2025-06-03 Bijlage bij beantwoording technische vragen Houten Anders - Logboek Sociale Koers

CONCEPT

PARTICIPATIEPROCES SOCIALE KOERS

oktober 2024

CONCEPT

Inleiding

De wereld verandert in een snel tempo en de rol van de gemeente eveneens. Zij heeft een belangrijke bijdrage in de zorg aan en ondersteuning van haar inwoners op het gebied van zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp (ook wel het Sociaal Domein genoemd). Om invulling te geven aan deze rol maakt de gemeente beleid. De nieuwe Sociale Koers vormt de basis voor dit beleidskader en de gemeentelijke rol voor de periode tot en met 2028. Dat gaat onder andere over uitdagingen op het gebied van opvoeding, zorg, welzijn, werk, inkomen en jeugd. In het nieuwe beleid bouwen we voort op het vorige beleidskader dat tot en met 2023 liep. Het doel voor de komende jaren is het behouden van de sociale basis en daarnaast het borgen van passende ondersteuning voor inwoners van Houten.

Participatie maakt plannen beter

We vinden het belangrijk om met inwoners en partners in gesprek te gaan over onze rol bij hulp en ondersteuning aan Houtenaren. Hun inbreng vanuit eigen of praktijkervaringen biedt namelijk nieuwe inzichten en ideeën. Deze inzichten worden gebruikt bij het opstellen van de nieuwe Sociale Koers. Hierdoor wordt het beleid praktischer en toepasbaarder. Niet alle ideeën en opmerkingen worden één-opéén overgenomen. In een zorgvuldig proces wordt op verschillende manieren inbreng opgehaald en bij elkaar gebracht. Van digitale vragenlijsten tot straatgesprekken. Van bijeenkomsten tot het burgerpanel. Op die manier wordt een richting bepaald met zowel voldoende onderbouwing als diepgang.

Dit document beschrijft het participatieproces en de uitkomsten hieruit. Deze vormen inbreng voor het op te stellen beleidskader Sociale Koers 20242028.

Bij het maken van keuzes moet rekening worden gehouden met de praktische uitvoerbaarheid, de wettelijke verplichtingen, de samenstelling van de Houtense bevolking in de komende vier jaar en de financiële situatie van de gemeente.

Aanleiding

Koppeling Ronde van Houten

De afgelopen jaren is de vraag naar hulp en ondersteuning van Houtenaren groter en ingewikkelder geworden. Het bieden van goede en voldoende hulp en ondersteuning kost geld. Door veranderingen in de Houtense samenleving, waaronder de samenstelling van de bevolking, is het steeds lastiger om alle hulp kwalitatief hoogwaardig én betaalbaar te houden. Dit is én blijft wel ons streven. Daarom bepalen we een nieuwe Sociale Koers.

2

De gemeente Houten krijgt minder geld van het Rijk vanuit het Gemeentefonds vanaf 2026. Het gaat om ongeveer 7,5 miljoen euro. Er moeten dus belangrijke keuzes gemaakt worden, die alle Houtenaren aangaan. Daarom gaat de gemeente met inwoners, ondernemers en organisaties in gesprek over waar we ons geld aan uitgeven. De inbreng wordt een advies van de samenleving aan de gemeenteraad. Dit proces heet de Ronde van Houten. Ongeveer de helft van de gemeentelijke begroting gaat naar het Sociaal Domein. Daarom is ervoor gekozen om het participatieproces van de Sociale Koers aan te laten sluiten op de Ronde van Houten als verbijzonderd traject.

CONCEPT

Inhoudsopgave

Inleiding

p.2

Inhoudsopgave

p.3

Participatievorm

p.4

Gesprekken op straat

p.8

Stakeholders bijeenkomst

p.16

Online vragenlijst

p.19

3

CONCEPT

Participatievorm De breedte en diepte in

Het doel van het participatieproces is om een grote én diverse groep inwoners, ondernemers en belanghebbenden te bereiken. We streven naar een balans tussen kwalitatieve en kwantitatieve inbreng. Dit doen we voor voldoende onderbouwing (kwantitatief) en diepgang (kwalitatief).

We zetten alle vier de participatieniveaus in

In dit participatieproces zetten we de vier niveaus van betrokkenheid in: meeweten, meedenken, meewerken en meebeslissen. Door onder andere publicaties in de krant, via de gemeentelijke website en sociale media informeerden we inwoners en andere belangstellenden over de participatie-momenten. Dat is het niveau meeweten. Een brede en diverse groep Houtenaren dachten met ons mee tijdens straatgesprekken en online vragenlijsten. Dat is het niveau meedenken. De belanghebbende partijen, partners, werkten gedurende het proces intensiever mee door middel van een werksessie. Dit is het niveau meewerken.

Het hoogste participatieniveau wordt uitgevoerd door de gemeenteraad, zij maken de uiteindelijke beslissingen en stellen het beleidskader Sociale Koers 2024-2028 vast. Dit is het niveau (mee)beslissen.

Wijk-, dorp- en doelgroepdekkende participatie

Het participatieproces was zo ingericht dat iedereen mee kon doen. De activiteiten vonden verspreid over alle wijken en dorpen plaats. Ook spraken we alle leeftijdsgroepen, ondernemers en organisaties. Om een zo groot mogelijke groep te bereiken, zijn we de straat op gegaan, waar we laagdrempelige gesprekken voerden. Denk hierbij aan locaties als de markt en bij supermarkten. Ook gingen we langs een voetbalvereninging en de bibliotheek om zowel jong als oud te spreken. Met een online vragenlijst bereikten we een grote groep. Verder gingen we dieper in op de onderwerpen met de belanghebbende partijen binnen het Sociaal Domein. Deze balans tussen kwantitatieve en kwalitatieve participatiemiddelen levert een zo goed mogelijk beeld van de Houtense wensen en behoeften voor de nieuwe Sociale Koers op.

1. Meeweten

De participant wordt geïnformeerd en krijgt de gelegenheid om vragen te stellen.

NoordOost NoordWest

2. Meedenken

De participant wordt geïnformeerd en gaat in gesprek over bezwaren en ideeën die naar voren komen.

ZuidWest

ZuidOost

Tull en ‘t Waal

3. Meewerken

De participant wordt geïnformeerd en gaat in gesprek om samen oplossingen te vinden.

