1. Begroting 2027
Tekst van het document
| Verharding hoofdroutes asfalt 3. | Verharding overige wegen 4. | Meubilair 5. | Bebording/bewegwijzering 6. | Openbare verlichting/VRI’s 7. | Speeltoestellen 8. | Civieltechnische kunstwerken 9. | Reiniging* A | Mooi en comfortabel B | Functioneel C | Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder; alleen mogelijk als voldaan wordt aan wettelijke eisen, veiligheid en functionaliteit D | Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, mogelijke juridische aansprakelijkstelling of sociale onveiligheid *Met het vanaf 2025 beschikbare budget voor onkruidbestrijding op verharding is het niet mogelijk overal de genoemde beeldkwaliteit van een B of C niveau te halen. Alleen op de meest centrale delen van de centrumgebieden en op de 2 gemeentelijke begraafplaatsen wordt zeker een B-niveau gerealiseerd. 5.4.3. Duurzaamheid Onder andere via haar kapitaalgoederen kan de gemeente invulling geven aan de voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid. Binnen het Programma Duurzaam Houten zetten we hierop specifiek in met de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en de Impuls Circulair Inkopen. Veelal worden natuurlijke momenten benut voor verduurzaming. 5.4.4. Onderhoud De totale onderhoudskosten per groep kapitaalgoederen in de begroting (klein onderhoud en groot onderhoud) zijn weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 4.
Onderhoudskosten | x €1000 Onderhoudskosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (volgens BBV- | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot categorieën) | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud Wegen | 1.107 | 0 | 987 | 0 | 1.002 | 957 | 1.002 Water | 335 | 590 | 335 | 821 | 335 | 821 | 821 Riolering | 692 | 0 | 692 | 0 | 692 | 0 | 692 Groen | 1.535 | 0 | 1.535 | 0 | 1.527 | 0 | 1527 Begroting 2027 | 107 Gebouwen | 473 | 678 | 473 | 3.691 | 473 | 1.033 | 473 | 1033 Totaal | 4.142 | 1.268 | 4.022 | 4.512 | 4.029 | 2.811 | 3.694 | 1.854 5.410 | 8.534 | 6.840 | 5.548 Klein onderhoud Bij klein onderhoud gaat het om dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om het object in een goede werkende en veilige staat te houden op een van tevoren vastgesteld kwaliteitsniveau. Hierbij moet worden gedacht aan maatregelen die noodzakelijk zijn om het object blijvend naar behoren te laten functioneren of haar representativiteit te laten behouden. Klein onderhoud is het onderhoud dat vanaf het eerste of het lopende planjaar op een klein gedeelte van het object wordt uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn het snoeien van bomen, het maaien van het gras, het schoonmaken van brugdelen, een kleine reparatie van asfalt of elementen. De kosten voor klein onderhoud worden vanuit de exploitatiebudgetten betaald.
Groot onderhoud Lasten van groot onderhoud ontstaan na een langere periode van gebruik van een object als gevolg van slijtage. Groot onderhoud is in de regel gepland onderhoud, van veelal ingrijpende aard als gevolg van slijtage, dat op een substantieel deel van het object wordt uitgevoerd en na een langere periode van gebruik moet worden verricht. Voorbeelden hiervan zijn het periodiek baggeren van watergangen, groot onderhoud aan asfaltwegen, het vervangen van bruggen of het vervangen van dakbedekking of deuren of kozijnen en het uitvoeren van periodiek schilderwerk. Kosten voor groot onderhoud worden grotendeels vanuit kredieten betaald. Als onderbouwing voor deze voorzieningen worden meerjarenonderhoudsplannen opgesteld. Die geven inzicht in welke kosten we in welk jaar moeten maken. De kosten worden vervolgens rechtstreeks ten laste van een vrijgegeven krediet geboekt. Investeringen Klein onderhoud houdt of brengt een object in goede, oorspronkelijke staat en is dus niet van invloed op de bepaalde gebruiksduur (afschrijvingstermijn) van het object en mag daarom niet worden geactiveerd. Bij groot onderhoud en vervanging van kapitaalgoederen in de openbare ruimte (wegen en groen) is sprake van significante kwaliteitsverbetering en levensduurverlengende aanpassingen. Deze aanpassingen worden gezien als investering met maatschappelijk nut en worden geactiveerd.
Hieruit vloeien kapitaallasten voort (afschrijving en rente). 5.4.5. Wegen Naast wegen vallen ook de openbare verlichting (OV), verkeersregelinstallaties (VRI), civieltechnische kunstwerken, bebording, bewegwijzering, straatmeubilair en beeldende kunst onder de onderhoudsindeling van wegen. Civieltechnische kunstwerken De afgelopen jaren hebben we met groot onderhoud en vervanging de kwaliteit van de houten en betonnen bruggen sterk verbeterd. Bij een klein deel van de houten bruggen moet dit de komende jaren nog gebeuren. In het planjaar 2027 is voor 9 bruggen in Houten-Noord en Houten-Zuid groot onderhoud of renovatie gepland en wordt 145 meter oeverbescherming vernieuwd. Jaarlijks wordt 1/4 deel van de civieltechnische kunstwerken gereinigd. Dit komt enerzijds de beeldkwaliteit ten goede, anderzijds is het belangrijk om kleine gebreken te herkennen en houtrot te voorkomen. Bij civieltechnische kunstwerken is het vanwege de veiligheid van groot belang om de technische staat op orde te houden. Jaarlijks monitoren we de kwaliteit door middel van inspecties. Elk jaar worden alle bruggen, tunnels en steigers geschouwd door eigen personeel. Elke 4 jaar voert een extern technisch bureau een instandhoudingsinspectie uit. Verhardingen Circa 11,5% van de verharding heeft een slechte kwaliteit (niveau D) die wettelijk niet toelaatbaar is.
De komende jaren gaan we dit percentage tot een minimum terugbrengen. Dit is opgenomen in het meerjarenonderhoudsplan. Begroting 2027 | 108 Begroting 2027 109 In 2027 staan de volgende asfaltwegen op de rol om aan te pakken: Langeweg, Oostromsdijkje, Fietstunnel Kooikerspad, Provincialeweg, Rondweg de Poort-de Veste en Rondweg de Veste-de Camp. Daarnaast zijn de wegen De Rede en Schalkwijkseweg van 2026 naar 2027 doorgeschoven. Tevens worden de fietspaden Binnentuin, Lobbendijk en Schalkwijkseweg aangepakt, evenals diverse voetpaden in het Imkerspark. Wat betreft de elementenverharding richten we ons in 2027 op het wegwerken van D-kwaliteit in de buurten de Muren, de Waters, de Tuinen, de Meerpaal. Daarnaast doen we groot onderhoud van delen van de Randhoeve en de Kerkebogerd. Wij gebruiken bestratingsmaterialen die voor minimaal 15% gerecycled zijn. Bij asfaltwegen bestaat minimaal 60% van de onderlaag en 30% van de tussenlaag uit gerecycled materiaal. Voor het beheer van de verschillende assets in de openbare ruimte beschikken we over een Geïntegreerd Beheer Informatiesysteem (GBI). GBI wordt gebruikt voor het registreren, analyseren, plannen en begroten van het beheer van de verschillende objecten in de openbare ruimte. Voor het project Sterke Lekdijk is in juli 2026 gestart met de definitiefontwerp-fase (DO-fase).
