CConstaterende datHouten
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Begroting 2027

Gemeenteraad 10 november 2026, gemeente HoutenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijzigingen volgend uit collegeprogramma70.873 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 9

• | Motie 027-2025 “Verlaging apparaatskosten en verschuiving van middelen” De uitwerking van de motie betreft een onderzoeksopdracht, gericht op het in beeld brengen van haalbare mogelijkheden om de apparaatskosten structureel te verlagen. Besparingen op apparaatskosten zoeken we onder andere in: efficiënter werken en effectiever werken, het werk anders organiseren, het versoberen of afstoten van taken. Bij de verkenning van deze richtingen betrekken we ook de consequenties voor dienstverlening, kwaliteit, innovatievermogen en robuustheid van onze organisatie. In 2027 vindt verdere concretisering en implementatie plaats van de hoofdrichtingen, de financiële kaders en de fasering die eerder zijn bepaald. De maatregelen kunnen vervolgens een plek krijgen in de begroting 2028 en verder. • | Beperken inhuur De kosten voor totale inhuur proberen we uiteraard te beperken. Er zijn echter altijd omstandigheden, die maken dat inhuur noodzakelijk en legitiem is. Te denken valt aan situaties waarbij er sprake is van ziektevervanging, het overbruggen van een periode waarbij sprake is van een vacaturevervulling, het inhuren van specifieke kennis die binnen de organisatie (nog) niet aanwezig is of inhuur op basis van daarvoor specifiek beschikbaar gestelde (project)gelden.

Ambitie B: Een vitale en veilige werkomgeving We werken aan een organisatie waar medewerkers duurzaam inzetbaar zijn en gezond aan het werk zijn en blijven. Waar normen en waarden gelden die bijdragen aan een sociaal veilige en inclusieve werkomgeving. Ontwikkelingen, zoals de toenemende werkdruk en de groeiende aandacht voor mentale gezondheid, vragen om blijvende inzet op preventie, goed werkgeverschap en het versterken van de veerkracht van medewerkers. Wat gaan we ervoor doen? • | Vitaliteit en duurzame inzetbaarheid De uitkomsten van het PMO (preventief medisch onderzoek) gebruiken we voor het verder ontwikkelen en uitvoeren van interventies, gericht op de ondersteuning en bevordering van de fysieke en mentale gezondheid van onze medewerkers. We vinden het belangrijk dat medewerkers zelf regie hebben over hun gezondheid, vitaliteit en een gezonde werk-privébalans. In ons ondersteunende aanbod (informatieverstrekking, coaching, andere programma's) proberen we oog te hebben voor verschillende behoeften van medewerkers met uiteenlopende achtergronden en in diverse levensfasen. • | Een gezonde en veilige werkomgeving Na de afronding van de verbouwing evalueren we hoe de vernieuwde werkomgeving bijdraagt aan het welzijn, de samenwerking en de duurzame inzetbaarheid van medewerkers.

Daarnaast voeren we in het voorjaar, conform de wettelijke verplichting, een technische risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) uit. • | Versterken van een sociaal veilige organisatie We blijven investeren in een organisatiecultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om zich uit te spreken, elkaar aan te spreken en van elkaar te leren. Onderdeel hiervan is onder andere een open feedbackcultuur en goed leiderschap. De inzet van interne en externe vertrouwenspersonen zetten we voort. Begroting 2027 | 88 Begroting 2027 89 • Verzuimbegeleiding en data gedreven sturing Samen met onze arbodienst zetten we in op tijdige en passende begeleiding bij ziekteverzuim. De arbodienst is vaker fysiek aanwezig binnen onze muren en sluit actiever aan bij gesprekken met leidinggevenden en medewerkers. Daarnaast verbeteren we de verzuimrapportages zodat we meer inzicht krijgen in soorten verzuim en hier eerder op kunnen inspelen. Ambitie C: Talenten benutten en eigenaarschap stimuleren We bouwen aan een organisatie waar het nemen van verantwoordelijkheid en het inbrengen van een gezonde dosis lef worden gewaardeerd en waar medewerkers worden uitgedaagd om op een eigenzinnige manier hun werk te doen. Binnen de gemeente Houten kunnen medewerkers hun kennis, vaardigheden en talenten optimaal (blijven) benutten en ontwikkelen.