4. Meebeslissen

De participant wordt geïnformeerd en krijgt de mogelijkheid om mee te beslissen over onderdelen van het omgevingsinitiatief.

‘t Goy Schalkwijk

Buitengebied

CONCEPT

Kinderen en jongeren

20-65 jarigen

Kwetsbare doelgroepen

Doelgroepen Houten

Verenigingen/ burgerinitiatieven

Participatielocaties

1 Bibliotheek Centrum Woendag 15 mei

2 De markt/Het Rond Donderdag 16 mei

3 Station Houten Castellum Donderdag 16 mei

4 AH Oude dorp - Plein Woensdag 22 mei

5 Spar Schalkwijk Zaterdag 25 mei

6 VV ‘t Goy Zaterdag 25 mei

7 Jongerencentrum Enter

Woendag 29 mei (Willem’s eetcafé)

Maatschappelijke partners/ketenpartners

CONCEPT

In gesprek over drie afwegingen in het Sociaal Domein De gesprekken op straat met bewoners en belanghebbenden voerden we aan de hand van de drie belangrijkste vraagstukken voor de Houtense samenleving. Deze zijn opgesteld als afwegingen tussen twee uitersten met tussenliggende niveaus. Met thematische voorbeelden zijn de te maken afwegingen duidelijk gemaakt. Groen gaat over leren en werken, geel over saamhorigheid, oranje over gezondheid en paars over thuis. De deelnemers konden bij elke afweging hun mening geven.

Paneel 1: welke hulp moet de gemeente bieden? Aan de hand van de eerste paneel is aan de deelnemers gevraagd in welke mate de gemeente in de toekomst sociale diensten, goederen en hulp moet bieden. De verschillende niveaus zijn afschaffen (soms niet mogelijk), verlagen, op hetzelfde niveau houden en verhogen. Per thema konden de deelnemers een sticker op de bijbehorende lijn plakken. Hiermee gaven zij aan naar welk niveau zij het aanbod wilden brengen.

Paneel 2: Hulp door een professional of uit de eigen omgeving Het tweede paneel betreft de afweging tussen duurdere hulp op maat aanbieden, of steun uit de eigen omgeving ontvangen. Bij de twee uitersten van het spectrum is het verschil nader toegelicht en zijn voorbeelden benoemd. Ook nu konden de deelnemers een sticker plakken om de door hen gekozen richtlijn te duiden. Paneel 3: Problemen voorkomen of behandelen Aan de hand van het derde paneel gingen we in gesprek over de afweging tussen problemen voorkomen of behandelen. Hier is dezelfde systematiek gebruikt als bij de eerste vraag. De niveaus waaruit de deelnemers konden kiezen, waren vookomen van problemen voor iedereen, voorkomen van problemen voor risicogroepen en behandelen van problemen.

Paneel 1

In hoeverre vind je dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverlening en hulp moet aanbieden? Plak per thema een sticker op de bijbehorende lijn!

€

€€€

afschaffen (soms niet mogelijk)

verlagen

op hetzelfde niveau houden

verhogen

Thema’s Leren en werken

Saamhorigheid

Gezondheid

Thuis

Voor inwoners met een inkomen van maximaal 1.500 euro netto per maand geeft de gemeente Houten een vergoeding bij hoge zorgkosten.

De gemeente bedankt ieder jaar 1.300 mantelzorgers met een pakket ter waarde van 80 euro.

De gemeente subsidieert een sportpedagoog, zodat zoveel mogelijk kinderen zich thuis voelen bij een sportvereniging en deel kunnen nemen aan sport.

De gemeente zet begeleiding of zorg in als kinderen niet veilig kunnen opgroeien. Dit heet jeugdhulp.

CONCEPT

Paneel 2

Duurdere hulp op maat of betaalbare steun uit eigen omgeving? Plak per thema een sticker op de bijbehorende balk!

hulp bij schulden door professionals

hulp bij schulden door (opgeleide) vrijwilligers

Leren en werken onderhoud door de gemeente

met buren het plantsoen verzorgen

€

zelfredzaam, informeel en betaalbaar

Saamhorigheid ontmoetingsplekken voor jongeren

professionals voor (psychische) klachten

€€€ formeel, maatwerk en kostbaar

Gezondheid ieder een eigen scootmobiel

deelscootmobielen

Thuis

Paneel 3

Vind je dat de gemeente Houten problemen moet voorkomen of behandelen? Plak per thema een sticker op de bijbehorende lijn!

€

€€€

lager risico op maatschappelijke kosten

hoger risico op maatschappelijke kosten

voorkomen van problemen voor iedereen

voorkomen van problemen voor risicogroepen

behandelen van problemen

Thema’s Leren en werken

Saamhorigheid

Gezondheid

Thuis

De gemeente begeleidt jongeren van het (speciaal)praktijkonderwijs bij persoonlijke ontwikkeling en het vinden van werk.

De gemeente ondersteunt initiatieven van inwoners om eenzaamheid te voorkomen.

De gemeente stimuleert een gezonde leefstijl met een beweegvriendelijke leefomgeving en rookvrije buitenruimtes.

De wooncoach helpt inwoners zo lang mogelijk zelfstandig te wonen met advies bij aanpassingen in huis of het verhuizen naar een geschiktere woning.

CONCEPT

Gesprekken op straat Wanneer?

mei 2024

Waar?

In de maand mei zijn we op zeven verschillende plekken op straat in gesprek gegaan. In de figuren, die op deze en de volgende twee pagina’s staan, is een totaaloverzicht van de verzamelde stickers weergegeven. Onder het overzicht is een korte toelichting opgenomen van de algemene reacties, ideeën en opmerkingen. Vervolgens is per locatie een kort sfeerverslag opgenomen een aantal uitspraken van inwoners aangehaald.

8

Verschillende locaties in Houten

Wie?

ongeveer 90 inwoners

Paneel 1

In hoeverre vind je dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverlening en hulp moet aanbieden? In hoeverre vind je dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverlening en hulp moet aanbieden?

