CConstaterende datHouten
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Begroting 2027

Gemeenteraad 10 november 2026, gemeente HoutenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijzigingen volgend uit collegeprogramma70.873 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 9

FINANCIËLE KERNGETALLEN We nemen financiële kengetallen op in de begroting om op een heldere manier inzicht te geven in hoe de gemeente er financieel voor staat. Deze cijfers helpen de raad, inwoners en andere betrokkenen om trends te volgen, risico’s op tijd te herkennen en weloverwogen besluiten te nemen. Het is belangrijk om de kengetallen niet afzonderlijk te beoordelen, maar altijd in samenhang te bekijken. Alleen dan ontstaat een volledig en betrouwbaar beeld van onze financiële positie. Een gezonde financiële situatie is in balans als er sprake is van: een aanvaardbare schuld, voldoende reserves, een structureel sluitende begroting, een beheersbare investering in gronden en voldoende ruimte om, als dat nodig is, de inkomsten via belastingen aan te passen. Een minder gunstig kengetal hoeft niet meteen zorgelijk te zijn, zolang de andere kengetallen dit kunnen opvangen en de risico’s beheersbaar blijven. Het draait uiteindelijk om het totaalbeeld en de vraag of we als gemeente financieel verantwoord en stabiel kunnen blijven opereren. Tabel 2. Kengetallen Kengetallen | Realisatie | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a. Netto schuldquote 45,8% | 57% | 41,3% | 47,8% | 49,8% | 51,9% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte | 43,9% | 57% | 41,3% | 47,8% | 49,8% | 51,9% leningen 2. Solvabiliteitsratio | 39,7% | 29% | 39,4% | 38,0% | 37,2% | 36.0% 3.

Grondexploitatie | 4% | 7% | 6,9% | 7,3% | 7,5% | 7,5% 4. Structurele exploitatieruimte | 6,9% | 0% | 1,9% | 0,3% | -0,3% | -1% 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit | 97,3% | 97% | 104,9% | ntb | ntb | ntb Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Tabel 3. Signaleringswaarden kengetallen Signaleringswaarden kengetallen | Categorie A | Categorie B | Categorie C Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol 1a. Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% 1b. Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte | < 90% | 90 - 130% | > 130% leningen 2. Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% 3. Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% > 0% | 0% | < 0% 4. Structurele exploitatieruimte < 95% | 95 - 105% | > 105% 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit Begroting 2027 | 126 Begroting 2027 127 Toelichting kengetallen 1a. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan hoeveel schulden de gemeente heeft in verhouding tot haar eigen inkomsten. Hoe hoger dit percentage, hoe meer schulden er zijn en hoe meer rente en aflossing we moeten betalen. 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat de gemeente soms ook geld uitleent, bijvoorbeeld aan woningcorporaties of andere partners, maken we een tweede berekening: de netto schuldquote zonder de doorgeleende bedragen. Dit laat zien hoe groot de échte schuld is als we de leningen aan anderen niet meerekenen.

Zo krijgen we een zuiverder beeld van hoe gezond de gemeentefinanciën zijn. 2. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio laat zien hoe sterk we er financieel voor staan. Het zegt iets over de vraag: kunnen we de schulden en verplichtingen op de lange termijn betalen? We berekenen dit door het eigen vermogen (dat zijn alle reserves en het jaarlijkse resultaat) af te zetten tegen alles wat we bezitten en verschuldigd zijn. Hoe hoger dit percentage, hoe steviger we financieel in onze schoenen staan. 3. Grondexploitatie De grondexploitatie laat zien hoeveel geld er vastzit in gemeentelijke grond (bijvoorbeeld voor woningbouw of bedrijventerreinen) ten opzichte van onze totale inkomsten. Deze gronden zijn bedoeld om later verkocht of ontwikkeld te worden. Het is belangrijk dat de waarde daarvan goed wordt bijgehouden. De accountant controleert jaarlijks of de waarde van de grond nog klopt, zodat we weten of we deze investeringen kunnen terugverdienen. 4. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan of de gemeente financieel in balans is op de lange termijn. Of anders gezegd: verdienen we elk jaar genoeg om de vaste uitgaven te kunnen betalen? Als dit percentage positief is, dan houden we jaarlijks geld over en kunnen we investeren of sparen.

Is het negatief, dan moeten we ingrijpen, bijvoorbeeld door structurele inkomsten te verhogen of uitgaven te verlagen. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe hoog de lokale belastingen (zoals de OZB) zijn in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Hiermee kunnen we beoordelen of er nog ruimte is om eventueel extra inkomsten op te halen via de belasting, als dat in de toekomst nodig zou zijn. Het geeft ook een beeld van de belastingdruk voor de inwoners en bedrijven. 5.7 Paragraaf Financiering In deze paragraaf komen onderwerpen aan de orde die behoren tot het treasurybeleid van de gemeente, zoals liquiditeit en rente. Belangrijke uitgangspunten hiervoor zijn de Wet Financiering decentrale overheden (Fido) en onze regeling Treasury. De Wet Fido onderschrijft het belang van het bevorderen en transparant maken van het financieringsbeleid. Om die transparantie te bevorderen wordt een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarstukken opgenomen. In de begroting lichten we de plannen op het gebied van financiering en treasury toe en in de jaarrekening gaan we in op de bereikte resultaten. Deze paragraaf financiering maakt ook inzichtelijk dat de financieringsactiviteiten zijn uitgevoerd conform de Wet Fido en onze regeling Treasury. 5.7.1.

Doelstellingen beleid Treasury De regeling Treasury onderscheidt de volgende doelstellingen op het gebied van geldstromen- en risicobeheer: 1. | Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten voor het verkrijgen van de benodigde middelen tegen acceptabele condities. 2. | Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. 3. | Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities. 4. | Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido / Wet Ruddo respectievelijk de limieten en richtlijnen van deze regeling. 5. | Waarborgen dat de taken en verantwoordelijkheden op dit onderdeel duidelijk worden geregeld. Via het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad een mandaat af aan het college van burgemeester en wethouders om de in de financieringsparagraaf voorgestelde transacties ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. 5.7.2. Ontwikkelingen en rentevisie De financieringslasten - dat zijn de lasten gerelateerd aan het aangaan van kort- en langlopende leningen - worden bepaald door de omvang van de behoefte aan leningen en door de rentestand.

Een gemeente heeft invloed op de hoogte van de leningbehoefte door de besluiten die zij neemt op bijvoorbeeld investeringsvoornemens. Op de rentestand heeft de gemeente echter weinig invloed. Deze wordt bepaald door wereldwijde en landelijke ontwikkelingen. Door de wereldwijde onrust en oorlogen zien we dat de rente stijgt en daarmee de lasten die wij hebben voor nieuw aan te trekken leningen of voor herfinancieringen. We zetten in op een zorgvuldig en verantwoord financieringsbeleid om (rente)risico’s te beheersen. Hiervoor kijken we onder andere naar de renterisiconorm en het kasgeldlimiet. Een gemeente is verplicht om binnen deze normen te opereren. Renterisiconorm De renterisiconorm ziet toe op het renterisico op langlopende leningen. Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende rentestand op de rentelasten in geval van het aangaan van nieuwe leningen en bij renteherziening van bestaande geldleningen. Dit wordt bereikt door een limiet te stellen aan dat deel van de langlopende leningen waarover het rentepercentage in een bepaald jaar moet worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. Deze norm is op 20% van de lastenkant van de begroting gesteld en wordt afgezet tegen de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen. Uit tabel 2.6.1 blijkt dat wij meerjarig onder de norm uitkomen. Tabel 1.

Renterisiconorm | Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand van het begrotingstotaal (lasten) | 160.122 | 153.551 | 150.031 | 150.680 Renterisiconorm 20% van de begroting | 32.024 | 30.710 | 30.006 | 30.136 Renterisico op de vaste schuld | 5.271 | 4.547 | 4.555 | 4.955 Ruimte onder risiconorm | 26.753 | 26.164 | 25.451 | 25.181 Begroting 2027 | 128 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet ziet toe op het beperken van de renterisico op kortlopende leningen. De kasgeldlimiet is een vastgesteld percentage (8,5%), berekend over de lastenkant van de begroting. Zodra de kortlopende leningen (kasgeldleningen) drie kwartalen boven dit bedrag uitkomen, is de gemeente verplicht over te gaan tot consolidatie. De kortlopende schuld moet dan omgezet worden in een langlopende geldlening. Voor 2027 zit ons kasgeldlimiet op € 14,9 miljoen. Met een zorgvuldige liquiditeitenplanning en leningenportefeuille is de prognose dat de gemeente zoals gewenst deze limiet in 2027 niet overschrijdt. 5.7.3. Gemeentefinanciering De gemeente Houten bepaalt de leningbehoefte op basis van totaalfinanciering. Dit betekent dat we kijken naar het totaal aan inkomsten en uitgaven vanuit de exploitatie, investeringen en grondexploitaties, en de aflossing- en renteverplichtingen. We trekken dus in principe geen aparte leningen aan voor aparte investeringsprojecten.