Wat gaan we ervoor doen? • Investeren in training en opleiding We hebben een breed aanbod van trainings- en opleidingsfaciliteiten (in- en extern). Zo investeren we gericht in de ontwikkeling van medewerkers en teams, passend bij de thema's van deze tijd. Denk aan responsief, participatief en opdracht gestuurd werken. De focus ligt ook op de ontwikkeling van vakmanschap, eigenaarschap, politieke sensitiviteit, digitale vaardigheden en verantwoord gebruik van AI. Hiermee versterken we de uitvoeringskracht en de kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bestuur. • Vergroten zelf organiserend vermogen Met behulp van de inzet van organisatiecoaches vergroten we het zelf organiserend vermogen van de kleinere, herkenbare teams, stimuleren we samenwerking en creëren we de randvoorwaarden voor een veilige en productieve werkomgeving: een plek waar mensen zich thuis voelen, initiatief nemen en eigenaarschap pakken. Ambitie D: Iedereen doet mee We maken ons sterk voor een warme en inclusieve cultuur, vol energie, waar medewerkers het heel normaal vinden dat zij de ruimte krijgen en nemen voor ontwikkeling. In onze organisatie is iedereen welkom. Wat gaan we ervoor doen? • We organiseren een volwaardige arbeidsplek voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt We zijn een inclusieve werkgever die aandacht heeft voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Als gemeente willen we het goede voorbeeld geven door deze doelgroep in ons gemeentehuis, of bij een bij ons betrokken contractpartner, via een arbeidscontract een volwaardige arbeidsplek te geven. 5.1.3. Informatievoorziening, informatiebeveiliging en gegevensbescherming Ambitie A: We werken uniform en professioneel Een goed functionerende en toekomstbestendige informatievoorziening vraagt om duidelijke afspraken, heldere rollen en een integrale aanpak. Alleen wanneer we uniform en professioneel werken, hebben we écht grip op de informatievoorziening. Dit betekent dat we onze processen en systemen vanuit één samenhangend perspectief organiseren en beheren. Zo zorgen we voor transparantie in verantwoordelijkheden, een betere samenwerking tussen teams en eenduidige sturing op middelen en investeringen. Door te werken met een gezamenlijke enterprisearchitectuur, het versterken van functioneel beheer en het professionaliseren van incident-, change- en contractmanagement bouwen we aan een stabiele basis. Begroting 2027 90 Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren rol duidelijkheid en integrale dienstverlening We zorgen voor een duidelijk gedefinieerde dienstverlening vanuit team Informatie, waarbij we kiezen voor een integrale benadering.

Dit betekent dat duidelijker wordt waar “Informatie” verantwoordelijk voor is en hoe wij effectief samenwerken binnen het team en met de andere teams. Daarnaast brengen we alle budgetten en investeringsbeslissingen op het gebied van informatievoorziening samen. • We werken volledig met enterprisearchitectuur In 2026 zijn alle stakeholders getraind. Stapsgewijs wordt het hele applicatielandschap in beeld gebracht en gerationaliseerd. We zorgen dat de gehele informatievoorziening integraal wordt benaderd. Dit betekent dat we altijd redeneren vanuit de te leveren producten/diensten, de daarvoor benodigde processen en de informatievoorziening en applicaties die daar dan weer -in hun onderlinge samenhang- voor nodig zijn. Op deze manier borgen we procesmatig werken structureel. • Professionaliseren functioneel beheer We professionaliseren het functioneel beheer binnen de gehele organisatie. Dit is ook nodig om het werken met enterprisearchitectuur te laten slagen. • Professionaliseren incident-, change- en contractmanagement Het incident-, change- en contractmanagement is in de basis opgezet. In 2026 professionaliseren we dit. Datzelfde geldt voor de helpdesk. Dit betekent dat we opgezette werkprocessen herijken aan de praktijk, dat we contractmanagement inregelen en de bereikbaarheid van de helpdesk verbeteren.