€

€

€€€

afschaffen

verlagen

afschaffen (soms niet (soms niet mogelijk) mogelijk)

verlagen

op hetzelfde op hetzelfde niveau niveau houden

€€€

verhogen

verhogen

houden

Thema’sThema’s

Thema’s

Leren en werken

Saamhorigheid

Gezondheid

Thuis

Leren en Voor werken Saamhorigheid inwoners met een inkomen De gemeente bedankt ieder jaar

Gezondheid De gemeente subsidieert een

van maximaal 1.500 euro netto per maand geeft de gemeente Houten een vergoeding bij hoge zorgkosten.

sportpedagoog, zodat zoveel mogelijk kinderen zich thuis voelen bij een sportvereniging en deel kunnen

van maximaal 1.500 euro netto per 1.300 mantelzorgers met een pakket maand geeft de gemeente Houten een ter waarde van 80 euro. bij hoge zorgkosten. Voor inwoners vergoeding met een inkomen De gemeente bedankt ieder jaar

1.300 mantelzorgers met een pakket ter waarde van 80 euro.

Aantal stickers per positie

1-5

Thuis

sportpedagoog, zodat zoveel mogelijk kinderen zich thuis voelen bij een sportvereniging deel kunneneen De gemeenteen subsidieert

6-10

De gemeente zet begeleiding of zorg in als kinderen niet veilig kunnen opgroeien. Dit heet jeugdhulp.

11-15

De gemeente zet begeleiding of zorg in als kinderen niet veilig kunnen opgroeien. Dit heet jeugdhulp.

> 15

Uit de figuur blijkt dat de meeste respondenten het belangrijk vinden om het huidige niveau van voorzieningen en dienstverlening te behouden. Dit onderstreept de brede steun voor het voortzetten van de bestaande maatregelen.

verduidelijkt en actief ondersteuning verleent aan mensen die dat nodig hebben. Dit is vooral van belang voor mensen die niet goed weten wat er mogelijk is, waar ze terecht kunnen of hoe ze zaken moeten regelen.

Veel deelnemers geven aan dat er onderscheid gemaakt kan worden op basis van draagkracht en behoefte. Vermogende inwoners zouden bijvoorbeeld een grotere eigen bijdrage kunnen leveren, terwijl kwetsbare groepen ontzien moeten worden. Voor deze laatste groep is maatwerk cruciaal, zodat de hulp en ondersteuning aansluit op hun specifieke behoeften.

Ook de zorg voor jeugd en jongeren wordt als een prioriteit beschouwd. Inwoners en stakeholders benadrukken dat maatwerk beschikbaar moet blijven waar nodig. Voordat professionele hulp wordt ingezet, kan laagdrempelige ondersteuning of hulp van vrijwilligers vaak al een passende oplossing bieden. Dit verlaagt de drempel en zorgt ervoor dat de juiste hulp op het juiste moment beschikbaar is.

Het belang van zelfredzaamheid werd meermaals genoemd. Hierbij helpt het wanneer de gemeente meer overzicht biedt, het aanbod van hulp

9

CONCEPT

Paneel 2

Duurdere hulp op maat of betaalbare steun uit eigen omgeving?

Duurdere hulp op maat betaalbare balk! Plak per thema een sticker op deofbijbehorende steun uit eigen omgeving?

Plak per thema een sticker op de bijbehorende balk! hulp bij schulden door professionals

hulp bij schulden door (opgeleide) vrijwilligers hulp bij schulden door (opgeleide) vrijwilligers

Leren en werken

met buren het plantsoen verzorgen

€

informeel en betaalbaar

onderhoud door de gemeente

Saamhorigheid Saamhorigheid

ontmoetingsplekken ontmoetingsvoor jongeren

zelfredzaam, informeel en betaalbaarzelfredzaam,

onderhoud door de gemeente

Leren en werken

met buren het plantsoen verzorgen

€

hulp bij schulden door professionals

€€€

€€€

professionals voor

formeel, professionals (psychische) maatwerk en voorklachten formeel, kostbaar (psychische) maatwerk en klachten kostbaar

plekken voor jongeren

Gezondheid Gezondheid

ieder een eigen

deelscootmobielen deel-

ieder scootmobiel een eigen scootmobiel

scootmobielen

Thuis Thuis

Aantal stickers per positie

1-5

De reacties op het tweede paneel laten zien dat het grootste deel van de mensen voorstander is van meer steun vanuit de eigen omgeving organiseren. Het is volgens die mensen wel belangrijk dat er een goede balans is tussen professionals en gekwalificeerde vrijwilligers. Dit geldt vooral voor de ondersteuning van jongeren, wat ook te zien is aan de meer verspreide stickers en de reacties op straat bij het thema gezondheid. De meerderheid van de deelnemers vindt vrijwilligerswerk waardevol. Het is niet alleen een vangnet voor zij die het nodig hebben, maar ook zinvol voor de vrijwilliger zelf. Zo kan het helpen van anderen invulling aan je dag geven. Ook is het een vorm van sociale contacten opbouwen en onderhouden. Iemand stelde daarom voor om vrijwilligerswerk als dagbesteding voor jongeren in te zetten. Om meer steun uit de eigen omgeving te ontvangen zijn er meer vrijwilligers nodig. Hiervoor werden verschillende ideeën benoemd. Zo werd er gezegd dat een grotere groep gepensioneerden benut kan worden. Het zijn nu vaak dezelfde mensen. Door een activiteiten of 10

6-10

11-15

> 15

evenementen voor vrijwilligers te organiseren, kunnen vrijwilligers elkaar ontmoeten, van elkaar leren, elkaar steunen en helpen. Er is behoefte aan een duidelijk overzicht van de mogelijkheden om vrijwilligerswerk te doen. Zowel een online overzicht als een overzicht op een locatie waar ook vragen gesteld kunnen worden over de verschillende functies. Ook werd er benoemd dat het organisaties mogelijk moet blijven om zelf vrijwilligers te werven. Ook de gemeente kan bijdragen aan de bekendheid van verschillende initiatieven en het belonen van de vrijwilligers. Verder werd er benoemd dat het wijkgerichte netwerk van de kerken in Houten ingeschakeld kan worden. Bij het aantrekken van nieuwe vrijwilligers is het belangrijk dat er rekening wordt gehouden met hun wensen en behoeften. Door een aantal deelnemers werd benoemd dat vrijwilligerswerk meer ingezet kan worden om jongeren te ondersteunen. Dit kan al in een vroeg stadium en op een laagdrempelige manier gedaan worden. Een voorbeeld is het aanbieden van huiswerkbegeleiding, zodat jongeren die thuis niet terecht kunnen, gemotiveerd blijven.

