1. Begroting 2027
Tekst van het document
- Uitvoering subsidieregeling windpark We coördineren en financieren de subsidieregeling voor het windpark, overeenkomstig het fondsreglement en het raadsbesluit uit 2019. • Aanpak netcongestie - We zijn proactief in de samenwerking met netbeheerders en regionale partners om woningbouwambities mogelijk te maken en de leveringszekerheid van energie in Houten te waarborgen. - We streven ernaar om voor zoveel mogelijk woningbouwprojecten zekerheid te bieden over een elektriciteitsaansluiting en zetten in op snelle procedures. - Houten draagt bij aan het verminderen van netcongestie en het versterken van de leveringszekerheid door te zoeken naar slimme energieoplossingen, zoals e-hubs, en tijdelijke oplossingen zoals noodstroomvoorzieningen en flextenders (mogelijk voor netbeheerders om tijdelijk regelbaar vermogen in te kopen). - We maken nieuwe afspraken met Stedin om de voortgang van de plaatsing van transformatorhuisjes te behouden en inwoners daarbij op een zorgvuldige manier te betrekken. • Verduurzamen gemeentelijke organisatie We vergroten kennis en bewustwording, zodat klimaatneutraal denken en doen steeds meer onderdeel wordt van het DNA van de gemeente.
Indicatoren Realisatie | Raming Omschrijving | Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Output indicatoren Aantal zonnepanelen op grote daken | Analyse | 60.906 | 75.228 | 77.623 | x | 80.000 (systemen > 15 kWp) | zonnepanelen RES U16 Percentage duurzame energie ten | Klimaatmonitor | 15,6 | x | x | x | 26 opzichte van totale energieverbruik | RWS (doel = 100%) | (samengesteld uit verschillende indicatoren) BBV indicatoren Hernieuwbare elektriciteit in % | RWS | 47 | 54,1 | x | 80% | x Begroting 2027 | 65 Begroting 2027 66 4.4.4 Leefbaar buitengebied Houten heeft een prachtig buitengebied met belangrijke economische, natuurlijke en landschappelijke waarden en levendige dorpen met een eigen karakter. Het buitengebied is daarmee complementair aan de kern Houten. Houten streeft naar een aantrekkelijk, vitaal en toekomstbestendig buitengebied waarin agrarisch gebruik, landschap en natuur centraal staan. Het landschap en de natuur vormen een belangrijke basis voor toerisme en recreatie in Houten en de regio. Door de versterking van recreatiemogelijkheden en de ontsluiting van terreinen, routes en initiatieven zorgen we voor een aantrekkelijk en beleefbaar buitengebied. Hierbij werken we samen met de agrarische sector, die een belangrijke rol speelt in het beheer en onderhoud van het landschap. Hierbij staat de balans tussen recreatie en leefbaarheid centraal.
Inwoners en ondernemers worden actief betrokken om de leefbaarheid van het buitengebied in stand te houden. Ambitie A: Vitaal en aantrekkelijk buitengebied Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoering van de Agenda Buitengebied We stellen een uitvoeringsplan voor de Agenda Buitengebied op. Dit plan vertaalt de in 2024 vastgestelde ambities en opgaven voor het buitengebied naar een concreet en gedragen plan met prioriteiten, fasering, rollen, middelen en afspraken over uitvoering. Hiermee maken we inzichtelijk welke acties prioriteit krijgen, welke partijen waarvoor aan zet zijn en hoe we de samenwerking organiseren. • Realiseren van woningen In 2027 werken we verder aan het realiseren van woningen, waaronder twee grote woningbouwprojecten in het buitengebied. Kerkzicht ’t Goy is in een (ver)gevorderd stadium, voor de Grote Driehoek werken we verder aan de voorbereiding van de plannen. Deze projecten dragen ook bij aan de leefbaarheid van de dorpen. • Ontwikkeling van het Kromme Rijn Linie Landschap We werken verder aan de planvorming voor de twee Houtense gebieden binnen het Kromme Rijn Linie Landschap: Laagraven en Fortenpark-Nieuw Wulven. In deze gebieden werken we aan het vergroten en verbeteren van het groene en recreatieve karakter, in samenhang met het erfgoed van onder andere de Hollandse Waterlinies.
• Visie en projecten Laaggraven Voor Laagraven stellen we, in kader van het Kromme Rijn Linie Landschap, een gebiedsvisie op. Dit doen we in samenwerking met de regio en inwoners. Wanneer hiervoor subsidie beschikbaar komt, voeren we enkele kortetermijnprojecten uit waarmee recreatiemogelijkheden in Laagraven worden uitgebreid. • Recreatie en ondernemerschap versterken Recreatie wordt steeds belangrijker voor de Houtens inwoners en ondernemers. Daarom promoten we het Kromme Rijngebied. Ook helpen we ondernemers op het Eiland van Schalkwijk om daar meer recreanten aan te trekken en om de verschillende recreatiebedrijven te kunnen blijven beheren. Hierbij werken wij ook samen met de Ondernemersverenigingen. • Behouden en versterken landschappelijke waarden We werken samen met verschillende partijen aan het behouden en versterken van de landschappelijke waarden in het Houtense buitengebied. • Toekomstbestendig recreatiebeheer Binnen het Recreatieschap Stichtse Groenlanden werken we de Toekomstvisie verder uit. Daarbij brengen we prioriteiten aan in het beheer en onderhoud van de verschillende recreatieterreinen die het Recreatieschap beheert. Zo blijft de financiële positie van het Recreatieschap gezond. • Volgen van het Utrechts Programma Landelijk Gebied We volgen actief de ontwikkelingen binnen het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), waarvan de provincie trekker is.
Waar mogelijk benutten we provinciale subsidies bij onze eigen projecten op dit gebied. Het UPLG raakt onze inwoners en vooral agrariërs en fruittelers in het buitengebied. Vanuit onze rol willen wij opkomen voor hun belangen. Indicatoren Het hoofdstuk bevat ambities, activiteiten en doelen waarvan de bedragen kwalitatief van aard zijn. Om deze reden is er gekozen om geen kwantitatieve indicatoren weer te geven. 4.4.5 Financiën Wat gaat het kosten? In de budgetten voor een schone en veilige leefomgeving zijn geen grote wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de begroting voor 2026. Wel is in 2026 gebleken dat een aantal doorgevoerde bezuinigingen niet het financiële resultaat opleveren dat ervan verwacht werd. Hiervoor zullen aanvullende inhoudelijke keuzes, bestuurlijk worden voorgelegd. Voor het inzaaien van boomspiegels hebben we een investering nodig van ongeveer € 25.000. Naast het vergroten van de biodiversiteit is het doel ook om de kosten van uitvoering van onderhoud hiermee te verminderen. Het vergroten van de biodiversiteit op bedrijventerreinen zal worden bekostigd vanuit het biodiversiteitsbudget. Het zou een mooie bijvangst zijn als de bedrijven, die op dit bedrijventerrein gevestigd zijn, ook een bijdrage kunnen doen. Het planten van extra bomen wordt voor vanuit subsidie bekostigd (ongeveer 20 bomen).
