CConstaterende datHouten
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Begroting 2027

Gemeenteraad 12 november 2026, gemeente HoutenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijzigingen volgend uit collegeprogramma70.873 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 8 van 9

vooruitsparen Riolering onderhoud | 2.064 | 323 | 595 | 1.792 | 323 | 590 | 1.525 | 323 | 821 | 1.027 | 323 | 821 | 529 | 323 | 821 | 31 waterbodem Totaal | 5.128 | 408 | 946 | 4.590 | 387 | 1.348 | 3.629 | 387 | 821 | 3.195 | 387 | 821 | 2.761 | 387 | 821 | 2.327 Totaal | 14.069 | 2.202 3.59112.680 | 2.131 2.122 | 12.689 | 2.131 | 3.927 10.893 | 2.131 1.99511.029 | 2.131 2.906 10.254 voorzieningen 6.4.2. Reserves per programma Alle bedragen in onderstaande tabellen zijn x €1.000 Programma Thuis in Houten Algemene reserve Doel reserve: Het dekken van incidentele activiteiten om ambities te realiseren waarvoor geen andere middelen beschikbaar zijn.

Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Transformatie Ruimte en Bouwen voor Houten (PPN2026) | 250 | 0 | 0 | 0 Transformatie Ruimte en Bouwen voor Houten (PPN2026) | 125 Totaal | 375 Eindsaldo reserve, niet van toepassing Reserve Concern Weerstandsvermogen Grondexploitaties Doel reserve: Voeding en verrekening grondexploitaties Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - | 0 | 0 Totaal | - | - | - | - Eindsaldo reserve | 8.210 Bestemmingsreserve Bouwen aan Houten Begroting 2027 | 148 Doel reserve: Startbudget voor Bouwen aan Houten 2023-2026 Einddatum: 2026 Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | - | - | - | - Eindsaldo reserve | 3.644 Bestemmingsreserve Implementatie omgevingswet Doel reserve: Voorbereiding en implementatie Omgevingswet in 2023-2026 Einddatum: Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | - | - | - | - Eindsaldo reserve | 1.238 Bijzonderheden: Bestemmingsreserve Vereveningsfonds sociale huur Doel reserve: Meer sociale huurwoningen beschikbaar, met 30% sociale huur in het nieuwbouwprogramma tot 2040 Einddatum: 2040 Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afhankelijk van bouwprojecten door derden | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Eindsaldo reserve | 3.885 Bijzonderheden: Programma Samen leven Algemene reserve

Doel reserve: Het dekken van incidentele activiteiten om ambities te realiseren waarvoor geen andere middelen beschikbaar zijn. Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Transformatie versterken gemeenschap (sociale basis) | 450 | 340 | 0 | 0 Totaal | 450 | 340 Eindsaldo reserve, niet van toepassing Bestemmingsreserve Overlopende posten Doel reserve: Middelen vanuit het jaar T mee te nemen naar T+1, omdat het beleid waarvoor de middelen zijn gereserveerd niet is uitgevoerd in het jaar T Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Armoede noodfonds | 25 | 25 | 0 | 0 Totaal | 25 | 25 Eindsaldo reserve, niet van toepassing Bestemmingsreserve Programma transities in samenhang Doel reserve: Middelen voor innovatie in het sociaal domein Einddatum: 2029 Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ondernemer centraal | 51 | 52 | 33 Begroting 2027 | 149 Uitvoeringsplan inburgering 2026 | 62 Ontwikkelpaden Houtense werktafel | 83 Totaal | 196 | 52 Eindsaldo reserve | 84 | 32 Bijzonderheden: Bestemmingsreserve WWB Werkdeel Doel reserve: Financiering van lokale incidentele activiteiten op het gebied van re-integratie en participatie Einddatum: 2028 Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 In het kader van ontwikkelpaden zijn we in een ver | 0 | 154 | 0 | 0 gevorderd stadium met een bedrijf / sociaal ondernemer om een ambachtscentrum te ontwikkelen.

We verwachten in 2027 te kunnen starten. Dit bedrag reserveren we voor het eerste jaar huur. Deze compensatie is incidenteel. Daarna kan het met de bestaande middelen gefinancierd worden Totaal | 0 | 154 Eindsaldo reserve | 154 | 0 Bijzonderheden: Programma Werken en Ondernemen Bestemmingsreserve Mobiliteit en bereikbaarheid Doel reserve: Investeren in mobiliteit en bereikbaarheid Einddatum: Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 Eindsaldo reserve | 1.757 Bijzonderheden: In 2026 is de bestemmingsreserve Mobiliteitsfonds Eiland van Schalkwijk opgeheven en het resterende saldo toegevoegd aan de bestemmingsreserve Mobiliteit en bereikbaarheid Programma Groene en gezonde leefomgeving Bestemmingsreserve Riolering efficiencyoverschot Doel reserve: Reservering positieve saldo van de exploitatie riolering, tbv toekomstige activiteiten waarvoor rioolheffing is geïnd. Einddatum: 2027 Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afhankelijk rioolexploitatie | PM | 0 | 0 | 0 Totaal | PM Eindsaldo reserve | 25 Bijzonderheden: Bij de jaarrekening 2026 wordt het saldo van de exploitatie riolering bepaald en daarmee de mutatie op deze reserve.

Bestemmingsreserve Windfonds Goyerbrug Doel reserve: De lusten en lasten van Windpark Goyerbrug eerlijker met de omgeving te delen Einddatum: Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) | 0 | 0 | 0 | 0 Begroting 2027 | 150 Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 Eindsaldo reserve | 150 Bijzonderheden: Bestemmingsreserve Klimaat Doel reserve: Werkbudget voor klimaat- en energiebeleid en uitvoering transitievisie warmte Einddatum: Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Volgt in 2026 (2e bestuursrapportage) | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 0 | 0 | 0 | 0 Eindsaldo reserve | 1.320 Bijzonderheden: Programma Voor en met inwoners Algemene reserve Doel reserve: Het dekken van incidentele activiteiten om ambities te realiseren waarvoor geen andere middelen beschikbaar zijn. Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Speerpunt inwoners (PPN2026) | 155 | 0 | 0 | 0 Personele inzet i.v.m. paspoortenpiek | 230 Totaal | 385 Eindsaldo reserve, niet van toepassing Algemene dekkingsmiddelen Algemene reserve Doel reserve: Het dekken van incidentele activiteiten om ambities te realiseren waarvoor geen andere middelen beschikbaar zijn.

Einddatum: nvt Bestedingsplan | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Toekomstbestendige organisatie | 295 Projectleider en communicatieadviseur | 50 | 50 Totaal | 345 | 50 Eindsaldo reserve, niet van toepassing Begroting 2027 | 151 6.5 Incidentele baten en lasten De incidentele baten en lasten met een omvang van meer dan € 75.000 presenteren we afzonderlijk. Het gaat om posten die eenmalig van aard zijn en daarmee slechts tijdelijk invloed hebben op het begrotingssaldo. Door deze afzonderlijk inzichtelijk te maken, wordt transparant weergegeven welke financiële effecten niet structureel zijn en dus geen directe invloed hebben op de structurele begroting. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikelen 19 en 23) rapporteren we incidentele baten en lasten separaat om duidelijkheid te verschaffen over eenmalige financiële mutaties. In het overzicht van incidentele baten en lasten zijn de reserves op programmaniveau weergegeven. Voor een gedetailleerd inzicht in de samenstelling en mutaties van deze reserves verwijzen we naar het onderdeel Reserves en voorzieningen.

Lasten Bedragen x € 1.000 Omschrijving per programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Thuis in Houten Omgevingswet – Visieplan en programma | 150 | 0 | 0 | 0 Exploitatie bouwgronden (niet bedrijven terreinen) | 11.801 | 0 | 0 | 0 Totaal Thuis in Houten | 11.951 | 0 | 0 | 0 Samen leven WWB werkdeel | 0 | 154 | 0 | 0 Houtense werktafel en Op Koers (werkzaamheden derden) | 212 | 0 | 0 | 0 Houtense werktafel en Op Koers (overige kosten) | 83 | 0 | 0 | 0 Eigen bijdrage (WMO) | 407 | 0 | 0 | 0 Welzijn nieuwe stijl – Volwassenen | 80 | 0 | 0 | 0 Programma Transities en Samenhang | 150 | 150 | 0 | 0 Beschermd thuis (overige kosten) | 257 | 257 | 0 | 0 Beschermd thuis (overige kosten) | 232 | 237 | 0 | 0 Beschermd thuis (subsidieregeling) | 751 | 749 | 0 | 0 Begeleiding individueel (WMO) | 150 | 150 | 0 | 0 Jeugdhulp begeleiding | 109 | 0 | 0 | 0 Totaal Samen leven | 2.431 | 1.697 | 0 | 0 Werken en ondernemen Integrale projecten openbare ruimte | 141 | 0 | 0 | 0 Totaal Werken en ondernemen | 141 | 0 | 0 | 0 Groene en gezonde leefomgeving Klimaat | 1.571 | 0 | 0 | 0 Totaal Groene en gezonde leefomgeving | 1.571 | 0 | 0 | 0 Algemene dekkingsmiddelen Bedrijfsvoeringkosten Ruimtelijke ontwikkeling | 303 | 303 | 3 | 3 Flankerend personeelsbeleid | -150 | 0 | 0 | 0 CKP concernbrede personeelskosten | -142 | 0 | 0 | 0 CKP Team POM | 162 | 0 | 0 | 0 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 173 | 303 | 3