CONCEPT

Paneel 3

Vind je dat de gemeente Houten problemen moet voorkomen of behandelen? Vind je dat de gemeente Houten problemen moet Vindper je dat de gemeente problemen moet Plak thema een stickerHouten op de bijbehorende lijn! voorkomen of behandelen? voorkomen of behandelen? Plak per per thema thema een een sticker sticker op op de de bijbehorende bijbehorende lijn! lijn! Plak

€

€€€€€€

€

lager risico op lager risico op maatschappelijkemaatschappelijke lager risico op maatschappelijke kosten kosten

hoger risico op

hoger risico op hoger risico op maatschappelijke maatschappelijke maatschappelijke kosten kosten kosten

kosten

voorkomen voorkomen

Thema’s Thema’s

Thema’s Thema’s

van problemen voorkomen van problemen voor iedereen van problemen voor iedereen voor iedereen

Leren en en werken werken Leren

Leren en werken

voorkomen van voorkomen van

problemen voor voorkomen van problemen voor risicogroepen problemen voor risicogroepen risicogroepen

Saamhorigheid Saamhorigheid

Saamhorigheid

De gemeente ondersteunt De gemeente begeleidt jongeren De gemeente ondersteunt De gemeente begeleidt jongeren initiatieven van inwoners om van het (speciaal)praktijkinitiatieven van inwoners om van het (speciaal)praktijkeenzaamheid te voorkomen. onderwijs bij persoonlijke eenzaamheid te voorkomen. onderwijs bij persoonlijke ontwikkeling en het vinden van De gemeente begeleidten jongeren ontwikkeling het vinden van De gemeente ondersteunt werk. werk. initiatieven van inwoners om van het (speciaal)praktijk-

onderwijs bij persoonlijke ontwikkeling en het vinden van werk.

eenzaamheid te voorkomen.

De derde figuur toont aan dat de meeste mensen voorstander zijn van problemen voorkomen voor iedereen. De voorbeelden per thema werden gewaardeerd door de deelnemers. Elk thema werd toegelicht door een medewerker van de gemeente. De toelichting en voorbeelden maakten het toegankelijker om een afweging te maken voor de verschillende thema’s.

behandelen behandelen van problemen behandelen van problemen

van problemen

Gezondheid Gezondheid

Thuis Thuis

Gezondheid De gemeente stimuleert een De gemeente stimuleert een gezonde leefstijl met een gezonde leefstijl met een beweegvriendelijke leefomgeving beweegvriendelijke leefomgeving

De wooncoach helpt inwoners De wooncoach helpt inwoners Thuis zo lang mogelijk zelfstandig zo lang mogelijk zelfstandig te wonen met advies bij te wonen met advies bij aanpassingen in huis of het De wooncoach aanpassingen in huis of ethelpt inwoners verhuizen naar een geschiktere zonaar lang mogelijk zelfstandig verhuizen een geschiktere woning. woning. te wonen met advies bij

De gemeente stimuleert een gezonde leefstijl met een beweegvriendelijke leefomgeving

aanpassingen in huis of het verhuizen naar een geschiktere woning.

Ook was er een groep mensen die vinden dat preventie gericht ingezet moet worden. Niet iedereen heeft de middelen en een netwerk om op te steunen. Focus dus meer op de risicogroepen, om zo meer maatwerk te kunnen leveren. Als je het voor iedereen doet kost dat teveel middelen. Toch gaf het meerendeel op straat aan voorstander te zijn van preventieve ondersteuning voor iedereen.

De meeste mensen vinden vooral preventie op het gebied van voeding, sport en gezonde leefstijl belangrijk. Toch gaven sommige mensen aan dat preventieve initiatieven vooral vanuit inwoners moeten komen. En dat de gemeente deze het beste op afstand kan ondersteunen. Zo voorkom je dat de hulp als betuttelend wordt ervaren.

11

CONCEPT

Wanneer?

15 mei

Waar?

Op een woensdagmiddag stonden we in Bibliotheek Houten-Centrum. We spraken hier met bezoekers en mensen die onderweg waren naar de GGD of taalles. De meesten waren tussen de 30 en 70 jaar oud. Een aantal uitspraken die we hier hoorden: •

Samen plantsoenen en groen onderhouden is waardevol. Dit kan namelijk bijdragen aan de saamhorigheid in de wijk. Betrek de buurt daarom actief bij de initiatieven.

•

Ontmoeting is belangrijk, zowel voor buren als voor jongeren. Dit kan preventief veel bijdragen aan de mentale gezondheid van jongeren.

Wanneer?

16 mei

Waar?

We stonden op de weekmarkt bij het Rond. Hier spraken we voornamelijk oudere mensen die rustig hun boodschappen kwamen doen. Zij namen de tijd om met ons in gesprek te gaan. •

Ouderen van Het Rond hebben behoefte aan samenkomst. Er is momenteel veel eenzaamheid. Het plein gezelliger maken, kan al een grote bijdrage zijn.

•

Voorzie minima kosteloos van medicijnen, die in overschot bij de apotheken blijven liggen, ter aanvulling op de gemeentelijke bijdrage.

•

Beloon mantelzorgers in de vorm van aandacht en ondersteuning. Dit kan bijvoorbeeld via het steunpunt van mantelzorgers.

Bibliotheek Centrum

Wie?

15 inwoners

•

Leen scootmobielen uit naar draagkracht en behoefte. Er wordt vermoed dat niet iedereen die er nu een ontvangt, deze ook echt gebruikt.

•

Zet de sportpedagoog alleen in voor kinderen met een rugzakje.

Het Rond

•

Wie?

25 inwoners

Plaats, ter aanvulling op de sportpedagoog, sportvoorzieningen in het groen voor jong en oud. Dat stimuleert sporten voor iedereen en bespaart kosten.

Zorgverzekeraars moeten inzetten op risicogroepen. De gemeente is er voor iedereen.

CONCEPT

Wanneer?

16 mei

Waar?