Om te voldoen aan de ambities van doelmatig beheer van water, riolering en grondwater voor een gezonde en klimaatrobuuste leefomgeving is het belangrijk dat het regulier onderhoud en vervanging van water en riolering op orde is. Dit wordt bekostigd vanuit het WRP (rioolheffing). Om verdere ambities op klimaatadaptatie te halen kijken we naar mogelijkheden qua subsidies. Voor het ontstenen en vergroenen is budget vrijgemaakt. Het huidige 20-jarig contract met de leverancier voor de vervanging voor led-armaturen knelt financieel gezien. Eventuele keuzes die een financieel effect hebben worden bestuurlijk voorgelegd. Vanuit de perspectiefnota is extra budget voor 2026/2027 beschikbaar gesteld voor participatie en zelfbeheer in de openbare ruimte. Hiermee kunnen grotere initiatieven boven € 5.000 op buurtniveau in behandeling worden genomen.
x € 1.000 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 3.398 | -395 | -3.793 | -2.126 | -2.117 | -2.117 Energie | 467 | 0 | -467 | -467 | -467 | -467 Openbare ruimte | 18.476 | 14.606 | -3.870 | -3.841 | -3.827 | -3.784 Programmabrede kosten | 105 | 0 | -105 | -105 | -93 | -93 Totaal Groene en gezonde | 22.446 | 14.211 | -8.235 | -6.539 | -6.504 | -6.461 leefomgeving Verschillenanalyse Verschillenanalyse | PPN | BG | Mutatie | PPN | BG | Mutatie Hoofdstuk | 2027 | 2027 | Lasten | 2027 | 2027 | Baten Lasten | Lasten | Baten | Baten Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) | 3.355 | 3.398 | -43 | -331 | -395 | -65 Energie | 467 | 467 | 0 | 0 | 0 | 0 Openbare ruimte | 16.515 | 18.476 | -1.961 | 12.380 | 14.606 | 2.226 Programmabrede kosten | 131 | 105 | 26 | 105 | 0 | -105 Totaal Groene en gezonde leefomgeving | 20.468 | 22.446 | -1.978 | 12.154 | 14.211 | 2.057 Begroting 2027 | 67 Mutaties groter dan € 150.000 Indexatie (€ 288K voordelig) Conform de begrotingsrichtlijnen (onderdeel van de Perspectiefnota 2027) hebben we de loon- en prijsindexatie 2027 verwerkt in de begroting. Dat betekent een voordeel van € 288.000 op het programma Groene en gezonde leefomgeving, door onder andere de indexatie van afval- en riooltarieven.
Actualisatie mutaties reserves (€ 112K nadelig) De raad heeft in juli 2026 het nieuwe reservebeleid vastgesteld. Op grond van dit nieuwe beleid zijn reservemutaties anders over de programma's verdeeld en mutaties bijgesteld. Ook is besloten om onttrekkingen uit de beklemde reserve om te zetten naar de algemene reserve. Voor dit programma is dat een nadeel van € 112.000. Overgang afvalinzameling (per saldo geen resultaateffect) Per 1 januari gaat Houten over naar een nieuwe afvalinzamelaar, RMN. De overgang zorgt voor een toename in zowel de lasten als baten op taakveld afval. Vanwege het gesloten systeem van afval is het saldo 0, maar nemen de baten en lasten beide toe met € 1.912.000.
Bezuinigingsopgave Bedragen x €1.000 Bezuinigingsopgave | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Openbare ruimte | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo S.8 Diverse kleine budgetten | -10 | -10 | -10 | -10 | -10 R.1 Scherper begroten onderhoudsbudgetten | -25 | -25 | -25 | -25 | -25 R.2 Bijdrage dienstverlening en gebruik Openbare Ruimte | -33 | -33 | -33 | -33 | -33 R.7 Grasmaaien in eigen beheer | -40 | -40 | -40 | -40 | -40 R.8 Verlagen kwaliteitsniveau straatreiniging | - | -120 | -120 | -120 | -120 R.9 Versoberen onderhoud gras en bermen | -200 | -200 | -200 | -200 | -200 R.11 Anders organiseren boomveiligheid | -20 | -20 | -20 | -20 | -20 R.12 Alleen hoognodig onderhoud straatmeubilair | -25 | -25 | -25 | -25 | -25 R.13 Versoberen onderhoud kunstobjecten | -20 | -20 | -20 | -20 | -20 R.14 Onderhoud bomen met bijzondere waarde | -17 | -17 | -17 | -17 | -17 R.15 Anders omgaan met plaagdierbestrijding | -25 | -25 | -25 | -25 | -25 Totaal | -415 | -535 | -535 | -535 | -535 Maatregel | Korte toelichting S.8 Diverse kleine | Dit is een verzameling van kleinere posten die geraamd zijn, zonder gevolgen voor budgetten | de inwoners. R.1 Scherper begroten | We halen de laatste ‘lucht’ uit diverse onderhoudsbudgetten door nog scherper te onderhoudsbudgetten | begroten. R.2 Bijdrage dienstverlening | Na 2015 zijn wij verantwoordelijk voor de speeltoestellen.
Dat is gedaan zodat het en gebruik Openbare | plein na sluitingstijd van de school openbaar blijft en de toestellen door Begroting 2027 | 68 Begroting 2027 69 Maatregel Korte toelichting Ruimte buurtkinderen kunnen worden gebruikt. In gesprek met schoolbesturen willen we aangeven dat deze situatie door de nieuwe financiële situatie niet meer haalbaar is. Voor extra inkomsten kunnen de scholen een gebruikersvergoeding krijgen. Voor graafwerkzaamheden, zoals het aanleggen van kabels, vragen wij een kostendekkende degeneratievergoeding. R.7 Grasmaaien in eigen beheer Maaien van gras is uitbesteed aan een marktpartij. Door dit in eigen werkprocessen op te nemen, kan het goedkoper georganiseerd worden. R.8 Verlagen kwaliteitsniveau straatreiniging Verlaging van het budget maakt een C-niveau haalbaar, met B-niveau in centra en op begraafplaatsen. Budget wordt gebruikt voor gerichte uitvoering ongewenste vegetatiebeheer. Overzicht en monitoring blijven mogelijk. Prioriteiten kunnen worden gesteld en locaties intensiever aangepakt. R.9 Versoberen onderhoud gras en bermen Ruw gras langs buitenwegen wordt minder vaak gemaaid: Rondweg 1x per 2 jaar (nu: elk jaar), overige buitenwegen 1x per jaar (nu: 2x per jaar). Dit bespaart €100.000. Zichthoeken blijven voorlopig 4x per jaar maaien voor verkeersveiligheid.
R.11 Anders organiseren boomveiligheid Boomveiligheid wordt volledig door externe partijen verzorgd. Door werk anders te organiseren, kan de eigen buitendienst boomveiligheid oppakken. Hiermee worden kosten bespaard. R.12 Alleen hoognodig onderhoud straatmeubilair Onderhoud aan bankjes en prullenbakken alleen bij gevaarlijke situaties. Budget is alleen voor calamiteiten. R.13 Versoberen onderhoud kunstobjecten Alleen het hoogstnoodzakelijke onderhoud wordt uitgevoerd met oog op veiligheid. Kunstobjecten worden niet vanzelfsprekend vervangen. R.14 Onderhoud bomen met bijzondere waarde Stoppen met financiële ondersteuning van beheer van bomen met bijzondere waarde op particulier terrein, ook als terrein openbaar toegankelijk is. R.15 Anders omgaan met plaagdierbestrijding Curatieve bestrijding eikenprocessierups en preventieve inzet van lieveheersbeestjes wordt gestopt. Bij veel overlast eiken vervangen door andere soorten. Inwoners kunnen zelf maatregelen nemen, bijvoorbeeld mezenkastjes ophangen.
Reserves Bedragen x €1.000 Mutaties reserves 2027 2028 2029 2030 Dotaties aan reserves, totaal 6 6 6 6 Algemene reserve BR Overlopende posten BR Riolering efficiencyoverschot 6 6 6 6 BR Windfonds Goyerbrug BR Klimaat Onttrekkingen uit reserves, totaal - - - - Algemene reserve BR Overlopende posten BR Riolering efficiencyoverschot BR Windfonds Goyerbrug BR Klimaat Begroting 2027 70 4.5 Voor en met inwoners Inwoners verwachten tegenwoordig meer van een gemeente dan alleen het uitvoeren van wettelijke taken. Uit onderzoek naar publieke dienstverlening blijkt dat zij vooral behoefte hebben aan een gemeente die toegankelijk, betrouwbaar, duidelijk en betrokken is. Zij willen niet alleen goed geholpen worden, maar ook gehoord en serieus genomen worden. Dit vraagt van ons dat wij toewerken naar een responsieve gemeente: een gemeente die doet wat zij zegt, luistert naar inwoners, openstaat voor wat zij nodig hebben en hun problemen serieus neemt. Een responsieve gemeente staat naast de inwoner en speelt zo flexibel mogelijk in op wat er speelt. 'Dichtbij inwoners' luidt niet voor niets het motto van het college 2026-2030. Het streven naar een responsieve gemeente raakt alle diensten en producten. In dit hoofdstuk beschrijven we wat dit betekent voor dienstverlening en participatie. Juist op deze terreinen is een goede relatie met de Houtense inwoners van cruciaal belang.