Als onderdeel hiervan wordt de investeringsraming voor de realisatie geactualiseerd, aangezien de meest recente raming dateert uit 2024. De eventuele financiële consequenties brengen we in beeld en indien nodig bereiden we hiervoor bestuurlijke besluiten voor. De DO-fase is naar verwachting eind 2026 af. Aansluitend start de voorbereiding van de uitvoering van dit dijkversterkingsproject dat volgens planning voor het deel "Eiland van Schalkwijk” loopt van najaar 2027 t/m 2029. In 2027 ronden we de voorbereidingen af voor de reconstructie van de Kanaaldijk-Oost en de aangrenzende kanaalsloot. Parallel hieraan stellen we een bouwteam samen dat de uitvoering van het werk verzorgt. Daarnaast werken we verder aan de planvoorbereiding voor de reconstructie van het kruispunt Rondweg – N410 en de herinrichting van de Binnenweg. De definitieve oplossingsrichting bepalen we op basis van het lopende, aanvullende onderzoek naar de ontsluiting van de Kruisboog. De Binnenweg moet een veilige hoofdfietsroute worden als onderdeel van de doorfietsroute tussen Houten en Utrecht Science Park. In 2027 ronden we ook het participatieproject voor de herinrichting van Het Rond en het noordelijk centrumdeel af. De uitkomsten van dit traject vormen de basis voor het opstellen van de uitvoeringsgerichte plannen en tekeningen.
Verlichting en verkeersregelinstallaties Inmiddels zijn circa 8.000 van de conventionele armaturen vervangen door energiezuinige Smart Led armaturen. In 2027 volgen nog circa 800 niet-standaard armaturen die speciale aandacht vragen. Alle 18 verkeersregelautomaten zijn inmiddels vervangen door iVRI-ready verkeersregelautomaten. Ook zijn de verkeerslantaarns vervangen door een duurzame variant. De lussen van de VRI’s worden opnieuw aangebracht wanneer er ter plekke asfalteringswerkzaamheden worden uitgevoerd. Speeltoestellen In 2027 worden 50 weinig gebruikte speeltoestellen verwijderd. Kunstobjecten Er wordt vanaf 2027 fors bezuinigd op het budget voor onderhoud van kunstobjecten. Met het overgebleven budget kan voortaan alleen het hoogstnoodzakelijke onderhoud met het oog op de veiligheid worden gedaan. Het is niet meer vanzelfsprekend dat kunstobjecten worden vervangen. Op termijn, wanneer er geen geld meer is, zullen de kunstwerken in uiterlijk achteruitgaan en uiteindelijk verwijderd moeten worden als de veiligheid en de beeldkwaliteit in het geding komen. Financiële consequenties Voor klein onderhoud van wegen (waaronder verharding, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties, straatmeubilair, civieltechnische kunstwerken en kunstobjecten) zijn exploitatiebudgetten beschikbaar. Groot onderhoud en vervanging betreffen investeringen met maatschappelijk nut.
Deze worden geactiveerd (zie hiervoor ook de bijlage investeringsplanning). De kapitaallasten worden gedekt vanuit de exploitatie. Tabel 5. Onderhoudskosten wegen Wegen | x €1.000 Onderhoudskosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (volgens BBV- | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein onderhoud Groot categorieën) | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud Verharding | 752 | 632 | 632 | 957 | 632 Openbare verlichting | 107 | 107 | 124 | 124 Verkeersregelinstallaties | 133 | 133 | 133 | 133 Straatmeubilair | 32 | 32 | 32 | 32 Civieltechnische | 81 | 81 | 81 | 81 kunstwerken Kunstobjecten | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 1.105 | 0 | 985 | 0 | 1.002 | 957 | 1.002 1.105 | 985 | 1.959 | 1.002 Risico’s In de media is aandacht geweest voor de risico’s van het gebruik van staalslakken in de openbare ruimte. In Houten is onderzoek verricht naar het gebruik van naar staalslakken. Het gebruik is beperkt gebleven tot de toevoeging in enkele paden met halfverharding op of rond de Vijfwal. Er is geen reden om maatregelen te treffen, zoals het verwijderen van de verharding. De afgelopen jaren hebben we te maken gehad met forse kostenstijgingen van energie, arbeid en materialen en met oplopende rentelasten. De kosten van de rente zijn inmiddels weer wat gedaald maar dat geldt niet voor de kosten van energie, arbeid en materialen.
Bij nieuwe projecten en bij het vernieuwen van meerjarige opdrachten heeft de gemeente te maken met fors hogere kosten dan in de afgelopen jaren. Ook hebben we te maken met aannemers die aangeven contracten van voorgaande jaren niet meer uit te willen voeren voor de eenheidsprijzen die zijn ingediend bij de inschrijving. Een aanverwante ontwikkeling is dat we meer te maken hebben met uitvoeringsproblemen door een tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel bij aannemers. Deze ontwikkelingen spelen bij alle typen assets. Door onvoldoende bestrijding van ongewenste vegetatie op verharding worden VRI-automaten moeilijk bereikbaar voor preventief en correctief onderhoud. Door minder onkruidbestrijding is er ook meer uitzaai van onkruid. Daarnaast leidt langdurige onkruidgroei tot technische schade aan verhardingen, doordat wortelvorming in voegen bestrating los werkt. Dit veroorzaakt kapitaalvernietiging en leidt op termijn tot hogere herstel- en vervangingskosten. Ook bezuinigingen op onderhoud en vervanging van wegverharding (asfalt en elementen) leiden tot snellere degradatie. Onderhoud op B-niveau is het meest effectief en daarmee kostenbesparend. Wij voeren voortaan alleen onderhoud uit aan straatmeubilair (bankjes, prullenbakken) wanneer dit hoognodig is. Bijvoorbeeld door het ontstaan van een gevaarlijke situatie.
Het onderhoudsbudget is alleen bestemd voor dergelijke calamiteiten. Door de forse bezuiniging op het budget voor onderhoud van kunstobjecten zullen de kunstwerken op termijn in uiterlijk achteruitgaan en uiteindelijk verwijderd moeten worden als de veiligheid en de beeldkwaliteit in het geding komen. 5.4.6. Riolering Het (afval)waterbeheer omvat reguliere onderhoudswerkzaamheden (zoals het reinigen van de riolering), projecten voor groot onderhoud en vervanging en de uitvoering van een pakket maatregelen dat de klimaatbestendigheid versterkt van het stedelijk gebied. De klimaatadaptieve maatregelen bestaan onder andere uit: • | Maatregelen tegen regenwateroverlast op risicolocaties als gevolg van hevige buien. • | Er wordt jaarlijks ca 7.500 m² verharding van de gemengde riolering ontkoppelt, ca 3.250 m² verharding ontsteent/ontgroend en waterpasserende verharding aangebracht op 50 parkeerplaatsen in de openbare ruimte. • | Een subsidieregeling voor het afkoppelen van regenwater en de aanleg van groene daken bij particulieren en bedrijven. • | Het reduceren van de verharding met 10% bij weg reconstructies. Begroting 2027 | 110 Voor het bekostigen van de stedelijke watertaken zoals het afvalwaterbeheer heft de gemeente rioolrecht.
Op grond van de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn er voor de financiële afwikkeling, naast een Voorziening Egalisatie tarieven rioolheffing, twee andere voorzieningen en één reserve nodig. • | Voor de risicoafdekking in het stedelijke (afval)waterbeheer is de Spaarvoorziening voor vervanging en risicoafdekking riolering met een omvang van € 1.000.000 ingesteld. Dit is ongeveer 0,6% van de totale waarde van het rioleringsstelsel. • | Voor waterbodembeheer is de Spaarvoorziening waterbodembeheer (conform BBV art. 44 1d) ingesteld, waarin gespaard wordt voor de kosten van baggerwerkzaamheden die planmatig gemiddeld om de 12 jaar plaatsvinden. De jaarlijkse storting in deze voorziening is € 322.000. • | Efficiency- en aanbestedingsvoordelen worden afgewikkeld in de Bestemmingsreserve efficiency resultaten en aanbestedingsvoordelen. De raad beslist over de inzet van de middelen in deze reserve. De periodieke herziening van het WRP is het moment waarop de raad beslist wat de werkelijke en benodigde stand van de reserves en voorzieningen moet zijn. De raad bepaalt dan ook de hoogte van de rioolheffing voor de nieuwe periode. Financiële consequenties Klein onderhoud voor riolering wordt betaald vanuit exploitatiebudgetten.
