Accountantsverslag 2021 Houten def.pdf

Accountantsverslag Gemeente Houten Boekjaar 2021

1

Aan de Gemeenteraad van de gemeente Houten Postbus 30 3990 DA Houten Utrecht, 13 juni 2022

Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2021 van de gemeente Houten te controleren. Dit accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2021 naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Vanwege de corona-maatregelen hebben wij een deel van de werkzaamheden op afstand en digitaal uitgevoerd. De jaarrekeningcontrole hebben wij wel op locatie kunnen uitvoeren waardoor de afstemmingen en besprekingen met de organisatie makkelijker en beter gingen dan voorgaand jaar. Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

G.J. van Luyk AA Director

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Rechtmatigheid

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben op 13 juni 2022 een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2021.

Covid-19: De gemeente heeft in tegenstelling tot vorig jaar in de jaarrekening 2021 niet opnieuw de ontwikkelingen als gevolg van Covid-19 toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. Wij sluiten ons bij het dringende advies van de commissie BBV aan om dit wel te doen. Een aparte paragraaf zorgt er voor dat alle informatie rondom Covid-19 op één plek terug is te vinden. De gemeente heeft er voor gekozen dit niet doen omdat de Raad al periodiek over de ontwikkelingen rondom Covid-19 is geïnformeerd. Uit de door ons aanvullend uitgevoerde controlewerkzaamheden zijn geen bevindingen geconstateerd. De belangrijkste werkzaamheden hebben toegezien op de verantwoording inzake de Tozo-regelingen.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken wel ongecorrigeerde fouten/onzekerheden. Vanuit de WMO resteert een onzekerheid van € 153.000, voor de Jeugd bedraagt deze onzekerheid € 406.000. Ten aanzien van de PGB bedragen de onzekerheden € 642.000.

Wij hebben ten aanzien van de financiële rechtmatigheidscontrole bevindingen geconstateerd. Ten aanzien van de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen constateren we dat de gemeente niet in alle gevallen kan onderbouwen of deze toereikend zijn nageleefd. Deze bevindingen zijn ook door uw interne controle geconstateerd. Deze bevindingen resulteren enerzijds in een rechtmatigheidsfout van € 494.000 en anderzijds een onzekerheid ten aanzien van de rechtmatigheid van de jaarrekening ter hoogte van € 642.000 ten aanzien van de PGB. De onzekerheid ten aanzien van de WMO bedraagt € 153.000, voor de Jeugd bedraagt deze onzekerheid € 406.000.

5

1. Bestuurlijke samenvatting De begrotingsoverschrijdingen passen wel binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.

Inzake de kosten jeugdwet en de Wmo steunt de gemeente op de verantwoordingen van RBL die zijn voorzien van een controleverklaring. Naar aanleiding van de uitgevoerde werkzaamheden is er voor de WMO een onzekerheid van € 47.000 gerapporteerd. Wij hebben een review uitgevoerd op deze werkzaamheden. Op basis van de uitgevoerde review hebben wij onvoldoende kunnen vaststellen welke aanvullende werkzaamheden er zijn uitgevoerd om de onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering weg te nemen. Op grond hiervan hebben wij voor het deel van de lasten wmo/jeugd waarvoor geen controleverklaring is ontvangen een onzekerheid onderkend. Op grond hiervan komt de totale onzekerheid voor WMO uit op € 153.000 en voor jeugd op € 406.000.

Het boekjaar 2021 sluit met een positief financieel resultaat van € 3,1 miljoen. De totale vermogenspositie van de gemeente Houten bedraagt € 48,9 miljoen (2020: € 47,5 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 35% (2020: 30%). Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit uitstekend is.

De jaarrekeningcontrole is een intensief proces geweest waarbij in prettige en nauwe samenwerking de controle is doorlopen. We evalueren na de controle met de organisatie, welke zaken goed gingen en welke beter kunnen. Voor komend jaar willen we het controleproces verder dynamiseren en de werkzaamheden van de VIC meer over het jaar verdelen. Daarnaast merken we dat als gevolg van onderbezetting en corona de voorbereiding vanuit de gemeente ook onder druk heeft gestaan. Tot slot constateren we dat de forse uitbreiding van het aantal SiSa-regelingen heeft geleid tot een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons.

Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel merken we op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors toe is genomen. Gedurende de controle zijn door de gemeente nog verschillende correcties doorgevoerd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Houten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

6

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - de jaarrekening; - bijlagen.

− − − −

Met de opdrachtbevestiging van d.d. 29 september 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2021 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente.

Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1,4 miljoen. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1,4 miljoen

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 4,2 miljoen

Goedkeuringstolerantie fouten

Rapporteringstolerantie

Op basis van het controleprotocol

€ 75.000

Inzake de rapporteringstolerantie geldt dat wij vanwege de op ons van toepassing zijnde wet- en regelgeving € 70.000 als grens voor het rapporteren van fouten en onzekerheden dienen te hanteren. Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: − Rechtmatigheid aanbestedingen − Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt; − Waardering van uw grondexploitatie;

Prestatielevering inkopen; Waardering van uw onderhoudsegalisatievoorzieningen; Prestatielevering bij persoonsgebonden budget bij zowel wmo als jeugdhulp; Prestatielevering van de jeugdzorg, de WMO en andere voorzieningen, complicerende factor daarbij is dat deze voorzieningen deels vanwege COVID-19 hebben stilgelegen.