| 3 Eindtotaal | 16.267 | 2.000 | 3 | 3 Baten Bedragen x € 1.000 Omschrijving per programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Thuis in Houten Exploitatie bouwgronden (niet bedrijven terreinen) | -12.579 | 0 | 0 | 0 Mutatie reserve | -375 | 0 | 0 | 0 Totaal Thuis in Houten | -12.954 | 0 | 0 | 0 Begroting 2027 | 152 Samen leven Beschermd thuis | -1.414 | -1.416 | 0 | 0 Mutatie reserve | -450 | -494 | 0 | 0 Mutatie reserve | -83 | 0 | 0 | 0 Totaal Samen leven | -1.947 | -1.910 | 0 | 0 Groene en gezonde leefomgeving Financiële verrekeningen afval | -400 | 0 | 0 | 0 Mutatie reserve | -305 | -53 | -50 | -50 Totaal Groene en gezonde leefomgeving | -705 | -53 | -50 | -50 Voor en met inwoners Mutatie reserve | -285 | 0 | 0 | 0 Totaal Voor en met inwoners | -285 | 0 | 0 | 0 Algemene dekkingsmiddelen Mutatie reserve | -399 | -50 | 0 | 0 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | -399 | -50 | 0 | 0 Eindtotaal | -16.290 | -2.013 | -50 | -50 Saldo Bedragen x € 1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Eindtotaal | -23 | -13 | -47 | -47 Begroting 2027 | 153 6.6 Overzicht van baten en lasten Programma | Rekening 2025 | Begroting 2026 primitief Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Thuis in Houten Wonen | 2.225 | 953 | -1.273 | 3.198 | 1.154 | -2.045 Gebiedsontwikkeling | 8.186 | 5.005 | -3.180 | 7.278 | 4.964 | -2.314 Nieuwkomers in Houten | 4.267 | 4.730 | 463 | 0 | 0 | 0 Veiligheid en

leefbaarheid | 5.069 | 466 | -4.603 | 6.029 | 536 | -5.493 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal programma | 19.748 | 11.154 | -8.593 | 16.506 | 6.654 | -9.852 Samen leven Sociale basis | 15.007 | 3.518 | -11.489 | 14.758 | 2.934 | -11.824 Passende ondersteuning | 34.029 | 891 | -33.138 | 36.258 | 706 | -35.552 Iedereen doet mee | 26.305 | 14.091 | -12.214 | 26.051 | 12.615 | -13.436 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal programma | 75.341 | 18.501 | -56.840 | 77.068 | 16.255 | -60.812 Werken en ondernemen Commerciële voorzieningen | 1.038 | 141 | -897 | 425 | 181 | -244 Bereikbaarheid | 3.823 | 947 | -2.876 | 4.900 | 515 | -4.385 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | -3 | 0 | 3 Totaal programma | 4.861 | 1.088 | -3.773 | 5.322 | 697 | -4.625 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 2.452 | 309 | -2.143 | 1.816 | -344 | -2.160 Energie | 683 | 0 | -683 | 467 | 0 | -467 Openbare ruimte | 16.774 | 13.269 | -3.505 | 16.717 | 12.306 | -4.411 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | 93 | 0 | -93 Totaal programma | 19.908 | 13.578 | -6.331 | 19.093 | 11.962 | -7.130 Voor en met inwoners Dienstverlening | 2.669 | 1.130 | -1.539 | 2.140 | 1.148 | -992 Inwonersparticipatie | 4.182 | 12 | -4.169 | 3.277 | 2 | -3.275 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | -21 | 0 | 21 Totaal programma | 6.851 | 1.142 | -5.708 | 5.397 | 1.150 | -4.247 Totaal

programma's | 126.708 | 45.463 | -81.245 | 123.385 | 36.719 | -86.666 Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 1.304 | 16.635 | 15.331 | 757 | 18.540 | 17.783 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 0 | 91.278 | 91.278 | 2.505 | 90.107 | 87.602 gemeentefonds Overhead | 19.622 | 827 | -18.795 | 22.132 | 806 | -21.326 Saldo financieringsfunctie | 125 | 148 | 23 | 48 | -10 | -58 Vennootschapsbelasting (VpB) | 20 | 0 | -20 | 28 | 0 | -28 Overige baten en lasten | 1.320 | 3.100 | 1.780 | 888 | 736 | -152 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 22.390 | 111.988 | 89.598 | 26.359 | 110.179 | 83.819 Totaal saldo van baten en lasten | 149.098 | 157.451 | 8.353 | 149.744 | 146.897 | -2.847 Mutatie reserves Thuis in Houten | 3.131 | 3.131 Samen leven | 1.140 | 999 | -141 | 692 | 692 Werken en ondernemen | 2.464 | 304 | -2.160 | 1.544 | -50 | -1.594 Groene en gezonde leefomgeving | 5.638 | 5.966 | 328 | 564 | 585 | 20 Voor en met inwoners Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning | 500 | 2.801 | 2.301 | -750 | 2.978 | 3.728 organisatie Begroting 2027 | 154 Totaal mutaties reserves | 9.742 | 13.201 | 3.459 | 1.358 | 4.205 | 2.847 Resultaat | 158.840 | 170.652 | 11.812 | 151.102 | 151.102 | 0 6.6.1 Huidig jaar en begroting 2027 (bedragen x €1.000) Programma | Begroting 2026 na wijziging | Begroting 2027 primitief Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Thuis in

Houten Wonen | 3.198 | 1.154 | -2.045 | 2.856 | 1.229 | -1.628 Gebiedsontwikkeling | 27.155 | 24.840 | -2.314 | 7.620 | 4.894 | -2.726 Nieuwkomers in Houten Veiligheid en leefbaarheid | 6.084 | 512 | -5.572 | 6.118 | 559 | -5.559 Programmabrede kosten Totaal programma | 36.437 | 26.506 | -9.931 | 16.594 | 6.682 | -9.913 Samen leven Sociale basis | 14.723 | 3.215 | -11.509 | 13.779 | 2.768 | -11.011 Passende ondersteuning | 38.278 | 1.412 | -36.866 | 39.459 | 2.091 | -37.368 Iedereen doet mee | 28.231 | 13.800 | -14.431 | 27.355 | 13.007 | -14.348 Programmabrede kosten | 299 | -299 | 254 | -254 Totaal programma | 81.532 | 18.426 | -63.106 | 80.847 | 17.866 | -62.981 Werken en ondernemen Commerciële voorzieningen | 425 | 181 | -244 | 399 | 198 | -201 Bereikbaarheid | 6.549 | 1.034 | -5.516 | 4.987 | 983 | -4.004 Programmabrede kosten | 82 | -82 Totaal programma | 7.056 | 1.215 | -5.841 | 5.386 | 1.181 | -4.205 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 3.446 | -344 | -3.790 | 3.398 | -395 | -3.793 Energie | 467 | -467 | 467 | -467 Openbare ruimte | 16.934 | 12.416 | -4.517 | 18.476 | 14.606 | -3.870 Programmabrede kosten | 123 | -123 | 99 | -99 Totaal programma | 20.971 | 12.073 | -8.898 | 22.440 | 14.211 | -8.229 Voor en met inwoners Dienstverlening | 2.119 | 1.148 | -971 | 2.281 | 1.378 | -902 Inwonersparticipatie | 3.291 | -3.291 | 3.440 | -3.440

Programmabrede kosten Totaal programma | 5.411 | 1.148 | -4.263 | 5.720 | 1.378 | -4.342 Totaal programma's | 151.406 | 59.368 | -92.039 | 130.988 | 41.318 | -89.670 Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen | 1.322 | 19.075 | 17.753 | 741 | 19.251 | 18.510 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 375 | 91.770 | 91.395 | 2.455 | 95.398 | 92.944 gemeentefonds Overhead | 22.840 | 806 | -22.034 | 21.634 | 826 | -20.808 Saldo financieringsfunctie | -732 | -117 | 614 | 633 | 7 | -626 Vennootschapsbelasting (VpB) | 28 | -28 | 28 | -28 Overige baten en lasten | 718 | 736 | 17 | -193 | 727 | 920 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 24.552 | 112.270 | 87.717 | 25.299 | 116.210 | 90.911 Totaal saldo van baten en lasten | 175.958 | 171.637 | -4.321 | 156.287 | 157.528 | 1.241 Mutatie reserves Thuis in Houten | 375 | 375 Samen leven | 987 | 987 | 670 | 670 Werken en ondernemen | 123 | 123 Begroting 2027 | 155 Groene en gezonde leefomgeving | 475 | 449 | -26 | 6 | -6 Voor en met inwoners | 385 | 385 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning | -750 | 3.673 | 4.423 | 345 | 345 organisatie Totaal mutaties reserves | -275 | 5.232 | 5.507 | 6 | 1.775 | 1.768 Resultaat | 175.683 | 176.869 | 1.186 | 156.293 | 159.302 | 3.009 6.2.2 Meerjarenraming (bedragen x € 1.000) Programma | Begroting 2027 | Begroting 2028 Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Thuis in Houten Wonen |