Er is een voorziening Riolering egalisatietarief beschikbaar om schommelingen in de exploitatielasten op te vangen om zo het tarief voor de gehele planperiode van het Water- en rioleringsplan (nu 2024-2027) vast te stellen. Alleen op basis van indexering wordt het tarief voor de rioolheffing jaarlijks verhoogd. Vervangingen van het rioolstelsel en de gemalen betreffen investeringen en maatregelen voor bestrijding van extreme neerslag en zijn opgenomen in de Investeringsplanning. Vanuit de rioolheffing wordt jaarlijks aan de Voorziening Sparen toekomstige kosten gedoteerd om toekomstige investeringen in een keer te kunnen afboeken en zo toekomstige kapitaallasten te kunnen beperken. Tabel 6. Onderhoudskosten riolering Riolering | x € 1.000 Onderhoudskosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (volgens BBV- | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot categorieën) | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud Riolering | 692 | 692 | 692 | 692 Totaal | 692 | 0 | 692 | 0 | 692 | 0 | 692 | 0 692 | 692 | 692 | 692 5.4.7. Water De kosten van het oppervlaktewaterbeheer worden uit het rioolrecht betaald. Dit betreft het onderhouden van duikers, onderbemaling, het baggeren en het verwijderen en afvoeren van watervegetatie.
Financiële consequenties Klein onderhoud voor oppervlaktewaterbeheer wordt betaald vanuit exploitatiebudgetten. Voor egalisatie van de lasten wordt gebruik gemaakt van de voorziening Riolering egalisatietarief. De kosten van groot onderhoud betreffen de kosten voor het baggeren van watergangen. Hiervoor hebben we als onderdeel van het WRP 2024-2027 een onderhoudsplanning opgesteld. De kosten hiervan worden jaarlijks ten laste van de voorziening Onderhoud Waterbodems gebracht. Jaarlijks wordt ca € 322.000 aan deze voorziening gedoteerd. Tabel 7. Onderhoudskosten water Water | x € 1.000 Onderhoudskosten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (volgens BBV- | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot categorieën) | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud | onderhoud Water | 335 | 821 | 335 | 821 | 335 | 821 | 335 | 821 Totaal | 335 | 821 | 335 | 821 | 335 | 821 | 335 | 821 1.155 | 1.155 | 1.155 | 1.155 Risico’s Samen met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) bestrijden we invasieve waterplanten zoals het Begroting 2027 | 111 ongelijkbladig vederkruid. Met name het vederkruid is al jaren een punt van zorg omdat het andere inheemse plantensoorten verdringt. Ook de invasieve Amerikaanse rivierkreeft vormt een groot risico voor de waterkwaliteit en biodiversiteit in Houten.
De Amerikaanse rivierkreeften vermeerderen zich in hoog tempo en hebben bijna geen natuurlijke vijanden. De rivierkreeften ondergraven oevers, wroeten in de bodem en eten waterplanten. Helder water verandert hierdoor in een troebele watermassa. De aanwezigheid en bestrijding van Amerikaanse rivierkreeft is een landelijk probleem waarvoor nog geen oplossing is gevonden. De gemeentelijke aanpak richt zich met name op de aanleg van natuurvriendelijke oevers en op het met HDSR monitoren van de kreeftenpopulatie. 5.4.8. Groen Het beheer van grasvelden, bomen en (bos)plantsoenen bestaat uit regulier onderhoud en Vervanging & Groot onderhoud. Het onderhoud dat tot 2025 door UW werd uitgevoerd hebben we in eigen beheer genomen. In 2026 merkten we dat het invullen van de vrijgekomen vacatures een uitdaging was. Inmiddels zijn de vacatures (al dan niet via inhuur) ingevuld, maar blijkt de capaciteit niet voldoende om de afgesproken beeldkwaliteit te halen. In zijn algemeenheid kunnen we zeggen dat we te weinig capaciteit en middelen hebben om het groenareaal op de afgesproken beeldkwaliteit te (laten) onderhouden. Het groenareaal wordt ook in Houten (gelukkig) steeds groter, maar de onderhoudcapaciteit en middelen blijven hierbij dus achter. Vervanging & Groot onderhoud wordt uitgevoerd via het Meerjaren Onderhoudsplan.
Jaarlijks wordt rekening gehouden met ongeveer 10 à 15 om te vormen beplantingsvakken. In totaal gaat het daarbij om circa 6.000- 9.000 m² per jaar. Ook bomen vervangen we waar nodig. Het vervangen van plantsoenen en bomen is lastiger dan bij andere assets, omdat het hier om levende assets gaat en invloeden van buiten nog belangrijker zijn. Een technische levensduur is dan ook arbitrair en moeilijk vast te stellen. Zo hebben sommige inheemse boomsoorten door klimaatverandering steeds meer moeite om zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Hierdoor is de kans groter dat deze bomen voortijdig uitvallen. Bij nieuwe aanplant houden we hier al rekening mee door te kiezen voor een biodivers en gevarieerd bomenbestand. Op deze manier spreiden we de risico's en vergroten we de weerbaarheid van het bomenbestand. Deze aanpak is in lijn met het gemeentelijke bomenbeheerplan. Het hoofddoel is het huidige groene karakter te waarborgen en daar waar mogelijk te versterken. Zoals ook in de afgelopen jaren is gebeurd, zullen de essenlanen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar vervangen worden, om een grote kaalslag in de toekomst te voorkomen. We verwachten dat het in 2027 om 100 bomen gaat. Financiële consequenties Voor klein onderhoud van groen zijn exploitatiebudgetten beschikbaar. Groot onderhoud en vervanging betreffen investeringen met maatschappelijk nut.
Deze worden geactiveerd (zie hiervoor ook de Investeringsplanning). Tabel 8. Onderhoudskosten groen Groen | x €1.000 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot | Klein | Groot Bomen en plantsoenen | 1.257 | 1.257 | 1.250 | 1.250 Buitensport | 198 | 198 | 198 | 198 Speelvoorzieningen | 80 | 80 | 80 | 80 Totaal | 1.535 | 1.535 | 0 | 1.528 | 0 | 1.528 | 0 1.535 | 1.535 | 1.528 | 1.528 Relevante ontwikkelingen in de begroting 2027 Voor 2027 zijn de budgetten voor het regulier onderhoud aangepast aan de bezuinigingen die uit de Perspectiefnota 2026 komen. De besparingen van deze bezuinigingen lijken in de praktijk echter niet haalbaar. Denk hierbij aan werkzaamheden die niet aangepast kunnen worden in verband met verkeersveiligheid. Ook is er een besparing vanwege een aangepaste manier van werken ingeboekt die in de praktijk geen besparing is, maar juist meer kost dan de huidige werkwijze. Begroting 2027 | 112 Risico’s In het opgenomen areaal zijn we alleen uitgegaan van het groen dat in beheer is bij de gemeente. Groen in zelfbeheer is hierin niet meegenomen. Op het moment dat er groen vanuit zelfbeheer terugkomt in ons areaal nemen we dit mee in het onderhoud en beheer. Dit kan leiden tot noodzakelijke budgetverhogingen. 5.4.9.
Gebouwen Met de gebouwen van de gemeente stellen we inwoners in staat om onderwijs te volgen, te sporten, elkaar te ontmoeten en andere beleidsdoelen te realiseren. In dit onderdeel van de paragraaf kapitaalgoederen geven we inzicht in de relevante beleidskaders van deze gebouwen, de uit deze beleidskaders voortvloeiende financiële consequenties en de vertaling van deze consequenties in de begroting. Doel en omvang van de gebouwen Doel van het gemeentelijk vastgoed is om de eigen gemeentelijke activiteiten te huisvesten en beleidsdoelen te ondersteunen. De maatschappelijke doelen zijn verwoord in verschillende beleidsprogramma’s. Aanvullend hierop heeft een gemeente vastgoed gerelateerde doelen. Deze zijn verwoord in de ‘Visie op maatschappelijk vastgoed (2023)’. Onderstaande tabel biedt een overzicht van het aantal objecten en vierkante meters brutovloeroppervlak per categorie. Tabel 9. Categorie | Aantal objecten | Aantal m2 BVO Eigen huisvesting | 9 | 12.271 Onderwijs (economisch)* | 23 | 36.066 Sport en recreatie | 18 | 13.174 Kunst en cultuur | 2 | 5.423 Welzijn en zorg | 5 | 2.277 Opvang vluchtelingen | 4 | 5.335 Multifunctioneel | 7 | 9.366 Parkeergarages | 3 | 7.769 Overig | 16 | 5.285 Totaal | 87 | 97.416 *Onderwijshuisvesting is een wettelijke taak van gemeenten. Gemeenten zijn economisch eigenaar.