Proces jaarrekeningcontrole De controle van de jaarrekening 2021 was het 2e jaar dat wij de jaarrekening van gemeente Houten hebben gecontroleerd. Ten opzichte van voorgaand jaar, hebben wij in overleg met de gemeente, er voor gekozen om de oplevering door de gemeente te laten presenteren. Wij concluderen dat niet alle presentaties van het zelfde niveau waren. Daar waar de presentaties van een goed niveau waren heeft dit zeker bijgedragen aan de efficiëntie van de controle. Wij hebben met de organisatie afgesproken de controle te evalueren zodat we voor komend jaar de samenwerking nog verder kunnen optimaliseren. Voor het afgelopen controletraject willen wij onze waardering uitspreken voor de inspanningen die de organisatie heeft geleverd en de acties die zijn ondernemen. Dit heeft er toe geleid dat het controletraject is verbeterd. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Op de volgende pagina hebben wij de verschillende schattingen toegelicht. 8

Management en schattingen Management schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening maakt de directie belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het management heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2021 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen; Schatting

Beoordeling 2021

Beoordeling 2020

Toelichting

Waardering vaste activa

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw activa

Grondexploitatie

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar de paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.

Waardering vorderingen

Wij zijn van mening dat de vorderingen voorzichtig zijn gewaardeerd. Deze voorzichtigheid zit hem in de waardering van de vordering leenbijstand BBZ welke wij voorzichtig (conservatief) geschat vinden.

Egalisatievoorzieningen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen wij de aandacht om de afwijkingen tussen de voorziening en het onderhoudsplan inzichtelijk te blijven maken en de impact hiervan op de bedrijfsvoering vast te stellen.

Voorziening verplichtingen, risico’s en verliezen

Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. Wel vragen wij de aandacht om jaarlijks de juiste rekenrente te gebruiken alsmede vast te stellen of de gehanteerde sterftetabel nog passend is.

Overlopende activa en passiva

De gemaakte schattingen met betrekking tot de overlopende activa en passiva zijn evenwichtig. Wij hebben, behoudens de onzekerheden binnen het sociaal domein geen controleverschillen geconstateerd met betrekking tot deze posten.

9

Waardering van de grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een belangrijk aandachtspunt in onze controleaanpak, vanwege de hogere mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Ten opzichte van 31 december 2021 is de boekwaarde van de post grondexploitatie afgenomen/ met € 10,0 miljoen. De afname van de boekwaarde per 31 december 2021 is als volgt samen te vatten:

(x € 1.000)

2021

2020

Boekwaarde per 1 januari

25,4

23,0

Investeringen

5,1

8,4

Grondverkopen

-15,6

-9,1

Tussentijdse winstneming

0,5

3,1

Mutatie verliesvoorziening

0

0

15,4

25,4

Boekwaarde per 31 december

Bovenstaand overzicht is in lijn met de verwachtingen. Binnen gemeente Houten is sprake van één grondexploitatie die richting het einde gaat, verwachte afronding is 2024. In dit stadium van de grondexploitatie is het gebruikelijk dat de grondverkopen (opbrengsten) groter zijn dan de kosten.

Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Specifieke projectrisico’s Voor de resterende kosten geldt een generiek risico van de stijging van de kosten. Door de schaarste in bouwmaterialen en de hoog vraag naar deze materialen zijn de prijzen de afgelopen periode fors gestegen. Doordat nog niet alle nog te maken kosten contractueel zijn vastgelegd kan ook gemeente Houten te maken krijgen met dit risico. De grondexploitaties zijn geactualiseerd op basis van de verwachtingen per 31 december 2021 en de raadsbesluiten ten aanzien van de inrichting van de verschillende deelplannen. Van de gemeente hebben wij begrepen dat deelplan Loerik VI mogelijk nog wijzigt. Deze mogelijke wijziging is terecht niet meegenomen in de actualisatie omdat hier nog geen raadsbesluit aan ten grondslag ligt. Mocht dit raadsbesluit er wel zijn dan dient de impact hiervan te worden verwerkt in de actualisatie van de grondexploitatie. Tussentijdse winstneming De BBV schrijft voor dat op basis van de voortgang tussentijdse winstneming verplicht is. Hierbij mag rekening worden gehouden met specifieke projectrisico’s. Bij de controle van 2020 is vastgesteld dat er geen specifieke projectrisico’s meer zijn. Dit was ook de reden dat er in 2020 voor de eerste keer winst is genomen. Voor 2021 is deze situatie niet gewijzigd.

Wij hebben vastgesteld voor 2021 dat de winst op een juiste wijze is berekend en verantwoord. Op de locatie Vinex is € 0,4 miljoen en op locatie overige is € 0,1 miljoen resultaat verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat de tussentijdse winstverantwoording conform de voorgeschreven POC methode is. Dit resultaat is reeds toegevoegd aan de reserves (concern weerstandvermogen GREX). Dit is ten opzicht van 2020 nu wel mogelijk omdat de gemeente de nota reserves en voorzieningen heeft aangepast. Hiermee heeft de gemeente ons advies in het accountantsverslag 2020 opgevolgd.