Dienstverlening Dienstverlening is het visitekaartje van onze gemeente. Voor veel inwoners is het contact met de gemeente hun belangrijkste ervaring met de overheid. Of het nu gaat om aanvragen van een paspoort of rijbewijs, een melding, een vergunning of een vraag over de leefomgeving: inwoners verwachten een gemeente die goed bereikbaar is en snel en duidelijk communiceert. Goede dienstverlening en communicatie draagt bij aan vertrouwen in de gemeente, vergroot de tevredenheid van inwoners en helpt mensen om zelfstandig hun zaken te regelen. Tegelijkertijd biedt ieder contactmoment de kans om signalen uit de samenleving op te halen, behoeften beter te begrijpen en samen te werken aan passende oplossingen. Dienstverlening is daarom meer dan het efficiënt uitvoeren van processen; het is ook een belangrijke manier waarop wij invulling geven aan onze responsieve rol. Participatie In Houten zien wij participatie als een cruciaal onderdeel van goed bestuur. Wij geloven in de kracht van onze inwoners. Hun ideeën, creativiteit, expertise en energie zijn onmisbaar om Houten mooier en beter te maken. Omdat we als gemeente dichtbij onze inwoners willen staan, is het vanzelfsprekend dat zij al in een vroeg stadium worden uitgenodigd om mee te denken, mee te praten en mee te doen. In de afgelopen jaren heeft de gemeente al veel geïnvesteerd in participatie.
Op veel domeinen worden inwoners betrokken bij de plannen en het beleid. In de komende collegeperiode wil de coalitie een nieuwe invulling geven aan participatie van inwoners. De participatievisie ‘Samen maken we Houten’ die in maart 2026 door de raad is vastgesteld, vormt hiervoor een stevige basis. Onze opgaven Binnen dit programma staan inwonersparticipatie en dienstverlening centraal. Deze twee pijlers versterken elkaar. Inwoners die verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving hebben een betrouwbare en toegankelijke gemeente nodig die ondersteunt waar dat nodig is. En een gemeente die inzet op goede dienstverlening kan niet zonder inwoners die actief meedenken en meedoen. Om deze opgaven te realiseren, is het programma onderverdeeld in twee hoofdstukken die nauw met elkaar verbonden zijn: • Inwonersparticipatie: het versterken van betrokkenheid, eigenaarschap en samenwerking tussen inwoners, organisaties en gemeente. Begroting 2027 71 • Dienstverlening: een gemeente die er is voor haar inwoners en ondernemers; betrouwbaar, transparant en toegankelijk, met ruimte voor maatwerk en oog voor zowel de digitale als de persoonlijke route. Beleidskaders Toekomstvisie Houten 2025 Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie 'Samen maken wij Houten' visie op participatie 2026-2030 Overzicht verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen voor dit programma.
Begroting 2027 72 4.5.1 Dienstverlening We willen toewerken naar een responsieve overheid die er echt is voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We denken mee, luisteren goed en hebben een open houding. Daarbij gaan we minder uit van belemmering en kijken we vaker vanuit de vraag: hoe kan het wél. We blijven in contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties die vragen hebben en proberen wachttijden zo kort mogelijk te houden. De laatste Monitor Sociale Kracht, uitgevoerd in 2025, laat zien dat inwoners overwegend tevreden zijn over het contact met de gemeente en de geboden dienstverlening. Zo vond ongeveer acht op de tien inwoners het gemakkelijk om een aanvraag in te dienen of verzoek voor te leggen (81%), kreeg 80% uiteindelijk wat zij nodig had (80%) en vond 77% dat de afhandeling binnen een redelijke termijn plaatsvond. Twee derde voelde zich voldoende op de hoogte gehouden van de afhandeling (67%). Daarnaast vindt bijna twee derde van alle inwoners dat de gemeente duidelijke taal gebruikt (64%). Ook vindt 76% van de Houtenaren dat medewerkers verantwoordelijkheid nemen bij het oplossen van vragen, tegenover 66% landelijk. Daarentegen voelde maar 41% zich positief verrast door de geboden service, tegenover 45% landelijk. Op basis van deze resultaten wordt volgens de VNG-methode een score berekend voor hostmanship.
De score meet de klantgerichtheid van de dienstverlening, waarbij wordt gekeken naar hoe welkom inwoners zich voelen en in hoeverre er met hen wordt meegedacht. Voor Houten kwam deze score in 2025 uit op een 6,8, gelijk aan de score in 2023. Inwoners waarderen de gemeentelijke dienstverlening met een ruime voldoende (7,1). De digitale dienstverlening krijgt een 7,2. Beide scores liggen ongeveer een half punt hoger dan het landelijk gemiddelde. De Monitor Sociale Kracht is een waardevol meetinstrument, maar het onderzoek wordt maar eens per twee jaar uitgevoerd. Om een responsieve gemeente te kunnen zijn, willen we structureel inzicht krijgen in ervaringen van inwoners. Hierdoor kunnen we goed sturen op de kwaliteit van onze dienstverlening. Dit is belangrijk, want ondanks, de overwegend positieve waarderingen, laat de Monitor Sociale Kracht een lichte daling in klanttevredenheid zien. Er ligt dus druk op de kwaliteit van onze dienstverlening. En nieuwe wetgeving, zoals de wet Modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en het Besluit digitale toegankelijkheid overheid stelt bovendien hogere eisen aan digitale dienstverlening. In 2026 leveren we ook een vernieuwde visie op dienstverlening op. Daarmee zorgen we ervoor dat de dienstverlening weer een prominente plek binnen de organisatie krijgt.
De visie verbindt de pijlers dienstverlening, communicatie, informatie en participatie en krijgt vorm in een brede integrale aanpak over alle teams heen. De dienstverlening is momenteel namelijk nog te veel versnipperd. Het TIC, Burgerzaken, de webredactie en team Communicatie werken grotendeels naast elkaar en er ontbreekt centrale regie. Ook ontbreken actuele meetgegevens, klantcontacthistorie en structurele klant feedback, waardoor het lerend vermogen beperkt is. Daarnaast ontbreekt er op dit moment een beleidsadviseur dienstverlening die de organisatiebrede samenhang kan ontwikkelen en bewaken. Het gebrek aan regie en samenhang tussen de verschillende kanalen leidt nog te vaak tot onnodige frustraties bij inwoners en tot herhaalvragen via verschillende kanalen. Ambitie A: Toegankelijke en transparante dienstverlening De komende jaren staan in het teken van verder verbeteren van onze dienstverlening, met oog voor bereikbaarheid, klantvriendelijkheid en het efficiënt gebruik van middelen. We informeren inwoners tijdig over situaties die extra drukte veroorzaken en houden hen via een persoonlijke informatiepagina op de hoogte over de voortgang van hun aanvraag of verzoek. De balie blijft, naast een vaste avondopenstelling, vijf dagen per week open voor persoonlijk contact. Tegelijk passen we onze telefonische bereikbaarheid aan.
Ook in 2027 is het telefonisch informatiecentrum tijdens schoolvakanties uitsluitend in de ochtend geopend. Zo zetten we de beschikbare capaciteit in op momenten waarop de vraag het grootst is, zonder in te leveren op kwaliteit van het contact. Met deze keuzes zorgen we Begroting 2027 73 voor een goede balans tussen brede toegankelijkheid, doelmatige inzet van middelen en betrouwbare, transparante dienstverlening. Daarnaast blijven we investeren in een bereikbare en toegankelijke overheid. Digitale middelen maken het mogelijk om sneller, slimmer en gebruiksvriendelijker te werken. Moderne systemen en toegankelijke online diensten maken het voor inwoners eenvoudiger om hun zaken te regelen. Voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn, blijft persoonlijk contact beschikbaar. Medewerkers van het informatiecentrum werken met een dynamisch kennisplatform, zodat inwoners altijd kunnen rekenen op actuele en juiste informatie. Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen programma Slimme Dienstverlening We werken op basis van de visie op dienstverlening een programma uit. • Invoeren klantfeedbacksysteem Met het invoeren van een klantfeedbacksysteem kunnen inwoners eenvoudig feedback geven op hun contact met de gemeente, zodat we continu kunnen leren en verbeteren.