Scholen zijn juridisch eigenaar en verantwoordelijk voor het binnen- en buitenonderhoud. Het overzicht omvat al het onderwijsvastgoed dat bij de gemeente op de balans staat, dus ook de gebouwen die door de scholen worden onderhouden. De categorie ‘overig’ bevat vooral commercieel vastgoed en monumenten. De kwaliteit van de gebouwen Als indicator voor de kwaliteit van de gebouwen geven we in onderstaande tabel inzicht in het energiegebruik van de gebouwen in kilowattuur (kWh) per vierkante meter per jaar. Het huidige gebruik wordt daarbij afgezet tegen de Paris Proof-streefwaarden conform WEii protocol 3.0. De gemeente heeft de ambitie uitgesproken om in 2040 aan deze Paris Proof-ambitie te willen voldoen. Om dat te kunnen bereiken moeten de gemeente en de gebruikers van de gebouwen hun maatregelen goed op elkaar afstemmen. In de laatste kolom is aangegeven in welke mate de gemeente beschikt over de informatie over het energiegebruik Onderstaande tabel biedt een overzicht van het energiegebruik in KWh/m2 gebruiksoppervlak/jaar in (2025). Begroting 2027 | 113 Tabel 10.
Categorie | Referentie Weii- | Streefwaarden kWh/m2/jr | Huidig gebruik kWh/m2/jrInfo ( protocol | % van m2) Eigen huisvesting | Kantoren | 70 | 128 | 90% Werf | -25 | 0% Onderwijs (economisch)PO en VO-onderwijs | 60 | 84 | 13% Sport en recreatie | Binnen- en buitensport, | 70-80 | 346 | 82% exclusief zwembaden Zwembad | 210 | 962 | 100% Kunst en cultuur | Overig | 70-80 | 56 | 100% Welzijn en zorg | Overig | 70-80 | 214 | 53% Opvang vluchtelingen | Tehuis met overnachting | 80 | 282 | 67% Multifunctioneel | Overig | 70-80 | 118 | 84% Parkeergarage | Garage/showroom | 70 | 18 | 76% Overig | Overig | 70 | 139 | 47% Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente gaat verder dan het energiegebruik en is verwoord in de ‘Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed’. Deze is in de zomer van 2025 vastgesteld door de raad. Van alle gebouwen beschikt 40% van de gebouwen over een energielabel. Kantoren moeten minimaal label C hebben, alle kantoren in de vastgoedportefeuille voldoen hieraan. De gemeente beschikt over een actueel meerjarenonderhoudsplan (MJOP) dat per 2025 is vernieuwd.Hierin is vastgelegd dat we de gebouwen op onderhoud-conditieniveau 3 houden. Met de beschikbare financiële middelen kunnen alle gemeentelijke gebouwen op het afgesproken conditieniveau 3 worden gehouden.
Conditieniveau 3 is een ‘sober doch doelmatig’ onderhoudskwaliteitsniveau, waarbij risico’s op storingen en defecten acceptabel zijn. Om deze doelstelling te behalen actualiseren we het onderhoudsprogramma jaarlijks. Ontwikkelingen in de begroting De gemeente werkt aan een toekomstbestendige vastgoedportefeuille. Hierbij zetten we in op verdere verduurzaming van gemeentelijke accommodaties, een doelmatig gebruik van vastgoed en het verbeteren van de kostendekkendheid van de exploitatie. Voor binnensportaccommodaties hanteren we een dalurentarief om het gebruik van daluren te stimuleren en de verhuuropbrengsten te vergroten. Daarnaast onderzoeken we welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn om de exploitatie van maatschappelijk vastgoed verder te optimaliseren. Tegelijkertijd vraagt de omvangrijke vervangings- en investeringsopgave binnen het gemeentelijk vastgoed om scherpe prioritering, waarbij betaalbaarheid en financierbaarheid steeds belangrijkere afwegingsfactoren worden. Risico’s Uitstel van investeringen Wanneer investeringen of onderhoud worden uitgesteld vanwege financiële beperkingen, bestaat het risico dat de technische kwaliteit van gebouwen afneemt en toekomstige herstelkosten toenemen. Dit kan tevens invloed hebben op het gebruik en de functionaliteit van maatschappelijke voorzieningen.
Uitvoeringscapaciteit en marktkrapte Tekorten aan gespecialiseerd personeel en beperkte beschikbaarheid van marktpartijen kunnen leiden tot vertragingen bij onderhouds-, renovatie- en verduurzamingsprojecten. Begroting 2027 | 114 Begroting 2027 115 Hogere kosten voor verduurzaming en onderhoud Prijsontwikkelingen in de bouw- en installatiesector kunnen ertoe leiden dat onderhouds- en verduurzamingsprojecten duurder uitvallen dan vooraf geraamd. Begroting 2027 116 5.5 Paragraaf Verbonden partijen 5.5.1 Overzicht verbonden partijen De gemeente Houten werkt voor een aantal publieke taken samen met andere overheden of organisaties via zogenaamde verbonden partijen. Dit zijn organisaties waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als financieel belang heeft. De samenwerking vindt veelal plaats via gemeenschappelijke regelingen, maar ook via privaatrechtelijke constructies zoals stichtingen, verenigingen of vennootschappen. In deze paragraaf geven we per verbonden partij en het samenwerkingsverband MRU West een overzicht van relevante ontwikkelingen en beleidsvoornemens voor 2027, met speciale aandacht voor het belang voor Houten en de bijdrage aan onze lokale doelstellingen. Dit overzicht biedt de raad de mogelijkheid om te beoordelen hoe deze samenwerkingen bijdragen aan de realisatie van gemeentelijke ambities, zoals duurzaamheid, bereikbaarheid en sociale voorzieningen.
Daarnaast gaan we in op de financiële positie van de verbonden partijen, de eventuele risico’s voor de gemeentelijke begroting en de wijze waarop deze organisaties bijdragen aan de doelstellingen van zowel de regio als de gemeente. Zo kan de raad de effectiviteit en de meerwaarde van deze samenwerkingsverbanden evalueren en waar nodig bijsturen. Per 1 januari 2027 neemt de gemeente Houten deel in twee nieuwe verbonden partijen: de Reinigingsdienst Midden-Nederland (RMN) en de Centrumregeling Sociaal Domein Regio Lekstroom (RBL). Verbonden partij Bestuurlijk belang Belang (maatschappelijk, regionaal en lokaal) Programma Risico’s Gemeenschappelijke regelingen Maatschappelijk: De zorg is gebaseerd op de Wet publieke gezondheid (Wpg). De belangrijkste taak is het voorkomen van ziekten en het bevorderen van gezond gedrag en een gezonde leefomgeving. Regionaal: Onderdeel uitmaken van de GGDrU levert voordelen op het gebied van (financiële) risicospreiding, bestuurlijke kracht, expertise en efficiency dankzij samenwerking met andere gemeenten én GGDrU zelf. GGD Regio Utrecht (GGDrU) Lid AB en BC, niet DB Lokaal: We willen dat inwoners van Houten in balans zijn, gezond gedrag vertonen en in een gezonde leefomgeving wonen en participeren. Daarnaast willen wij voldoen aan onze wettelijk verplichte taken.