10

Waardering van de grondexploitaties Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Houten gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat: Parameter

2021

2020

Kostenstijging





Opbrengstenstijging





Rekenrente





Disconteringsvoet





Programmering





Verkoopprijzen





10-jaarstermijn

nvt

nvt

Legenda status:  = evenwichtig  = optimistisch  = voorzichtig  = controleverschil

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 1,5% (2020: 1,5%) en ligt daarmee net onder het landelijke prijsindexcijfers van 2%-4%. Gezien de nog te realiseren kosten beperkt zijn, een deel al is aanbesteed en een ander deel plankosten betreft en de mogelijkheid om nog keuzes te maken kunnen wij ons verenigen met het gehanteerde percentage. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren.

Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0% (2020: 0%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Houten. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Houten. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar. Op basis van de gerealiseerde verkopen in 2021 en begin 2022 heeft de gemeente geen indicaties dat de programmering niet passend is. Dit wordt bevestigd door externe benchmarks die wij hebben gebruikt en waarmee wij hebben vastgesteld dat de programmering past binnen de vraag naar woningen in de gemeente Houten.

Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2021 hebben voor zowel woningen als bedrijven verkopen plaatsgevonden waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd.

Opbrengstenstijging De gemeente rekent net als in 2020 met een opbrengstenstijging van 0%. Omdat voor de meeste complexen al sprake is van afspraken met projectontwikkelaars achten wij deze parameter evenwichtig.

11

Sociaal domein Algemeen De gemeente Houten voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

WIL

Delegatie

Werkelijke lasten

Werkdeel

WIL

Delegatie

UW -Holding

Mandatering

Aantal WSW-ers en door verstrekken verkregen middelen.

RBL

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

WSW Jeugdwet

Werkelijke lasten

WMO

RBL

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB De verantwoording van de SVB inzake de PGB-stromen Jeugdwet en WMO over 2021 bevat een verklaring met beperking. Hierdoor is er vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten verstrekt. De gemeente Houten heeft voor 2021 zelf geen controles uitgevoerd op de PGB’s. Hiermee heeft de gemeente het voornemen om in 2021 een uitgebreidere toets op de prestatielevering uit te voeren niet gerealiseerd. Mocht u deze controle voor 2022 wel willen uitvoeren adviseren wij u om de toets- en aandachtspunten uit de SDO-notitie “Controle interne beheersing Jeugd en Wmo voor gemeenten en accountants’ hierin mee te nemen. Het volledige bedrag aan PGB’s is derhalve als onzekerheid meegenomen in ons oordeel. Omschrijving PGB wmo BH PGB wmo HBH PGB Jeugd Totale PGB

Bedrag € 288.000 € 60.000 € 294.000 € 642.000

Bij de controle 2020 bedroeg deze onzekerheid € 589.000. RBL De Regionale Backoffice Lekstroom (RBL) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdzorg en de Wmo. Wij hebben nog geen gecontroleerde verantwoording van RBL ontvangen waardoor wij onze controle nog niet hebben kunnen afronden. Wij adviseren u, om net zoals u in 2021 heeft gedaan, de afstemming met RBL te hebben welke mogelijkheden er zijn om de gecontroleerde verantwoording eerder aan te leveren. Dit zorgt ervoor dat zowel de gemeente als wij onze werkzaamheden op een efficiëntere wijze kunnen uitvoeren en in één keer kunnen afronden. Een andere optie om dit te kunnen bewerkstelligen is de controle naar achteren te verplaatsen zodat bij aanvang van onze controle de gecontroleerde gegevens van RBL beschikbaar zijn. 12

Sociaal domein Uitkeringen (Participatiewet) De participatiewet is uitbesteed aan Werk en Inkomen Lekstroom(hierna: WIL). Door de accountant van de WIL is een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening inclusief SiSa-bijlage 2021 en het participatiedeel van de exploitatierekening van de gemeente Houten. De lasten uit hoofde van de participatiewet zijn derhalve getrouw en rechtmatig opgenomen in de jaarrekening van de gemeente Houten. Als onderdeel van de participatiewet heeft de WIL ook de Tozo inzake levensonderhoud voor de gemeente Houten uitgevoerd. De gemeente Utrecht heeft namens de WIL hierbij de kapitaalverstrekkingen uitgevoerd. Door de accountant van de WIL zijn bij de uitvoering van de dossiercontroles enkele formele fouten/ onzekerheden geconstateerd. Dit heeft geleid tot een gerapporteerde onzekerheid in het accountantsverslag van WIL van € 308.000 inzake de Participatiewet voor alle bij WIL aangesloten gemeenten tezamen.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) in 2021 verlengd om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. WIL heeft namens de gemeente in 2021 € 1,3 miljoen verstrekt in het kader van de Tozo. Er zijn in 2021 266 aanvragen behandeld. Het belangrijkste onderdeel van het M&O beleid van de WIL is het onderzoeken van de signalen van het Inlichtingenbureau. Hierbij wordt beoordeeld of de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had hetgeen resulteert in het terugvorderen. Het is toegestaan om de IB-signalen over 2021 uit te voeren in 2022, waarbij geen fout in de verantwoording ontstaat als en voor zover er sprake is van een toereikend M&O beleid. De accountant van WIL heeft vastgesteld dat er sprake is van een toereikend M&O beleid, waarbij signalen, al dan niet steekproefsgewijs, op basis van een risico afweging nader worden onderzocht. Wij adviseren de gemeente om toe te zien dat de IB-signalen over 2021, conform M&O beleid, in 2022 alsnog worden onderzocht. De opvolging hiervan vormt onderdeel van de accountantscontrole 2022.