In Castellum spraken we zowel mensen die rustig boodschappen gingen doen, als mensen die snel iets te lunchen gingen halen in hun pauze. We spraken voornamelijk mensen tussen 30 en 70 jaar oud. Hieronder staan een aantal uitgelichte opmerkingen: •

Er is veel goede zorg voor jongeren nodig. Niet alleen de gemeente maar ook het onderwijs heeft een rol om kinderen echt te zien. Een veelgenoemde reden is het gebrek aan passende ontmoetingsplekken voor jongeren.

•

Schuldhulp door vrijwilligers is waardevol. Hierbij is het wel van belang dat de professionaliteit en bekwaamheid gegarandeerd is.

Wanneer?

22 mei

Waar?

Bij de Albert Heijn in het Oude Dorp spraken we met mensen van diverse leeftijden. Veel van hen wonen in het Oude Dorp en kwamen ons tegen omdat ze boodschappen gingen doen. •

•

Kijk per situatie of steun uit de eigen omgeving gegeven kan worden, of dat het door professionals moet worden opgepakt.

Castellum

•

•

•

Houd als gemeente regie bij het onderhoud van groen in de wijk. Vanuit een realistische blik is het de vraag of het haalbaar is om het alleen door inwoners uit te laten voeren. Waarschijnlijk doet niet iedereen uit een wijk mee aan het onderhoud.

Geef extra aandacht aan jeugdzorg. Luister met aandacht naar kind en ouder. Zij moeten serieuzer genomen worden.

12 inwoners

Behoud het gevoel van eigenaarschap bij het stimuleren van een gezonde leefstijl. Bepaalde zones rookvrij maken werd als een duidelijke afbakening in de openbare ruimte gezien. Maar mensen sturen in hun leefstijl kan ervaren worden als betutteling.

AH Oude Dorp

•

Wie?

Wie?

17 inwoners

Zet in op deel-scootmobielen bij verzorgingstehuizen. Hier kan gemakkelijk een stallingruimte gedeeld worden. Laat de mensen die de middelen hebben, zelf hun scootmobiel betalen. Maak doorstroom voor ouderen mogelijk, naast het aanbieden van een wooncoach. Zo komt er beweging in de woningmarkt.

CONCEPT

Wanneer?

25 mei

Waar?

Voor de entree van de Spar Schalkwijk voerden we op een rustige zaterdagmiddag gesprekken met zowel jonge als oudere inwoners. •

In Schalkwijk zijn we al goed bezig met saamhorigheid. Vroeg in de jeugd is er al een programma vanuit de buurt en kerk georganiseerd, waarvoor alle jongeren zich kunnen aanmelden. Hiermee worden ze wegwijs gemaakt in wat Schalkwijk te bieden heeft. Dit draagt bij aan het dorpse, betrokken karakter.

•

Het delen van scootmobielen is een goed idee. Er staan een aantal ongebruikte scootmobielen in het dorp.

Wanneer?

25 mei

Waar?

Op een zaterdagochtend stonden we onder de partytent van VV ‘t Goy. Mensen hadden weinig tijd beschikbaar. We hebben daardoor relatief weinig inwoners gesproken over de Sociale Koers. Veel ouders en grootouders hadden ook al meegedacht met de Ronde van Houten op een andere manier. Door het geringe aantal reacties is het lastig om de belangrijkste aandachtspunten te bepalen. De inbreng op de verschillende panelen is meegenomen in het overkoepelende advies (op pagina 26) en het totaaloverzicht per paneel (op pagina 9, 10 en 11).

Spar Schalkwijk

•

Wie?

5 inwoners

Het stimuleren van de doorstroming op de woningmarkt is van groot belang. Een wooncoach is niet voldoende. Er moet ingezet worden op het bouwen van betaalbare woningen die groot genoeg zijn. Veel ouderen zijn gewend om wat groter te wonen en verhuizen daarom niet door naar de kleine ouderenwoningen die nu worden gebouwd. Ook is er meer behoefte aan verzorgingswoningen en knarrenhofjes.

In Schalkwijk zijn we goed bezig met saamhorigheid dankzij het dorpse karakter.

VV ‘t Goy

Wie?

2 inwoners

CONCEPT

Wanneer?

29 mei

Waar?

jongerencentrum Enter

Wie?

20 jongeren

Bij jongerencentrum Enter dachten de deelnemers enthousiast mee. We werden warm ontvangen, mochten mee-eten en sloten de avond af met een optreden van de jongerenband. •

Ontmoetingsplekken zoals Enter zijn van grote waarde. Niet alleen heeft het een preventieve rol. Het kan ook een vorm van nazorg zijn.

•

Maak meer plekken voor jongen om in zelfstandigheid samen te komen. Over het algemeen zijn de jongeren te spreken over Houten. Maar er mist een overdekte buitenplaats, waar jongeren ongestoord samen kunnen komen. Het is dus belangrijk dat er dan niet regelmatig politie langskomt om te controleren.

•

Vul Enter aan met professionele hulp voor jongeren die ondersteuning nodig hebben. En versterk de verbinding met het sociale team van de gemeente.

•

Maak passende woningen voor ouderen, die de doorstroom stimuleren. Bijvoorbeeld door meer verzorgingstehuizen en knarrenhofjes te maken.

•

Stimuleer vrijwilligerswerk en werk samen met professionals. Het is belangrijk dat de juiste kennis wordt ingezet, zodat vrijwilligers goed ondersteund worden en professionals kunnen helpen bij de meer ingewikkelde problemen.

Stimuleer vrijwilligerswerk en werk samen met professionals. De geschikte kennis inzetten is van groot belang.

CONCEPT

Stakeholders bijeenkomst Wanneer?

15 mei 2024

Waar?

Gemeentehuis Houten

Op woensdagavond 15 mei kwamen verschillende ondernemers, organisaties en verenigingen samen om in gesprek te gaan over de Ronde van Houten en de Sociale Koers. Ongeveer 35 aanwezigen waren betrokken bij organisaties die zeer relevant zijn bij het bepalen van de Sociale Koers. Zoals de Adviesraad Sociaal Domein, Van Houten & Co, de Voedselbank en Mooi ’t Goy. Na een korte plenaire presentatie gingen zij aan zes tafels in gesprek over de kansen en uitdagingen voor de komende jaren. Hierbij zijn, net als op straat en online, de drie panelen met sociale afwegingen gebruikt als leidraad. Er werden verdiepende gesprekken gevoerd die veel nieuwe ideeën en inzichten opleverden. De financiële uitdaging van de komende jaren is hierbij steeds in het achterhoofd gehouden en benoemd. Hierna is per paneel en sociale dimensie toegelicht welke koers de stakeholders voor zich zien én welke kansen, bedreigingen en randvoorwaarden daarbij horen.