Op basis van deze Programmabegroting 2027 en de bijbehorende investeringsplanning is een liquiditeitenprognose gemaakt voor de periode 2027-2030. Hieruit blijkt dat de gemeente de komende jaren een aantal forse leningen aan zal moeten trekken om de Programmabegroting 2027 te kunnen uitvoeren. De prognose van de leningbehoefte is uitgewerkt in tabel 2.6.2. De prognose is gebaseerd op vastgestelde besluiten en de in deze begroting opgenomen beleids- en investeringsvoornemens, maar houdt nog geen rekening met te verwachten geldstromen uit vastgestelde visiedocumenten, bijvoorbeeld gebiedsontwikkelingen zoals CMK. De leningbehoefte is passend bij een gemeente met deze omvang, investeringsbehoefte en bestaande aflossingsverplichtingen. Tabel 2. Leningbehoefte | Bedragen x € 1.000 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Stand van de vast geldleningen op 1 januari | 45.848 | 52.177 | 52.405 | 61.359 | 64.804 | 70.349 Begrote nieuwe vaste geldleningen | 12.000 | 5.500 | 13.500 | 8.000 | 10.500 | 12.000 Aflossing in de loop van het jaar | 5.671 | 5.271 | 4.547 | 4.555 | 4.955 | 6.080 Stand van de vaste geldleningen op 31 december | 52.177 | 52.405 | 61.359 | 64.804 | 70.349 | 76.268 5.7.4. Omslagrente De omslagrente is het gemiddelde rentepercentage over alle opgenomen leningen die gemeenten moeten doorberekenen aan interne investeringen en projecten.

Middels onderstaand renteschema geven we inzicht in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Tabel 3. Berekening omslagrente | Bedragen x € 1.000 Renteschema | 2027 a. | De externe rentelasten over de korte en lange financiering | 2.245 b. | De externe rentebaten | - | 28 Totaal door te rekenen externe rente | 2.217 c. | De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend | 0 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moeten worden toegerekend | 0 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken | 28 (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend d1. | Rente over eigen vermogen | 0 d2. | Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) | 0 De aan de taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente | 2.245 Begroting 2027 | 129 (renteomslag) e. | De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente | 1.609 (renteomslag) f. | Renteresultaat op het taakveld treasury | - 636 Boekwaarde per 1-1-2027 integraal gefinancierd | 160.864 Berekend omslagrente percentage | 1,4% Toegepast omslagrente percentage (afgerond) | 1% Op basis van bovenstaand overzicht is de berekende omslagrente 1,4%.

Gemeenten mogen deze omslagrente met een marge van 0,5% naar boven of beneden afronden. We kiezen ervoor om de omslagrente naar beneden af te ronden tot 1%, zodat deze gelijk blijft aan de huidige omslagrente. We maken deze keuze omdat de effecten van het collegeprogramma apart worden doorberekend en om onze kapitaallasten stabiel te houden. Bij een volgende integrale actualisatie beoordelen we opnieuw of een aanpassing van de omslagrente nodig is. 5.7.5. Wet schatkistbankieren Op grond van de Regeling Schatkistbankieren moeten decentrale overheden eventuele overtollige geldmiddelen in ’s Rijks Schatkist aan te houden. Het drempelbedrag is voor Houten maximaal 2% van het begrotingstotaal en bedraagt daarmee rond de € 3,2 miljoen. 5.7.6. Wet houdbare overheidsfinanciën (wet Hof) De Wet Hof verplicht gemeenten om mee te helpen de Nederlandse overheidsschuld en het begrotingstekort binnen de Europese grenzen te houden. Dit betekent dat wij ervoor moeten zorgen dat onze eigen financiën structureel gezond en in balans blijven. We maken dit inzichtelijk door de berekening van het EMU-saldo. Dit saldo laat zien hoeveel geld er in één kalenderjaar écht in- en uitgaat bij gemeenten. Het geeft inzicht in de bijdrage van de gemeente Houten aan het nationale begrotingssaldo, zoals verplicht op grond van het BBV (artikel 17c).

Het saldo wordt berekend door het exploitatiesaldo te corrigeren voor mutaties in vaste activa, voorzieningen en voorraden. Tabel 4. Berekening van het EMU-saldo | Bedragen x € 1.000 EMU-saldo | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. | (+) | Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking | - 2.847 | - 1.995 | - 3.239 | - 3.454 | - 4.440 uit reserves (zie BBV, artikel 17c). 2. | (-) | Mutatie (im)materiële vaste activa | - 6.800 | - 1.995 | 4.504 | 798 | 757 3. | (+) | Mutatie voorzieningen | - 1.640 | -2 | - 2.526 | 100 | - 844 4. | (-) | Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 5. | (-) | Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (im)materiële vaste activa Berekend EMU-saldo | 2.313 | - 42 | - 10.269 | - 4.152 | - 6.041 Begroting 2027 | 130 Begroting 2027 131 5.8 Paragraaf Subsidies De gemeente verleent jaarlijks subsidies voor activiteiten waardoor de beleidsdoelen gerealiseerd worden. Inwoners en maatschappelijke organisaties kunnen hiervoor subsidieaanvragen indienen. 5.8.1. Verbetering subsidiestructuur De gemeente werkt aan het verbeteren van de subsidiestructuur. We willen structurele subsidies uitsluitend verstrekken op grond van een subsidieregeling waarin de activiteiten waarvoor subsidie kan worden aangevraagd staan omschreven.

Met dit doel hebben we begin 2026 de regelingen Sociale Basis Infrastructuur en Beschermd Thuis herzien. Subsidies die voorheen op grond van de Algemene subsidie verordening (Asv) werden verleend, hebben we ondergebracht in een regeling en exploitatiebijdragen zijn omgezet in een subsidie. Ook worden de regeling Groene daken en afwatering en de regeling Energietransitie in 2026 herzien. Daarnaast hebben we besloten grote, vaste subsidiepartners voortaan een begrotingssubsidie te verlenen. De volgende stap is om ook alle zogenaamde ‘SPUK-subsidies’ in een regeling onder te brengen. Dit moet ingeregeld zijn vanaf subsidiejaar 2028. Voor 2027 worden deze ‘SPUK-subsidies’ nog als incidentele subsidie verstrekt. Daarnaast wil de gemeente beter en eerder inzicht geven in subsidiebedragen die kunnen worden aangevraagd. Van subsidies die vóór 1 september voorafgaand aan het subsidiejaar moeten worden aangevraagd publiceren we daarom een voorgenomen plafond. Zo weten aanvragers hoeveel subsidie zij maximaal kunnen aanvragen. De plafonds zijn echter pas definitief als de raad ze conform de Asv vaststelt. Met de herziening van de regelingen wordt subsidie op transparante wijze verstrekt, ontstaat helderheid over de activiteiten waarvoor we subsidie verlenen en welke bedragen hiervoor beschikbaar zijn. Hiermee wordt de subsidiestructuur beter in lijn gebracht met de Awb. 5.8.2.

Subsidieregelingen met een subsidieplafond De gemeente verleent subsidies op grond van de volgende regelingen: 1. Regeling Kalenderjaarsubsidie maatschappelijke organisaties Op grond van deze regeling kunnen maatschappelijke organisaties (op gebied van sociaal domein, veiligheid en handhaving, lokale media, vieringen & herdenkingen, en duurzaamheid en circulaire economie) subsidie aanvragen. De regeling is een doorontwikkeling van de Subsidieregeling Sociale Basis Infrastructuur. Ook hebben we subsidies die eerder onder de Asv zijn verleend en zogenaamde ‘exploitatiebijdragen’ opgenomen in de regeling. De regeling kent per categorie activiteiten een apart subsidieplafond. Hierdoor kan bij de subsidieverlening geen verdringing meer plaatsvinden (waarbij subsidie voor de ene partij ten koste kan gaan voor die van de andere partij). Het college heeft in juni de voorgenomen subsidieplafonds 2027 gepubliceerd op basis waarvan organisaties vóór 1 september 2026 hun aanvraag kunnen indienen. De raad wordt gevraagd de definitieve plafonds vast te stellen op basis waarvan subsidie verleend kan worden. De plafonds zijn geïndexeerd met 2,5%. 2. Regeling Beschermd Thuis 2027-2028 Op grond van de Subsidieregeling Beschermd Thuis kan subsidie worden aangevraagd voor activiteiten die bijdragen aan de doelen van het Uitvoeringsplan ‘Op weg naar een beschermd thuis 2024-2028'.