2.856 | 1.229 | -1.628 | 2.773 | 1.229 | -1.545 Gebiedsontwikkeling | 7.620 | 4.894 | -2.726 | 3.459 | 924 | -2.535 Nieuwkomers in Houten Veiligheid en leefbaarheid | 6.118 | 559 | -5.559 | 6.198 | 559 | -5.639 Programmabrede kosten Totaal programma | 16.594 | 6.682 | -9.913 | 12.430 | 2.712 | -9.718 Samen leven Sociale basis | 13.779 | 2.768 | -11.011 | 13.624 | 2.767 | -10.857 Passende ondersteuning | 39.459 | 2.091 | -37.368 | 38.680 | 2.094 | -36.587 Iedereen doet mee | 27.355 | 13.007 | -14.348 | 27.209 | 13.007 | -14.202 Programmabrede kosten | 254 | -254 | 254 | -254 Totaal programma | 80.847 | 17.866 | -62.981 | 79.768 | 17.868 | -61.900 Werken en ondernemen Commerciële voorzieningen | 399 | 198 | -201 | 380 | 198 | -182 Bereikbaarheid | 4.987 | 983 | -4.004 | 5.193 | 983 | -4.209 Programmabrede kosten Totaal programma | 5.386 | 1.181 | -4.205 | 5.573 | 1.181 | -4.391 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 3.398 | -395 | -3.793 | 1.731 | -395 | -2.126 Energie | 467 | -467 | 467 | -467 Openbare ruimte | 18.476 | 14.606 | -3.870 | 18.672 | 14.831 | -3.841 Programmabrede kosten | 99 | -99 | 99 | -99 Totaal programma | 22.440 | 14.211 | -8.229 | 20.969 | 14.436 | -6.533 Voor en met inwoners Dienstverlening | 2.281 | 1.378 | -902 | 2.184 | 1.378 | -806 Inwonersparticipatie | 3.440 | -3.440 | 3.429 | -3.429 Programmabrede kosten Totaal

programma | 5.720 | 1.378 | -4.342 | 5.613 | 1.378 | -4.235 Totaal programma's | 130.988 | 41.318 | -89.670 | 124.352 | 37.575 | -86.777 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Lokale heffingen | 741 | 19.251 | 18.510 | 758 | 19.408 | 18.649 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 2.455 | 95.398 | 92.944 | 2.440 | 91.079 | 88.638 gemeentefonds Overhead | 7.530 | 826 | -6.704 | 7.533 | 826 | -6.707 Overhead | 14.104 | -14.104 | 13.818 | -13.818 Saldo financieringsfunctie | 633 | 7 | -626 | 952 | 5 | -947 Vennootschapsbelasting (VpB) | 28 | -28 | 28 | -28 Overige baten en lasten | -193 | 727 | 920 | -52 | 727 | 779 Overige baten en lasten Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 25.299 | 116.210 | 90.911 | 25.479 | 112.044 | 86.565 Begroting 2027 | 156 Totaal saldo van baten en lasten | 156.287 | 157.528 | 1.241 | 149.831 | 149.620 | -211 Mutatie reserves Thuis in Houten | 375 | 375 Samen leven | 670 | 670 | 570 | 570 Werken en ondernemen Groene en gezonde leefomgeving | 6 | -6 | 6 | -6 Voor en met inwoners | 385 | 385 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning | 345 | 345 | 50 | 50 organisatie Totaal mutaties reserves | 6 | 1.775 | 1.768 | 6 | 620 | 614 Resultaat | 156.293 | 159.302 | 3.009 | 149.837 | 150.240 | 403 Programma | Begroting 2029 | Begroting 2030 Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo Thuis in Houten Wonen | 2.771 | 1.229 | -1.543

| 2.770 | 1.229 | -1.542 Gebiedsontwikkeling | 3.459 | 924 | -2.535 | 3.459 | 924 | -2.535 Nieuwkomers in Houten Veiligheid en leefbaarheid | 6.196 | 559 | -5.637 | 6.235 | 559 | -5.677 Programmabrede kosten Totaal programma | 12.426 | 2.712 | -9.714 | 12.465 | 2.712 | -9.753 Samen leven Sociale basis | 13.545 | 2.765 | -10.780 | 13.576 | 2.765 | -10.811 Passende ondersteuning | 35.797 | 677 | -35.120 | 35.886 | 677 | -35.209 Iedereen doet mee | 26.937 | 13.007 | -13.929 | 27.305 | 13.007 | -14.298 Programmabrede kosten | 254 | -254 | 254 | -254 Totaal programma | 76.533 | 16.450 | -60.084 | 77.022 | 16.449 | -60.573 Werken en ondernemen Commerciële voorzieningen | 380 | 198 | -182 | 380 | 198 | -182 Bereikbaarheid | 5.168 | 983 | -4.184 | 5.205 | 983 | -4.222 Programmabrede kosten Totaal programma | 5.548 | 1.181 | -4.367 | 5.585 | 1.181 | -4.404 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 1.722 | -395 | -2.117 | 1.722 | -395 | -2.117 Energie | 467 | -467 | 467 | -467 Openbare ruimte | 18.641 | 14.814 | -3.827 | 18.598 | 14.814 | -3.784 Programmabrede kosten | 87 | -87 | 87 | -87 Totaal programma | 20.917 | 14.419 | -6.498 | 20.874 | 14.419 | -6.455 Voor en met inwoners Dienstverlening | 2.316 | 1.378 | -938 | 2.316 | 1.378 | -938 Inwonersparticipatie | 3.429 | -3.429 | 3.429 | -3.429 Programmabrede kosten Totaal programma | 5.745 | 1.378 | -4.367 |

5.745 | 1.378 | -4.366 Totaal programma's | 121.169 | 36.140 | -85.029 | 121.690 | 36.140 | -85.551 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Lokale heffingen | 775 | 19.564 | 18.789 | 793 | 19.720 | 18.927 Algemene uitkering en overige uitkeringen | 2.418 | 88.716 | 86.297 | 2.423 | 88.224 | 85.801 gemeentefonds Overhead | 7.230 | 826 | -6.404 | 7.187 | 826 | -6.361 Overhead | 13.759 | -13.759 | 13.759 | -13.759 Saldo financieringsfunctie | 955 | -93 | -1.048 | 1.072 | -94 | -1.166 Vennootschapsbelasting (VpB) | 28 | -28 | 28 | -28 Overige baten en lasten | -44 | 727 | 771 | -32 | 727 | 759 Overige baten en lasten Begroting 2027 | 157 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 25.122 | 109.740 | 84.618 | 25.231 | 109.403 | 84.172 Totaal saldo van baten en lasten | 146.291 | 145.880 | -411 | 146.921 | 145.543 | -1.379 Mutatie reserves Thuis in Houten Samen leven | 33 | 33 Werken en ondernemen Groene en gezonde leefomgeving | 6 | -6 | 6 | -6 Voor en met inwoners Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Totaal mutaties reserves | 6 | 33 | 26 | 6 | -6 Resultaat | 146.297 | 145.913 | -385 | 146.928 | 145.543 | -1.385 Begroting 2027 | 158 Begroting 2027 159 7.

Bijlagen Begroting 2027 160 7.1 Toelichting financieel technische maatregelen Toepassen 10% correctiefactor op kapitaalslasten De huidige systematiek, die binnen veel gemeenten gangbaar is, vertaalt investeringen bij opname in de begroting direct volledig naar kapitaallasten. Doordat investeringen in de praktijk later starten dan begroot, worden kapitaalslasten te vroeg en te hoog in de begroting opgenomen. Door toepassing van deze correctiefactor wordt in de begroting rekening gehouden met de effecten van planningsoptimisme. Zie voor meer informatie hoofdstuk 4 van het rapport Investeringen in perspectief. Actualisatie stelposten kapitaalslasten Op basis van een actualisatie van de investeringsplanning kunnen de stelposten voor kapitaalslasten neerwaarts worden bijgesteld. Door beperkte uitvoeringscapaciteit en grotere inhoudelijke complexiteit, onder meer door aanvullende onderzoeken en externe afhankelijkheden, schuiven investeringen naar achteren. Dit betreft de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed, onderwijshuisvesting en het fietspad Goyersbrug. Omdat de afronding van deze investeringen later plaatsvindt, starten ook de rente- en afschrijvingslasten later. Zie voor meer informatie ook hoofdstuk 1.7 van het rapport Investeringen in Perspectief.