16

Wie?

ongeveer 35 aanwezigen

Duurdere hulp op maat of betaalbare steun uit eigen omgeving? Wat vinden stakeholders? Met het oog op het begrotingstekort zijn de stakeholders het erover eens dat, waar mogelijk, informele steun uit de eigen omgeving meer ingezet moet worden. De informele hulp door buren of familie moet dan laagdrempelig ingericht worden en al in een vroeg stadium ingezet worden. Dit zorgt voor vertrouwen tussen inwoners en een brede blik met een signaleringsfunctie. Daarnaast draagt het bij aan een sterker saamhorigheidsgevoel. Maar informele hulp kan niet zonder formele professionals. Het is niet overal haalbaar, soms is simpelweg maatwerk nodig. Daarnaast heeft informele hulp nog steeds sturing nodig door een professional. Een wijkcoördinator zou hier bijvoorbeeld bij kunnen helpen.

CONCEPT

Wat zijn de kansen, bedreigingen en randvoorwaarden? Kansen om het informele netwerk van buren, vrienden en familie meer in te zetten, zijn aanwezig binnen de grote groep ouderen. De vergrijzingsgolf levert namelijk een grote groep mogelijk vrijwilligers. Met name voor incidenteel vrijwilligerswerk, dichtbij huis is veel animo. De gemeente en betrokken organisaties zouden inwoners hiervoor beter moeten bereiken door gebruik te maken van één portaal. Daarnaast kan de gemeente verschillende vrijwilligers en hun organisaties regelmatig bij elkaar brengen. Dit zorgt voor kennisoverdracht en betere afstemming in tegenstelling tot nu. Eén bedreiging die wordt gezien is de benodigde tijd om de verschuiving naar een grotere inzet van het informele netwerk te realiseren. Deze ‘cultuurverandering’ heeft namelijk tijd nodig. Daarnaast moet het vrijwilligerswerk niet voor polarisatie zorgen. Ook is het belangrijk om te voorkomen dat het te ingewikkeld wordt en dat vrijwilligers overvraagd worden. Als dit wel het geval is, voelt het steeds minder vrijblijvend. De belangrijkste randvoorwaarde is duidelijkheid. Bijvoorbeeld duidelijkheid over de plek waar inwoners zich kunnen melden als ze vrijwilliger willen worden. Ook moeten de verwachtingen tussen het informele en formele netwerk duidelijk zijn. Wanneer houden de taken van het informele

netwerk op en hoe kan een vrijwilliger terugvallen op een professional als het te druk of moeilijk wordt? Een andere randvoorwaarde is dat voor sommige informele taken een opleiding nodig is.

In hoeverre vind je dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverlening en hulp moet aanbieden? Wat vinden stakeholders? Het is belangrijk om meer op individueel niveau te kijken naar het aanbod aan voorzieningen. Het gaat om maatwerk. Zorgverlening is afhankelijk van de context en de situatie van de zorgvrager. Als we bijvoorbeeld voorzieningen voor minima schrappen kan dit juist voor extra zorgkosten zorgen. Waar mogelijk kan het aanbod best wat versoberd worden, bijvoorbeeld bij mensen met een hoger inkomen. Wat zijn de kansen, bedreigingen en randvoorwaarden? Een belangrijke kans ligt in het omdenken. Door bijvoorbeeld de uitgaven op een bepaalde voorziening gelijk te houden maar anders in te zetten, kan dit uiteindelijk een besparing opleveren. Bijvoorbeeld door bij jeugdhulp in te zetten op zowel het kind áls de ouders Of door gebruik te maken van steungezinnen. Dit zijn gezinnen die alleen overdag opvang bieden in hun normale gezinssituatie. Ook kunnen ondernemers een bijdrage aan het in stand houden van voorzieningen door het leveren van goederen, tijd of personeel en geld beschikbaar te stellen.

17

CONCEPT

Binnen de context van een begrotingstekort zijn de steeds complexere zorg- of hulpvragen een bedreiging voor het in stand houden van voorzieningen. Daarnaast bedreigt het begrotingstekort de mogelijkheid om nu meer te investeren in sommige voorzieningen en daardoor in de toekomst te besparen. Om om te denken is een belangrijke randvoorwaarde dat er meer preventief gedacht wordt. Daarnaast moet de netwerkfunctie van de gemeente effectiever ingevuld worden. Zo zou je bijvoorbeeld bij één iemand terecht moeten kunnen als je een idee hebt.

Vind je dat de gemeente Houten problemen moet voorkomen of behandelen? Wat vinden stakeholders? Voorkomen of preventief handelen is beter dan achteraf oplossen. Door aan de voorkant te investeren kan duurdere zorg uiteindelijk voorkomen worden. Hierbij moet de focus met name liggen op risicogroepen zoals jongeren op het gebied van schulden. Ook op het gebied van voorkomen kan het informele netwerk een belangrijke rol spelen. Om dit te realiseren zouden buurtorganisaties versterkt moeten worden. Omzien naar elkaar wordt zo de norm! Wat zijn de kansen, bedreigingen en randvoorwaarden? Opnieuw wordt benoemd dat de grote groep van potentiële oudere vrijwilligers kan een belangrijke rol spelen in de preventieve aanpak. Dit biedt kansen om deze aanpak betaalbaar te houden. Er zijn nu meerdere beleidsstukken op overlappende thema’s. Het is daardoor onduidelijk wat we willen bereiken. Dit bedreigt de slagkracht. Daarnaast is het van belang om te voorkomen dat de preventieve aanpak betuttelend aan gaat voelen. Dit heeft een averechts effect. De overgang naar een meer preventieve aanpak vraagt, net als bij de inzet van het informele netwerk, om tijd. Dit is een belangrijke

18

randvoorwaarde. Ook is het essentieel dat maatschappelijke partners meer en beter gaan samenwerken. Alleen op die manier is de preventieve aanpak haalbaar en betaalbaar. Ten slot is een lange termijnvisie een voorwaarde. Preventie betaalt zich namelijk pas op de langere termijn uit.