De regeling is in 2026 herzien en voorziet in een mogelijkheid voor kalenderjaarsubsidie voor activiteiten die bijdragen aan een van de vijf bouwstenen, en voor projectsubsidie voor vernieuwende projecten die bijdragen aan de doelen van het Uitvoeringsplan. Beide subsidies kennen een eigen subsidieplafond. Het college heeft in juni de voorgenomen plafonds voor 2027 en 2028 gepubliceerd, zodat organisaties vóór 1 oktober (meerjarige) subsidieaanvragen kunnen indienen. Middelen voor de regeling komen van de centrumgemeente Utrecht. Omdat de subsidieperiode waarvoor kan worden aangevraagd twee jaar is, stellen we zowel het plafond 2027 als 2028 vast. Mocht met de begroting van 2028 blijken dat er minder middelen uit de centrumgemeente komen, dan kan het plafond 2028 eind 2027 alsnog lager worden vastgesteld. In de subsidiebeschikkingen nemen we een zogenaamd begrotingsvoorbehoud op, zodat ook de verleende subsidie kan worden verlaagd. In Begroting 2027 132 zo’n geval stemmen we met de subsidieontvangers af wat dit betekent voor de uitvoering van de activiteiten. De subsidieplafonds voor 2027 en 2028 zijn substantieel lager dan 2026. Dit komt omdat er voor 2027 al voor een bedrag van €292.508 meerjarige subsidie is toegezegd en voor 2028 een bedrag van € 284.896. In beide gevallen op grond van de oude regeling.

Deze voor 2027 en 2028 reeds toegezegde bedragen zijn niet opgenomen in het subsidieplafond voor 2027 en 2028. In totaal is er dus voor 2027 €751.433 aan subsidie beschikbaar en voor 2028 €749.049. Het subsidieplafond wordt niet geïndexeerd, omdat hoogte van het plafond afhankelijk is van de bijdrage van de centrumgemeente. 3. Subsidieregeling Fonds Houten Samen Op grond van de Subsidieregeling Fonds Houten Samen kunnen aanvragen voor activiteiten worden ingediend die bijdragen aan een zorgzame en krachtige samenleving. Aanvragen voor 2027 kunnen op vier momenten worden ingediend. Enkele activiteiten van het Fonds Houten Samen zijn overgeheveld naar de Regeling Kalenderjaarsubsidie maatschappelijke organisaties waardoor het plafond met eenzelfde bedrag is verlaagd. Het subsidieplafond wordt geïndexeerd met 2,5%. Daarnaast is er voor 2027 incidenteel €150.000 toegevoegd aan het fonds. 4. Subsidieregeling Evenementenfonds Houten 2024 Op grond van de Subsidieregeling Evenementenfonds kunnen aanvragen worden ingediend voor beeldbepalende en identiteitversterkende evenementen. Het subsidieplafond wordt voor 2027 niet geïndexeerd. 5.

Subsidieregeling aanleg groene daken en afkoppelen en infiltreren regenwater Gemeentelijke Water- en Rioleringsplan 2026-2027 Huiseigenaren en vve's kunnen op grond van de regeling aanvragen indienen voor het aanleggen van een groen dak en het afkoppelen en infiltreren van regenwater. De regeling is in 2026 vernieuwd. Het subsidieplafond wordt niet geïndexeerd. Mochten van het budget voor 2026 middelen overblijven, dan wordt het subsidieplafond 2027 in 2027 eventueel verhoogd. Dit bedrag hevelen we in dat geval over naar 2027. 6. Subsidieregeling Energietransitie 2027 In september is de herziene Subsidieregeling Energietransitie vastgesteld. Op grond van deze regeling kunnen aanvragen worden ingediend voor activiteiten die bijdragen aan het energieneutraal maken van Houten. 7. Subsidieregeling isolatie koopwoningen gemeente Houten Op grond van deze regeling kan subsidie worden aangevraagd voor isolatiemaatregelen van woningen in de gemeente Houten. De regeling en de beschikbare middelen komen voort uit de rijksbijdrage Nationaal Isolatieprogramma (NIP). De subsidieperiode loopt van 2024 tot en met 2028. Voor dit tijdvak wordt het plafond vastgesteld. 8. Subsidieregeling Windfonds Goyerbrug Het Windfonds Goyerbrug is ingericht om de lusten en de lasten van het windpark ‘Goyerbrug’ eerlijk te delen met de omgeving.

Hiertoe hebben de private initiatiefnemer en de gemeente gezamenlijk middelen beschikbaar gesteld. Aanvragen voor activiteiten kunnen worden ingediend door en voor inwoners en organisaties uit het gebied rondom 3 kilometer van het windpark Goyerbrug. De hoogte van het fonds is in 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit bedrag wordt vastgesteld als subsidieplafond. De looptijd van de regeling is 2 jaar. Daarom stellen we ook het subsidieplafond vast voor twee jaar. 9. Subsidieregeling Afgiftesystemen In het najaar van 2026 stellen we regeling vast om subsidie te verlenen voor het installeren van afgiftesystemen, die geschikt zijn voor aardgasvrije warmteoplossingen, zoals warmtepompen. Hiermee draagt de regeling bi aan het aardgasvrij maken van de pilotwijk de Polders. De regeling gaat in per 1 januari 2027. Het subsidieplafond stellen we vast voor 2 jaar, dit is de looptijd van de regeling. 10. Vereveningsverordening sociale huur gemeente Houten 2025 Met deze regeling stimuleren we dat initiatiefnemers meer sociale huurwoningen realiseren dan het door de gemeente vastgestelde minimale percentage. Het fonds wordt gevuld door afdracht van initiatiefnemers van nieuwe woningbouwontwikkelingen en van verbouwingen naar woningen die niet zijn toegestaan binnen de regels van het Omgevingsplan gemeente Houten. Dit betekent dat het plafond fluctueert, afhankelijk van de afdracht.

Conform de vereveningsverordening wordt het subsidieplafond vastgesteld door het college. Het plafond is daarom niet opgenomen in onderstaand overzicht. 5.8.3. Vaststellen subsidieplafond Voor bovenstaande subsidieregelingen stellen we de volgende subsidies beschikbaar middels een subsidieplafond. Deze plafonds stellen we, conform wettelijk voorschrift, apart van de begroting vast. Maximale subsidie per regeling Naam regeling | Doel | 2026* | 2027 Regeling | t.b.v. maatschappelijke | € 1.301.105 | € 1.381.523 Kalenderjaarsubsidie | organisaties Sociaal domein, maatschappelijke | veiligheid, media, erfgoed, organisaties** | vieringen & herdenkingen en circulaire economie. Subsidieregeling Fonds | (Inwoners)initiatieven voor een | € 427.749 | € 364.520 Houten Samen | zorgzame en krachtige samenleving . Subsidieregeling | Beeldbepalende en | €60.625 | €60.625 Evenementenfonds Houten | identiteitsversterkende 2024 | evenementen . Subsidieregeling aanleg | Aanleggen van groene daken en | €60.000 | €60.000 groene daken en | afkoppelen regenwater door afkoppelen en infiltreren | particuliere huiseigenaren. regenwater Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan 2024-2027 Subsidieregeling | Activiteiten die bijdragen aan | € 341.365 | €350.000 Energietransitie 2027 | klimaatneutraal 2050.