Samen Leven In de nota ‘Weerstandsvermogen en risicomanagement’ (vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur op 5 juli 2023) van de GGDrU zijn uitgangspunten opgenomen voor de uitvoering van de risico-inventarisatie. De actualisatie van de risico- inventarisatie vindt jaarlijks plaats door deze risico’s met de betreffende verantwoordelijken te bespreken. Op basis van de meest recente risico- inventarisatie bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 1.710.250. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 2.486.275. Daarmee is de verhouding (beschikbaar/nodig) 1,454. Hiermee zijn de genoemde risico’s financieel afdoende afgedekt. Maatschappelijk: De AVU bundelt de deskundigheid van de aangesloten gemeenten, waardoor er voor beleid en uitvoering een platform met veel (plaatselijke) kennis beschikbaar is. Door de overslag, het transport en de verwerking van huishoudelijk afval gezamenlijk aan te besteden worden dankzij grote hoeveelheden in de regel gunstige tarieven verkregen. Afvalverwijdering Utrecht (AVU) Lid AB Regionaal: Alle gemeenten hebben belang dat het transport, de overslag en de verwerking van de grootste huishoudelijke afvalstromen goed geregeld is.
Alle gemeenten profiteren mee van de lagere aanbestedingskosten door het gezamenlijk aanbesteden en profiteren mee van de veelal lagere prijzen Groene en gezonde leefomgeving Statutair is vastgelegd dat de AVU zelf geen bestemmingsreserves of voorzieningen opbouwt. Kosten en opbrengsten worden één op één doorberekend aan deelnemende gemeenten. Als deelnemende gemeenten zelf een mogelijk financieel risico willen opnemen in de Begroting 2027 117 die worden geboden als er grote hoeveelheden afval voor langere termijn ter verwerking worden aangeboden. Lokaal: De gemeente Houten levert zelf kennis aan de aangesloten gemeenten, maar profiteert ook van de kennis die de andere gemeenten inbrengen. Door het gezamenlijk aanbesteden van de grote stromen gescheiden, ingezameld huishoudelijk afval, profiteren alle gemeenten van de besparing op de aanbestedingskosten en van de veelal gunstigere tarieven die worden geboden als het om grote hoeveelheden afval gaat. risicoparagraaf van hun begroting kan een bedrag worden aangehouden van € 6 per ton restafval en GFT. Voor Houten zou dat gaan om een bedrag van ca. € 75.000. De komende bestuursperiode worden mogelijke toekomstscenario’s voor de AVU onderzocht. Als de AVU mocht ophouden te bestaan, dan moeten de gemeenten weer zelf de verwerking van het ingezamelde huishoudelijk afval gaan regelen.
Recreatieschap Stichtse Groenlanden (SGL) beheert namens acht gemeenten en de provincie recreatiegebieden in de Utrechtse stadsregio. Stichtse Groenlanden heeft Staatsbosbeheer gecontracteerd voor de uitvoering van de werkzaamheden met betrekking tot beheer en onderhoud in de meest ruime zin van het woord. Maatschappelijk: De recreatiegebieden zijn belangrijk voor de inwoners voor ontspanning en ontstressen. De ontwikkeling en het beheer van recreatievoorzieningen draagt bij aan de leefbaarheid van de gemeente Houten en de Utrechtse stadsregio. SGL voert deze taken uit mede namens de gemeente Houten. Regionaal: Het belang is voor alle gemeenten en provincie gelijk, namelijk goede recreatievoorzieningen voor de inwoners in de nabije leefomgeving. Gebruik van recreatievoorzieningen door inwoners zijn niet gebonden aan de gemeente waar je woont. De ene gemeente heeft door de ligging (bijvoorbeeld langs de Lek) en/of het grotere, groene buitengebied meer ruimte voor recreanten dan een meer stedelijke gemeente zoals bijvoorbeeld Utrecht of Nieuwegein. Met deze regeling worden lusten en lasten voor het beheer van de recreatieterreinen beter verdeeld. Recreatieschap Stichtse Groenlanden Lid AB Lokaal: Voor onze inwoners is het van belang dat er voldoende recreatiemogelijkheden in Houten en in de regio zijn. Groene en gezonde leefomgeving n.v.t.
Maatschappelijk: De VRU voert de taken uit die zij heeft op grond van de Wet Veiligheidsregio’s. De VRU draagt zorg voor een (fysiek) veiligheidszorgniveau en verhoogt dit daar waar het kan. Het werk van de VRU is gericht op externe veiligheid, brandveiligheid en brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening en crisisbeheersing. Regionaal: • eenduidige en efficiënte inrichting van de brandweer; • eenduidige aanpak van rampen en crises; • eenduidige aanpak brandweerzorg. Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Lid AB Lokaal: De VRU inventariseert voor de gemeente Houten de risico’s (inhoudelijk en financieel) op branden, rampen en crises en adviseert hierover het bevoegd gezag. De VRU organiseert voor de gemeente Houten de brandweerzorg met als taak: het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar, het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al hetgeen daarmee verband houdt. De VRU bereidt zich voor op de bestrijding van branden en organiseert de rampenbestrijding en de crisisbeheersing. De VRU heeft de verantwoordelijkheid voor het instellen en in stand houden van een brandweer, GHOR, meldkamerfunctie, aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel en de informatievoorziening voor het gebruik tijdens calamiteiten.
Thuis in Houten Het grootste risico betreft het zich voordoen van grote rampen en calamiteiten in een regiogemeente, waardoor er een financieel risico ontstaat voor het bekostigen van de bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling VRU. Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) Lid AB en DB Maatschappelijk: WIL verleent de dienstverlening op het terrein van de Participatiewet aan de inwoners van de vier Samen Leven WIL kent geen algemene reserve en heeft derhalve Begroting 2027 118 samenwerkende gemeenten. De dienstverlening omvat bijstandsverlening, re-integratie, werkgeversdienstverlening, inkomensondersteuning en schuldhulpverlening. Regionaal: De samenwerking biedt financieel voordeel, omdat we gezamenlijk efficiënter uitkeringen kunnen verstrekken en ondersteuning kunnen bieden bij schulden en (boven)regionale werkgevers kunnen bereiken. Lokaal: Het belang van Houten is dat door in gezamenlijkheid schulddienstverlening en bijstandsverstrekking te organiseren een hogere betrouwbaarheid en kwaliteit kan worden gegarandeerd. Er wordt op gestuurd dat vanuit de regionale organisatie WIL zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht bij het lokale netwerk in Houten. geen weerstandsvermogen. Indien de gevolgen van risico's zich voordoen, komen de gevolgen hiervan ten laste van de deelnemende gemeenten.
De belangrijkste risico's die worden onderkend in de begroting 2027 van WIL: Hoger ziekteverzuim dan geraamd door (te) hoge werkdruk en krapte op de arbeidsmarkt. Maatschappelijk: Het RAZU geeft uitvoering aan de Archiefwet 1995. Deze wet verplicht overheidsinstellingen de archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren, en archieven ouder dan 20 jaar en die voor blijvende bewaring in aanmerking komen, toegankelijk te maken voor iedere belangstellende. Tot de taken van het RAZU behoren: • beheer van overgebrachte archieven • toezicht en advisering • dienstverlening met inbegrip van publieksactiviteiten op cultuurhistorisch gebied. Verder vervult het RAZU de (niet wettelijk verplichte) functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Regionaal: De toegevoegde waarde van het samenwerkingsverband is het gezamenlijk kunnen oppakken van vraagstukken op het gebied van wetgeving zoals de Algemene verordening gegevensbescheriming (AVG), de Wet open overheid (Woo), de nieuwe Archiefwet, etc. Iedere gemeente hoeft dan niet afzonderlijk het wiel uit te vinden. Daarnaast speelt de digitalisering van de informatie een steeds grotere rol, waarbij kennis van de deelnemende gemeenten over deze complexe materie gedeeld kan worden.