Ter voorbereiding van de Programmabegroting 2027 hebben we deze exercitie nog een keer gedaan voor het meest actuele beeld, om te voorkomen dat we kapitaalslasten reserveren die we niet nodig hebben. Inboeken aanbestedingsvoordeel leerlingenvervoer In de RIB van 19 december 2025 is aan de voormalige raad aangekondigd dat de lasten voor leerlingenvervoer mogelijk fors lager zijn dan begroot. In de begroting 2026 die in het kader van vervoer is opgesteld lijkt dit beeld bevestigd te worden. Daarom is het budget met € 100.000 structureel te verlagen. Vrijval stelpost indexatie op basis van meicirculaire Jaarlijks wordt – bovenop de vergoeding van het Rijk - budget gereserveerd in de begroting voor indexatie. Op basis van een inschatting van de benodigde indexering en de vergoeding van het Rijk vanuit de Voorjaarsnota, verwachten we dat een deel van de eerder gereserveerde middelen kan vrijvallen. Belangrijkste oorzaken zijn een verwachte stijging van het accres (vergoeding van het Rijk) en een daling van de indexcijfers van het CBS ten opzichte van vorig jaar. Toepassing van gedeeltelijke indexering Jaarlijks wordt onze begroting aangepast voor de effecten van prijs- en loonstijgingen. Op deze manier blijven onze budgetten waardevast en kunnen we onze taken onverminderd doorzetten. De mogelijkheid bestaat om een deel van onze budgetten niet te indexeren.

De gedeeltelijke indexering heeft betrekking op onze interne lasten (m.u.v. salarislasten) en wordt alleen toegepast op budgetten waar ruimte bestaat om dit op te vangen. Er wordt wel indexering toegepast op onze salarislasten, op uitgaande subsidies en op onze baten. Om onverwachte prijseffecten gedurende het jaar op te kunnen vangen is een bedrag van € 330.000 gereserveerd. Net als in 2026, zal bij de tweede bestuursrapportage 2027 bekeken worden of budgetten bijgesteld moeten worden door onverwachte prijseffecten die niet anderszins binnen het eigen budget opgevangen kunnen worden. Effect voortgang bezuinigingen uit Perspectiefnota 2026 Intern wordt gestuurd op het behalen van het totaal te bezuinigingen bedrag van € 5,5 mln. in 2026 oplopend naar € 7,6 mln. in 2029, zoals vastgesteld in de Perspectiefnota 2026. Een aantal bezuinigingen uit de Perspectiefnota 2026 is in de praktijk niet of niet geheel realiseerbaar gebleken. Hiervoor zijn alternatieven uitgewerkt. Onderstaande actualisatie stond ook al in de Financiële verkenningen uitgewerkt (zie hoofdstuk 8), is opgenomen in het coalitieakkoord en wordt bij de Programmabegroting 2027 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd . We blijven de voortgang op de implementatie van de vastgestelde bezuinigingen monitoren.

Mogelijk volgen op een later moment in het jaar nog andere alternatieven voor bestaande bezuinigingsmaatregelen. Deze worden dan aan de raad en college ter besluitvorming voorgelegd. Tabel 1: Financieel effect van actualisatie bezuinigingen | Bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijstelling bezuinigingen op Jeugd | 527 | 280 | 110 | -40 | -40 Business case uitstroom uit Participatiewet | -200 | 200 | 100 | 100 | 100 Effect op begrotingssaldo | 327 | 480 | 210 | 60 | 60 Min bedrag is nadeel Bijstelling bezuinigingen op Jeugd Voorgesteld wordt om de taakstellende bezuinigingsbedragen op Jeugd op € 0 te zetten, omdat de Jeugdbudgetten al met € 800.000 naar beneden worden bijgesteld op basis van de T3 rapportage 2025 van RBL. De inzet op het behalen van de maatschappelijke doelen zoals omschreven per bezuinigingsmaatregel zal onverminderd doorgaan. We doen dit voorstel om de volgende redenen: • | nu de begroting structureel naar beneden bijgesteld zal worden op basis van de T3 rapportage is de verwachting dat een verdere daling van het budget niet haalbaar is. Het betreffen namelijk dezelfde begrotingsposten; • | We blijven inzetten op het vastgestelde beleid per maatregel, maar het is zeer moeilijk om een causaal verband te leggen tussen de genomen bezuinigingsmaatregelen en het financiële effect als het om Jeugdhulp gaat.

We zetten in op meer preventie en minder maatwerk waar mogelijk, maar kunnen niet aantonen of het budget Jeugd is gedaald of minder hard is gestegen dan in het geval de maatregelen niet genomen waren; • | Naast de effecten van meer preventie en minder maatwerk, houden we rekening met de trend – lokaal en landelijk – waarbij de complexiteit van geboden Jeugdzorg en dus de daarmee gemoeide lasten toenemen Tabel 2: Financieel effect actualisatie bezuiniging Jeugd | Bedrag x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bijstelling bezuinigingen op Jeugd naar € 0 | -273 | -520 | -690 | -840 | -840 Voordeel op jeugd | 800 | 800 | 800 | 800 | 800 Effect op begrotingssaldo | 527 | 280 | 110 | -40 | -40 Min bedrag is nadeel Alternatieve business case voor bezuinigingsmaatregel S.18: meer mensen naar werk begeleiden De implementatie van bezuinigingsmaatregel S.18 “meer mensen Participatiewet naar werk begeleiden” via projecten vanuit de ontwikkelagenda van WIL en vanuit de Houtense Werktafel is vertraagd, waardoor de beoogde bezuiniging in 2026 niet gehaald wordt. Daarom is een alternatieve business case ontwikkeld, waarbij ingezet wordt op het begeleiden van mensen met ontwikkelpotentieel naar werk. Het streven is om vanaf 2027 20 extra mensen te laten uitstromen, waarmee structureel € 400.000 bespaard wordt.

Tabel 3: Financieel effect actualisatie bezuiniging S18 | Bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Niet behalen bezuiniging S.18 | -200 | -200 | -300 | -300 | -300 Business Case | - | 400 | 400 | 400 | 400 Effect op begrotingssaldo | -200 | 200 | 100 | 100 | 100 Min bedrag is nadeel Inzet surplus Algemene Reserve Onder voorwaarden mag maximaal 10% van het surplus van de Algemene Reserve ingezet worden ter dekking van het structureel begrotingstekort. Op basis van de huidige stand van de Algemene Reserve is het mogelijk om maximaal circa € 3.5 mln. te onttrekken voor dit doeleinde. Gelet op het positieve saldo van de Programmabegroting 2027 is ervoor gekozen om geen (extra) inzet van de Algemene Reserve te verwerken. Deze blijft uiteraard beschikbaar voor inzet ter dekking van ambities uit het collegeprogramma. Begroting 2027 | 161 7.2 Overzicht investeringen Investeringsplanning | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Afval | 330.510 | 251.363 | 217.923 | 290.600 Afvalcontainer vrachtauto (4) | 13.522 Afvalcontainer vrachtauto (6) | 18.335 Auto ongediertebestrijding (VR-428-H) | 10.970 Bestelwagen elektr.

centrum (V-801-XD) | 43.882 Cocon en buitenbak | 20.040 | 17.040 | 20.040 | 20.040 Kleine veegmachine | 148.165 Maaimachine sportvelden | 27.426 Minicontainers | 33.000 | 49.500 | 49.500 | 82.500 Pekelopslagtank | 15.789 Shovel begraafplaats | 30.868 Verzamelcontainers | 113.515 | 113.515 | 117.515 | 114.515 Vorkheftruck, Kentekennr. 02BFDF30, Serienr. 60699 | 30.717 Beheer openbare ruimte | 5.310.547 | 10.616.885 | 6.969.816 | 7.383.843 ANWB,bewegwijzering, wijkborden, straatnamen 2027 | 128.978 ANWB,bewegwijzering, wijkborden, straatnamen 2028 | 226.328 ANWB,bewegwijzering, wijkborden, straatnamen 2029 | 105.528 ANWB,bewegwijzering, wijkborden, straatnamen 2030 | 120.528 Autowegen, gespecificeerd 2027 | 70.476 Autowegen, gespecificeerd 2028 | 4.882.834 Autowegen, gespecificeerd 2029 | 445.291 Autowegen, gespecificeerd 2030 | 3.036.215 Belijning, bermen, halfverharding is inclusief 2027 | 28.464 Belijning, bermen, halfverharding is inclusief 2028 | 28.711 Belijning, bermen, halfverharding is inclusief 2029 | 28.711 Belijning, bermen, halfverharding is inclusief 2030 | 28.502 Beschoeiing 2028 | 115.821 Beschoeiing 2029 | 81.200 Beschoeiing 2030 | 88.508 D-niveau: Beusichemseweg (7 vakken) | 91.350 D-niveau: Koedijk | 125.419 D-niveau: Lange Uitweg (Molenbuurt-Lekdijk) | 174.325 D-niveau: Lange Uitweg (Schalkwijk tot Molenbuurt) | 346.086 D-niveau: Provincialeweg | 557.320