Subsidieregeling isolatie | Stimuleren isolatie | €899.008 | €900.000 koopwoningen gemeente | koopwoningen in Houten. Houten 2025 2026 | 2027 | 2028 Regeling Beschermd Thuis | Stimuleren zelfstandig wonen, | €517.317 | € 368.925 | €374.163 2027-2028- artikel 7 | ondersteuning in de wijk kalenderjaarsubsidies | preventie & vroegsignalering. Regeling Beschermd Thuis | Stimuleren zelfstandig wonen, | nvt | €90.000 | €90.000 2027-2028– artikel 20 | ondersteuning in de wijk Projectsubsidies | preventie & vroegsignalering. Tijdvak 2027-2028 Subsidieregeling Windfonds | Ondersteunen van initiatieven | €150.000 Goyerbrug gemeente | die ten goede komen aan Houten 2026 | inwoners binnen 3 kilometer van het windpark. Subsidieregeling | €50.000 Afgiftesystemen gemeente Houten 2027 (regeling in de maak) * Sommige subsidies werden in 2026 verleend op grond van een ander wettelijk voorschrift dan hier vermeld. ** De subsidie voor de regeling Kalenderjaarsubsidies wordt verhoogd t.o.v. het eerder gepubliceerde voornemen. Dit om middelen beschikbaar te stellen voor purple party en coming out day. De financiering van deze activiteiten wordt omgezet van inkoop naar subsidie en daarom toegevoegd aan het plafond.

Daarnaast Begroting 2027 | 133 was op de subsidie voor De Wiese ten onrechte geen indexering toegepast en is de subsidie voor 't Gebouw in lijn gebracht met de marktconforme huur die vanaf 2027 wordt gerekend. 5.8.4. Subsidieregelingen zonder subsidieplafond 1. Regeling Peuteropvang en Voorschoolse Educatie Houten Inwoners die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag kunnen op grond van deze regeling subsidie aanvragen voor het deelnemen van peuters aan de peuteropvang van een voorschoolse voorziening. Daarnaast kan subsidie worden aangevraagd voor peuters met een verhoogd risico op ontwikkeling van taalachterstand, zodat zij kunnen deelnemen aan een peuteropvang van een voorschoolse voorziening met een gecertificeerd VVE-programma. Dit betreft een zogenaamde ‘openeinderegeling’. De regeling kent geen subsidieplafond. Dit omdat alle inwoners en organisaties die aan de voorwaarden voldoen recht hebben op subsidie. 2. Subsidieregeling U-pas gemeente Houten Inwoners met een laag inkomen kunnen een U-pas aanvragen. Hierop staat een jaarlijks tegoed dat besteedbaar is voor activiteiten. Met de U-pas kunnen inwoners korting krijgen op activiteiten. De U-pas- regeling is een ‘openeinderegeling’ en kent geen subsidieplafond. Dit omdat iedereen die aan de voorwaarden voldoet recht heeft op subsidie. 5.8.5.

Begrotingssubsidies Vanaf 2027 krijgen vijf organisaties een zogenaamde ‘begrotingssubsidie’. Deze directe subsidieverlening (zonder subsidieregeling) is toegestaan wanneer is aangetoond dat er op basis van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde is voor de subsidie. Ter onderbouwing van deze directe subsidieverlening heeft het college in juni 2026 voornemens voor directe subsidieverlening vastgesteld en gepubliceerd. Ook heeft de gemeente in juni 2026 de bedragen gepubliceerd die in de begroting worden opgenomen. Dit omdat aanvragers vóór 1 september 2026 moeten weten hoeveel subsidie zij kunnen aanvragen. In het geval van Grijs naar Groen is een DEAB-besluit gepubliceerd. Het betreft de volgende organisaties en maximale subsidiebedragen: Begrotingssubsidies Naam organisatie | Doel subsidie | Verleend in 20261 | 2027 Stichting Regiobibliotheek Lek | De bibliotheek centrum en | € 1.084.139 | € 1.118.506 & IJssel2 | Schoneveld. Stichting ‘vanHouten&co’2 | Uitvoering | € 2.303.670 | € 2.385.681 sociaal/maatschappelijk werk in de gemeente Houten. Stichting Aan de Slinger2 | Theaterprogramma, | € 738.471 | € 758.589 cultuureducatie en reservering theaterinventaris. Stichting Aan de Slinger2/3 | Beheer en de exploitatie van het | € 516.587 | € 532.240 Cultuurcentrum Aan de Slinger (t.b.v. school, muziekschool en theater) in de gemeente Houten.

Stichting Ondernemersfonds | Stimuleren van het | € 535.000 | € 535.000 Houten4 | ondernemersklimaat in de gemeente Houten. Stichting Sport Houten2 | Stichting Sport Houten geeft | € 148.392 | € 153.200 uitvoering aan de Visie op sport en bewegen in Houten. Grijs naar Groen/Bakels Veste | Het geven van gratis technisch | € 14.428 | € 19.712 Beheer B.V.5 | advies aan inwoners voor verduurzaming van hun woning. Begroting 2027 | 134 Totaal begrotingssubsidies | € 5.340.687 | € 5.502.928 1. Deze subsidies werden in 2026 verleend op grond van een ander wettelijk voorschrift dan hier vermeld. 2. Deze subsidies zijn geïndexeerd met een gecombineerde loon-/prijsindex. 3. Stichting Aan de Slinger krijgt naast de activiteitensubsidie een subsidie voor het beheer en de exploitatie van het Cultuurcentrum. Hiervoor onderhoudt de stichting zowel de school als het theater, beide gevestigd in het Cultuurcentrum. Ook biedt de Stichting ruimte aan het Houtens Muziek Collectief. 4. De subsidie voor Stichting Ondernemersfonds Houten wordt, zoals vastgelegd in het convenant tussen gemeente en het Ondernemersfonds, berekend op basis van de OZB op niet-woningen. Omdat nog niet bekend is wat de OZB in 2027 zal zijn, verhogen we deze subsidie nu niet. Als de OZB-inkomsten bekend zijn, wordt het subsidiebedrag met de Bestuursrapportage in 2027 hierop aangepast. 5.

De hoogte van de subsidie voor Grijs naar Groen is gebaseerd op het aantal koopwoningen in de gemeente. 5.8.6. Incidentele subsidies Op grond van de Awb kan de gemeente incidenteel (zonder subsidieregeling) subsidie verlenen voor een periode van ten hoogste vier jaar. Voor deze incidentele subsidies wordt geen plafond vastgesteld. Dit omdat op moment van schrijven niet bekend is welke incidentele subsidies we gaan verlenen. Incidentele subsidies kunnen alleen verleend worden als voor het doel van de subsidie voldoende financiële middelen beschikbaar zijn in de begroting. Voor 2027 worden alle zogenaamde ‘SPUK-subsidies’ nog als incidentele subsidie verleend. 5.8.7. Totaal beschikbare subsidies Los van de subsidies die we incidenteel verlenen en die we verlenen op grond van ‘openeinderegelingen’ is het totale subsidiebedrag als volgt: 20261 | 20272 Totaal regelingen | € 3.607.169 | € 3.775.593 Totaal begrotingssubsidie | € 5.340.687 | € 5.502.928 Totaal subsidie | € 8.947.856 | € 9.278.521 1. Deze subsidies werden in 2026 verleend op grond van een ander wettelijk voorschrift dan hier vermeld. 2. Het totale subsidiebedrag voor het Windfonds en de regeling Afgiftesystemen wordt in deze berekening toegerekend naar 2027. Wanneer de fondsen in 2027 niet zijn uitgeput, wordt het restant verleend voor 2028. In dat geval wordt het resterende bedrag overgeheveld.

Begroting 2027 | 135 Begroting 2027 136 5.9 Paragraaf WOO De Wet open overheid (Woo) regelt het recht op toegang tot publieke informatie over alles wat de gemeente doet. De wet is bedoeld om te zorgen voor een transparante en open overheid. Zodanig dat iedere geïnteresseerde die publieke informatie wenst, deze ook kan opvragen. Artikel 3.5 van de Woo regelt de zogenaamde openbaarheidsparagraaf. Dit wetsartikel verplicht ons om in onze begroting aandacht te besteden aan hoe wij via de beleidsvoornemens invulling geven aan de uitvoering van de Woo. In onze jaarstukken doen we vervolgens verslag van de voortgang van de uitvoering ervan. De uitvoering van deze openbaarheidsparagraaf richt zich op drie pijlers: • Actieve openbaarmaking: de gemeente moet uit eigen beweging informatie openbaar maken, d.w.z. online publiceren, in plaats van te wachten op een verzoek. • Passieve openbaarmaking: dit betreft de afhandeling van individuele Woo-verzoeken (verzoeken om informatie). Er geldt een afhandeltermijn van vier weken, met een maximale verdaging van twee weken. • Verbetering van informatiehuishouding: dit betreft de kwaliteit, inrichting en toegankelijkheid van de documentenhuishouding en digitale systemen binnen het bestuursorgaan. 5.9.1.