• Invoeren nieuw klantcontactsysteem Dit systeem ondersteunt de (online) dienstverlening, biedt beter inzicht in contactmomenten en maakt de status van aanvragen beter zichtbaar. • Verbeteren meldingenproces openbare ruimte We optimaliseren en vereenvoudigen het proces voor meldingen openbare ruimte (MOR), zodat meldingen sneller, overzichtelijker en efficiënter kunnen worden verwerkt en afgehandeld. • Verbeteren digitale toegankelijkheid We zorgen ervoor dat de websites en apps die de gemeente beheert en gebruikt voldoen aan de toegankelijkheidsnormen en voor iedereen goed bruikbaar zijn. • Verkennen van verbeteringen voor laaggeletterden We verkennen hoe we online kanalen en schriftelijke communicatie toegankelijker kunnen maken door begrijpelijke taal, overzichtelijke navigatie en waar mogelijk visuele ondersteuning. • Uitvoeren verbeterplan ‘Voor Elkaar!’ We blijven onze dienstverlening verbeteren door actief in gesprek te gaan met inwoners, te weten wat er speelt, te leren van feedback en medewerkers te trainen in goede dienstverlening. Ambitie B: Verminderen van regels Bij een responsieve overheid hoort het wegnemen van onnodige drempels. Minder regels betekent minder administratieve lasten en kortere wachttijden voor inwoners. Inwoners profiteren hiervan door snellere en begrijpelijke besluitvorming, meer maatwerk en meer efficiency.
Daarom streven we ernaar ieder jaar regels te schrappen waar dat mogelijk is. Wat gaan we ervoor doen? • We versimpelen regels daar waar het kan. • We stellen geen onnodige regels op. • Bij vaststelling van regelgeving letten we op begrijpelijkheid en de menselijke maat. • Bij de toepassing ervan werken we vanuit de bedoeling. Indicatoren Realisatie | Raming Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Outcome indicatoren Rapportcijfer digitale dienstverlening | Monitor Sociale | 7,3 | x | 7,2 | x | 7,4 Kracht Rapportcijfer directe dienstverlening | Monitor Sociale | 7,1 | x | 7,1 | x | 7,2 Kracht Rapportcijfer gastheerschap: in | Monitor Sociale | 6,8 | x | 6,8 | x | 7,0 hoeverre voelt de klant zich echt | Kracht welkom en goed geadviseerd/geholpen Output indicatoren Toegankelijkheid website Houten.nl, | Toegankelijk online | 89% (label | x | x | label A | x percentage van criteria waaraan wordt | B) voldaan Begroting 2027 | 74 Begroting 2027 75 4.5.2 Inwonersparticipatie De wens van de coalitie om de komende vier jaar een nieuwe invulling te geven aan participatie vraagt om een helder participatiebeleid. In maart 2026 stelde de raad 'Samen maken we Houten’ vast, onze visie op participatie. Deze visie vormt de basis voor beleid op participatie en beschrijft hoe de gemeente inwoners betrekt bij het maken van beleid en het nemen van besluiten.
In 2026 wordt dit beleid, mede op basis van best practices, verder ontwikkeld en geïmplementeerd. Daarbij is ook aandacht voor het trainen van ambtenaren en projectleiders in de participatiemethoden. Daarnaast werken wij aan een vernieuwde participatieverordening, die in het eerste kwartaal van 2027 gereed zal zijn. Bij de ontwikkeling van beide trajecten betrekken wij de raad zoveel mogelijk. Uit Monitor Sociale Kracht 2025 blijkt dat inwoners de participatie in Houten beoordelen met een ruime voldoende. De samenwerking tussen gemeente, inwoners en organisaties scoort met een 6,3 echter het laagst. Tegelijkertijd scoort Houten op alle vier de onderdelen van gemeentelijke dienstverlening hoger dan het landelijk gemiddelde. Het meest opvallende verschil is zichtbaar bij communicatie en voorlichting: waar Nederlandse gemeentes gemiddeld een 6,4 scoren, behaalt Houten een 6,9. Ambitie A: Versterken van Inwonersparticipatie Vanuit de transformatieopgave geven we een stevige impuls aan inwonersparticipatie. Binnen verschillende programma’s is hiervoor extra personele capaciteit ingezet. Deze formatie is ondergebracht bij andere programma’s, maar levert nadrukkelijk een bijdrage aan het versterken van inwonersparticipatie. Door inwoners vroeg en actief te betrekken bij de ontwikkeling en -uitvoering van beleid, geven zij mede vorm aan onze gemeente.
Dit vergroot de betrokkenheid bij de samenleving, versterkt het gevoel van samenhang en stimuleert inwoners om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leefomgeving. Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren ondersteuning bij inwonersinitiatieven door inzet van een opbouwmedewerker van vanHouten&co Voor een deel van onze inwoners is het nog steeds lastig om hun weg te vinden binnen de gemeentelijke organisatie. Zij weten niet altijd bij wie ze moeten zijn, omdat er per onderwerp verschillende contactpersonen zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor woon(zorg)initiatieven. We zien het ook bij kleinere ideeën voor de buurt of sociale activiteiten die saamhorigheid versterken. Een opbouwmedewerker versterkt de verbinding tussen inwoners, maatschappelijke partners en de gemeente. Door aanwezig te zijn in buurten en dorpen, signalen op te halen en bewonersinitiatieven te ondersteunen, draagt de opbouwmedewerker bij aan sterke gemeenschappen, meer participatie en een responsieve gemeente die aansluit bij wat inwoners nodig hebben. • Versterken gemeentelijke samenwerking door een kwartiermaker gebiedsmanagement We verbeteren de samenwerking tussen functies die direct met inwoners werken, zoals wijkcoördinatoren, gebiedsmanagers en coördinatoren inwonersinitiatieven.
• Stimuleren van zelfbeheer en bewonersinitiatieven Inwoners hebben al verschillende mogelijkheden om zelf een bijdrage te leveren aan hun leefomgeving, bijvoorbeeld door een deel van het (groen)onderhoud op zich te nemen of een initiatief te starten en uit te voeren. Dit kan bijvoorbeeld via het Fonds Houten Samen. Op diverse plekken in Houten maken inwoners hier al gebruik van. • Ontwikkelen participatiebeleid Op basis van de participatievisie ‘Samen maken we Houten’ ontwikkelen we een participatiebeleid. Hierin leggen we vast hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zo vroeg mogelijk betrokken worden bij beleid, plannen en besluiten. Ook maken we duidelijk welke ruimte er is voor invloed: meedenken, meepraten, meewerken of meebeslissen. Zo ontstaat er duidelijkheid over verwachtingen, rollen en verantwoordelijkheden, zowel voor de gemeente als voor inwoners. • Aanpassen leidraad omgevingsinitiatieven De leidraad omgevingsinitiatieven ondersteunt initiatiefnemers die zelf participatie organiseren bij ruimtelijke plannen. De leidraad wordt herzien op basis van de participatievisie 'Samen maken we Houten' 2026-2030.
Begroting 2027 76 • Opstellen participatieverordening Een participatieverordening is een juridisch document waarin de gemeenteraad vastlegt hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid. De verordening bevat formele afspraken en spelregels voor participatie binnen de gemeente. Ook het uitdaagrecht krijgt hierin een plek. Waar het participatiebeleid de visie, uitgangspunten en werkwijze beschrijft, legt de participatieverordening de wettelijke en procedurele kaders vast. In 2027 zal deze verordening klaar zijn. De verordening is geen statisch document. Op basis van ervaringen uit participatietrajecten en feedback van inwoners blijven we deze waar nodig verbeteren. Ambitie B: Participatie als vaste werkwijze in de organisatie Wij willen dat onze organisatie voorbereid is op de toekomst en goed inspeelt op de behoeften van haar inwoners en organisaties. Daarvoor is een wendbare, weerbare en goed samenwerkende gemeentelijke organisatie nodig. Zowel intern als extern willen we zichtbaar en dienstbaar zijn. Daarom versterken wij de vaardigheden van onze organisatie op het gebied van participatie en samenspel.
Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen participatiewijzer (het participatiebeleid) De participatiewijzer is een hulpmiddel voor medewerkers die een participatietraject organiseren. De wijzer bevat een stappenplan voor de voorbereiding en uitvoering van participatie, aangevuld met een checklist en praktische hulpmiddelen. • Informeren van college, raad en management over participatie We organiseren workshops voor de gemeenteraad, het college en het management over de participatiewerkwijze van de gemeente Houten. In deze workshop komen de participatievisie, het participatiebeleid, de methodiek en de participatieverordening aan bod. • Borgen participatie in de gemeentelijke organisatie Het borgen van participatie vraagt om een werkwijze die verankerd is in de hele gemeentelijke organisatie. Participatie wordt daarmee een vanzelfsprekend onderdeel van beleidsvorming, projectontwikkeling en dienstverlening. Dat betekent dat medewerkers en bestuurders vanaf de start van een opgave bewust afwegen hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kunnen meedenken, meepraten of meedoen. Heldere kaders, passende instrumenten, voldoende kennis en ondersteuning helpen om participatie op een consistente en kwalitatief goede manier toe te passen.
Door participatie structureel te verankeren in processen, rollen en besluitvorming, ontstaat een organisatie die beter aansluit bij wat er leeft in de samenleving en die samen met inwoners werkt aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. • In dienst nemen van een gemeentebrede participatiecoördinator (24 uur) De participatiecoördinator is de aanjager, adviseur en kwaliteitsbewaker van participatie binnen de organisatie. Het doel is niet dat deze coördinator alle participatietrajecten zelf uitvoert, maar ervoor zorgt dat participatie structureel, professioneel en consistent wordt toegepast. De participatie-expert versterkt het vermogen van de gemeente om samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners beleid en projecten vorm te geven. De coördinator ontwikkelt kaders, adviseert teams, bewaakt de kwaliteit van participatieprocessen en stimuleert een organisatiecultuur waarin luisteren, samenwerken en leren centraal staan. Daarmee draagt de participatie-expert bij aan een open, betrokken en responsieve gemeente. Daarnaast speelt de participatiecoördinator een belangrijke rol in het verbinden van participatie, dienstverlening, inwonersinitiatieven, wijkgericht werken en de ambities uit het programma ‘Voor en met inwoners’. Daarmee wordt participatie niet iets van één afdeling, maar een werkwijze voor de hele organisatie.
Ambitie C: Versterken van de communicatie Communicatie speelt een centrale rol in het functioneren van een responsieve overheid. Als vakgebied richt communicatie zich niet alleen op het zenden van informatie, maar vooral op het creëren van betekenisvolle interactie tussen de gemeente, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Een responsieve gemeente luistert naar wat er leeft in de samenleving, zoekt de dialoog op en weegt verschillende belangen zorgvuldig af. Communicatie ondersteunt dit proces door signalen uit de samenleving op te halen, wederzijds begrip te bevorderen en transparant te maken hoe keuzes tot stand komen. Daarmee draagt communicatie bij aan vertrouwen, betrokkenheid en samenwerking. Communicatie is in die zin geen sluitstuk van beleid, maar een strategische functie die helpt om de gemeente beter aan te laten sluiten bij de behoeften, ervaringen en verwachtingen van inwoners. In het laatste kwartaal van 2026 is de visie op communicatie klaar om vastgesteld te worden door de gemeenteraad. Deze visie vormt de basis voor het gemeentebrede communicatiebeleid: hoe communiceren wij als gemeente en wat is hiervoor nodig? Dit beleid wordt in 2027 verder uitgewerkt.
Voor 2027 staan er vanuit het coalitieakkoord een aantal belangrijke maatschappelijke opgaven op de agenda: wonen, nieuwkomers, participatie, vertrouwen in de gemeente, vergrijzing, klimaat en leefomgeving en versterken van de gemeentelijke organisatie. Communicatie draagt op het niveau van de domeinen, directie en bestuur bij aan het realiseren van deze opgaven. Wat gaan we ervoor doen? • | Ontwikkelen communicatiebeleid Wij ontwikkelen extern communicatiebeleid naar aanleiding van de visie. Hierin wordt nauw samengewerkt met de afdeling dienstverlening. Daarnaast krijgt het communicatiehuis vaste vormen met daarbij de methodiek ‘Communiceren met Focus’ als leidraad waarbij we aansluiten bij de domeinen, de directie en het college. • | Versterken interne communicatie In 2026 is een voorzichtige start gemaakt met het versterken van interne communicatie. Voor een sterke externe communicatie is een goede interne communicatie onmisbaar. Met heldere en samenhangende interne communicatie ondersteunen we de verdere ontwikkeling van de organisatie. Dit maakt de organisatie sterker en robuuster, en vergroot het vermogen om integraal samen te werken.
Uit een tweetal onderzoeken blijkt dat de intranetpagina Insite door 90,7% van de medewerkers wordt gezien als belangrijkst intern communicatiekanaal voor taakinformatie, als toegangspoort naar applicaties (MS 365), organisatienieuws en verbinding met collega's en de organisatie. Insite is aan vernieuwing toe en kan meer strategisch en integraal worden ingezet. Daarna is het goed gebruiken, bijhouden en onderhouden van Insite van essentieel belang. Hiervoor is de inzet van een (extra) medewerker interne communicatie onmisbaar (24 uur per week). Hiervoor is op dit moment geen capaciteit binnen team communicatie. De wens is om een medewerker interne communicatie hiervoor in dienst te nemen.
Indicatoren Realisatie | Raming Omschrijving | Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Outcome indicatoren % Inwoners dat vindt dat burgers en | Monitor Sociale | 39% | x | 39% | x | 50% organisaties voldoende ruimte krijgen | Kracht om ideeën en initiatieven te realiseren % Inwoners dat vindt dat de gemeente | Monitor Sociale | 39% | x | 37% | x | 48% hen voldoende betrekt bij haar | Kracht plannen, activiteiten en voorzieningen Rapportcijfer voor de wijze waarop de | Monitor Sociale | 6,5 | x | 6,3 | x | 7,0 gemeente inwoners betrekt en de | Kracht samenwerking zoekt bij de totstandkoming en de uitvoering van beleid Begroting 2027 | 77 4.5.3 Financiën Wat gaat het kosten? Het onderstaande financieel overzicht geeft het door de raad vastgestelde kader van dit programma weer. Het overzicht maakt inzichtelijk hoeveel geld beschikbaar is om de doelen en activiteiten te realiseren. De cijfers geven een actueel beeld van de financiële inzet. Deze kunnen in de komende jaren nog wijzigen door nieuwe ontwikkelingen of bestuurlijke besluiten. Bij het hoofdstuk Dienstverlening bestaan de lasten hoofdzakelijk uit salariskosten en afdrachten rijksleges. De inkomsten bestaan uit legesinkomsten (reisdocumenten, rijbewijzen, huwelijken en dergelijke). Bij het hoofdstuk Inwonersparticipatie is het totale budget circa € 3,3 miljoen.
Het budget heeft voornamelijk betrekking op brede bestuurlijke en ondersteuningsonderdelen zoals bestuurskosten (raad en college), griffiekosten en uitgaven voor ondersteunende diensten. Via een onttrekking uit de Algemene reserve komt in 2027 € 155.000 extra beschikbaar voor inwonersinitiatieven. x € 1.000 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo Dienstverlening | 2.281 | 1.378 | -902 | -806 | -938 | -938 Inwonersparticipatie | 3.440 | 0 | -3.440 | -3.429 | -3.429 | -3.429 Programmabrede kosten | 0 | 385 | 385 | 0 | 0 | 0 Totaal Voor en met inwoners | 5.720 | 1.763 | -3.957 | -4.235 | -4.367 | -4.366 Verschillenanalyse Verschillenanalyse | PPN | BG | Mutatie | PPN | BG | Mutatie Hoofdstuk | 2027 | 2027 | Lasten | 2027 | 2027 | Baten Lasten | Lasten | Baten | Baten Dienstverlening | 2.171 | 2.281 | -109 | 1.148 | 1.378 | 230 Inwonersparticipatie | 3.292 | 3.440 | -148 | 0 | 0 | 0 Programmabrede kosten | 0 | 0 | 0 | 0 | 385 | 385 Totaal Voor en met inwoners | 5.463 | 5.720 | -257 | 1.148 | 1.763 | 615 Mutaties groter dan € 150.000 Meer legesinkomsten (€ 227K voordelig) In 2027 worden hogere legesinkomsten verwacht dan in 2026 (baten € 227.000 hoger). Dit betreft voornamelijk eigen leges en rijksleges voor rijbewijzen en reisdocumenten.