• Het Informatie- en archiefbeheer wordt verder op orde gebracht Hier zijn al veel stappen in gezet en we komen steeds beter in control. Het project rondom de vervanging van het zaaksysteem en de netwerkschijven draagt verder bij aan het ‘in control komen’. We benaderen het informatiebeheer breed, met speciale aandacht voor recordmanagement-functionaliteit in alle relevante applicaties. Ambitie B: We blijven voldoen aan alle relevante privacy- en security-wetgeving De bescherming van persoonsgegevens en de beveiliging van informatie zijn kerntaken voor een betrouwbare overheid. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn en dat de gemeente zorgvuldig omgaat met privacy en informatieveiligheid. Tegelijkertijd nemen de complexiteit en dynamiek van de wetgeving én de dreigingen toe: nieuwe Europese regels zoals de Cyberbeveiligingswet (CBW) vragen om structurele aandacht en digitale dreigingen tonen zich steeds geavanceerder. Onze ambitie is niet alleen om te voldoen aan alle wettelijke vereisten, maar om de lat hoger te leggen voor een veilige en toekomstbestendige informatievoorziening. Daarmee werken we aan digitale autonomie. Dit doen we door beleid en praktijk voortdurend aan elkaar te verbinden, risico’s integraal in beeld te brengen en waar nodig snel in te spelen op nieuwe ontwikkelingen.

Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoering van privacy- en informatiebeveiligingsbeleid We voeren ons privacy- en informatiebeveiligingsbeleid uit om te voldoen aan de relevante wet- en regelgeving (zoals de privacywet AVG) en zorgen ervoor dat het beleid klaar is voor de nieuwe Cyberbeveiligingswet (CBW). • Implementeren GRC – tool We brengen organisatiebreed al onze risico’s in kaart en monitoren in een zogenaamde GRC (Governance, Risk and Compliance) tool. • Investeren in preventie De cybersecurity verzekering is opgezegd aangezien deze overlapt met de verzekering die onze ICT- dienstverlener al heeft. Wel hebben we geïnvesteerd in extra preventieve maatregelen op het vlak van cybersecurity, zoals het opvoeren van het aantal beveiligingstesten, het inregelen van emergency response bij incidenten en het werken aan awareness bij medewerkers voor privacy en security. Ambitie C: We verbeteren onze informatievoorziening Naast het op orde brengen van de basis zetten we stappen om onze informatievoorziening daadwerkelijk te verbeteren en te vernieuwen. Hiermee versterken we niet alleen de interne bedrijfsvoering, maar ook onze dienstverlening aan inwoners en partners. De komende jaren willen we de organisatie nadrukkelijker ondersteunen met betrouwbare stuurinformatie, digitale innovaties en gebruiksvriendelijke systemen.

Dit sluit naadloos aan op onze bredere organisatieontwikkeling en het programma “Voor Elkaar!”Innovatie speelt hierin Begroting 2027 91 een sleutelrol: door slim gebruik te maken van technologieën zoals data-analyse, dashboards en – waar verantwoord – kunstmatige intelligentie, kunnen we de maatschappelijke opgaven effectiever aan te pakken. Tegelijkertijd zorgen we dat nieuwe systemen en platforms bijdragen aan gebruiksgemak en samenwerking, zodat medewerkers zich optimaal ondersteund voelen in hun werk. Wat gaan we ervoor doen? • Data gedreven werken verder brengen Op steeds meer plekken zorgen we voor gerichte informatieproducten, op basis van betrouwbare informatie. Initieel ligt hierbij de nadruk op de opzet van dashboards om goede stuurinformatie te bieden en op het gebruik van digital twinning. • Innovatie aanjagen Dit doen we via een aantal innovatietrajecten. We kijken hierbij naar digital twinning, een integraal 3D model van Houten voor de doorrekening van scenario's voor woningbouw en gebiedsontwikkeling. Ook kijken we naar AI, mits dat past binnen ons privacy- en security beleid. Een eerste groep medewerkers heeft nu toegang tot uitgebreide AI-tooling en gebruikt dit in toenemende mate in processen. De komende tijd voeren we een aantal pilots uit om ook met zogenaamde agents aan de slag te gaan, die zelfstandig een deel van een proces uitvoeren.