In co-creatie met de aangesloten gemeenten is in 2025 het e- depot operationeel opgeleverd, waarbij het uitgangspunt is om zo naadloos mogelijk aan te sluiten op de manier waarop de gemeentelijke informatiehuishoudingen zijn ingericht. Regionaal Archief Zuid Utrecht (RAZU) Lid AB Lokaal: Het RAZU voert voor de gemeente Houten de taken uit de Archiefwet uit waardoor de gemeente Houten aan haar wettelijke verplichtingen voldoet. De Archiefwet schrijft voor dat een onafhankelijke archiefinspecteur toezicht houdt op de archieven/ informatiehuishouding van een gemeente. De archiefinspecteur van het RAZU vervult deze taak voor de deelnemende gemeenten. Daarnaast ontsluit de digitale beeldbank van het RAZU 15.000 foto’s van Houten en omgeving inclusief beschrijving voor onze inwoners. Door het ontsluiten via de website wordt de collectie toegankelijker voor inwoners, waardoor het historisch besef toeneemt. In juli 2024 zijn de bouw- en constructiedossiers van de gemeente Houten over de periode 1962 tot en met 2002 formeel overgebracht naar het RAZU. De dienstverlening vanuit dit archief wordt door het RAZU verzorgd. Thuis in Houten n.v.t. Maatschappelijk: Vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu, duurzaamheid, klimaat en energie dragen bij aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving.
De ODU voert deze wettelijk opgedragen taken voor gemeente Houten uit. Regionaal: Regionale samenwerking biedt kansen om de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu te verbeteren en om tot kennisverbetering te komen. Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Lid AB Lokaal: Het belang voor Houten is gelegen in kwalitatief goede VTH-taakuitvoering op milieudossiers zodat wettelijk opgedragen taken op een adequate manier worden uitgevoerd. Thuis in Houten Groene en gezonde leefomgeving De ODU is met ingang van 1 januari 2026 gestart. In het eerste jaar vormen aanloopproblemen in de nieuwe organisatie een risico. Om deze risico’s op te vangen zonder dat dit tot een hogere financiële bijdrage van de deelnemers leidt is een robuust weerstandsvermogen gevormd en is ook een voorziening getroffen vanuit het eigen vermogen van de oude diensten (RUD en ODRU). In de (ontwerp) begroting 2027 is het Begroting 2027 119 weerstandsvermogen van de ODU tot het maximale percentage van 7% van de totale begroting gevormd. De (ontwerp) begroting 2027 leidt tot een indexering van de bijdrage van gemeente Houten van 2,9%.
De bijdrage voor 2027 stijgt hierdoor tot € 983.361,- (een stijging van € 41.378,-) Door de raad van gemeente Houten is een zienswijze ingediend waarin is opgeroepen (in vervolg op al gerealiseerde kostenbesparingen) tot verdere kostenbesparingen en bezuinigingsvoorstellen De oude diensten (RUD en ODRU) worden momenteel geliquideerd. Aan de liquidatie van de oude diensten is geen financieel risico verbonden (er is sprake van een positief saldo). Maatschappelijk: De BghU kan blijvend investeren in de kwaliteit van dienstverlening. Regionaal: Als samenwerkingsverband verzorgt de BghU namens de deelnemers de heffing en invordering van lokale belastingen binnen het werkgebied en stelt jaarlijks de WOZ- waarden vast van alle onroerende zaken voor onze deelnemers. Verzorgt voor alle gemeentelijke deelnemers de uitvoering van de basisregistratie Waardebepaling Onroerende Zaken (Wet WOZ) en meet voor alle gemeenten de gebruiksoppervlakte in voor de basisadministratie adressen en gebouwen (BAG). De BghU borgt de continuïteit van zijn taakuitvoering en streeft naar continue verbetering van kwaliteit en klantgerichtheid van het waarderings- en belastingproces. De per 1-1-2027 voorgestelde wijziging ziet op de omzetting naar een openbaar lichaam en bevat aanpassingen in de governance, besluitvormingsprocessen en de positie van deelnemers binnen de samenwerking.
BghU wordt geleid op basis van maatschappelijk algemeen aanvaardbare principes. Afgelopen jaar is hun strategie aangescherpt en intern uitgedragen met: • het streven naar goede en betrouwbare dienstverlening en • efficiënt objectenbeheer. Belastingsamenw erking gemeenten en hoogheemraadsc hap Utrecht (BghU) Lid AB Lokaal: De BghU behartigt namens de gemeente Houten haar belangen op het gebied van de heffing en invordering van belastingen, de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken en basisadministraties en basisregistraties. Algemene dekkings- middelen n.v.t. Verbonden partij Bestuurlijk belang Belang (maatschappelijk, regionaal en lokaal) Programma Risico’s Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse gemeenten AvA Maatschappelijk: BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Algemene dekkings- middelen De kapitaalpositie van BNG Bank bleef in het verslagjaar onveranderd sterk. De Common Equity Tier 1-ratio Begroting 2027 120 Alleen overheden, namelijk het Rijk (50%), gemeenten, waterschappen en provincie mogen aandeelhouder zijn van de BNG. Hierdoor kan toezicht gehouden worden op optimale belangenbehartiging voor deze overheden.
Regionaal: Het aanbieden van financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering en elektronisch bankieren voor overheden en instellingen met een maatschappelijk belang, tegen zo laag mogelijke kosten. Lokaal: Het kunnen bankieren en het kunnen aantrekken van kredietfaciliteiten tegen gunstige condities. en de Tier 1-ratio bedroegen per einde 2025 respectievelijk 42% en 44%, substantieel boven de door de ECB gestelde kapitaalvereisten. Maatschappelijk: Vitens is een (drink)waterbedrijf dat medeverantwoordelijkheid is voor de gezondheid (door veilig en betrouwbaar drinkwater) en een duurzame samenleving, met zorg voor de bescherming van natuur en milieu. Regionaal: Regionaal is het belang van samenwerking gelegen in een goede drinkwatervoorziening tegen een betaalbare prijs voor de inwoners van alle deelnemende gemeenten en provincies. Vitens NV AvA Lokaal: Het lokale belang is gelegen in een goede drinkwatervoorziening tegen een betaalbare prijs voor de inwoners van Houten. Daarnaast heeft Houten als aandeelhouder financieel belang, in de vorm van dividend.
Werken en ondernemen Groene en gezonde leefomgeving De belangrijkste risico’s voor Vitens de komende jaren omvatten capaciteitstekorten ('watercongestie') rond 2030, aanhoudende druk op de waterkwaliteit door vervuiling (zoals PFAS en medicijnresten), en de enorme uitdagingen - door personeelstekorten en ruimtegebrek onder de grond - om het verouderde leidingnet uit te breiden. Om de risico’s voor de drinkwatervoorziening te beperken, voert Vitens een actieve strategie uit die gericht is op bronbescherming, gedragsverandering, technische innovatie en politieke lobby. De gevolgen van deze operationele en klimaatrisico's voor de gemeente Houten als aandeelhouders van Vitens bevinden zich op financieel (dividend, waterprijs), maatschappelijk (woningbouwstagnatie) en bestuurlijk vlak (versnelde vergunningverlening). Maatschappelijk: Stedin is netbeheerder in het grootste deel van Zuid-Holland en de provincies Utrecht en Zeeland: een overwegend stedelijke en industriële regio. Zij zorgen ervoor dat ruim 2,3 miljoen huishoudens en zakelijke klanten over energie beschikken om te wonen, werken en ondernemen. Zo wordt de komende jaren het netwerk uitgebreid zodat meer dan 100 windmolens kunnen draaien, verstevigen ze het elektriciteitsnet met meer dan 1.300 kilometer kabels en bouwen ze 500 elektriciteitsstations.
