeur geniet boven enigszins dogmatische principes. We onderscheiden hieronder 4 (1 t/m 4) thema’s die te maken hebben met onvoldoende duiding of bepaalde redactionele zaken, welke telkens vet worden weergegeven. (1) Geld over: voldoende planmatig gewerkt? Er blijkt 9 miljoen over (4 + 5). Met de bezuinigingen in aantocht; is er kans op verkeerde (niet noodzakelijke) bezuinigen. Immers de tekorten lijken uiteindelijk elk jaar mee te vallen. Ook dit jaar blijft er weer veel geld over. Voor een deel was dit voorzienbaar, zoals bij ASAP Cloud, OZB niet-woningen (p92) en inhuur. Andere jaren was de plus ook/vooral het gevolg van de decembercirculaire. Dit jaar is dat niet/veel minder het geval. Onderliggend is het nog veel erger, want er wordt een substantieel bedrag van 5,2 miljoen doorgeschoven naar 2025 (p190), de spreekwoordelijke boeggolf van Deloitte. Feitelijk is dit dus ook over.

Het zou fijn zijn als er een goed beeld is bij de oorzaken: is het management erg voorzichtig waardoor bedragen niet tijdig vrijvallen? Wordt er tussentijds onvoldoende gestuurd? Is er te weinig capaciteit om alle plannen uit te voeren? Wordt er te weinig planmatig gewerkt? (2) Kostenbeheersing WMO/Jeugd De kostenbeheersing WMO/Jeugd blijft een punt van zorg. Dit vraagt om goede monitoring en sturing. Aan de voorkant moet duidelijk zijn wat tot extra lasten leidt of wat de eventuele risico’s zijn. Dit moet vervolgens gekanaliseerd worden opdat deze kosten zich zo weinig mogelijk voordoen in de toekomst. (3) Gebrek aan sensitiviteit voor raad en inwoners, cijfers en trends niet altijd nader geduid. Regelmatig lijkt de sensitiviteit te ontbreken wat inwoners (en raad) belangrijk vinden. Sommige onderwerpen krijgen echt te weinig aandacht, zoals: (voor een meer volledig overzicht: zie verder bijlage 1) • de achteruitgang op verharding met een slechte D kwaliteit (p65/67/68) Aanvullend op deze opmerking achteruitgang verharding: Deze neemt toe ondanks dat 52.500 m2 aan elementenverharding met een (ongewenst slecht) D-niveau is hersteld. Zie toelichting pagina 65.

Hoe verhoudt zich dit tot 5% streven, zie groene bullit (p68) en verkeersonveilige locaties (p73), • Er is sprake van meerjarige trends zonder dat die trend wordt toegelicht, bijvoorbeeld Aantal verwijzingen EMC (programma Samenleven) meerjarige verdubbeling; 44 < 93 < 157. Dit

Bij beantwoording datum en kenmerk vermelden.

Pagina 2 van 4

•

•

•

•

•

•

speelt ook in de lokale lastendruk (pagina 110, Coelo cijfers: meerjarige verslechterende positie zonder uiteenzetting. 2022: 173 / 2023: 183 / 2024: 214). De Nationale Monitor Duurzame Gemeenten Houten is gedaald van de 11e naar een 47e plaats van alle gemeentes die zijn onderzocht in de Nationale Monitor Duurzame Gemeenten 2023 (Het PON /TELOS). p132). Dit wordt onvoldoende toegelicht. In deelprogramma Wonen opeens in de toelichting GG11, GG3, GG4 zonder uitleg wat dit betekent of verwijzing naar de tabel (Global Goals blz. 133). Het lijkt erop dat de SDG’s niet goed zijn gepositioneerd. Wat is precies de functie van deze indicatoren|? En wat laten zij zien? Een gedegen analyse in samenhang met de rest van de indicatoren uit de jaarstukken ontbreekt nu. de risicoparagraaf geeft geen compleet en logisch beeld: Een deel van de risico's is helemaal geen risico, maar een negatieve ontwikkeling (stijgende kosten jeugdhulp, schade zware wagens op de dijk, beeldkwaliteit wordt minder door achterblijvende bezetting). Er is sprake van een ernstig gegeven rondom de rechtmatigheidsverantwoording; Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Hierbij wordt niet de consequentie aangegeven en wat dit voor de raad betekent.