De rijksleges worden afgedragen aan het rijk en veroorzaken het verschil op de lasten van Dienstverlening. Onttrekking Algemene reserve/ Programmabrede kosten (€ 155K voordelig) In 2027 wordt uit de Algemene Reserve € 155.000 onttrokken voor Speerpunt Inwoners (€275.000 in 2026) en € 230.000 (gelijk aan 2026) voor extra personele inzet vanwege de paspoortenpiek. Bezuinigingsopgave Bedragen x €1.000 Bezuinigingsopgave | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Programma voor en met Inwoners | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo B.6 Telefonische bereikbaarheid van | -30 | -30 | -30 | -30 | -30 het informatiecentrum halveren Totaal | -30 | -30 | -30 | -30 | -30 Begroting 2027 | 78 Begroting 2027 79 Reserves Bedragen x €1.000 Mutaties reserves 2027 2028 2029 2030 Dotaties aan reserves, totaal - - - - Algemene reserve BR Overlopende posten Onttrekkingen uit reserves, totaal 385 - - - Algemene reserve 385 BR Overlopende posten In 2027 wordt uit de Algemene Reserve € 155.000 onttrokken voor Speerpunt Inwoners en € 230.000 voor extra personele inzet vanwege de paspoortenpiek. 4.6 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie De algemene dekkingsmiddelen vormen de inkomstenbronnen van de gemeente die niet aan een specifiek beleidsdoel of taakveld zijn gekoppeld. Zij geven de gemeenteraad de ruimte om beleidskeuzes te maken en prioriteiten te stellen.
Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de rioolheffing of specifieke uitkeringen van het Rijk, waarbij de besteding vooraf is vastgelegd. In dit programmaplan worden de omvang en samenstelling van de algemene dekkingsmiddelen toegelicht. Daarnaast wordt ingegaan op de financieringsfunctie, de opbrengsten uit lokale belastingen en de dividendontvangsten. Ook de vennootschapsbelasting en de verplicht afzonderlijke presentatie van de overhead komen in dit hoofdstuk aan bod. Het gemeentefonds De gemeentefondsuitkering is de grootste inkomstenbron van de gemeente en bestaat uit de algemene uitkering, taakmutaties, integratie- en decentralisatie-uitkeringen. In de meicirculaire worden gemeenten geïnformeerd over de hoogte van de gemeentefondsuitkering op basis van de effecten in de Voorjaarsnota van het Rijk. Alle gemeenten ontvangen gemeentefondsuitkering van het Rijk, die verdeeld wordt op basis van objectieve maatstaven zoals het aantal inwoners, woningen en oppervlakte land. Op basis van elke circulaire actualiseren we onze raming van de gemeentefondsuitkering. In de tabel hieronder zijn de effecten van de meicirculaire voor Houten opgenomen en de raming van de gemeentefondsuitkering na verwerking van deze effecten: bedragen x € 1.000 Raming gemeentefondsuitkering | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Raming gemeentefondsuitkering o.b.v.
decembercirculaire | 91.770 | 88.257 | 85.263 | 85.050 | 84.926 Effecten uit meicirculaire: 1. Algemene mutaties ten gunste van begrotingssaldo / meerjarenperspectief | 128 | 1.437 | 2.318 | 1.702 | 1.347 2. Taakmutaties (budgetneutraal verwerkt) | 35 | 452 | 3 | -1.437 | -1.453 3. Wijziging van integratie- en decentralisatie-uitkeringen (budgetneutraal verwerkt) | 183 | 1.596 | -47 | -127 | -136 4. Loon- en prijsindexatie 2027 (budgetneutraal verwerkt) | 0 | 3.656 | 3.542 | 3.528 | 3.540 Raming gemeentefondsuitkering o.b.v. meicirculaire 2026 (afgerond) | 92.100 | 95.400 | 91.100 | 88.700 | 88.200 De uitkomst van de meicirculaire pakt voor Houten gunstig uit. De algemene uitkering stijgt in de komende jaren, wat leidt tot een verbetering van het begrotingssaldo (zie nummer 1 in bovenstaande tabel). De taakmutaties (nummer 2) en mutaties in de integratie- en decentralisatie uitkeringen (nummer 3) zijn direct ten gunste (+) of ten laste (-) gebracht van het betreffende beleidsterrein. Ter dekking van de loon- en prijsindexatie 2027 is structureel € 3,5 miljoen beschikbaar gekomen (nummer 4). Deze effecten zijn budgettair neutraal verwerkt. De effecten voor 2026 worden verwerkt in de tweede bestuursrapportage 2026. De effecten voor de jaren daarna zijn verwerkt in de Perspectiefnota 2027. Lokale heffingen Ook de lokale belastingen maken deel uit van de algemene dekkingsmiddelen.
Voor Houten betref dit de onroerendezaakbelasting (OZB). Deze inkomsten zijn niet aan een specifiek doel verbonden en kunnen dus breed worden ingezet. In de paragraaf Lokale heffingen wordt uitgebreider ingegaan op de tarieven, de belastingdruk en de ontwikkelingen in de komende jaren. Overhead Overhead is noodzakelijk om de beleidsdoelen van Houten adequaat en efficiënt te realiseren. Conform het BBV wordt overhead afzonderlijk gepresenteerd. Vanaf 2026 wordt het overheadpercentage berekend als het Begroting 2027 | 80 aandeel van overheadkosten ten opzichte van de directe salariskosten, in lijn met de BBV-notitie Overhead (2024). Het percentage bedraagt in 2027 98%.
x € 1.000 Realisatie | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Personeelskosten overhead | 12.641 | 14.833 | 13.973 | 13.667 | 13.608 | 13.608 Huisvesting | 1.178 | 1.169 | 1.205 | 1.239 | 1.212 | 1.206 Uitbestedingskosten bedrijfsvoering | 694 | 493 | 489 | 489 | 489 | 489 Concernbrede personeelskosten | 1.259 | 1.844 | 1.278 | 1.309 | 1.334 | 1.334 ICT | 2.363 | 3.225 | 2.975 | 2.956 | 2.954 | 2.918 Bedrijfsvoeringkosten diverse afdelingen | 659 | 996 | 888 | 866 | 566 | 566 Totaal Overhead | 18.795 | 22.560 | 20.808 | 20.525 | 20.163 | 20.120 Overige baten en lasten Deze post omvat diverse budgetten en bijstellingen die niet direct aan een specifiek programma kunnen worden toegerekend, zoals reserveringen voor cao-afspraken, prijsindexeringen, de 10%-correctiefactor op kapitaallasten en andere algemene bijstellingen. Financieringsfunctie Gemeenten doen investeringen in onder meer scholen, sportaccommodaties en infrastructuur. Op basis van de liquiditeitsprognose 2026-2031 blijkt dat de komende jaren diverse leningen nodig zullen zijn voor het financieren van alle vastgestelde (investerings)budgetten uit de Programmabegroting 2027. Vennootschapsbelasting Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig voor zover sprake is van een onderneming in fiscale zin.
Veel gemeenten bieden reclame-exploitanten de mogelijkheid om reclame-uitingen aan te brengen op eigendommen van de gemeente. Commerciële partijen exploiteren de advertentieruimte, waarvoor gemeenten inkomsten ontvangen. Dit geldt ook voor de gemeente Houten. Daarbij krijgen reclame- exploitanten een exclusief gebruiksrecht gegeven op eigendommen van de gemeente, zoals grond of lichtmasten. Hier kunnen dan reclameobjecten, zoals lichtbakken en abri’s, op worden aangebracht. De Belastingdienst neemt het standpunt in dat dit een voor de vpb belaste activiteit is. Veel gemeenten zijn daarentegen van mening dat er sprake is van normaal vermogensbeheer. Inmiddels heeft onze fiscalist de aangiften over de jaren 2016 tot en met 2024 ingediend. Deze aangiften sluiten aan bij het standpunt van de Belastingdienst. Dit houdt in dat Houten over deze activiteit vpb moet betalen. Op dit moment is het standpunt van de Belastingdienst en de gemeenten voorgelegd aan de rechter. Zolang hierover nog geen uitspraak is gedaan, blijft de gemeente Houten aangifte doen volgens het standpunt van de Belastingdienst.