Allemaal om de energietransitie, de extra woningbouw en bedrijvigheid in ons gebied mogelijk maken. Regionaal: Regionaal is het belang van samenwerking gelegen in een goede energievoorziening tegen een betaalbare prijs voor de inwoners van alle deelnemende gemeenten en provincies. Stedin Groep AvA Lokaal: Het lokale belang is gelegen in een goede energievoorziening tegen een betaalbare prijs voor de inwoners van Houten. Belangrijk element daarbij is leveringszekerheid: burgers en bedrijven moeten verzekerd zijn van een betrouwbare energievoorziening om de maatschappelijke en economische continuïteit en stabiliteit te borgen. Daarnaast heeft Houten als aandeelhouder financieel belang in de vorm aandelen t.w.v. 1 miljoen waartegenover een jaarlijkse dividenduitkering staat. Groene en gezonde leefomgeving De twee grootste risico's betreffen 1. onvoldoende flexibel vermogen beschikbaar t.b.v. capaciteitsmanagement en 2. toename van capaciteitsknelpunten in het net. Verbonden | Bestuurlijk | Belang (maatschappelijk, regionaal en lokaal) | Programma | Risico’s partij | belang Overige verbonden partijen MRU West | Maatschappelijk: MRU West is een netwerkorganisatie waarin | Samen leven | Houten levert voor het 16 gemeenten in de regio Utrecht samenwerken op | Groene en | bestuursconvenant maatschappelijke thema’s en uitdagingen.
Deze thema’s zijn | gezonde | Samenwerking en het mobiliteit, economie, wonen, gezondheid, groen en landschap | leefomgeving | mobiliteitsconvenant een en duurzaamheid. De MRU West-gemeenten willen de goede | Werken en | structurele bijdrage per perspectieven van de regio Utrecht als ontmoetingsplek voor | ondernemen | inwoner, die jaarlijks wordt gezond stedelijk leven koesteren, versterken en benutten. | geïndexeerd en aangepast Zij werken daarom op vrijwillige basis samen in MRU West- | aan het aantal inwoners. Dit verband door gemeenschappelijke onderwerpen en belangen | geldt ook voor de bijdrage te verkennen en op basis hiervan gemeenschappelijke ambities | aan voor de realisatie van te formuleren en activiteiten te ondernemen. | het IRP. Relevante maatschappelijke ontwikkelingen en uitdagingen | Dit gebeurt op basis van een De MRU West-gemeenten willen de groei van de regio op een | mix percentage van 70% gezonde, duurzame en slimme wijze faciliteren. De druk op de | loonindex en 30% prijsindex. regio op het gebied van wonen, werken, energie en landschap | Voor 2027 wordt deze neemt toe. Dat is bijvoorbeeld te zien aan de stijgende vraag | indexatie geraamd op 3,1%. naar betaalbare woningen en het bereikbaar houden van de | Op basis van het aantal regio.
Binnen de gebiedsalliantie Kromme Rijn wordt de | inwoners op 1 januari 2026 samenhang op deze onderwerpen uitgewerkt met de | (50.952) heeft Houten de gemeenten Bunnik en Wijk bij Duurstede. | volgende bijdragen: Regionaal: Gemeenten werken in MRU West-verband samen | € 75.692 voor het omdat de opgaven waar individuele gemeenten voor staan | bestuursconvenant vaak grensoverschrijdend zijn of efficiënter en effectiever | Samenwerking, € 20.643 samen opgepakt kunnen worden. Daarnaast trekken MRU | voor het West gemeenten gezamenlijk op richting provincie en Rijk. | mobiliteitsconvenant en € Lokaal: Houten is onlosmakelijk onderdeel van de stedelijke | 42.754 voor realisatie van regio Utrecht, als het gaat om wonen, werken en leven. | het IRP. Ook draagt Houten Daarom is het in het belang van Houten om in regionaal | bij aan deelname van de verband te werken aan een gezonde, slimme en groene regio. | MRU West aan de Provada: Dat gebeurt aan de volgende bestuurlijk overlegtafels: | € 7.880. • | Bestuurlijk overleg IRP | De bijdrage aan de RES U16 • | Gezonde woon- en leefomgeving | is € 7.948. • | Economische positionering | De totaalbijdrage aan MRU • | Klimaatneutrale regio | West: € 154.953.
• | Duurzame bereikbaarheid • | Groen en Landschap | Houten neemt ook deel aan • | Gebiedsalliantie Kromme Rijn | het convenant met de • | Gebiedsalliantie Zuidwest | EBU/ROM (Economic Board Utrecht / Utrechtse Enkele belangrijke overkoepelende onderwerpen op de | Ontwikkel Maatschappij). bestuurstafels: | Onze bijdrage is 1,00 euro • | Uitvoering van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) | per inwoner (bedrag in • | Uitvoering van de Regionale Energie Strategie (RES) | 2025) + jaarlijkse indexatie • | Woondeal | en komt voor 2027 op • | Regiopoorten | € 53.696. 5.5.2. Verbonden partijen in rekening en begroting x € 1.000 Verbonden partij | Jaar | Prognose | Eigen vermogen | Vreemd vermogen | Prognose financiële | financieel bijdrage | 1-jan | 31-dec | 1-jan | 31-dec | resultaat Gemeenschappelijke regelingen GGD Regio Utrecht (GGDrU) | 2027 | € 2.728 | € 4.521 | € 4.619 | € 30.035 | € 28.765 | € 98 Afvalverwijdering Utrecht (AVU) | 2027 | € 1.541 | € - | € - | € 20.791 | € 17.800 | € - Recreatieschap Stichtse Groenlanden | 2026 | € - | € 5 | € 6 | € 3 | € 3 | € - Veiligheidsregio Utrecht (VRU) | 2027 | € 3.399 | € 31.876 | € 31.744 | € 74.659 | € 94.002 | € 2.236 Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) | 2027 | € 19.086 | € - | € - | € 4.671 | € 2.470 | € - Regionaal Archief Zuid Utrecht (RAZU) | 2027 | € 403 | € 123 | € 87 | € 795 | € 679 | € -28 Omgevingsdienst Utrecht (ODU) |
2027 | € 983 | € - | € 3.200 | € - | € 1.674 | €- Belastingsamenwerking gemeenten en | 2027 | € 740 | € 2.398 | € 694 | € 7.373 | € 7.373 | € - hoogheemraadschap Utrecht (BghU) Begroting 2027 | 121 Begroting 2027 122 Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse Gemeenten (dividend)* € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b € n.n.b. € n.n.b. Vitens* € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. Stedin Groep* € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. € n.n.b. *Voor deze partijen hebben we geen informatie over de begroting tot onze beschikking. Begroting 2027 123 5.6 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Een financieel gezonde gemeente is in staat om maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities te realiseren en tegelijkertijd voldoende financiële veerkracht te behouden om onverwachte tegenvallers op te vangen. Het uitvoeren van gemeentelijke taken brengt risico’s en onzekerheden met zich mee. Deze zijn niet altijd te voorkomen, maar kunnen wel invloed hebben op beleidsdoelen, dienstverlening en de financiële positie. Het is daarom van belang risico’s tijdig te onderkennen, te signaleren en waar mogelijk te beheersen. Tegelijkertijd moet de gemeente beschikken over voldoende weerstandscapaciteit om financiële gevolgen van risico’s op te kunnen vangen. Deze weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbare deel van de algemene reserve.
In voorbereiding op de begroting 2027 hebben we het risicobeeld geactualiseerd. Daarbij is breder gekeken naar onzekerheden die invloed kunnen hebben op gemeentelijke doelen, uitvoering of financiële positie. Een deel van deze risico’s is voldoende concreet om financieel te vertalen en mee te nemen in de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Daarnaast zijn bredere onzekerheden en aandachtspunten in beeld gebracht. Deze onderwerpen zijn op dit moment niet financieel vertaald, omdat zij nu niet als afzonderlijk financieel risico worden beoordeeld of omdat de financiële impact nog onvoldoende concreet is. Zij maken daarom geen onderdeel uit van de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Deze onderwerpen volgen we en betrekken we bij de verdere ontwikkeling van het risicomanagement. Hiermee ontstaat een basis om bij toekomstige actualisaties steeds beter te beoordelen welke onzekerheden financieel relevant zijn en welke vooral via sturing, monitoring of beheersmaatregelen aandacht vragen. De gekwantificeerde risico’s hebben onder meer betrekking op het sociaal domein, klimaatimpact op beheer en onderhoud, ontwikkeling van het gemeentefonds, inflatie en rente, verbonden partijen, cyberveiligheid, personele inzetbaarheid en continuïteit van dienstverlening.