Het toe zien op de afwikkeling van de IB-signalen kan de gemeente doen tijdens de ambtelijke afstemmingen alsmede vanuit hun rol in het bestuur van WIL.

13

Sociaal domein Jeugdwet/ WMO Wij hebben kennisgenomen van de verantwoording van RBL alsmede een review uitgevoerd op de werkzaamheden van de accountant van de RBL. Uit de uitgevoerde werkzaamheden resteert alleen een onzekerheid ten aanzien van de WMO van € 47.000. Wij hebben met de accountant van RBL afstemming gehad over de uit te voeren werkzaamheden en middels een review kennisgenomen van de uitgevoerde werkzaamheden. RBL heeft de grens voor het ontvangen van een controleverklaring van een zorgleverancier op € 50.000 gesteld. Een controleverklaring van de zorgleverancier wordt gebruikt om zekerheid te krijgen over de prestatielevering. Op basis van SDO notitie “controle interne beheersing jeugd en wmo voor gemeenten en accountants” is het mogelijk om middels aanvullende werkzaamheden zekerheid over de prestatielevering te krijgen. Wij hebben op basis van de uitgevoerde review onvoldoende kunnen vaststellen welke aanvullende werkzaamheden er zijn uitgevoerd om de onzekerheid ten aanzien van de prestatielevering weg te nemen. Op grond hiervan hebben wij voor het deel van de lasten wmo/jeugd waarvoor geen controleverklaring is ontvangen een onzekerheid onderkend. Op grond hiervan komt de totale onzekerheid voor WMO uit op € 153.000 en voor jeugd op € 406.000.

Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Houten heeft deze onzekerheid ter hoogte van € 216.000 in de jaarrekening 2021 toegelicht.

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Ten aanzien van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) heeft de gemeente Houten via de WIL over 2021 € 18.000 aan voorzieningen verstrekt. De verstrekte uitkeringen en de uitvoeringskosten voor WIL zijn door de gemeente in 2021 met WIL afgerekend en zijn bedroegen tezamen € 67.000. De Rijksvergoeding voor de uitvoering van deze regeling bedroeg € 394.000. De gemeente Houten houdt daarmee € 327.000 over op deze regeling wat in lijn ligt met het beeld dat we bij andere gemeenten zien. De Rijksvergoeding is vrij besteedbaar en is daarom geheel als bate in de jaarrekening verantwoord. De gemeente heeft wel besloten om deze coronamiddelen voor 2022 beschikbaar te houden.

14

Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de corona-crisis voor de gemeente zijn meegenomen in de jaarstukken. De gemeente heeft er voor gekozen om niet een afzonderlijke paragraaf op te nemen voor Corona.

−

De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • Uitvoeren Tozo regeling; • Aanvullende rijksbijdragen die zijn verstrekt in relatie tot Covid-19; • Subsidieverantwoording door subsidie ontvangende partijen (prestatielevering); • Risicoanalyse mogelijke Covid-19 impact op balansposities (o.a. in het kader van mogelijke oninbaarheid); • Toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag en jaarrekening; • Impact op de bedrijfsvoering en mede daardoor niet alle activiteiten uit kunnen voeren.;

−

Uit de controle aangaande “specifieke” Covid-19 items komen de volgende bevindingen voort: −

−

−

−

Wij hebben diepgaande aanvullende controles uitgevoerd op de waardering dan wel inbaarheid van posities zoals vaste activa, vorderingen, gevormde voorzieningen, rechtmatigheid subsidieverantwoordingen, etc. Uit onze jaarrekeningcontrole 2021 zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen, anders dan in ons verslag gemeld. Ten aanzien van uw gemeentelijke gesubsidieerde instellingen zijn door het college aanvullende afspraken gemaakt over de besteding van de subsidiebijdrage in 2021 als gevolg van de beperkingen vanuit COVID-19. Wij hebben vastgesteld dat de subsidies getrouw en rechtmatig zijn verantwoord in de jaarrekening 2021. Binnen de controle van de SiSa-bijlage zijn een aantal aanvullende regelingen verantwoord met betrekking tot Covid-19, waaronder Controle coronatoegangsbewijzen, onderwijsachterstanden a.g.v. Covid-19, specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden, etc. Uit onze nadere detailcontroles en onderzoek op de Tozo op de rapportages van de accountant van Werk en Inkomen Lekstroom zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.