Begroting 2027 | 81 4.6.1 Financiën Wat gaat het kosten? x € 1.000 Begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Hoofdstuk | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo Lokale heffingen | 741 | 19.251 | 18.510 | 18.649 | 18.789 | 18.927 Algemene uitkering en overige | 2.455 | 95.398 | 92.944 | 88.638 | 86.297 | 85.801 uitkeringen gemeentefonds Overhead | 21.634 | 826 | -20.808 | -20.525 | -20.163 | -20.120 Saldo financieringsfunctie | 633 | 7 | -626 | -947 | -1.048 | -1.166 Vennootschapsbelasting (VpB) | 28 | 0 | -28 | -28 | -28 | -28 Overige baten en lasten | -193 | 727 | 920 | 779 | 771 | 759 Mutaties reserves | 0 | 345 | 345 | 50 | 0 | 0 Totaal Algemene dekkingsmiddelen | 25.299 | 116.555 | 91.256 | 86.615 | 84.618 | 84.172 en ondersteuning organisatie Verschillenanalyse Verschillenanalyse | PPN | BG | Mutatie | PPN | BG | Mutatie Hoofdstuk | 2027 | 2027 | Lasten | 2027 | 2027 | Baten Lasten | Lasten | Baten | Baten Lokale heffingen | 807 | 741 | 66 | 18.692 | 19.251 | 559 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds | 4.042 | 2.455 | 1.588 | 95.398 | 95.398 | 0 Overhead | 21.704 | 21.634 | 70 | 806 | 826 | 20 Saldo financieringsfunctie | -34 | 633 | -668 | 2 | 7 | 5 Vennootschapsbelasting (VpB) | 28 | 28 | 0 | 0 | 0 | 0 Overige baten en lasten | 936 | -193 | 1.129 | 710 | 727 | 18 Mutaties reserves | -375 | 0 | -375 | 2.166 | 345 | -1.821 Totaal Algemene
dekkingsmiddelen en ondersteuning | 27.109 | 25.299 | 1.810 | 117.773 | 116.555 | -1.218 organisatie Mutaties groter dan € 150.000 Kapitaallasten van investeringen (€ 936K voordelig en € 162K nadelig) Actualisatie van investeringen leidt tot hogere kapitaallasten in 2027. Onder kapitaallasten verstaan we lasten voor afschrijvingen en rente. Daarnaast zijn de geraamde totale investeringen met een correctiefactor van 10% naar beneden bijgesteld, wat een voordeel oplevert. Per saldo een bijstelling van € 774.000 op de lasten (voordeel). Actualisatie mutaties reserves (€ 375K nadelig lasten en € 1,8 mln. nadelig baten) De raad heeft in juli 2026 het nieuwe reservebeleid vastgesteld. Op grond van dit nieuwe beleid zijn reservemutaties anders over de programma's verdeeld en mutaties bijgesteld. Voor dit programma is dat een nadeel van € 2.196.000 (lasten -€375.00 en baten -€ 1821.000) Begroting 2027 | 82 Indexatie (€ 2,1 mln. voordelig) Conform de begrotingsrichtlijnen (onderdeel van de Perspectiefnota 2027) hebben we de loon- en prijsindexatie 2027 verwerkt in de Programmabegroting 2027. Voordat de indexering in de Programmabegroting verwerkt wordt, wordt op basis van een inschatting en de beschikbare middelen in de meicirculaire een stelpost voor indexatie in het programma Algemene Dekkingsmiddelen opgenomen.
Een deel van deze stelpost is inmiddels verwerkt voor lonen, prijzen en subsidies. Daarnaast blijft een restantbedrag op deze stelpost gereserveerd. Deze reservering is nodig omdat bijvoorbeeld de indexering van de contracten Jeugd en Wmo bij het opstellen van de begroting nog niet bekend is. Deze worden later in het jaar verwerkt in onze begroting. Tot slot zijn de in het coalitieakkoord opgenomen financieel-technische maatregelen toegepast. Er is een besparing van € 2.134.000 gerealiseerd doordat een deel van de stelpost indexering kon vrijvallen op basis van de meicirculaire en doordat er geen prijsindexatie heeft plaatsgevonden op onze reguliere budgetten (lasten). Uitzondering hierop zijn de subsidies aan onze subsidierelaties, deze zijn conform de Begrotingsrichtlijnen geïndexeerd. Rentelasten langlopende leningen (€ 634K nadelig) Op basis van de liquiditeitsprognose 2026-2031 blijkt dat de komende jaren diverse leningen nodig zullen zijn voor het financieren van alle vastgestelde (investerings)budgetten uit de Programmabegroting 2027. Dit is een nadeel op de lasten van € 634.000.
Bezuinigingsopgave Bedragen x €1.000 Bezuinigingsopgave | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Algemene dekkingsmiddelen | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo F.5 Aanpassen werkwijze indexering | -750 | -750 | -750 | -750 | -750 F.1 Verhogen OZB | -2.300 | -2.300 | -2.300 | -2.300 | -2.300 R.1 Scherper begroten | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 onderhoudsbudgetten R.10 Stoppen inkoop onderhoud interieurbepaling gemeentehuis en | -12 | -12 | -12 | -12 | -12 werf B.2 Aanbesteden | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 opstalverzekeringen B.3 Stopzetten cyber securityverzekering + investeren in | -45 | -45 | -45 | -45 | -45 preventie B.4 Sturing op ICT-middelen | -50 | -50 | -50 | -50 centraliseren B.5 Versoberen | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 cateringvoorzieningen B.1 Verbeteren inkoop- en | -60 | -140 | -190 | -190 | -190 contractmanagement F.2 Scherper begroten rentelasten | -83 | -201 | -98 | -98 | -98 Totaal | -3.565 | -3.813 | -3.564 | -3.564 | -3.564 Begroting 2027 | 83 Reserves Bedragen x €1.000 Mutaties reserves 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Dotaties aan reserves, totaal | - | - | - | - Algemene reserve BR Overlopende posten Onttrekkingen uit reserves, totaal | 345 | 50 Algemene reserve | 345 | 50 BR Overlopende posten In 2027 wordt voor dit programma € 0,345 mln. onttrokken uit de algemene reserve.
De, in de Perspectiefnota 2026 opgenomen onttrekking van € 1.641.000 voor een sluitende begroting, is teruggedraaid. Daarnaast wordt € 295.000 voor toekomstbestendige organisatie en € 50.000 voor een projectleider en communicatieadviseur onttrokken aan de algemene reserve. Begroting 2027 | 84 Begroting 2027 85 5. Paragrafen In deze programmabegroting vindt u verschillende paragrafen die laten zien hoe de gemeente Houten haar werk organiseert en haar financiën beheert. Ze geven inzicht in de keuzes die we maken, hoe we de middelen inzetten en wat dit betekent voor inwoners en lokale organisaties. De paragrafen bieden een helder overzicht van de belangrijkste financiële en beleidsmatige onderwerpen. We maken duidelijk welke plannen er zijn, welke effecten deze hebben en hoe we onze doelen gaan realiseren. Hieronder volgt een korte toelichting op de verschillende paragrafen, zodat u direct inzicht heeft in de inhoud. Bedrijfsvoering Hier leggen we uit hoe we onze organisatie besturen en beheren, en hoe we ervoor zorgen dat beleid goed wordt uitgevoerd. Lokale heffingen Deze paragraaf laat zien welke belastingen en heffingen we hanteren, bijvoorbeeld voor afval, riool of onroerend goed, en welke keuzes we hiervoor hebben gemaakt. Grondbeleid Hier leggen we het beleid rond gemeentelijke grondzaken uit, zoals aankoop, verkoop en ontwikkeling van grond.
Onderhoud kapitaalgoederen Deze paragraaf beschrijft de staat en kosten van belangrijke gemeentelijke voorzieningen, zoals wegen, gebouwen en speelplekken. Verbonden partijen Hier tonen we welke samenwerkingen en deelnemingen we hebben met andere organisaties en partijen, en wat de financiële gevolgen hiervan zijn. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf geeft inzicht in de financiële risico’s voor de gemeente en hoe we deze opvangen. Financiering Hier leggen we uit hoe we ons geld beheren. Denk aan leningen, rente en kasbeheer. Subsidies Deze paragraaf geeft een overzicht van de subsidies die we verstrekken en waarvoor deze bedoeld zijn. Wet open overheid (Woo) Hier laten we zien hoe we zorgen voor openbaarheid en transparantie, zoals de wet dat voorschrijft. Begroting 2027 86 5.1 Paragraaf Bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering bedoelen we de processen die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. In deze paragraaf informeren wij de raad over de belangrijkste thema’s en beschrijven we achtereenvolgens wat onze ambities zijn en wat we hiervoor gaan doen. 5.1.1 Ambitie voor de bedrijfsvoering De gemeente Houten staat voor grote uitdagingen.