D-niveau: Rietdijk/Ka-pad | 248.194 D-niveau: Rondweg De Veste-De Campen | 170.030 D-niveau: Rondweg Het Veld-De Sloot | 284.386 D-niveau: Tiendweg/Poeldijk | 122.294 Fietspaden, gespecificeerd 2027 | 210.607 Fietspaden, gespecificeerd 2028 | 699.434 Fietspaden, gespecificeerd 2029 | 1.336.118 Fietspaden, gespecificeerd 2030 | 874.985 Groeiplaatsverbetering 2027 | 63.060 Groeiplaatsverbetering 2028 | 63.060 Groeiplaatsverbetering 2029 | 63.060 Groeiplaatsverbetering 2030 | 63.060 Industrieterrein Meidoornkade | 965.337 Inhaalslag D-niveau elementen 2027 | 209.589 Kanaaldijk Zuid | 294.060 Kleihoeve | 75.400 Klein onderhoud asfalt (aanvullend) 2027 | 132.952 Klein onderhoud asfalt (aanvullend) 2028 | 134.108 Klein onderhoud asfalt (aanvullend) 2029 | 134.108 Klein onderhoud asfalt (aanvullend) 2030 | 134.108 Klein onderhoud elementen (aanvullend) >5 <100 m2 2027 | 307.975 Klein onderhoud elementen (aanvullend) >5 <100 m2 2028 | 1.834.250 Klein onderhoud elementen (aanvullend) >5 <100 m2 2029 | 1.136.835 Klein onderhoud elementen (aanvullend) >5 <100 m2 2030 | 2.316.503 Langeweg | 337.213 Lekdijk | 174.552 Loerikseweg | 58.000 Omvormen beplantingsvakken 2027 | 90.000 Omvormen beplantingsvakken 2028 | 90.000 Omvormen beplantingsvakken 2029 | 90.000 Omvormen beplantingsvakken 2030 | 90.000 Oostromsdijkje | 154.248 Schalkwijkseweg (fietspad) | 299.926 Veerweg | 163.389 Vervangen en

renoveren van speeltoestellen 2027 (incl.kunstgrasveld) | 194.080 Vervangen en renoveren van speeltoestellen 2028 (incl. kunstgrasveld) | 219.080 Vervangen en renoveren van speeltoestellen 2029 (incl. kunstgrasveld) | 214.080 Vervangen en renoveren van speeltoestellen 2030 (incl. kunstgrasveld) | 130.000 Vervangen van (delen van) bruggen en steigers, gespec. 2027 | 358.347 Vervangen van (delen van) bruggen en steigers, gespec. 2028 | 854.741 Vervangen van (delen van) bruggen en steigers, gespec. 2029 | 939.600 Vervangen van (delen van) bruggen en steigers, gespec. 2030 | 197.200 Vervangen/herstellen, str.voorkomen wortelopdruk 2027 | 358.347 Vervangen/herstellen, str.voorkomen wortelopdruk 2028 | 115.610 Vervangen/herstellen, str.voorkomen wortelopdruk 2029 | 115.610 Vervangen/herstellen, str.voorkomen wortelopdruk 2030 | 115.610 Voetpad kooikerspad van tunnelbak tot het Rond | 192.242 Voetpaden, gespecificeerd 2027 | 283.467 Voetpaden, gespecificeerd 2028 | 252.228 Voetpaden, gespecificeerd 2029 | 252.228 Voetpaden, gespecificeerd 2030 | 104.262 Wortelopdruk 2027 | 43.384 Wortelopdruk 2028 | 84.362 Wortelopdruk 2029 | 84.362 Wortelopdruk 2030 | 84.362 Inhaalslag asfalt D niveau | 836.453 Vervangen kleine veegwagen | 120.000 ICT | 379.490 | 218.400 | 218.400 | 258.400 Hybride aanpassingen vergaderruimtes | 72.889 ICT uitrusting: laptop/fairphone + werkplek 2027 | 218.400 ICT

uitrusting: laptop/fairphone + werkplek 2028 | 218.400 ICT uitrusting: laptop/fairphone + werkplek 2029 | 218.400 ICT uitrusting: laptop/fairphone + werkplek 2030 | 218.400 Ipads raadsleden | 40.000 Vergader- en geluidsapparatuur raadszaal | 88.201 Sportvelden | 385.872 | 1.352.331 | 471.669 | 101.188 Ballenvanger hoogte: 5,00m (2,00m staafmat 3,00m net) | - | 12.480 | 24.960 | 12.480 Ballenvanger hoogte: 5,00m (5,00m net) | - | - | 9.360 | - Buis leunhekwerk | 17.760 | 14.520 | - | 17.760 Drainage voetbalveld | - | - | 35.488 | - Dug-out | 12.000 Foamlaag | - | 184.454 | 47.874 | - Gravel honk- en softbal (vervangen voor Barotop) | 151.087 | - | - | - Half automatische beregening | - | - | 14.100 | - Kunstgras voormalig handbalveld | - | 12.000 | - | - Lichte toplaag renovatie natuurgras | 154.146 | - | 98.513 | 36.508 Sporttechnische laag voetbal (zand-steagran naar lava) | - | 251.062 | - | - Staafmat leunhekwerk | - | - | 28.080 | 34.440 Toplaag kunstgras hockey zand ingestrooid | - | - | 175.055 | - Toplaag kunstgras korfbal | - | 230.542 | - | - Toplaag kunstgras voetbal SBR (kurk bij renovatie) | - | 320.983 | - | - Toplaag kunstgras voetbal SBR (kurk bij vervanging) | - | 326.290 | - | - Toplaag renovatie natuurgras | - | - | 38.238 | - Verlichting, vervangen armatuur led | 50.880 | - | - | - Water-en rioleringsplan | 1.555.999 | 1.285.740 | 1.214.899 | 1.007.648

Bewonersmaatregelen:afkop./infiltr.daken 2027 | 10.000 Bewonersmaatregelen:afkop.daken 2027 | 30.000 Bewonersmaatregelen:groene daken 2027 | 20.000 D 14 Houtensewetering/Veerwagenweg | 64.024 D 15 Warinepoort | 6.800 D 17 Veerwagenweg | 6.800 D 18 Binnenweg | 12.253 D 19 Kruisweg/Binnenweg | 17.706 D 20 Rietdijk | 28.612 D 22 Tiendweg/Schonauwenseweg/Wickenburgseweg | 98.088 D 26 Beusichemseweg 't Goy | 6.800 D 34 Molenpad | 6.800 D 35 Kaaidijk/Neereind/Lange Uitweg | 80.382 D 46 Spoorlaan | 12.253 G 01 't Rond | 35.489 G 02 Den Oord/De Lobben | 35.489 G 04 Doornkade | 30.896 G 19 Gerechtshuis Wulven | 35.489 G 27 kasteel Heemstede | 35.489 G 28 Golfvereniging Heemstede | 35.489 Gemalentelemetriesysteem | 23.760 Klimaatadapt.maatr: afkop./ontstenen part.init.2027 | 75.000 Klimaatadapt.maatr: afkop./ontstenen part.init.2028 | 75.000 Klimaatadapt.maatr: afkop./ontstenen part.init.2029 | 75.000 Klimaatadapt.maatr: afkop./ontstenen part.init.2030 | 75.000 Klimaatadapt.maatr: saneren risicolocaties 2027 | 606.870 Klimaatadapt.maatr: saneren risicolocaties 2028 | 606.870 Klimaatadapt.maatr: saneren risicolocaties 2029 | 606.870 Klimaatadapt.maatr: saneren risicolocaties 2030 | 606.870 Klimaatadapt.maatr:afkop./ontstenen gemeent.init.2027 | 125.000 Klimaatadapt.maatr:afkop./ontstenen gemeent.init.2028 | 125.000 Klimaatadapt.maatr:afkop./ontstenen gemeent.init.2029 | 125.000

Klimaatadapt.maatr:afkop./ontstenen gemeent.init.2030 | 125.000 Loerik 1, Kruisvaardersland | 33.672 Loerik 1, Rozentuin | 3.644 operationeel plan 2020 | 1.829 operationeel plan 2029 | 37.090 R 03 Helofytenfilter Zuid-west | 160.380 Rioolbeheersysteem | 36.000 T 22 Meerpaalweg De Staart | 35.489 T 23 Veerwagenweg | 35.489 T 24 Fortweg | 35.489 T 25 De Slinger | 35.489 T 26 Castellum | 35.489 Vervangen riolering 2027 | 120.000 Vevangen gemalen (mech.electr.) 2027 | 569.129 Waalseweg vacuumputten mechanisch/pneumatisch | 65.000 Eindtotaal | 7.962.418 | 13.724.720 | 9.092.708 | 9.041.679 7.3 Kwalitatieve risico's Programma Onderwerp Risico Gevolg Beheersmaatregel Kans Netto Omvang Min Netto Omvang Gevolg schade Samen Leven Kostenontwikkeling en zorgvraag sociaal domein Jeugd en WMO De kosten voor jeugdhulp, Wmo en andere onderdelen van het sociaal domein vallen hoger uit dan begroot door onzekerheid over zorgvraag, volume, tarieven, indicaties en de duur of zwaarte van ondersteuning. Daarbij kan de zorg- en ondersteuningsvraag hoger of complexer uitvallen dan verwacht, terwijl de gemeente bij open- einderegelingen beperkt kan sturen op het gebruik en afhankelijk is van beschikbare aanbieders, wettelijke kaders en rijksfinanciering. Dit kan leiden tot overschrijding van budgetten binnen het sociaal domein en druk op de financiële ruimte van de gemeente.