De gemeente Houten heeft de aanbeveling van de commissie BBV om een aparte paragraaf "effecten Covid-19" op te nemen niet overgenomen. Wel is op verschillende plekken in de jaarstukken, waaronder in de inleiding, toereikend aandacht besteed aan de (mogelijke) Covid-19 effecten. We herkennen de genoemde zaken vanuit onze jaarrekeningcontrole 2021. De aard van de crisis bracht snelle besluitvorming met zich mee en door de gemeente is op periodieke basis geacteerd op de uitdagingen die vanuit Covid19 naar voren zijn gekomen. Aangezien de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen is, zijn de financieel relevante stukken in de jaarrekening opgenomen en toegelicht.

15

Overige bevindingen Immateriële vaste activa Onder de immateriële vaste activa voorbereidingskosten opgenomen in verband met de Ruimtelijke Koers Houten. Ultimo 2021 bedraagt dit saldo € 1,5 miljoen. In het op 17 maart 2021 gehouden referendum heeft een meerderheid van de bevolking van gemeente Houten tegen dit plan gestemd. De gemeente heeft in 2021 nagedacht en plannen gemaakt hoe de toekomstige grondexploitatie vorm te geven. In dit kader is motie 120 aangenomen waarin is besloten alle gronden die onderdeel waren van Ruimtelijke Koers te betrekken in de planvorming van potentiële toekomstige grondexploitaties. Op grond hiervan mogen de gerealiseerde kosten geactiveerd blijven.

3)

Wel willen wij de gemeente er op wijzen dat deze maximaal 5 jaar geactiveerd mogen zijn. Indien er dan geen grondexploitaties is dienen deze kosten te worden afgeboekt. Tevens adviseren wij de gemeente na te gaan op welke wijze deze kosten aan de nog te openen grondexploitatie worden toegerekend indien een deel van de nu beoogde gronden in exploitatie worden genomen.

Vorderingen Onderdeel van de controle van de vorderingen is het vaststellen van de juiste waardering van de vordering. Voor zover de vorderingen worden beheerd door de gemeente kan de gemeente de waardering (eventuele voorziening voor oninbaarheid) zelf bepalen omdat zij alle informatie hiervoor hebben. Op het moment dat de vorderingen door derden worden geadministreerd is de gemeente niet meer in staat om zelfstandig de juiste waardering vast te stellen. Deze situatie doet zich voor ten aanzien van de overige vorderingen waarin de bijstandsvorderingen zijn opgenomen. Deze bijstandsvorderingen zijn als volgt opgebouwd:

Materiele vaste activa Bij de controle van de materiele vaste activa hebben wij de volgende bevindingen: 1) Het bestaan van de activa is in 2021, voor een deel van de activa, vastgesteld middels een inventarisatie. Wij adviseren u om middels een schema over een periode van bijvoorbeeld 3 jaar de gehele activa te inventariseren. 2) Bij de controle van de investeringskredieten ten behoeve van de kredietrechtmatigheid hebben wij vastgesteld dat uiteindelijk een onrechtmatigheid, door overschrijding van het krediet, van € 19.000 resteert. Dit verschil was in eerste instantie € 74.000. Dit verschil is uiteindelijk lager geworden doordat er wel extra krediet ter beschikking was gesteld maar dit administratief niet was verwerkt. Wij vragen de gemeente waarborgen te treffen die er voor zorgen dat wijzigingen in de kredieten tijdig en volledig worden verwerkt.

4)

Voor een aantal activa hebben wij vastgesteld dat de afschrijving per jaar lager is dan de aanschafwaarde gedeeld door de afschrijvingstermijn. De gemeente heeft toegelicht dat dit komt door afwaarderingen in het verleden. Deze afwaarderingen zijn door wijzigingen in het financiële pakket niet meer te achterhalen. Wij adviseren de gemeente na te gaan of het mogelijk is hier een vastlegging van te maken in de activamodule. Wij onderschrijven de aanpassing die de gemeente in 2021 heeft gedaan door bij het activum vast te leggen wat de overwegingen zijn ten aanzien van de te hanteren afschrijvingstermijn en daarbij de relatie te leggen met de financiële verordening.

Vorderingen via WIL Voorziening

€ €

2021 1.182.035 1.031.017

Vordering leenbijstand BBZ Voorziening

€ €

921.769 311.032

2020 € 1.187.063 € 1.105.722 € 151.018

€ € €

€ 610.737 € 761.755

81.341

873.127 87.077 € 786.050 € 867.391

16

Overige bevindingen Vorderingen (vervolg) De vorderingen via WIL en de daarvoor gevormde voorziening zijn op basis van een gecontroleerde verantwoording door Houten verwerkt. Voor de vorderingen leenbijstand is dit niet het geval. Voor de controle 2022 achten wij dit wel noodzakelijk. Stijging van dit deel van de voorziening is veroorzaakt doordat 90% van de TOZO vorderingen zijn voorzien. Voor deze vordering is weinig historie waardoor de gemeente dit deel in lijn met vorderingen via WIL heeft voorzien. Wij kunnen ons hiermee verenigen. Voorzieningen Analyse afwijkingen t.o.v. beheerplannen Tijdens onze controle hebben wij vastgesteld dat de verschillende onderhoudsvoorzieningen volgens de onderhoudsplannen € 4,2 miljoen zouden moeten bedragen. In de jaarrekening zijn deze voorzieningen tezamen € 5,1 miljoen wat betekent dat de voorzieningen € 0,9 miljoen hoger zijn dan volgens het onderhoudsplan nodig is. De oorzaak hiervan is dat de gemeente in de uitvoer achterloopt ten opzichte van de onderhoudswerkzaamheden zoals opgenomen in het onderhoudsplan.