• Opzetten vernieuwingsportfolio We zetten een vernieuwingsportfolio op basis van het Strategisch Informatie Transitieplan. • Verbeteren gebruiksvriendelijkheid van de informatievoorziening De zaak- en HR-systemen zijn ondertussen vervangen. Eind 2026 willen we de pakketselectie voor een nieuw financieel systeem hebben gemaakt. Omdat we maar een beperkt aantal zaken tegelijk kunnen oppakken, hebben we de -vanuit rechtmatigheid- noodzakelijke aanbesteding van de applicatie rondom Burgerzaken verschoven naar 2027. 5.1.4. Financiën Ambitie A: Verbeteren P&C producten Vanuit motie 68 werken we in stappen toe naar begrijpelijke, inhoudelijk sterke, volledig digitale, compacte, visueel aantrekkelijke en goed doorzoekbare producten in de planning en control cyclus. In 2026 zijn al diverse stappen gezet, waar we op voortborduren in 2027. Wat gaan we ervoor doen? • Jaarstukken 2026 In 2026 hebben we diverse verbeterslagen doorgevoerd op de programmabegroting 2026, zoals een begrotingsopzet die meer richting geeft, transparanter is en sterker stuurt op maatschappelijke effecten. Dezelfde verbeterstappen voeren we door in de jaarstukken van 2026. Ook brengen we verbeteringen aan in het proces, aan de hand van de ervaringen bij het proces voor de jaarstukken 2025.

• Jaarplanning P&C cyclus 2027 We stellen een jaarplanning op waarin op duidelijke en eenvoudige wijze wordt weergegeven wanneer welk P&C product ambtelijk opgeleverd en bestuurlijk behandeld wordt. Hiermee creëren we structuur en duidelijkheid voor alle betrokkenen. Ambitie B: Grip op maatschappelijke effecten en (financiële) resultaten In 2026 hebben we stappen gezet in het verbeteren van het inzicht in en de sturing op de maatschappelijke effecten en de (financiële) resultaten van ons beleid. In 2027 bouwen we voort op deze beweging, zodat betere sturing mogelijk is door raad, college, directie en management. Ook versterken we als onderdeel van de organisatieontwikkeling de financiële functie in de organisatie, via “Voor elkaar!” . Wat gaan we ervoor doen? • Versterken financiële functie In 2027 zetten we in op het verstevigen van rol duidelijkheid en rol vastheid binnen team financiën en tussen team financiën en de lijnorganisatie. Zo leggen we de verantwoordelijkheid waar die hoort en kunnen we beter en efficiënter samenwerken. We gaan bijvoorbeeld aan de slag met procesverbeteringen en -beschrijvingen. Begroting 2027 92 • Stuurinformatie ontwikkelen In 2026 hebben we geïnvesteerd in verbeterde stuurinformatie voor college en raad, via onder andere de bestuursrapportages.

In 2027 vervolgen we de doorontwikkeling van stuurinformatie op het niveau van budgethouder tot directie, met als doel verbeterde monitoring en sturing. • Gesprekscyclus We faciliteren een ambtelijke gesprekscyclus tussen directie en management, en tussen budgethouders en team financiën. Op deze manier krijgen we eerder en scherper in beeld welke beleidsinhoudelijke en financiële ontwikkelingen er gedurende het jaar plaatsvinden en kunnen we hierop sturen. • Vervanging financieel systeem: Het financiële systeem wordt vervangen. Dit is nodig om te voldoen aan wet- en regelgeving in het kader van financiële rechtmatigheid én om door te groeien naar betrouwbare financiële informatievoorziening. Benodigde procesverbeteringen en goede stuurinformatie zijn nu lastig te realiseren; we streven naar een situatie waarin het financiële systeem daar juist goed in ondersteunt. Dit traject is complex aangezien het financiële systeem een belangrijke centrale rol heeft in al onze processen en veel verbindingen heeft met andere applicaties. Daarnaast zal met de introductie van het nieuwe systeem ook gewerkt gaan worden aan verdere verbetering van processen en stuurinformatie. De impact van deze vervanging is daarom groot voor de afdeling Financiën maar ook voor de hele organisatie.