Daarnaast kunnen langere wachttijden, inzet van duurdere ondersteuning en extra druk op de uitvoering ontstaan. De gemeente stuurt op budgetbewaking en budgetbeheer door de ontwikkeling van kosten, volumes en indicaties periodiek te monitoren. Daarnaast wordt ingezet op optimalisatie van inkoop en contractering, zodat passende ondersteuning tegen beheersbare kosten beschikbaar blijft. Ook wordt gewerkt aan het vergroten van eigen kracht en preventie, om waar mogelijk zwaardere of langdurige ondersteuning te voorkomen of te beperken. 60% € 800 €1.500 € 690 Samen Leven Jeugdhulp en Wmo De zorg kampt met steeds grotere personeelstekorten waardoor onze inwoners niet altijd tijdig de zorg ontvangen die ze op dat moment nodig hebben. Dit legt een druk op ons Sociaal Team omdat het veel tijd kost om een plek te vinden of een alternatief te bieden tijdens het wachten. Bovendien stijgen de wachttijden bij het Sociaal Team en krijgen de professionals van het Sociaal Team te maken met een zwaardere caseload. Bij de berekening van het risico zijn we uitgegaan van extra gespecialiseerde jeugdzorg en Wmo omdat inwoners niet altijd tijdig de zorg ontvangen die ze op dat moment nodig hebben.

Denk aan extra kosten ter overbrugging, inzet van zwaardere zorg omdat eerder geïndiceerd te lang op zich heeft laten wachten, langer verblijf in de crisisopvang of langer verblijf in jeugdhulp verblijf vanwege tekort aan woonplekken met begeleiding in de Wmo. Dit voor alleen jaar 2027. Daarnaast bestaat het risico uit een extra 2 fte voor jeugdhulp en 1 fte Wmo professionals bij het Sociaal Team om deze krapte op te vangen. De gemeente stuurt op budgetbewaking en budgetbeheer door de ontwikkeling van kosten, volumes en indicaties periodiek te monitoren. Daarnaast wordt ingezet op optimalisatie van inkoop en contractering, zodat passende ondersteuning tegen beheersbare kosten beschikbaar blijft. Ook wordt gewerkt aan het vergroten van eigen kracht en preventie, om waar mogelijk zwaardere of langdurige ondersteuning te voorkomen of te beperken. 10% € 0 € 2.100 € 105 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatimpact op wegbeheer Door extremer weer, zoals hevige neerslag, droogte, hitte en vorst- /dooischommelingen, neemt de belasting van wegen toe en wordt het lastiger om schade tijdig te voorkomen of te beheersen. Dit kan leiden tot snellere slijtage, schade aan verhardingen en bermen, hogere onderhouds- en herstelkosten, verminderde verkeersveiligheid en extra druk op de beheerplanning.

De gemeente probeert dit risico te beperken door bij het beheer en onderhoud van wegen rekening te houden met klimaateffecten. Kwetsbare locaties worden waar mogelijk in beeld gebracht en schadebeelden worden gebruikt om onderhoud te prioriteren. Bij onderhoud of vervanging wordt bekeken of 25% € 100 € 500 € 75 aanvullende maatregelen, zoals verbetering van afwatering, bermbeheer of materiaalkeuze, nodig en haalbaar zijn. Groene en gezonde leefomgeving Instabiele oevers door (zwaar) verkeer en klimaatverandering Door zwaar verkeer, wisselende waterstanden, droogte en andere klimaateffecten kunnen oevers instabiel worden, afkalven of verzakken. Hierdoor kan schade ontstaan aan naastgelegen wegen, bermen, groenstroken of andere delen van de openbare ruimte. Dit kan leiden tot herstelkosten, verkeersmaatregelen, verminderde veiligheid, versneld onderhoud en de noodzaak om oevers alsnog te beschoeien. De omvang is onzeker, omdat moeilijk te voorspellen is op welke locaties en schaal de problematiek zich voordoet. De gemeente probeert dit risico te beperken door de omvang en staat van het areaal beter inzichtelijk te maken. Op basis hiervan wordt gewerkt aan een beheerstrategie, inclusief periodieke monitoring, borging in de organisatie en aandacht voor benodigde herstelbudgetten. Waar nodig worden schades hersteld of oevers alsnog beschoeid.

40% € 0 € 1.000 € 200 Groene en gezonde leefomgeving Kwaliteit en capaciteit riolering Door veroudering van riolering, toenemende piekbuien, grondwaterproblematiek of onvoldoende inzicht in de staat van het stelsel bestaat het risico dat de riolering niet overal voldoende functioneert of eerder moet worden vervangen dan voorzien. Dit kan leiden tot wateroverlast, schade aan openbare ruimte of eigendommen, hogere onderhouds- en vervangingskosten, milieuschade en extra druk op investerings- en beheerbudgetten. De gemeente probeert dit risico te beperken door periodieke inspectie en monitoring van de staat en capaciteit van het rioolstelsel. Actualiseren van het gemeentelijk riolerings- /waterprogramma. Vervangings- en onderhoudsplanning koppelen aan risico’s en klimaatadaptatie. Maatregelen voor waterberging, afkoppeling 10% € 200 € 400 € 30 en infiltratie meenemen in projecten. Samenwerking met waterschap en andere partners bij wateroverlast en klimaatadaptatie. Voor en met inwoners Tussentijdse Tweede Kamerverkiezingen Door verkiezingen en mogelijke wijzigingen in de samenstelling van raad of college kunnen prioriteiten, ambities of besluitvorming veranderen. Hierdoor kunnen lopende trajecten, projecten of beleidsopgaven worden heroverwogen, vertraagd of aangepast.

Dit kan leiden tot vertraging in uitvoering, extra voorbereidings- of afstemmingskosten, bijstelling van plannen en onzekerheid richting inwoners, partners en organisatie. De gemeente probeert dit risico te beperken door rond verkiezingsperioden te zorgen voor goede overdrachtsinformatie en inzicht in lopende verplichtingen, risico’s en financiële consequenties. Besluitvorming wordt waar mogelijk tijdig voorbereid en gefaseerd. Raad en college worden geïnformeerd over de impact van keuzes, zodat flexibiliteit in planning en prioritering behouden blijft. 70% € 180 € 200 € 133 Divers Verbonden partijen Bij verbonden partijen bestaat het risico dat financiële tegenvallers, beleidsmatige keuzes of uitvoeringsproblemen onvoldoende tijdig worden gesignaleerd of beïnvloed, terwijl de gemeente wel bestuurlijk en financieel verantwoordelijk blijft voor haar aandeel in de samenwerking. De gemeente werkt samen met diverse verbonden partijen voor de uitvoering van wettelijke en maatschappelijke taken. Deze samenwerkingen brengen bestuurlijke, financiële en operationele risico’s met zich mee. De gemeente blijft eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening, terwijl de directe sturingsmogelijkheden beperkt zijn. De gemeente versterkt de sturing op verbonden partijen door hier organisatiebreed actiever mee aan de slag te gaan.

Vanuit Concerncontrol wordt dit onderwerp actief opgepakt onder andere in overleg met andere gemeenten (Zeist en Nieuwegein), zodat hier ingezet wordt op het ontwikkelen van een risicokompas. In het verlengde hiervan wordt nagedacht over de inrichting van het actief en periodiek volgen en bespreken van ontwikkelingen, financiële risico’s en prestaties van verbonden partijen. Dit maakt onderdeel uit van het grotere geheel om als gemeente beter in control te komen. 30% € 0 € 800 € 120 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Internationale ontwikkelingen, inflatie en rente Internationale spanningen, oorlogen, handelsconflicten en economische schokken kunnen leiden tot hogere inflatie, stijgende rente en onzekerheid op financiële markten. Voor de gemeente kan dit leiden tot hogere kosten voor investeringen, aanbestedingen, energie, materialen en rente. Ook kan de financiële ruimte onder druk komen te staan doordat prijsstijgingen niet volledig of niet tijdig worden gecompenseerd via bestaande budgetten of rijksfinanciering. De gemeente probeert dit risico te beperken door ontwikkelingen in inflatie, rente en marktprijzen actief te volgen en ramingen, indexaties en investeringsbudgetten waar nodig te actualiseren. Bij grote financiële besluiten, aanbestedingen en projectramingen worden prijs- en renterisico’s zoveel mogelijk expliciet meegewogen.