Riolering, vooruitsparen toekomstige kosten Ultimo 2021 bedraagt de voorziening vooruitsparen toekomstige kosten ten aanzien van riolering € 2,1 miljoen. Deze voorziening wordt nu gevoed vanuit het Water en Rioolplan (WRP) waarbij in het tarief dat wordt geïnd een spaarcomponent is opgenomen voor toekomstige investeringen. Wij hebben vastgesteld de toevoeging conform het WRP is. Wat ons opvalt is dat er geen aanwendingen zijn ondanks dat er wel investeringen (zie materiele vaste activa) zijn op dit vlak. In dit kader hebben wij navraag gedaan bij de gemeente en die heeft het volgende bevestigd: 1) In het WRP is geen plan/ beleid opgenomen op welke wijze het bedrag aangewend gaat worden; 2) In het saldo van € 2,1 miljoen zit nog een bedrag van voor de wijzigingen in de regelgeving rondom riolering. Ook voor dit bedrag is er nog geen beleid hoe dit in te zetten. Voor de jaarrekening 2021 heeft dit geen impact. Wel adviseren wij u om beleid te gaan ontwikkelen op welke wijze deze gespaarde middelen ingezet gaan worden.

Wethouderspensioen Deze voorziening is gevormd voor de pensioenaanspraken voor de voormalige wethouders. Hierbij vallen 2 zaken op: 1) De gemeente hanteert een andere sterftetabel dan voor de actuariële berekening is gehanteerd. Deze sterftetabel gaat uit van een kortere levensduur. Aangezien de gehanteerde sterftetabel, die van het CBS, is toegestaan kunnen wij ons hiermee verenigen. Wel leidt de systematiek er toe dat gemeente mogelijk een te lage voorziening heeft opgenomen. 2) De gehanteerde rekenrente wordt voorgeschreven in de circulaire en deze bedraagt 0,528%. In de berekeningen voor de gemeente is gerekend met 0,347%. Dit is toegestaan omdat het percentage dat is gehanteerd lager is dan het voorgeschreven percentage en dit daarmee per saldo tot een hogere voorziening leidt. Wij adviseren de gemeente beide aspecten jaarlijks te betrekken in de actualisatie en te documenteren waarom de gehanteerde werkwijze juist is. 17

Overige bevindingen Verhuur en pacht opbrengsten Tijdens de controle willen wij de volledigheid van de opbrengsten vaststellen zoals ook voor de opbrengsten vanuit verhuur en pacht. Tijdens de controle hebben wij navraag gedaan of de gemeente alle verhuurde/ verpachte eigendommen in beeld heeft alsmede of er vanuit een verhuuradministratie berekend kan worden wat de opbrengst zou moeten zijn. Dit was beide niet mogelijk. Door de inrichting bij de gemeente alsmede vanwege de doelstelling van de gemeente achten wij de kans dat de opbrengsten niet volledig zijn klein. Dit wordt ook bevestigd door een cijferanalyse die wij hebben uitgevoerd waarbij de afwijkingen toereikend zijn verklaard. Wel willen wij de gemeente adviseren om naast de inventarisatie van de vaste activa ook het gebruik van de gebouwen/ gronden aan te geven en daar waar er sprake is van verhuur/ pacht vast te stellen of hier een overeenkomst aan ten grondslag ligt en of de facturatie volledig is. Vennootschapsbelasting Wij hebben van de gemeente ontvangen berekening rondom de vennootschapsbelasting ontvangen. Wij hebben ons op basis van de risico overwegingen specifiek gericht of er sprake dient te zijn van vennootschapsbelasting bij de grondexploitatie. Wij hebben de ontvangen informatie van gemeente Houten gedeeld met onze vennootschapsbelastingexpert.

Conclusie hierbij is dat wij, doordat wij het uitgangspunt hebben gehanteerd dat het resultaat van € 3,1 miljoen in 2020 niet alleen aan 2020 dient te worden toegerekend maar ook aan eerdere jaren, geen materieel risico onderkennen. Wel willen wij de gemeente adviseren om de volgende verbeteringen rondom het bepalen van de vennootschapsbelasting door te voeren: 1) Berekening op basis van de grexen van het boekjaar zelf. De huidige berekening is op basis van de grexen 2019. 2) Afwijkingen tussen waardering fiscaal en waardering op basis van het BBV te documenten en te onderbouwen.