Actieve openbaarmaking Ons beleid is om in lijn met de wettelijke verplichting voor bepaalde informatiecategorieën in fases toe te werken naar actieve openbaarheid. We zetten ook in 2027 de implementatie van de wet, gericht op dit onderdeel, voort. Hiervoor ontsluiten we via ons eigen ingerichte informatieplatform Open Houten | Gemeente Houten gefaseerd verschillende categorieën van informatie; zoals alle beslissingen op ontvangen Woo-verzoeken inclusief de verstrekte informatie, organisatiegegevens, bestuurs- en raadsstukken, begrotingen, jaarrekeningen en jaarverslagen, bekendmakingen, lokale regelgeving en onderzoek en cijfers. We werken verder aan de inrichting en uitbreiding van ons platform Open Houten. 5.9.2. Passieve openbaarmaking Volgens de Woo kan eenieder een verzoek indienen om publieke informatie openbaar te maken. Daarbij is het uitgangspunt dat alles openbaar wordt, tenzij een zwaarwegend belang zich daartegen verzet. Inmiddels is er de nodige jurisprudentie met betrekking tot de afwijzing van documenten op grond van persoonlijke beleidsopvattingen. Hierin valt te lezen dat er altijd een deugdelijke motiveringsgrond moet zijn om tot een afwijzing van verstrekking te komen. We zien een ontwikkeling in de ontvangen Woo-verzoeken.

Regelmatig vragen verzoekers alle documenten op die te maken hebben met een bepaald onderwerp en ook slaan deze verzoeken steeds vaker op perioden die langer geleden zijn. Dit heeft tot gevolg dat de zoekslag gericht is op een omvangrijk aantal documenten. Een goed ingericht informatiesysteem is van groot belang, zodat documenten sneller vindbaar zijn. 5.9.3. Verbetering van de informatiehuishouding Essentieel voor een efficiënte uitvoering van de Woo is dat onze informatiehuishouding op orde is. Het nieuwe zaaksysteem ondersteunt dat uitgangspunt, we werken zaakgericht en bundelen informatie en documentatie. De informatiehuishouding optimaliseren we door het faciliteren van toegankelijke dossiers en uniforme werkprocessen. Meer inhoudelijke details zijn te vinden in de paragraaf Bedrijfsvoering. Begroting 2027 137 6. Financiële begroting De Financiële begroting en bijlagen geven een volledig beeld van de financiële positie van de gemeente Houten. Hierin zijn alle relevante cijfers, prognoses en analyses opgenomen die nodig zijn om de begroting te beoordelen.

Deze hoofdstukken bestaan uit verschillende onderdelen, elk met een eigen focus: van de geprognosticeerde balans en het investeringsprogramma tot de reserves en voorzieningen, en van de incidentele lasten en baten tot een overzicht van alle lasten en baten, een productenraming en een overzicht van de verschillende taakvelden binnen de gemeentelijke organisatie. Door deze onderdelen samen te brengen, bieden deze hoofdstukken het college, de gemeenteraad en andere belangstellenden inzicht in de financiële positie, de risico’s, de beschikbare middelen en de prioriteiten van de gemeente. 6.1 Uitgangspunten begroting In dit hoofdstuk lichten we de algemene begrotingsregels en de uitgangspunten nader toe. Deze uitgangspunten zijn door de raad vastgesteld bij de perspectiefnota 2027 (hoofdstuk 4 uit de perspectiefnota 2027) en vormen de basis voor de programmabegroting 2027. De toelichting beschrijft hoe de algemene regels worden toegepast bij het opstellen van de begroting, welke budgetten worden geïndexeerd en op welke wijze we de structurele en incidentele effecten hiervan inzichtelijk maken. Hiermee borgen we een eenduidige en transparante financiële kaderstelling, in lijn met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de bestuurlijke uitgangspunten van de gemeente.

Bij de opstelling van de Programmabegroting 2027 blijft het uitgangspunt dat de gemeente voldoet aan de voorwaarden voor repressief toezicht. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten, ramingen realistisch en voldoende onderbouwd zijn en financiële knelpunten niet worden doorgeschoven naar toekomstige jaren. De begroting moet daarbij niet alleen voor 2027 sluitend zijn, maar ook een financieel houdbaar meerjarig perspectief bieden. De provincie Utrecht beoordeelt de begroting aan de hand van het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader. Daarbij kijkt zij onder meer naar het begrotingssaldo, de structurele financiële positie, de inzet van reserves, de beschikbare weerstandscapaciteit en de beheersing van financiële risico’s. 6.1.1. Algemene Uitkering Voor de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 gaan we uit van de uitkomsten van de meicirculaire 2026 en de daarin opgenomen uitkeringsfactoren. Deze uitkomsten zijn reeds verwerkt in de Perspectiefnota 2027 en vormen daarmee het uitgangspunt voor de verdere uitwerking van de Programmabegroting 2027. Voor de berekening van de algemene uitkering hanteren we het systeem van constante prijzen. Dit betekent dat we voor 2027 uitgaan van lopende prijzen en dat we voor de jaren 2028-2030 rekenen met constante prijzen. 6.1.2.

Indexatie Voor de berekening van prijsontwikkelingen gaan we uit van de meest recente ramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Voor de Programmabegroting 2027 rekenen we met een prijsindex van 2,5%. Dit percentage vormt een financieel uitgangspunt voor de begrotingsopstelling. CEP maart Jaar | CEP maart 2025 | 2026 | Verschil 2026 | 2,70% | 2,90% | 0,20% 2027 | - | 2,50% | 2,50% Totaal | 2,50% Tabel 1: Berekening prijsindexcijfer (in percentages) Het prijsindexcijfer is gebaseerd op de raming voor de prijsontwikkeling van het bruto binnenlands product (pbbp) 2027 uit het Centraal Economisch Plan (CEP) 2026 van het CPB. Conform de gemeentelijke indexeringssystematiek passen we een correctie toe wanneer de raming voor het voorgaande jaar meer dan één procentpunt afwijkt van de meest recente CPB-raming. Omdat het verschil tussen de raming voor 2026 uit het CEP 2025 en het CEP 2026 slechts 0,2 procentpunt bedraagt, wordt geen correctie toegepast. Het prijsindexcijfer voor 2027 komt daarmee uit op 2,5%. Uitgaven (lasten) Voor de uitgavenkant van de begroting geldt als uitgangspunt dat beschikbare middelen zo doelmatig mogelijk worden ingezet. Reguliere budgetten worden daarom niet automatisch geïndexeerd. Per budget beoordelen we in hoeverre indexatie noodzakelijk is en of we kostenontwikkelingen binnen de bestaande financiële kaders kunnen opvangen.

Hiermee wordt bijgedragen aan een financieel houdbare begroting en blijft ruimte beschikbaar voor toekomstige bestuurlijke afwegingen. Tevens geven we invulling aan de afspraken uit het Begroting 2027 | 138 Begroting 2027 139 Coalitieakkoord 2026-2030 om beschikbare middelen zoveel mogelijk in te zetten voor maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities. Specifieke uitgangspunten voor budgetten: • Reguliere budgetten worden niet automatisch geïndexeerd. Perspectiefnota 2027 10. • Bij meerjarige contracten wordt rekening gehouden met contractueel overeengekomen indexeringen, voor zover deze niet binnen bestaande budgetten kunnen worden opgevangen. Voor onverwachte en substantiële prijseffecten wordt een beperkte reservering opgenomen. • Voor budgetten waarvan de omvang afhankelijk is van ontwikkelingen in aantallen inwoners, huishoudens, woningen of andere objectieve kenmerken, wordt uitgegaan van de meest actuele kerngegevens. Hierbij worden volumemutaties verwerkt, maar wordt geen aanvullende prijsindexatie toegepast bovenop de vastgestelde begrotingsrichtlijnen. • Voor bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen worden de vastgestelde begrotingen van de betreffende gemeenschappelijke regelingen als uitgangspunt gehanteerd. Er wordt geen afzonderlijke gemeentelijke indexatie toegepast.