Op basis van de huidige inzichten kwalificeren we het weerstandsvermogen van de gemeente Houten als uitstekend. De ratio weerstandsvermogen van de gemeente was per 31 december 2026 10,7. Met de actualisatie bij de begroting 2027 komt de ratio uit op 17,9. Dit laat zien dat we in staat zijn financiële tegenvallers en onzekerheden op te vangen zonder dat dit direct ten koste hoeft te gaan van het realiseren van beleidsdoelen. Wel neemt de financiële onzekerheid de komende jaren toe. Dit hangt samen met majeure opgaven, investeringen en onderhoud, gebiedsontwikkelingen, nieuwe ambities, krapte op de arbeidsmarkt en onzekerheid over toekomstige rijksmiddelen. Het blijft daarom van belang om financiële ontwikkelingen, risico’s en beschikbare weerstandscapaciteit blijvend te monitoren. In de tweede helft van 2026 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen geactualiseerd. Daarbij werken we de methodiek, rollen en werkwijze verder uit. Hiermee sluiten we aan op de stap die nu is gezet: risico’s scherper in beeld brengen, financieel vertalen waar dat passend is en onzekerheden blijven volgen waar financiële vertaling nog niet aan de orde is. Hierna gaan we in op de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Daarna lichten we de belangrijkste risico’s toe die de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit bepalen.
Tot slot presenteren we de financiële kengetallen, die gezamenlijk inzicht geven in de financiële positie van de gemeente Houten. 5.6.1. Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten af te dekken. Voor de berekening van de ratio van de weerstandscapaciteit gaan we uit van de vrije algemene reserve als direct aanwezige (beschikbare) weerstandscapaciteit (zoals vastgesteld in de nota risicobeheersing). De belangrijkste functie van de algemene reserve is het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers. Deze is per definitie niet geoormerkt of bestemd. Tabel 1. Beschikbare weerstandscapaciteit Bedragen x € 1.000 31-12-2025 | 2026 | 2027 Beschikbare weerstandscapaciteit Werkelijk | Prognose | Prognose Vrij deel algemene reserve stand 1-1 | 12.850 | 38.775 Geprognosticeerde toevoeging | 12.850 | 30.448 | 0 Geprognosticeerde onttrekking | 4.523 | 1.555 Stelpost onvoorzien | 0 | 0 Vrij deel algemene reserve | 12.850 | 38.775 | 37.220 Het vrij besteedbare deel van de algemene reserve bedraagt naar verwachting eind januari 2027 € 37,220 miljoen. De omvang van de stelpost onvoorzien hebben we in de afgelopen jaren begroot op basis van € 1,25 per inwoner.
De komende jaren is er vanuit het bezuinigingsperspectief bepaald deze stelpost niet in te vullen. In het geval van een onvoorziene situatie, waar acuut middelen voor nodig zijn, wordt elders in de begroting dekking gezocht. Benodigde weerstandscapaciteit Om de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen inventariseren we de risico’s die we lopen bij het behalen van de beleidsdoelen. Voor deze risicoanalyse benoemen we de kenmerken van het risico. Deze kenmerken bestaan uit 1) de kans dat een gebeurtenis optreedt en 2) het effect dat de gebeurtenis met zich meebrengt. Door het toekennen van waarden aan de kansen en gevolgen berekenen we een risicoscore. Hiermee is het mogelijk deze op het juiste niveau te beheersen en de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen. Dit krijgt binnen de organisatie vorm door een proces van risicomanagement. Hiervoor verwachten we een proactieve houding in de organisatie voor het signaleren, herkennen en beheersen van risico’s en kansen. Dit doen we door een periodieke screening op risico’s, het treffen van beheersmaatregelen en het periodiek agenderen en bespreken van risico’s en kansen. Tenslotte evalueren we de uitkomst en beoordelen we de financiële positie aan de hand van de ratio weerstandsvermogen en de kengetallen. De inventarisatie van de risico’s en de kwantificering bedraagt naar de stand begroting 2027 2,1 mln.
Een specificatie hiervan is opgenomen in een afzonderlijke bijlage Kwalitatieve risico's. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen beoordelen we aan de hand van de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt de ratio weerstandsvermogen genoemd. De ratio gebaseerd op de actuele informatie bij deze begroting komt uit op: ratio weerstandsvermogen = | beschikbare weerstandscapaciteit | = | € 37.220.000 | = 17,9 kwantificering van de risico's 2027 | € 2.072.000 Begroting 2027 | 124 Begroting 2027 125 Ratio weerstandsvermogen De verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s wordt het weerstandsvermogen genoemd. Deze verhouding geeft een beeld van de weerbaarheid van het opvangen van tegenvallers. Dit wordt uitgedrukt in de ratio weerstandsvermogen. Een toereikend weerstandsvermogen voorkomt dat iedere financiële tegenvaller direct een bezuiniging vraagt of ten koste gaat van bestaande taken. Incidenteel kunnen deze financiële tegenvallers worden gedekt uit het weerstandsvermogen. Als er sprake is van structurele financiële tegenvallers zijn hier uiteraard op langere termijn maatregelen voor nodig om (indien nodig) de begroting structureel en reëel in evenwicht te laten zijn. De omvang van de ratio is volgens de gestelde normen uit de nota risicomanagement te kwalificeren als "Uitstekend".
De ratio weerstandsvermogen van de gemeente was per 31 december 2026 10,7, met de actualisatie bij de begroting 2027 komt de ratio uit op 17,9. 5.6.2. Risicoprofiel De uitvoering van gemeentelijk beleid brengt risico’s en onzekerheden met zich mee, zowel financieel als organisatorisch. Binnen het risicoprofiel onderscheiden we risico’s die financieel zijn ingeschat en zijn meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen, en bredere risico’s en aandachtspunten die richting geven aan monitoring, beheersing of beleidsbijsturing. Niet elk risico laat zich op dit moment betrouwbaar financieel vertalen, maar kan wel relevant zijn voor de realisatie van doelen, de continuïteit van dienstverlening of de ontwikkeling van beleid. Uit het risicoprofiel blijkt dat de grootste financiële onzekerheden vooral samenhangen met het sociaal domein en het beheer van de fysieke leefomgeving. De kostenontwikkeling binnen Jeugd en Wmo blijft het grootste afzonderlijke risico. Daarnaast hebben we risico’s rond de klimaatimpact op wegen en instabiele oevers nadrukkelijker financieel zichtbaar gemaakt. Ook verbonden partijen, digitale veiligheid, ontwikkeling van het gemeentefonds en bestuurlijke/organisatorische onzekerheden blijven aandacht vragen. Naast de financieel gekwantificeerde risico’s hebben we bredere risico’s en aandachtspunten geïnventariseerd.
Binnen de fysieke leefomgeving gaat het bijvoorbeeld om riolering, klimaatadaptatie, areaaluitbreiding en grote fysieke projecten. Deze onderwerpen kunnen gevolgen hebben voor beheer, onderhoud, investeringsplanning en uitvoeringscapaciteit. Binnen ruimtelijke ontwikkeling spelen onzekerheden rond planontwikkeling, woningbouw, grondexploitaties, subsidies en cofinanciering, netcongestie en stikstof. Deze kunnen invloed hebben op de haalbaarheid, planning en financiële opzet van projecten. Ook binnen bedrijfsvoering en algemene middelen zijn aandachtspunten zichtbaar, zoals uitvoeringscapaciteit, arbeidsmarktkrapte, OZB-grondslagen, ombuigingsmaatregelen en evenementenbeleid. Deze onderwerpen zijn op dit moment niet als afzonderlijk financieel risico meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen, maar vragen wel aandacht in monitoring, sturing en verdere beleidsuitwerking. Deze geïnventariseerde aandachtspunten volgen we binnen de reguliere sturing en P&C-cyclus en betrekken we bij de actualisatie van de nota risicomanagement en weerstandsvermogen. Hiermee ontstaat een basis om bij toekomstige actualisaties steeds beter te beoordelen welke onzekerheden financieel relevant zijn en welke vooral via beleid, monitoring of beheersmaatregelen aandacht vragen. 5.6.3.