Gegevensgerichte steekproeven In de managementletter hebben wij aangegeven onze controle hoofdzakelijk gegevensgericht uit te moeten voeren. De VIC heeft een belangrijke rol vervuld in deze controles. Naar aanleiding van deze werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen die overeenkomen met de bevindingen van de VIC. Personeel Voor één personele mutatie hebben wij vastgesteld dat deze onjuist is doorgevoerd. Deze mutatie was op voorhand in het systeem gezet maar bleek uiteindelijk niet te zijn verwerkt. Doordat deze persoon inmiddels uit dienst is, is het te veel betaalde bedrag (nog) niet verrekend. De gemeente moet nog beslissen of het bedrag nog wordt teruggevorderd. Inkopen Bij de controle van de inkopen hebben wij specifiek gelet op de prestatielevering. Na een intensief traject voor zowel ons als de medewerkers VIC hebben wij voldoende zekerheid over de prestatielevering kunnen krijgen. Wel adviseren wij de gemeente om blijvend aandacht te hebben voor het beter documenteren en onderbouwen van de prestatielevering. Met name in de volgende situaties was het vaststellen van de prestatie complex: Inkopen waarbij meerdere diensten/ producten zijn geleverd Inkopen die deels onder een afroepcontract vallen en deels aanvullend zijn gefactureerd Voorschotfacturen Inkopen die uit een P en Q component bestaan waarbij de Q niet is vastgesteld IT werkzaamheden.

18

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2021 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Onze waarneming

Vereisten BBV

Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV.

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.

Overeenstemming

Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau met enkele aanbevelingen (zie hieronder)

Paragraaf Verbonden Partijen

In de paragraaf Verbonden Partijen zijn nog financiële gegevens van 2020 opgenomen bij de desbetreffende verbonden partijen in plaats van die van 2021. Wij hebben vastgesteld dat van de volgende verbonden partijen; Recreatieschap De Stichtse Groenlanden en Vitens de financiële gegevens 2021 (nog) niet beschikbaar zijn. Wij blijven hier u aandacht voor vragen. De gemeente heeft echter aangegeven dat mogelijke financiële risico ten aanzien van verbonden partijen wel zijn vertaald naar de jaarrekening. Dit is wat ons betreft akkoord.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan notitie ‘Structurele en incidentele baten en lasten’. Wij onderschrijven het door u gekozen grensbedrag van € 75.000 om de incidentele lasten en baten afzonderlijk toe te lichten.

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

19

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.

WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2021 geen wijzigingen voorgedaan. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.

Wel vragen wij de aandacht om komend jaar per regeling een risico analyse op te stellen. Hiermee kan Houten op basis van de onderkende risico’s specifieke werkzaamheden onderkennen en uitvoeren om deze risico’s af te dekken.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.

Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

20

Rechtmatigheid

Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor enkele gemeentelijke inkooptrajecten met een inkoopwaarde van in totaal € 494.000 niet de juiste procedure is gevolgd en we hebben dit bedrag daarom als rechtmatigheidsfout aangemerkt. Dit wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed of doordat er sprake is van een uitzondering op de aanbestedingsregels zonder dat daar een adequate juridisch pleitbaar standpunt is ingenomen. Wij adviseren het college om de interne beheersing op de aanbestedingen aan te scherpen. Wij onderschrijven de genomen maatregelen waarbij de gemeente er naar streeft elk kwartaal een spendanalyse uit te voeren. Hierbij wordt voor de inhuur een lager drempelbedrag gehanteerd met als doel eerder mogelijke overschrijdingen te onderkennen. Aandachtspunt die wij onderkennen is de tijdige uitvoering van deze werkzaamheden.

In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2021. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid. Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting. Lastenoverschrijding programma

Begrotingsafwijking

Programma veilige leefomgeving (€ 72.000)

Verschillende kleine afwijkingen die niet op voorhand waren voorzien. Onrechtmatig maar telt niet mee in het oordeel.

Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV.

22

Rechtmatigheid Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. De uitkomsten hiervan hebben wij gerapporteerd bij de materiele vaste activa.

Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Houten zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.

Mutaties in de reserves De mutaties in de reserves zoals opgenomen in de jaarrekening kunnen als volgt worden gespecificeerd: (x € 1.000)

Gewijzigde begroting

Jaarrekening

Verschil

Dotaties

9.219

10.900

1.681

Onttrekkingen

14.935

12.558

2.377

Saldo mutaties in de reserves

-5.716

-1.658

4.058

Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen voortgekomen. De afwijkingen zijn met name gelegen in de afwikkeling van de resultaten op onderhoudsreserves, grondexploitatie en organisatieontwikkeling/ personeel.

Financiering In 2021 heeft uw gemeente een nieuwe langlopende lening afgesloten. Het afsluiten van de lening heeft in overeenstemming met het treasurystatuut plaatsgevonden.

Voor de kasgeldlimiet geldt dat gemeente Houten deze de eerste 3 kwartalen heeft overschreden. Dit heeft verder geen impact op de financiële rechtmatigheid. De overweging waarom de gemeente dit heeft gedaan is toegelicht in de paragraaf financiering. Niet financiële beheershandelingen Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard vallen buiten de scope van de rechtmatigheidscontrole door de accountant. De accountant toetst deze handelingen en beslissingen niet inhoudelijk door gegevensgericht onderzoek. Volstaan wordt in dit kader met het beoordelen van het interne systeem van risicoafwegingen. Binnen dit systeem moeten voorwaarden zijn geschapen om risico’s goed te kunnen beoordelen en in de tijd te kunnen volgen. Wij hebben ons een beeld gevormd over de wijze van totstandkoming van de inventarisatie van de risico’s en de getrouwe weergave van de hieruit mogelijk voortvloeiende financiële gevolgen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag. Misbruik en oneigenlijk gebruik In de externe en interne regelgeving zijn diverse bepalingen opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Uw gemeente heeft de toets op het misbruik en oneigenlijk gebruik neergelegd in het interne controleplan.