• Voor verzekeringen wordt aangesloten bij de grondslag die geldt voor de premieberekening. Bij verzekeringen waarvan de premie afhankelijk is van het aantal inwoners, wordt uitgegaan van de vastgestelde inwoneraantallen uit de kerngegevens. De premie per inwoner mag daarbij worden geïndexeerd met 2,5%. Bij verzekeringen waarvan de premie is gebaseerd op een percentage van de verzekerde waarde, wordt de verzekerde waarde geïndexeerd met 2,5%. Inkomsten (baten) Voor de inkomstenkant van de begroting gaan we uit van een trendmatige ontwikkeling van belastingen, heffingen, tarieven en overige inkomsten, voor zover de gemeente bevoegd is deze aan te passen. Hiermee voorkomen we dat stijgende kosten volledig ten laste komen van het begrotingssaldo en dragen we bij aan een financieel gezonde en houdbare begroting. Wanneer inkomsten worden begrensd door wettelijke voorschriften, contractuele afspraken of andere vastgestelde kaders, worden deze als uitgangspunt gehanteerd. Voor de Programmabegroting 2027 gelden daarbij de volgende uitgangspunten: • De opbrengst van de onroerendezaakbelasting (OZB) wordt jaarlijks geïndexeerd. Het percentage voor 2027 is 3%, afkomstig uit de landelijke meicirculaire 2026. Op deze wijze behoudt de opbrengst haar reële waarde en blijft de ontwikkeling van de lokale belastingopbrengsten in lijn met de landelijke uitgangspunten.

• De opbrengst van de toeristenbelasting wordt verhoogd met 2,5%. Hiermee wordt aangesloten bij de gebruikelijke trendmatige indexatie, zodat de opbrengst haar reële waarde behoudt. • Leges en heffingen worden geraamd op basis van het uitgangspunt van kostendekkendheid, conform de bepalingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). • Verhuur accommodaties (baten): De tarieven van sport- en welzijnsaccommodaties worden jaarlijks per 1 augustus aangepast overeenkomstig de vastgestelde indexeringssystematiek. Hiermee wordt aangesloten bij de bestaande contractuele afspraken en de gebruiksperioden van de accommodaties. • Voor overige inkomsten wordt aangesloten bij bestaande afspraken, contractuele verplichtingen en vastgestelde beleidskaders. Budgetten (baten en lasten) afhankelijk van kerngegevens Voor een aantal budgetten bestaat een directe relatie tussen de omvang van het budget en de ontwikkeling van objectieve kerngegevens, zoals het aantal inwoners, huishoudens of cliënten. De hieruit voortvloeiende budgetaanpassingen merken we aan als autonome ontwikkelingen. Voor voorstellen tot budgetaanpassing als gevolg van autonome groei moet een duidelijke onderbouwing worden aangeleverd. Daarbij gaan we uit van de formule P (prijs) × Q (hoeveelheid).

Voor de Programmabegroting 2027 geldt als uitgangspunt dat de prijscomponent (P) niet stijgt en dus op 0% indexatie wordt gesteld. Een eventuele budgetaanpassing kan uitsluitend voortvloeien uit wijzigingen in de hoeveelheid (Q), waarbij aansluiting wordt gezocht bij de meest actuele kerngegevens. De ontwikkeling van het aantal inwoners kan bijvoorbeeld van invloed zijn op legesopbrengsten van burgerzaken, de kosten van verkiezingen, bijdragen aan onder meer de VNG en verzekeringskosten. Daarnaast kan de ontwikkeling van de leeftijdsopbouw van de bevolking invloed hebben op de kosten voor de Jeugdwet en de Wmo. Begrotingsrichtlijnen 2027 Gegeven | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal aantal woningen | 21.825 | 22.336 | 22.818 | 23.472 Prognose woningbouwproductie | 511 | 482 | 654 | 654 Gemiddelde woningbezetting | 2,35 | 2,33 | 2,31 | 2,26 Aantal inwoners, totaal | 51.391 | 52.069 | 52.754 | 53.011 Aantal éénpersoonshuishoudens | 6.336 | 6.514 | 6.687 | 6.802 Tabel 2: Kerngegevens Budgetten gerelateerd aan specifieke contracten op gebied van jeugdhulp en wmo Voor een deel van de uitgaven binnen de Jeugdwet en de Wmo gelden afwijkende indexeringsafspraken. Voor deze budgetten sluiten we aan bij de indexeringsmethodieken die contractueel zijn overeengekomen met aanbieders en bij de landelijke richtlijnen van de VNG.

Omdat de definitieve indexeringspercentages veelal pas bekend worden nadat de (primitieve) begroting 2027 is opgesteld, worden de betreffende budgetten niet direct geïndexeerd binnen de programma’s. Bij het opstellen van de begroting nemen we daarom een reservering op voor de verwachte indexatie van deze contracten. Zodra de definitieve indexeringspercentages beschikbaar zijn, verwerken we de benodigde middelen in de betreffende budgetten. Hiermee borgen we dat de begroting aansluit bij de contractuele verplichtingen en de meest actuele indexeringsafspraken. Onderwerp | Grondslag indexering Maatwerk ZIN Wmo | Overheidsbijdrage in de arbeidskosten-ontwikkeling (OVA-index) 1 Huishoudelijke Hulp Wmo | OVA-index Hulpmiddelen Wmo | Consumenten Prijs Index (CPI)) 2 Individuele voorzieningen | OVA-index Jeugd PGB's | OVA-index SAVE | OVA-index Essentiële functies Jeugd | 80% OVA en 20% PPC 3 Leerlingenvervoer | NEA-index (Panteia) Regiotaxi | NEA-index (Panteia) 1. | OVA: https://www.nza.nl/documenten/vragen-en-antwoorden/wat-is-het-prijsindexcijfer-voor- personele-kosten 2. | CPI: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83131ned/table?fromstatweb 3. | Er wordt aangesloten bij de indexeringssystematiek van het LTA. 6.1.3. Subsidies Subsidies vormen een belangrijk instrument voor het realiseren van maatschappelijke doelstellingen en activiteiten binnen de gemeente Houten.

Bij het opstellen van de Programmabegroting 2027 gaan we voor zowel uitgaande als inkomende subsidies uit van de meest actuele financiële en inhoudelijke inzichten. Hierbij houden we rekening met vastgestelde loon- en prijsontwikkelingen, subsidiebeschikkingen en overige relevante afspraken. Uitgaande subsidies Subsidies vormen voor veel maatschappelijke organisaties een belangrijke bron van inkomsten en dragen bij aan het realiseren van maatschappelijke doelstellingen binnen de gemeente Houten. Om rekening te houden met loon- en prijsontwikkelingen gaan we bij het opstellen van de Programmabegroting 2027 uit van indexatie van de beschikbare subsidiebudgetten. Voor de Programmabegroting 2027 gelden de volgende uitgangspunten: • | Te verstrekken subsidies worden geïndexeerd met 2,5%. • | Voor subsidies waarbij een substantiële looncomponent onderdeel uitmaakt van de kostenstructuur, wordt een gesplitste indexering toegepast. Daarbij wordt het prijsgevoelige deel geïndexeerd met 2,5% en de looncomponent met 4,1%. Begroting 2027 | 140 Begroting 2027 141 Inkomende subsidies Voor te ontvangen subsidies en rijksbijdragen gaan we uit van de meest recente beschikking of subsidieverlening voor het betreffende begrotingsjaar. Als de beschikking voor het begrotingsjaar nog niet beschikbaar is, gaan we uit van de meest actuele inzichten. Perspectiefnota 2027 12 4. 6.1.4.

Personele budgetten Loonindexatie Loonindexatie wordt toegepast op de salarislasten, personeelsgerelateerde budgetten en de bijdrage aan het Sociaal Team. De sociale lasten hebben we geraamd op basis van de gegevens die per 31 mei 2026 beschikbaar waren. De huidige cao loopt tot 1 april 2027. Omdat nog niet bekend is welke loonafspraken daarna worden gemaakt, hebben we in de begroting een stelpost opgenomen op basis van de verwachte loonontwikkeling. Voor 2027 gaan we uit van een loonindexatie van 4,1%, gebaseerd op de prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers (%) uit het Centraal Economisch Plan (CEP) 2026 van het Centraal Planbureau. Zodra een nieuwe cao is vastgesteld, passen we het budget hierop aan. Overhead Overhead omvat de kosten van ondersteunende functies en voorzieningen, zoals huisvesting, ICT, personeelszaken, financiële administratie, juridische ondersteuning en management. In 2025 hebben we de verdeling van de formatie over de taakvelden geactualiseerd, zodat de toerekening van personeelskosten beter aansluit bij de feitelijke werkzaamheden en de geldende verslaggevingsregels. De overheadkosten rekenen we toe op basis van de directe loonkosten. Deze methode wordt door het merendeel van de gemeenten toegepast en zorgt voor een transparante en consistente kostentoerekening.