Daarnaast wordt structurele dekking beoordeeld en wordt 15% € 0 € 1.250 € 94 via het weerstandsvermogen rekening gehouden met mogelijke economische schokken. Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Wethouderspensioenen De lasten voor wethouderspensioenen kunnen incidenteel hoger uitvallen dan begroot door wijzigingen in actuariële uitgangspunten, renteontwikkeling, waardeoverdrachten, indexatie of mutaties in het bestuur. Dit kan leiden tot incidentele extra lasten of aanpassing van de voorziening voor wethouderspensioenen, met effect op het begrotings- of jaarrekeningresultaat. De gemeente probeert dit risico te beperken door de actuariële berekening periodiek te actualiseren en mutaties in bestuur, waardeoverdrachten, rente en indexatie tijdig te verwerken. Eventuele incidentele effecten op de voorziening voor wethouderspensioenen worden betrokken bij begroting en jaarrekening en waar nodig toegelicht. 50% € 0 € 300 € 75 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Ontwikkeling gemeentefonds De inkomsten uit het gemeentefonds vallen lager uit dan begroot door wijzigingen in de omvang, verdeling of indexatie van het gemeentefonds, of door ontwikkelingen in de rijksfinanciën en economische groei. Incidentele gelden versus structurele taken is minder in balans dan voorheen.

Dit kan leiden tot minder financiële ruimte, noodzaak tot ombuigingen, bijstelling van ambities of vertraging in uitvoering van gemeentelijke taken en opgaven. De gemeente probeert dit risico te beperken door circulaires, rijksbegroting en signalen van onder andere de VNG actief te volgen en financiële effecten tijdig te verwerken in begroting en meerjarenraming. Daarbij wordt waar nodig gewerkt met scenario’s voor hogere of lagere inkomsten uit het gemeentefonds. Structurele lasten worden zoveel mogelijk getoetst aan structurele inkomsten en via weerstandsvermogen, financiële flexibiliteit en tijdige 10% € 0 € 1.350 € 68 prioritering wordt ruimte gehouden om tegenvallers op te vangen. Algemene | Cyberincidenten en digitale | Door cybercrime, digitale | Digitale gegevens en | De gemeente probeert dit | 20% | € 0 | € 600 | € 60 dekkingsmiddelen | verstoringen | sabotage, ransomware, | systemen kunnen tijdelijk | risico te beperken door interne en ondersteuning | datalekken of ernstige ICT- | niet beschikbaar zijn, | beleidsmaatregelen en organisatie | storingen kunnen | bijvoorbeeld doordat deze | protocollen op het gebied van gemeentelijke systemen, | worden geblokkeerd en | dataveiligheid en cybersecurity gegevens of digitale | pas na betaling van losgeld | toe te passen en actueel te dienstverlening worden | worden vrijgegeven. Ook | houden.

Daarbij wordt ingezet verstoord, geblokkeerd of | kunnen gegevens in | op toegangsbeveiliging, back- ongeoorloofd toegankelijk | handen komen van | ups en herstelprocedures, worden. | onbevoegden. Dit kan | bewustwording van leiden tot uitval van | medewerkers, incidentrespons dienstverlening, inzet van | en toetsing van leveranciers en dure externe experts, | ketenpartners. Ook werkt de herstelkosten, juridische | gemeente samen met het gevolgen, datalekken en | Security Operations Centre reputatieschade. | voor monitoring, logging en snelle detectie van verdachte activiteiten, en worden waar nodig audits, penetratietesten of beveiligingsscans uitgevoerd. Groene en gezonde | Uitvoering project Kanaaldijk | Overschrijding van de door | Als dit optreedt ontstaat er Opties zijn aanvullende | 20% | € 200 | € 400 | € 60 leefomgeving | Oost | RWS ter beschikking | een financieel probleem. | financiering aanvragen bij de gestelde financiering voor | De overschrijding wordt | raad of de kwaliteit van de weg herstel van de weg. | niet gefinancierd door | verlagen. RWS, kosten zullen (deels) voor rekening komen van de gemeente.

Algemene | Nieuwe urgente taak zonder | Bij urgente nieuwe taken of Dit kan leiden tot | De gemeente organiseert bij | 50% | € 0 | € 200 | € 50 dekkingsmiddelen | zekere dekking | maatschappelijke crises | onrechtmatige of | urgente nieuwe taken of en ondersteuning | moet de gemeente snel | onvoldoende navolgbare | maatschappelijke crises tijdig organisatie | handelen terwijl taken, | uitgaven, | bestuurlijke besluitvorming, dekking, verantwoordelijkheden en uitvoeringskaders nog onzeker zijn. budgetoverschrijdingen, verdringing van reguliere taken, onvoldoende sturing en extra druk op de organisatie. duidelijke projectsturing en een aparte projectadministratie. Daarbij worden raad en college actief meegenomen, worden dekking en verplichtingen expliciet vastgelegd en wordt periodiek gerapporteerd over voortgang, kosten, risico’s en eventuele rijkscompensatie. Divers Zorgvuldige uitwerking coalitieakkoord Bij de uitwerking van het coalitieakkoord bestaat het risico dat prioritering, opdrachtformulering, dekking, fasering en uitvoeringscapaciteit nog onvoldoende gelijk oplopen. Hierdoor kunnen bestuurlijke ambities eerder of sneller worden opgepakt dan op basis van middelen, capaciteit en besluitvorming haalbaar is. Dit kan leiden tot herprioritering, vertraging, extra afstemming, tijdelijke druk op de organisatie of bijstelling van planning en ambities.

De gemeente probeert dit risico te beperken door de uitwerking van het coalitieakkoord te koppelen aan duidelijke prioritering, opdrachtformulering en besluitvorming. Daarbij worden financiële effecten, dekking, fasering en uitvoeringscapaciteit zoveel mogelijk vooraf in beeld gebracht. Voortgang, keuzes en financiële consequenties worden betrokken bij de P&C- documenten en periodiek bestuurlijk besproken. 30% € 0 € 250 € 38 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Geen indexatie personeelsgerelateerd opleidingsbudget Het personeelsgerelateerde opleidingsbudget (gerelateerd aan de loonsom) werd voorheen verhoogd/geïndexeerd met de loonontwikkeling. Bij de PPN2026 is deze indexatie, als bezuinigingsmaatregel, niet meer van toepassing. Hierdoor groeit het opleidingsbudget niet meer mee met de groei van de organisatie. Het verlagen van het ontwikkel- en opleidingsbudget brengt het risico met zich mee dat kennis en vaardigheden van medewerkers achterblijven, juist terwijl het werk snel verandert, onder andere door AI toepassingen. In een krappe arbeidsmarkt ondermijnt dit bovendien het vermogen om talent aan te trekken, te binden en te behouden. Door uitstroom van ervaren medewerkers is investeren in de ontwikkeling van jongere collega’s essentieel om continuïteit te waarborgen.

Minder budget leidt tot hogere vervangingskosten, lagere productiviteit en grotere afhankelijkheid van externe inhuur. Daarmee raakt een verlaging direct aan de kwaliteit, wendbaarheid en toekomstbestendigheid van de organisatie. De gemeente probeert dit risico te beperken door het opleidingsbudget risicogericht te prioriteren op kritieke functies, wettelijke taken en strategische opgaven. Jaarlijks worden leer- en ontwikkelbehoeften opgehaald bij managers en directie, waarbij verplichte vakbekwaamheid en certificering voor specifieke functies, zoals BOA’s, leerplichtambtenaren en buitendienstmedewerkers, worden geborgd. Daarnaast wordt ingezet op leren in het werk, interne kennisdeling, coaching, intervisie, onboarding en het digitale leerplatform van de Houten Academie. Bij vertrek van ervaren medewerkers wordt waar mogelijk kennisoverdracht georganiseerd, onder andere via warme overdracht op cruciale functies. De realisatie van het opleidingsbudget wordt jaarlijks gemonitord; de samenhang tussen opleidingsbehoefte, formatieontwikkeling, externe inhuur en inzetbaarheid wordt nog verder ontwikkeld.