De uitkomst van deze toets heeft niet geleid tot bevindingen die invloed hebben op de rechtmatigheid van baten en lasten en balansmutaties. 23

Financiële positie

3. Ontwikkelingen in de jaarcijfers 3.1 Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2021 volgens de jaarrekening € 48,9 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

3.2 Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 1,4 miljoen positief. In de begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 7,0 negatief

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 216 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichting op staat van baten en lasten per programma zoals opgenomen in uw jaarrekening.

60.000 50.000 40.000 30.000

Een deel van de oorzaken kon niet in een eerder stadium voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens wel. We adviseren u de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.

20.000 10.000 0 2018

2019

2020

2021

Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van € 45,8 miljoen is € 30,8 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 4,2 miljoen. Per saldo is gedurende 2021 € 1,7 miljoen gedoteerd aan de reserves (exclusief resultaat 2020). Deze dotatie (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 1,4 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 3,1 miljoen

25

3. Financiële positie 3.3 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen (exclusief RBL) en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen

Gemeente

Landelijk

2021

2020

2021*

2020

Netto schuldquote

57

70

72,6

48,7

Netto schuldquote gecorrigeerd

55

67

66,6

42,3

Solvabiliteit

35

30

30,5

35

Grondexploitaties

12

20

8,5

8,5

Belastingcapaciteit

105

100

105,2

102,6

Structurele exploitatieruimte

0,1

0,9

0,6

2,1

* Is gebaseerd op de begrotingssaldi

3.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde en gekwantificeerde risico zijn: - Cyberaanval € 875.000 - Ineffectieve biologische bestrijding van woekerplanten en onkruid € 210.000 - Schimmelziekte ‘essentaksterfte’ € 210.000 - Toename hevige stormen € 210.000 2021

2020

2019

Weerstandscapaciteit

€ 9.619

€ 5.946

€ 4.966

Risico’s

€ 1.966

€ 4.029

€ 4.533

4,9

1,5

1,1

(x 1.000)

Weerstandsratio

De verbetering van de weerstandsratio komt door de wijziging van de risico’s. Een voorbeeld hiervan is dat in 2020 nog een risico van € 2,1 miljoen was onderkend voor de structurele tekorten WMO en Jeugd. De stijging van de weerstandscapaciteit komt hoofdzakelijk door het positieve resultaat van € 2,8 miljoen dat over 2021 in gerealiseerd.

26

Bevindingen interne beheersing

4. Bevindingen interne beheersing 4.1 Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2021 hebben wij op 3 november 2021. een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. De belangrijkste bij uw gemeente onderkende risico’s / kernpunten in de controle zijn: − Rechtmatigheid aanbestedingen (verhoogd risico); − Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico onderkennen wij ten aanzien van de afgrenzing van de kosten (verhoogd risico).

− Waardering van uw grondexploitatie; − Prestatielevering inkopen; − Waardering van uw onderhoudsegalisatievoorzieningen; − Prestatielevering bij persoonsgebonden budget bij zowel wmo als jeugdhulp; − Prestatielevering van de jeugdzorg, de WMO en andere voorzieningen, complicerende factor daarbij is dat deze voorzieningen deels vanwege COVID-19 hebben stilgelegen.

4.3 Fraude, corruptie en naleving wet- en regelgeving Fraude Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het college gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude.

4.2 Automatisering Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

28

4. Bevindingen interne beheersing Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. − Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.

29

Overige onderwerpen

5. Overige onderwerpen Fraude en continuïteit in de controleverklaring Als reactie op de rapporten van de Commissie Toezicht Accountancysector en Monitoring Commissie Accountancy heeft de NBA in de 2e helft van 2020 aangekondigd dat zij het beleid op de gebieden Fraude en Continuïteit meer concreet en meer zichtbaar tot uitdrukking wil brengen. In het voorjaar van 2021 is een pilot uitgevoerd waarbij aan accountantsorganisaties is gevraagd aandacht aan deze onderwerpen te besteden in de controleverklaring. Het gaat niet om een uitbreiding van uit te voeren werkzaamheden maar over het rapporteren over onze werkzaamheden. Inmiddels is de volgende stap gezet en zijn in december 2021 de beroepsregels (vastgelegd in de Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden) aangepast. De aanvulling in Standaard 700 komt er in hoofdlijnen op neer dat afzonderlijke secties voor de onderwerpen continuïteit en fraude in de controleverklaring worden opgenomen. Hierin wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. Als aanvulling kan de accountant ook de uitkomsten van deze werkzaamheden of belangrijke waarnemingen met betrekking tot het onderwerp toelichten.