CONCEPT

Online vragenlijst 18-24 maart

Wanneer?

Online via Houtenpraatmee.nl

Waar?

Om zoveel mogelijk Houtenaren te bereiken en inbreng te laten leveren, is een digitale vragenlijst uitgezet. Deze vragenlijst ging in op de uitdagingen van het Sociaal Domein over opvoeding, zorg, welzijn, werk, inkomen en jeugd. De vragen hierover zijn de digitale versie van de panelen die op straat zijn gebruikt, zodat de

315 deelnemers

Wie?

uitkomsten bij elkaar gebracht kunnen worden. En zijn opgenomen als onderdeel van de vragenlijst van de Ronde van Houten. De vragenlijst was te vinden op het platform Houten Praat Mee. Via sociale media, de krant en flyers zijn de inwoners van Houten hiervan op de hoogte gebracht.

Ik ben geïnteresseerd in de Sociale Koers omdat ik… Er zijn meerdere antwoorden mogelijk anders...

11

een bedrijf in Houten heb

11

een belangengroep vertegenwoordig

15 38

een organisatie of vereniging vertegenwoordig in Houten werk

65

recreëer in de gemeente

68

in de gemeente Houten woon

294

0

50

100

150

200

250

300

Waar in de gemeente Houten woon je? NoordOost

1% 2% 5% 6% 29%

NoordWest

Houten Noord-West Houten Noord-Oost

ZuidWest

Houten Zuid-Oost

15%

Houten Zuid-West Schalkwijk

ZuidOost

Tull en ‘t Waal ‘t Goy Schalkwijk

buiten de gemeente

23%

19%

‘t Goy Buitengebied

Buitengebied Tull en ‘t Waal

19

CONCEPT

Wat is je leeftijd? jonger dan 18 jaar

1

18-30 jaar

9

31-50 jaar

102

51-65 jaar

129

66-80 jaar

72

ouder dan 80 jaar

2

0

30

60

90

120

150

Heb je een eigen koopwoning in Houten?

19%

81% ik heb een koopwoning ik heb geen koopwoning

Wat is de samenstelling van je huishouden?

woon bij ouders/ verzorgers

5

alleenstaand met thuiswonende kinderen

19

alleenstaand/ alleenwonend

35

getrouwd/woon samen met thuiswonende kinderen

122

getrouwd/woon samen zonder thuiswonende kinderen

128

0

20

30

60

90

120

150

CONCEPT

Afbeelding eerste vraag

21

CONCEPT

Eerste vraag: Gemeente Houten heeft verschillende regelingen waar inwoners gebruik van kunnen maken. In hoeverre vind je dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverlening en hulp moet aanbieden?

19.4%

24.1%

niveau 1: verlagen of afschaffen

56.5%

niveau 2: gelijk houden niveau 3: verhogen

Licht je antwoord toe... De meerderheid (57%) van de respondenten vindt dat de gemeente Houten voorzieningen, dienstverleningen en hulp op hetzelfde niveau moet houden. Het tweede meest gekozen antwoord is ‘verlagen of afschaffen’ met ongeveer 24%. Het niveau ‘verhogen’ is het minst vaak gekozen door ongeveer 19% van de inwoners. De dienstverlening vanuit de gemeente wordt door veel mensen als de basis van de Houtense samenleving gezien. Ongelijkheid tussen de inwoners wordt hiermee voorkomen. Er werd een aantal keer benadrukt dat de kwetsbare groepen niet geraakt moeten worden door de veranderingen. Hierbij werd wel opgemerkt dat de zelfredzaamheid van inwoners ook belangrijk is. Dit kan behaald worden met betere zorg vooraf, die problematiek op het gebied van veiligheid, werkgelegenheid en zorg later voorkomt. Ook is er benadrukt dat sociale cohesie en mee kunnen doen juist in deze tijd belangrijk is. Elke vorm van ondersteuning zal de bewoner deugd doen en uitnodigen om mee te denken en mee te doen.

22

Bovendien zorgt goede ondersteuning vanuit de omgeving en de dienstverlening dat mensen op de lange termijn beter gaan functioneren. De uitgaven aan zorg zullen zich op die manier terugverdienen. Jeugdhulp wordt door veel mensen belangrijk gevonden. Sommigen geven aan dat dit de prioriteit moet hebben in de zorgtaken. Dus dat hier niet op bezuinigd mag worden en er zelfs meer en gekwalificeerd personeel nodig is. Veel mensen zouden de mantelzorgwaardering afschaffen. Dit werd ook gezegd door mensen die zelf mantelzorger zijn. Er werd gezegd dat erkenning niet in waarde maar in aandacht zit. Over sport in Houten werd benoemd dat “juist de saamhorigheid en zichtbaarheid van sport de kracht van Houten is”. Voor veel respondenten is het niet duidelijk wat de sportpedagoog precies doet. Mede hierdoor gaven veel mensen aan dat op dit onderwerp bezuinigd kan worden.

CONCEPT

Afbeelding tweede vraag

23

CONCEPT

Tweede vraag: Vind je dat de gemeente in moet zetten op duurdere hulp op maat of betaalbare steun uit de eigen omgeving? niveau 1: De hulp wordt zoveel mogelijk op het individu afgestemd, dit is maatwerk.

7% 7.6%

17.3%

niveau 2: tussenniveau 47.5%

20.6%

niveau 3: Zoveel mogelijk inzetten op hulp door de eigen omgeving van inwoners. Waar nodig is er maatwerk. niveau 4: tussenniveau niveau 5: Inwoners zijn samen als vrijwilliger verantwoordelijk voor elkaar en een fijne leefomgeving.

Licht je antwoord toe...