De financiële ruimte is beperkt, de arbeidsmarkt blijft krap en de maatschappelijke opgaven vragen om blijvende slagkracht. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie om vernieuwing. Daarom versterken we onze organisatie, zodat we ook in de toekomst onze ambities waar kunnen maken. We bouwen gericht aan een toekomstbestendige, wendbare en professionele organisatie. Hiertoe investeren we in goed werkgeverschap, persoonlijk leiderschap, eigenaarschap, samenwerking en innovatie. Zo vergroten we onze uitvoeringskracht en houden we een gezonde balans tussen ambities, capaciteit en beschikbare middelen. Deze ontwikkeling loopt door alle onderdelen van de bedrijfsvoering heen. We werken via verschillende, met elkaar samenhangende sporen aan de ontwikkeling van de organisatie (zie afbeelding). Dit doen we niet via grootschalige reorganisaties of uitgebreide plannen van aanpak, maar door het te doen en gaandeweg, al lerend, te ontdekken wat binnen de gegeven kaders de beste manier van werken is. De ontwikkeling richt zich daarbij veelal op het experimenteren met nieuwe werkwijzen en het aanleren van nieuwe vaardigheden. We pakken dit systematisch aan en organiseren daarbij goede begeleiding en evaluatie om een en ander in te bedden en te borgen. Waar richten we ons op: 1.
Versterken van ambtelijke sturing en planmatig werken Om onze ambities beter in evenwicht te brengen en te houden met de beschikbare menskracht en financiën, werken we aan een realistisch verwachtingspatroon. Heldere sturingslijnen, prioriteren en planmatig werken (met behulp van portfoliomanagement) helpen daarbij. Het versterken van de interne communicatie via formele kanalen behoort hier ook toe. 2. Versterken van de taak- en rolverdeling tussen raad, college, directieteam, management en overige medewerkers Bij het werken in een politieke omgeving moet ruimte zijn voor ambtelijk vakmanschap én oog voor de politieke turbulentie. Juist in die turbulentie is rol vastheid cruciaal. Dit zal bijdragen aan het herstel en de verbetering van de samenwerking tussen bestuur en organisatie. 3. Kortcyclisch werken binnen kleinere teams Kleinere teams werken effectiever samen. Binnen onze huidige grote teams vormen we daarom kleinere ‘thuisteams’, die gaan werken met kort-cyclische teamplannen en weekstarts. Hiermee versterken we de onderlinge samenwerking en stimuleren we persoonlijk leiderschap. De gezamenlijke én individuele bijdrage aan het grote geheel wordt zichtbaar, wat goede resultaten bevordert. 4. Versterken van het imago van Houten als betrouwbare werkgever We zorgen ervoor dat de gemeente Houten een organisatie is waar medewerkers trots op zijn.
Een organisatie waar oog is voor elkaar, voor elkaars vakmanschap en waar sprake is van een veilige werkomgeving waarin het prettig werken is. Het nemen van verantwoordelijkheid en het inbrengen van een gezonde dosis lef worden gewaardeerd, evenals eigenheid en diversiteit. Ruimte krijgen en nemen voor ontwikkeling vinden we heel normaal. 5. Verbeteren van de bedrijfsvoering en dienstverlening Via de uitvoering van het verbeterplan Voor Elkaar! werken we aan de doorontwikkeling van onze bedrijfsvoering en dienstverlening. De ondersteuning en advisering vanuit de bedrijfsvoering moet duidelijker, doelgerichter, efficiënter, integraler en professioneler. Langs vier bouwstenen pakken we dit op een gestructureerde wijze aan, zodat we doen én afmaken. Dit zal een verdere positieve uitwerking hebben op onze dienstverlening. Begroting 2027 87 6. Zichtbaarheid en betrokkenheid in de samenleving Meer dan in het verleden zijn we als organisatie zichtbaar en aanspreekbaar in de samenleving. Door actief in gesprek te gaan over onze dienstverlening, ambities en plannen, weten we wat er in de samenleving speelt en geven we een impuls aan bewonersparticipatie. Met onze externe communicatie ondersteunen we dat. Daarnaast stimuleren we onze medewerkers zich actief als vrijwilliger in te zetten voor de samenleving, zowel individueel als collectief.
Met deze integrale aanpak maken we onze organisatie sterker, slagvaardiger en beter voorbereid op de toekomst. Zo blijven we inwoners, bestuur en maatschappelijke partners betrouwbaar, zichtbaar en dienstbaar ondersteunen. 5.1.2. Personeel We zorgen ervoor dat de gemeente Houten een aantrekkelijke en toekomstbestendige organisatie is waar medewerkers trots op zijn. Wij bieden als goede werkgever een veilige werkomgeving, waarin onze (toekomstige) medewerkers kunnen bouwen aan vakmanschap en hun eigen én de Houtense toekomst. En waar het nemen van verantwoordelijkheid en het inbrengen van een gezonde dosis lef worden gewaardeerd en medewerkers worden uitgedaagd om op een eigenzinnige manier hun werk te doen. We streven naar een warme en inclusieve cultuur vol energie, waar medewerkers het heel normaal vinden dat zij de ruimte krijgen en nemen voor ontwikkeling. Ambitie A: Houten is een aantrekkelijke werkgever Medewerkers kiezen graag voor onze organisatie vanwege het aantrekkelijke werk, goede arbeidsvoorwaarden een gezonde balans in de personeelsopbouw. We zorgen ervoor dat de gemeente Houten een organisatie is waar medewerkers trots op zijn. Wat gaan we ervoor doen? • Moderne en krachtige arbeidsmarktbenadering We werken via een krachtige en moderne arbeidsmarktbenadering aan onze zichtbaarheid als aantrekkelijke werkgever op de arbeidsmarkt.
Dit doen we door de al ingeslagen weg te verbeteren en te versterken. Door het delen van video- en beeldmateriaal via onze eigen “Werken-bij-website” en andere (socialmedia)kanalen laten we vaker en actiever zien wat het werken bij de gemeente Houten inhoudt en leuk maakt. Dit is van groot belang met het oog op een krappe arbeidsmarkt en ook in het licht van de voorziene hoge uitstroom in de komende jaren als gevolg van medewerkers die de AOW-leeftijd bereiken. Om hier goed op te kunnen anticiperen werken we aan betere personeelsplanning en faciliteren we een warme overdracht van kennis en ervaring, vooruitlopend op (vroeg)pensionering.
• | Doorontwikkeling arbeidsvoorwaarden We blijven voortdurend zoeken naar mogelijkheden om onze arbeidsvoorwaarden te verbeteren zoals we ook de leasefiets en het vitaliteitsbudget hebben geïntroduceerd. In de doorontwikkeling zetten we onder andere in op arbeidsvoorwaarden die de vitaliteit van onze medewerkers ondersteunen. Een voorbeeld hiervan is dat we een hogere bijdrage bieden voor het leasen van een fiets. Hiermee sluiten we aan bij de arbeidsvoorwaarden van het Rijk en onderschrijven we bovendien onze reputatie als fietsstad. • | Inzetten op loopbaanperspectieven We zetten in op het bieden van loopbaanperspectieven, zowel voor onze huidige werknemers als voor potentiële nieuwe werknemers. Net als in 2026 nemen we in 2027 deel aan het regionale traineeprogramma. Inmiddels hebben we 10 trainees. We maken ons er sterk voor om hen na twee jaar duurzaam in te laten stromen in onze organisatie. Zo binden we ook jonge werkzoekenden aan ons. • | Transformatie-opgave “Toekomstbestendige organisatie”/motie 041-2025, Strategisch HRM-kader & organisatieontwikkeling In het najaar 2026 -en doorlopend tot in het begin van 2027- werken we aan een nieuwe visie op het HRM van de toekomst. Conform afspraak praten we de raad geregeld bij over hoe wij werken aan organisatie- en personeelsontwikkeling. De raad krijgt deze informatie ter beeldvorming.