Bij nieuwe formatievoorstellen houden we naast de salarislasten rekening met de kosten voor ondersteuning en bedrijfsvoering. Hiervoor gaan we uit van een gemiddelde overheadopslag van € 10.000 per fte. 6.1.5. Actualiteiten De financiële positie van gemeenten wordt beïnvloed door landelijke ontwikkelingen, wijzigingen in wet- en regelgeving en besluiten van het Rijk. Voor de Programmabegroting 2027 zijn met name het gemeentefonds, de ontwikkelingen binnen de jeugdzorg, het coalitieakkoord van het kabinet en de verwerking van onderuitputting van belang. Nieuw verdeelmodel gemeentefonds Sinds 1 januari 2023 geldt een nieuw verdeelmodel voor het gemeentefonds. Gemeente Houten behoort tot de nadeelgemeenten en ondervindt op basis van het huidige model een structureel nadeel van circa € 103 per inwoner. Het kabinet heeft besloten het ingroeipad van de herverdeling tot 1 januari 2029 te bevriezen. De financiële effecten hiervan zijn verwerkt op basis van de huidige inzichten. Jeugd Het Rijk heeft aanvullende maatregelen aangekondigd binnen de Hervormingsagenda Jeugd, waaronder een verkorting van de gemiddelde trajectduur en de invoering van een eigen bijdrage. Vanaf 2028 is hiervoor al een financieel effect verwerkt in het gemeentefonds. Voor de bijbehorende risico’s is een stelpost opgenomen in de begroting.

Daarnaast brengt de commissie Van Ark begin 2027 advies uit over de financiële compensatie voor de jeugdzorg vanaf 2028. Eventuele financiële gevolgen verwerken we nadat hierover landelijke besluitvorming heeft plaatsgevonden. Coalitieakkoord kabinet Jetten Het coalitieakkoord 2026-2030 van het kabinet Jetten bevat op dit moment beperkt nieuw beleid met directe financiële gevolgen voor gemeenten. Voor de Programmabegroting 2027 hebben we uitsluitend de effecten verwerkt die door het Rijk zijn geconcretiseerd en opgenomen in de meicirculaire 2026. Stelpost onderuitputting Het Rijk en de provinciale toezichthouders bieden gemeenten onder voorwaarden ruimte om specifieke stelposten voor onderuitputting op te nemen. Op basis van de financiële verkenningen en de bijlage Begroting 2027 142 Investeringen in Perspectief wordt voor gemeente Houten uitgegaan van een stelpost voor onderuitputting van kapitaalslasten van 10%. Deze stelpost hebben we verwerkt in de Perspectiefnota 2027. 6.2 Geprognosticeerde balans De geprognosticeerde balans geeft inzicht in de verwachte ontwikkeling van de bezittingen en verplichtingen van de gemeente in de periode 2027–2030. De balans laat zien hoe investeringen, reserves, voorzieningen en schulden zich in de komende jaren ontwikkelen en vormt daarmee een onderdeel van het financieel meerjarenperspectief.

De omvang van de vaste activa neemt toe door de investeringsopgaven die in de begroting zijn opgenomen. Deze worden grotendeels gefinancierd via de schuldpositie en via bestemmingsreserves. De reserves laten in de periode 2027–2030 een stijgende trend zien. Tegelijkertijd neemt de schuldpositie toe, passend bij de omvang van de investeringsprogrammering. Bij de uitwerking van de balans hebben we gebruikgemaakt van de meest recente jaarrekening standen en hebben we rekening gehouden met meerjarige reeds vastgestelde investeringen, onderhoud en de daarmee toenemende financiële behoefte. Bedragen x € 1.000 Prognose meerjarenbalans | Realisatie | Begroting 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Activa Vaste activa Immateriële vaste activa | 2.217 | 2.197 | 2.177 | 2.157 | 2.137 | 2.117 Materiële vaste activa | 143.469 | 136.689 | 134.754 | 139.278 | 140.096 | 140.873 Financiële vaste activa | 3.837 | 3.665 | 3.491 | 3.337 | 3.181 | 3.024 Totaal vaste activa | 149.523 | 142.551 | 142.045 | 144.772 | 145.414 | 146.014 Vlottende activa Voorraden | 10.937 | 10.937 | 10.937 | 10.937 | 10.937 | 10.937 Uitzettingen | 19.825 | 19.797 | 21.750 | 23.659 | 25.775 | 27.429 Liquide middelen | 10 | 0 | 1000 | 1000 | 1000 | 1000 Overlopende activa | 6.584 | 6.584 | 6.584 | 6.584 | 6.584 | 6.584 Totaal vlottende activa | 37.356 | 37.318 | 40.271 | 42.180 | 44.296 | 45.950 Totaal activa | 186.879

| 179.869 | 180.693 | 186.952 | 189.710 | 191.964 Passiva Vaste passiva Reserves | 62.463 | 68.768 | 68.185 | 70.581 | 70.945 | 70.555 Resultaat boekjaar | 11.812 | 1.186 | 3.010 | 391 | -396 | -1.397 Voorzieningen | 14.070 | 12.681 | 12.690 | 10.894 | 11.030 | 10.255 Vaste schuld | 46.012 | 51.741 | 51.695 | 59.973 | 63.018 | 67.438 Totaal vaste passiva | 134.357 | 134.376 | 135.580 | 141.839 | 144.597 | 146.851 Vlottende passiva Vlottende schuld | 15.870 | 8.841 | 8.461 | 8.461 | 8.461 | 8.461 Overlopende passiva | 36.652 | 36.652 | 36.652 | 36.652 | 36.652 | 36.652 Totaal vlottende passiva | 52.522 | 45.493 | 45.113 | 45.113 | 45.133 | 45.133 Totaal passiva | 186.879 | 179.869 | 180.693 | 186.952 | 189.710 | 191.964 Begroting 2027 | 143 Begroting 2027 144 6.3 Investeringen Als gemeente investeren we in voorzieningen die het dagelijks leven in Houten beter, veiliger en duurzamer maken, zoals wegen, fietspaden, schoolgebouwen, sportaccommodaties, een aantrekkelijke openbare ruimte en een betrouwbare digitale infrastructuur. We doen deze investeringen niet alleen voor vandaag, maar vooral voor morgen. Grote projecten, zoals een brug, school of sporthal, hebben een levensduur van tientallen jaren. De kosten worden gespreid over de jaren waarin inwoners van deze voorzieningen gebruikmaken, zodat de financiële lasten eerlijk worden verdeeld.

Voor de periode 2027–2030 is een investeringsprogramma opgesteld met een omvang van € 7,9 miljoen in 2027, oplopend tot € 9,0 miljoen in 2030. Dit komt bovenop het lopende investeringsprogramma met projecten die eerder zijn gestart en nog in uitvoering zijn. Toekomstige stedelijke ontwikkelingen, zoals Centrum-Molenzoom, de Koppeling en Houten-Oost zijn nog niet volledig in de programmering opgenomen. Deze projecten voegen we toe zodra de financiële uitwerking en besluitvorming zijn afgerond. Deze eerste aanzet voor het investeringsprogramma vormt het vertrekpunt voor verdere doorontwikkeling, zodat het programma kan worden benut voor sturing op de financiële opgave en het maken van afgewogen keuzes in de komende jaren. Onderstaand overzicht geeft een doorkijk naar de reeds geplande investeringen. Voor het volledige en gedetailleerde overzicht verwijzen we naar bijlage 4.5 overzicht investeringen. Tabel 1. Meerjarige investeringsprogramma 2027-2030 6.3.1. Vrijgave investeringskredieten Met de vaststelling van de programmabegroting 2027 vraagt het college de raad om goedkeuring voor de uitgaven van investeringsprojecten die in 2027 plaatsvinden, voor zover deze nog niet eerder zijn vrijgegeven. Het gaat hierbij om de investeringen die in het onderstaande overzicht zijn opgenomen.

Deze kredieten dienen formeel door de raad te worden vastgesteld voordat uitvoering kan plaatsvinden. Uitzondering vormen de vervangingsinvesteringen. Deze worden jaarlijks met de programmabegroting vrijgegeven en zijn grotendeels gebaseerd op de eerder door de raad vastgestelde plannen, zoals het Rioleringsplan 2024–2027. Nieuwe investeringen, die een afzonderlijk raadsbesluit vereisen, worden niet automatisch met de vaststelling van de begroting vrijgegeven en vallen buiten deze vrijgave. Door de vrijgave van de kredieten kunnen we uitvoering geven aan de geplande investeringsprojecten in 2027. Hiermee vormt dit een belangrijk bestuurlijk en financieel beslismoment in de Programmabegroting omdat het de daadwerkelijke inzet van middelen mogelijk maakt en de continuïteit van de gemeentelijke voorzieningen waarborgt. In onderstaande tabel hebben we een overzicht opgenomen van de investeringen, waarvoor de raad in deze begroting wordt gevraagd de kredieten vrij te geven.