Het meest gekozen niveau (48%) is ‘zoveel mogelijk inzetten op hulp door de eigen omgeving van inwoners, waar nodig is er maatwerk’. Het daaropvolgende niveau is nummer 1 ‘de hulp wordt zoveel mogelijk op het individu afgestemd, dit is maatwerk’. In de opmerkingen werd benadrukt dat het voor iedereen in Houten van belang is dat alle bewoners hier goed opgroeien en leven. Er werd benoemd dat als mensen zich gezien en gesteund voelen, ze sneller weer zelfregie krijgen. Door verschillende respondenten werd benoemd dat Houten een rijke verscheidenheid aan talenten en vermogende inwoners heeft. Daar mag optimaal gebruik van worden gemaakt, omdat ‘naastenliefde beter is dan overheidsliefde’. De omgeving kan niet alleen

24

verantwoordelijkheid nemen door hulp te verlenen, maar ook door gebruiksvoorwerpen te delen en gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor de wijk te nemen. Een ander idee dat werd benoemd, was weer meer knarrenhofjes en aanleunwoningen voor ouderen realiseren. Toch vinden mensen dat deze belangrijke thema’s niet volledig aan vrijwilligers overgelaten kunnen worden. Vooral in de zorg zijn professionals echt belangrijk. Ook is het netwerk vaak overbelast, dan is maatwerk de enige optie. Als het netwerk en gekwalificeerde vrijwilligers ruimte hebben dan moet hun capaciteit eerst benut worden.

CONCEPT

Afbeelding derde vraag

25

CONCEPT

Derde vraag: Wanneer moet de gemeente inzetten op preventie?

4.6%

niveau 1: De gemeente richt zich niet op preventie maar op de behandeling van problemen. 36.6% 58.8%

niveau 2: De gemeente richt preventie alleen op specifieke risicodoelgroepen niveau 3: De gemeente moet voor iedereen vol inzetten op preventie

Licht je antwoord toe...

De meerderheid van de respondenten (59%) vindt dat de gemeente alleen preventie op specifieke risicodoelgroepen moet richten. Het daarop volgende meest gekozen niveau is met 37% ‘de gemeente moet voor iedereen vol inzetten op preventie’. ‘Cliché maar waar; voorkomen is beter dan genezen’, was een veelgehoorde toelichting bij het antwoorden op de vraag ‘wanneer moet de gemeente inzetten op preventie?’. Toch heeft niet iedereen die preventieve hulp nodig, en kan het als betutteling vanuit de gemeente overkomen. Zo werd er gezegd dat te veel zorg een mens afhankelijk kan maken. Er werd meermaals benoemd dat de risicogroepen in Houten bekend zijn. Veel respondenten vinden

26

het belangrijk dat hierop gestuurd wordt. Dit scheelt tijd en geld voor de gemeente. Tegelijkertijd is het belangrijk om voorbereid te zijn op de toekomst, bijvoorbeeld bij de groei van de risciogroepen. Er werd benadrukt dat bij de preventieve zorg probleemgevallen nog steeds hulp moeten blijven krijgen.

CONCEPT

ADVIES SOCIALE KOERS Wat vinden inwoners en stakeholders belangrijk? De inbreng van de straatgesprekken, stakeholdersbijeenkomst en online vragenlijst heeft een aantal duidelijke overeenkomsten. Hieronder lees je de adviezen uit de Houtense samenleving aan de gemeente voor de Sociale Koers.

Behoud de huidige dienstverlening, hulp en voorzieningen • • • • •

Waarborg de rol van de gemeente en haar partners als ruggengraat van de Houtense samenleving. Lever maatwerk dat goed aansluit bij de specifieke behoeften van verschillende doelgroepen. Maak onderscheid op basis van draagkracht en behoefte. Vraag vermogende inwoners om zelf bij te dragen, terwijl je kwetsbare groepen beschermt. Bied duidelijkheid over de vraag naar hulp en het aanbod ervan. Doe dit met bijvoorbeeld een overzicht van de beschikbare hulp en ondersteuning om de zelfredzaamheid van inwoners die dit nodig hebben te bevorderen. Prioriteer de jongerenzorg. Het welzijn van jongeren bepaalt mede de toekomst van Houten. Investeer in passende en laagdrempelige zorg. En zet vrijwilligerswerk in om jongeren preventieve hulp te bieden.

Zet in op steun uit de eigen omgeving en waar nodig maatwerk • • • •

Optimaliseer de inzet van vrijwilligers en breid deze uit. Zij kunnen nog meer betekenen in de preventieve hulpverlening. Waardeer hen en bied scholing aan. Investeer in mantelzorg om toekomstige kosten te voorkomen. Waardeer en ondersteun mantelzorgers met de nodige aandacht en begeleiding, in plaats van een tegoedbon. Laat informele en formele zorg elkaar aanvullen, terwijl professionele hulp en maatwerk beschikbaar blijven voor inwoners die dat nodig hebben. Dit waarborgt de kwaliteit van zorg en voorkomt dat vrijwilligers worden overbelast. Organiseer vrijwilligerswerk zo veel mogelijk wijkgericht. Gebruik de bestaande structuren en netwerken, zoals kerkgemeenschappen, buurtverenigingen en lokale initiatieven. Sluit activiteiten beter aan op de specifieke behoeften van de wijk en versterk hiermee de lokale cohesie. Houd er rekening mee dat de inzet per wijk kan verschillen.

Prioriteer preventie en risicogroepen • • • •

Richt het beleid op preventie om toekomstige problemen te voorkomen en de gemeenschap veerkrachtiger te maken. Geef prioriteit aan risicogroepen door hen extra aandacht en ondersteuning te bieden. Houd tegelijkertijd oog voor het welzijn van alle inwoners van Houten. Creëer meer ontmoetingsplekken voor jongeren als een belangrijke vorm van preventie. Moedig inwoners aan om zelf verantwoordelijkheid te nemen en hun eigen keuzes te maken. Beperk de inmenging van de gemeente om een gevoel van autonomie te waarborgen.

Overzicht stakeholders

ASD Sportplatform Aan de Slinger Handje Helpen Schuldhulpmaatje Sociaal team Van Houten en Co Cultuurtafel Sportpunt Warande Chris en Voorkom Reinaerde Het vertrouwde Dorp Mooi ‘t Goy Cultuurmakelaar Bibliotheek Stichting Present Van Houten en Co Katholieke basisschool Fectio Houtense Cultuurtafel Voedselbank Vluchtelingenwerk Stichting Duurzaam vervoer Houten Stichting Present Reinaerde

CONCEPT

september 2024