Wat is hiervan het effect op de controleverklaring van de accountant? Het zogenaamde Integriteitsonderzoek is een thema dat onvoldoende wordt geduid: wellicht is de afgelopen periode sprake geweest van een verlamming in de organisatie/ impact op organisatie, maatschappelijke impact? Graag nadere uitwerking/duiding. Ook de accountant is hierop gespitst in het kader van bijvoorbeeld rechtmatigheid. De ontwikkeling van de reserves wordt te weinig beschouwd op een voor de gemeenteraad begrijpelijke manier.

Voor een meer aavullend overzicht van punt 3: zie verder bijlage 1. Ten slotte volgen hieronder (4) wat meer redactionele punten die de leesbaarheid van de jaarstukken ten goede zouden kunnen komen. (4) Redactie • Document is enerzijds goed leesbaar, anderzijds is sprake van veel te veel aan bladzijden (en dit terwijl het streven was om juist het document qua bladzijden te laten krimpen). • Is het nodig om de financiële tabellen toch weer dubbel op te nemen, bij de programma's en in de jaarrekening? • Waarom collegeprogramma activiteiten (helemaal achteraan) in de jaarrekening, is geen onderdeel van een jaarrekening. Zou een aparte raadsinformatiebrief moeten zijn. En als je het al wil meenemen moet het vooraan. • Tekst bij programma's Samen Leven en Duurzame leefomgeving in algemeen stuk (blz 8-10) gelijk aan Inleiding van de programma's (blz 26 en 45). Dit geeft ongewenste bladvulling. • Aantal punten waren al bekend (o.a. ASAPCLOUD en Inhuur waren al bekend en hadden in ieder geval in de laatste begrotingswijziging moeten zitten). • Verwarrend zijn de getalsnotaties, soms worden getallen uitgedrukt in xx.xxx,- duizend en soms in x.x miljoen. Dit maakt het er zeker niet duidelijker op. • Incidentele Baten en Lasten dubbel in de jaarrekening achteraan (blz. 226), afwijkingen zijn al genoemd bij de programma’s. Hooguit een korte samenvatting achteraan.

• Uit de monitor sociale kracht 2023 bleek dat de sociale kracht gelijk is gebleven (gemiddeld 7.7) blz 29) was al opgenomen in de jaarrekening 2023. Wat voegt het toe om het ook dit jaar mee te nemen? Veel punten in de "Wat hebben we daarvoor gedaan" zijn normaal beleid en het voegt niets toe om ze allemaal op te nemen als er niet iets specifiek is voor 2024 (speciale actie of juist niet uitgevoerd) (blz, 37) Idem voor de Indicatoren. Wat voor een toegevoegde waarde heeft het om deze op te nemen als er geen nieuwe informatie is (bijv. Indicatoren Monitor Sociale Kracht). Of het moet gaan om een zelfstandig leesbaar document

Bij beantwoording datum en kenmerk vermelden.

Pagina 3 van 4

op basis van een totale analyse (alle indicatoren op moment X). Het gaat erom om dit goed te verwoorden in de tekst. Hieronder volgen tenslotte enige wat de commissie betreft ‘inspirerende’ sites: • • • • • • •

Home | Grenzeloos Samenwerken; Van ambitie naar effect: de kracht van een onderbouwde impactclaim: Van ambitie naar effect inzicht als sleutel voor betere keuzes 2025-04-24-Artikel-Impact-Modelling-Def.pdf Een duidelijk rood sein Is bezuinigen voor uw gemeente nog wel een remedie? Document Utrecht - Bijlage 1 Beleidsnota standaard voor de beleidscyclus versie april 2023.docx - iBabs Publieksportaal Ons beleid - Gemeente Amsterdam

Met vriendelijke groet,

Frank van der Meij (ITH) Voorzitter Mede namens de andere leden van de Audit- en Rekeningcommissie: • • •

Jan Rinkel (VVD) Marcel van Gooswilligen (D66) Jane Lobbrecht (GroenLinks)

Bijlage(n) : - bijlage 1: Aanvullende ontbrekende informatie/ duiding

Bij beantwoording datum en kenmerk vermelden.

Pagina 4 van 4