Tabel 2. Vrijgave investeringskredieten 2027 (zonder MJIP, deze wordt apart bij de Raad aangevraagd) 6.3.2. Kapitaallasten en druk op de exploitatie Op basis van het investeringsprogramma 2027–2030 zijn na verwerking van de correctiefactor van 10% de kapitaallasten in 2027 ongeveer gelijk aan 2026. Deze forse omvang van de kapitaallasten legt een toenemende druk op de exploitatiebegroting. Dit onderstreept het belang van een zorgvuldig investeringsbeleid, waarin voorstellen niet alleen op inhoudelijke meerwaarde worden beoordeeld, maar nadrukkelijk ook op financiële haalbaarheid, uitvoeringscapaciteit en de bijdrage aan de strategische doelen van de gemeente. Doordat niet altijd alle investeringen in een jaar worden uitgevoerd passen we met ingang van 2027 een correctiefactor van 10% toe op de kapitaallasten. Tabel 3.

Kapitaallasten per programma Kapitaallasten in de betreffende programma's | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Overhead | 877 | 1.069 | 1.133 | 1.103 | 1.060 Groene en gezonde leefomgeving Klimaat Begroting 2027 | 145 Openbare ruimte | 1.338 | 1.527 | 1.652 | 1.650 | 1.597 Samen leven Iedereen doet mee | 2.377 | 2.636 | 2.617 | 2.485 | 2.431 Passende ondersteuning | 10 | 17 | 16 | 16 | 16 Sociale basis | 1.542 | 1.610 | 1.611 | 1.662 | 1.641 Thuis in Houten Gebiedsontwikkeling | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Veiligheid en leefbaarheid | 73 | 73 | 72 | 71 | 71 Wonen | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Voor en met inwoners Inwonersparticipatie | 3 | 12 | 8 | 8 | 8 Werken en ondernemen Bereikbaarheid | 1.869 | 1.058 | 1.050 | 1.041 | 1.090 Commerciële voorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Eindtotaal | 8.101 | 8.012 | 8.172 | 8.050 | 7.927 6.3.3. Sturing op kapitaallasten en investeringsruimte Om te komen tot een realistischere begroting, is er in bij de financiële verkenningen besproken om een maximale schuldenquote te gaan bepalen. Zodat er meer grip komt op de investeringen en we zorgvuldiger kunnen bepalen welke kredietfaciliteiten er nodig zijn. Wanneer we een schuldquote van 100% toepassen, is er voldoende ruimte om geplande investeringen de komende jaren uit te voeren. Begroting 2027 | 146 6.4 Reserves en voorzieningen 6.4.1.

Totaaloverzicht De gemeente beschikt over diverse reserves voor het realiseren van toekomstige beleidsdoelen en voor het opvangen van financiële schommelingen. In 2026 heeft een actualisatie van het reservebeleid plaatsgevonden. Hierbij hebben we beoordeeld welke reserves nog noodzakelijk zijn, welke kunnen worden samengevoegd, afgebouwd of beëindigd, en of er mogelijkheden zijn om middelen op een andere manier in te zetten. Deze actualisatie sluit aan bij de ambities uit de Perspectiefnota 2026 om te werken aan een eenvoudiger, overzichtelijker en beter stuurbaar financieel beleid (speerpunt Financiële verkenningen). De gemeenteraad heeft een kaderstellende en beslissende rol: zij stelt de uitgangspunten vast en besluit uiteindelijk over het beëindigen, samenvoegen of wijzigen van reserves. Tabel 1. Reserves | Bedragen x € 1.000 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Reserve | Eind | Stort. | Onttr. | Eind | Stort. | Onttr. | Eind | Stort. | Onttr. | Eind | Stort. | Onttr.

| Eind Algemene reserve Vrije algemene reserve | 38.775 | 0 | 1.555 | 37.220 | 0 | 390 | 36.830 | 0 | 0 | 36.830 | 0 | 0 | 36.830 Concern weerstandsvermogen | 8.210 | 0 | 0 | 8.210 | 0 | 0 | 8.210 | 0 | 0 | 8.210 | 0 | 0 | 8.210 grondexploitaties Totaal Algemene | 46.986 | 0 | 1.555 | 45.431 | 0 | 390 | 45.041 | 0 | 0 | 45.041 | 0 | 0 | 45.041 reserves Bestemmingsreserve Bouwen voor Houten | 3.869 | 0 | 0 | 3.869 | 0 | 0 | 3.869 | 0 | 0 | 3.869 | 0 | 0 | 3.869 2023-2026 Implementatie omgevingswet 2023- | 1.238 | 0 | 0 | 1.238 | 0 | 0 | 1.238 | 0 | 0 | 1.238 | 0 | 0 | 1.238 2026 Klimaat | 1.320 | 0 | 0 | 1.320 | 0 | 0 | 1.320 | 0 | 0 | 1.320 | 0 | 0 | 1.320 Mobiliteit en | 1.758 | 0 | 0 | 1.758 | 0 | 0 | 1.758 | 0 | 0 | 1.758 | 0 | 0 | 1.758 bereikbaarheid Overlopende posten | 6.154 | 0 | 67 | 6.087 | 0 | 27 | 6.059 | 0 | 0 | 6.059 | 0 | 0 | 6.059 Programma transitie in | 280 | 0 | 196 | 84 | 0 | 52 | 33 | 0 | 33 | 0 | 0 | 0 | 0 samenhang Riolering | 32 | 6 | 0 | 38 | 6 | 0 | 44 | 6 | 0 | 51 | 6 | 0 | 57 efficiencyoverschot Verevening afdrachten en subsidies sociale | 3.885 | 0 | 0 | 3.885 | 0 | 0 | 3.885 | 0 | 0 | 3.885 | 0 | 0 | 3.885 huurwoningen Windfonds Goyerbrug | 150 | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 | 0 | 0 | 150 WWB werkdeel | 154 | 0 | 0 | 154 | 0 | 154 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal | 18.840 | 6 | 263 | 18.583 | 6 | 233 | 18.356 | 6 | 33 | 18.330 | 6 | 0

| 18.336 Bestemmingsreserve Totaal reserves | 65.825 | 6 | 1.818 | 64.013 | 6 | 623 | 63.397 | 6 | 33 | 63.370 | 6 | 0 | 63.377 Begroting 2027 | 147 Tabel 2. Voorzieningen x € 1.000 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Voorziening | Eind | Stort Onttr | Eind | Stort | Onttr | Eind | Stort Onttr | Eind | Stort Onttr | Eind | Stort Onttr | Eind Egalisatievoorzieningen (art.44.1c BBV) Groot onderhoud gemeentelijk | 5.648 | 1.545 2.645 | 4.548 | 1.495 | 774 | 5.269 | 1.495 | 3.106 | 3.658 | 1.495 1.174 | 3.979 | 1.495 2.085 | 3.389 vastgoed Totaal | 5.648 | 1.545 2.645 | 4.548 | 1.495 | 774 | 5.269 | 1.495 | 3.106 | 3.658 | 1.495 1.174 | 3.979 | 1.495 2.085 | 3.389 Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's (art.44.1a en 1b BBV) Wethouders- | 3.031 | 249 | 0 | 3.280 | 249 | 0 | 3.529 | 249 | 0 | 3.778 | 249 | 0 | 4.027 | 249 | 0 | 4.276 pensioenen Verlofsparen | 262 | 0 | 0 | 262 | 0 | 0 | 262 | 0 | 0 | 262 | 0 | 0 | 262 | 0 | 0 | 262 Totaal | 3.293 | 249 | 0 | 3.542 | 249 | 0 | 3.791 | 249 | 0 | 4.040 | 249 | 0 | 4.289 | 249 | 0 | 4.538 Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is (art.44.2 BBV) Egalisatie tarieven | 404 | 0 | 110 | 294 | -21 | 400 | -127 | -21 | 0 | -148 | -21 | 0 | -169 | -21 | 0 | -190 afvalstoffenheffing Riolering | 2.660 | 85 | 241 | 2.504 | 85 | 358 | 2.231 | 85 | 0 | 2.316 | 85 | 0 | 2.401 | 85 | 0 | 2.486

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://houten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c154c5ec-9220-48a1-b4c5-4a4aa6d05d4a?agendaItemId=365efa66-9333-408c-9db3-12114b515c4c