50% € 0 € 150 € 38 Groene en gezonde leefomgeving Schade op wegen van dijken door (zwaar) verkeer Door zwaar verkeer en de kwetsbare ligging van wegen op dijken kan schade ontstaan aan de wegconstructie of bermen, waardoor het goed en veilig berijdbaar houden van deze wegen blijvend aandacht vraagt. Dit kan leiden tot hogere beheer- en herstelkosten, tijdelijke verkeersmaatregelen, verminderde verkeersveiligheid en mogelijke aansprakelijkheid van de gemeente bij schade of ongevallen. De gemeente werkt aan het duurzaam verbeteren van de dijken en de daarop gelegen wegen, samen met betrokken partners. Daarbij worden kwetsbare locaties in beeld gebracht en wordt gekeken naar structurele maatregelen om de berijdbaarheid, veiligheid en onderhoudbaarheid te verbeteren. 20% € 50 € 250 € 30 Groene en gezonde leefomgeving Klimaatverandering in algemene zin Door klimaatverandering neemt de kans toe op extreme weersomstandigheden, zoals hevige neerslag, langdurige droogte, hitte en storm. Hierdoor kunnen openbare ruimte, infrastructuur, groen, waterhuishouding en gemeentelijke voorzieningen vaker of ernstiger worden belast. Dit kan leiden tot schade aan wegen, verzakking door droging, groen, oevers en gebouwen, hogere beheer- en herstelkosten, wateroverlast, verminderde leefbaarheid en extra druk op de gemeentelijke organisatie.

De gemeente probeert dit risico te beperken door klimaatadaptatie mee te nemen in ruimtelijke plannen, beheerplannen en investeringsbesluiten. En risicogebieden voor wateroverlast, droogte, hitte en bodemdaling in beeld te houden. Verder door preventieve maatregelen uit te voeren, zoals vergroening, waterberging en aanpassing van verharding. En beheer- en onderhoudsplannen periodiek te actualiseren op basis van klimaateffecten. Ten slotte door samen te werken met waterschap, veiligheidsregio en andere partners. 40% € 0 € 200 € 40 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Datalek Ongeoorloofde of onbedoelde toegang tot, vernietiging, verlies, wijziging of openbaarmaking van persoonsgegevens of andere vertrouwelijke gegevens. Onbevoegden hebben toegang tot privacygevoelige gegevens waardoor de kans bestaat op schade bij inwoners of bedrijven. Het datalek moet worden gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens, en bij hoog risico voor betrokkenen ook aan personen wiens gegevens gelekt zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens kan een onderzoek instellen naar de oorzaak van het datalek. De gemeente probeert dit risico te beperken door privacy impact assessments uit te voeren en op basis daarvan te bepalen waar extra beveiligingsmaatregelen nodig zijn.

Daarnaast wordt ingezet op tweefactorauthenticatie, veilig mailen, instructie en e- learning over de AVG en een permanent awarenessprogramma. Ook worden privacybeleid en werkwijzen verder bijgewerkt, waaronder beleid bij verlies van devices en aangescherpte eisen bij wijzigingen in het applicatie- en informatielandschap. 30% € 0 € 200 € 30 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Ziekteverzuim en langdurige uitval Door hoger of langduriger verzuim is tijdelijk minder capaciteit beschikbaar binnen de organisatie. Dit kan leiden tot hogere werkdruk, vertraging in werkzaamheden en verminderde continuïteit van de dienstverlening. De gemeente probeert dit risico te beperken door actief verzuimbeleid en tijdige begeleiding bij signalen van uitval. Leidinggevenden worden waar mogelijk ondersteund bij preventie, verzuimgesprekken en re- integratie. Bij langdurige uitval wordt bekeken welke tijdelijke vervanging of prioritering nodig is om kritieke werkzaamheden zoveel mogelijk door te laten gaan.

10% €100 € 250 € 18 Thuis in Houten | Woningbouwprojecten | Woningbouwprojecten | Dit kan leiden tot | De gemeente probeert dit | 50% | € 0 | € 70 | € 18 komen niet, later of in | vertraging in de | risico te beperken door actief aangepaste vorm tot | woningbouwopgave, | te sturen op planning, realisatie door factoren | lagere realisatie van | afhankelijkheden en zoals planologische | geplande woningen, | besluitvormingsmomenten procedures, bezwaar en | hogere | binnen woningbouwprojecten. beroep, stikstof, | voorbereidingskosten, | Waar mogelijk worden netcongestie, | bijstelling van ambities en | financiële, planologische en marktomstandigheden, | extra bestuurlijke druk. | technische haalbaarheid financiële haalbaarheid, | vroegtijdig getoetst en vindt grondposities of | afstemming plaats met afhankelijkheid van | ontwikkelaars, corporaties, ontwikkelaars en andere | provincie en andere betrokken partners. | partijen. De woningbouwprogrammering en risico’s per project worden periodiek bezien, zodat waar nodig kan worden geprioriteerd of bijgestuurd.

Groene en gezonde | Afvalinzameling contractant | Huidige contractant | Dit geeft een risico op | De gemeente begeleidt het | 25% | € 200 | € 300 | € 63 leefomgeving | afvalinzameling heeft | mogelijk verslechterde | proces van het overstappen aangekondigd te gaan | dienstverlening in de | van contractant voor de stoppen, wat afbreukrisico | laatste periode van het | afvalinzameling nauwkeurig. Er en financiële risico's met | contract. Daarnaast geeft | is een werkgroep gestart voor zich meebrengt. | het ook een risico op | het uitwerken van de financiële meerkosten. | aanbesteding en het begeleiden van het transitieproces. Voor en met | Continuïteit dienstverlening | Door verstoringen zoals | Dit kan leiden tot | De gemeente probeert dit | 50% | € 5 | € 50 | € 14 inwoners | extreme | vertraging in | risico te beperken door voor weersomstandigheden, | dienstverlening aan | kritieke processen stroomuitval, ICT- | inwoners en bedrijven, | continuïteits- en crisisplannen storingen, uitval van | niet-tijdige afhandeling van beschikbaar te hebben en waar systemen of andere | aanvragen of meldingen, | nodig te actualiseren. Daarbij calamiteiten kan de | verminderde | wordt gekeken naar gemeentelijke | bereikbaarheid, extra | noodprocedures en dienstverlening tijdelijk niet of beperkt beschikbaar zijn. herstelwerk en reputatieschade. terugvalopties voor belangrijke dienstverlening.

Bij verstoringen wordt ingezet op duidelijke interne en externe communicatie en op prioritering van kritieke processen bij beperkte capaciteit of systeemuitval. Samen leven Pandemie of dreiging volksgezondheid Er bestaat een kleine maar reële kans op een pandemie of andere ernstige dreiging voor de volksgezondheid, waarbij een ziekte zich snel en grootschalig verspreidt en maatschappelijke ontwrichting kan veroorzaken. Dit kan leiden tot extra gemeentelijke inzet voor crisisbeheersing, ondersteuning van inwoners en ondernemers, continuïteit van dienstverlening, handhaving of opvang. Ook kunnen aanvullende kosten ontstaan en kan de uitvoering van reguliere taken tijdelijk onder druk komen te staan. De gemeente beperkt dit risico door crisis- en continuïteitsplannen waar nodig te actualiseren en afstemming te zoeken met GGD, veiligheidsregio en zorgpartners. Bij een dreiging voor de volksgezondheid wordt gekeken welke gemeentelijke processen prioriteit hebben en hoe communicatie, opschaling en inzet van medewerkers zo goed mogelijk kunnen worden georganiseerd. Lessen uit eerdere crises worden daarbij benut om de aanpak verder te verbeteren. 2% € 0 € 1.000 € 10 Diversen Garant- en borgstellingen De gemeente kan worden aangesproken op afgegeven garant- of borgstellingen wanneer een partij waarvoor de gemeente garant staat niet meer aan haar financiële verplichtingen kan voldoen.

Dit kan leiden tot incidentele lasten, een beroep op het weerstandsvermogen en extra druk op de begroting. De gemeente probeert dit risico te beperken door afgegeven garanties en borgstellingen periodiek in beeld te houden en relevante ontwikkelingen bij betrokken partijen te volgen. Bij nieuwe garantstellingen wordt gekeken naar noodzaak, risico, dekking, voorwaarden en looptijd. Waar nodig worden 10% € 0 € 100 € 5 risico’s geactualiseerd en betrokken bij de reguliere P&C- cyclus. Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Toename bezwaar- en beroepsprocedures/juridisch e procedures De gemeente krijgt te maken met een toename van bezwaar-, beroeps- en andere juridische procedures, bijvoorbeeld door complexere besluitvorming, maatschappelijke weerstand of grotere druk op ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Dit kan leiden tot overschrijding van termijnen, vertraging in projecten of beleidsdoelen, hogere kosten, extra werkdruk en de noodzaak om tijdelijk extra juridische capaciteit of externe juridische bijstand in te zetten. De gemeente probeert dit risico te beperken door voorafgaand aan besluitvorming in te zetten op zorgvuldige participatie en duidelijke communicatie. In reguliere processen wordt waar mogelijk ruimte geboden voor toelichting, overleg en het stellen van vragen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://houten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c154c5ec-9220-48a1-b4c5-4a4aa6d05d4a?agendaItemId=ba2cb8b7-e515-4cc1-b336-ddaa6afbb3c1