Ambitie C: Actueel en gedragen financieel beleid Het financieel beleid is gericht op het borgen van de financiële continuïteit, door heldere randvoorwaarden en transparantie in het financieel handelen. Het financieel beleid van de gemeente Houten, zoals dat tot nu toe wordt gehanteerd, is soms inconsistent, is niet altijd meer conform de geldende wet- en regelgeving en is niet altijd voldoende bekend bij raad, college en binnen de organisatie. Onze ambitie is het hervormen en opstellen van een gedegen en integraal financieel beleid, dat bekend is bij en gedragen wordt door raad, college en de ambtelijke organisatie. Aanvullende doelen en spelregels: • Werkwijze hoe om te gaan met minimaal 20% solvabiliteit en 100% schuldquota voor bepaling genormeerd investeringsplafond. • Sturen op projecten: ontwikkelen projectenrapportage in Q4 (financieel, inhoudelijk en proces). • Doorontwikkeling financieel beleid (versnellen ten opzichte van huidige tempo). 5.1.5. Concerncontrol Ambitie A: Het verder effectueren van de visie op Concerncontrol Vanaf 2025 werkt de gemeente Houten vanuit de principes voor concerncontrol, vastgelegd in het Controlstatuut. Deze principes geven richting aan de rol, werkwijze en verantwoordelijkheden van concerncontrol binnen onze organisatie.

Zij vormen een raamwerk om, vanuit samenwerking en vertrouwen, te werken aan een transparante, doelmatige en toekomstbestendige organisatie. Daarmee ondersteunen we besluitvorming die is gebaseerd op betrouwbare informatie, expliciete afwegingen en inzicht in risico’s en onzekerheden. In het kort dragen de principes het volgende uit: Met concerncontrol richten we een samenhangend systeem van sturing, beheersing en verantwoording in dat waarborgen biedt voor rechtmatigheid, doelmatigheid, doeltreffendheid en risicomanagement. Concerncontrol vervult daarbij een onafhankelijke, toetsende en adviserende rol binnen de planning- en controlcyclus. Hiermee versterken we de kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming en interne beheersing. De volgende uitgangspunten geven richting aan de verdere ontwikkeling van concerncontrol en aan de samenwerking tussen bestuur, directie en organisatie: • De onafhankelijke positionering van concerncontrol maakt het mogelijk om gevraagd en ongevraagd te adviseren en waar nodig te signaleren of te escaleren bij materiële risico’s of tekortkomingen in de interne beheersing. • We zetten concerncontrol in als ‘kritische vriend’: ondersteunend en adviserend bij het realiseren van maatschappelijke doelen, maar ook spiegelend waar dat nodig is. Begroting 2027 93 • We versterken het inzicht in kansen, risico’s en onzekerheden en sturen op passende beheersing.

De focus ligt daarbij op risicogericht werken en het prioriteren van materiële beheersvraagstukken. • We werken aan processen waarvan de inrichting en werking duurzaam zijn geborgd, met nadruk op proceskwaliteit, rechtmatigheid en reproduceerbare beheersmaatregelen. • We bevorderen dat besluitvorming plaatsvindt op basis van betrouwbare informatie, zorgvuldige afwegingen en transparantie. • We stimuleren dat de organisatie leert van ervaringen, risico’s en resultaten door structurele evaluatie van bevindingen uit audits, VIC-controles en verbeter- en verantwoordingsrapportages. • We bevorderen samenwerking en een organisatiecultuur waarin transparantie, aanspreekbaarheid en eigenaarschap onderdeel zijn van het controlbewustzijn. Wat gaan we ervoor doen? In 2027 zetten we in op het verder doorontwikkelen en verankeren van concerncontrol binnen de organisatie. We werken aan een organisatie waarin verantwoordelijkheden voor sturing en beheersing helder zijn belegd, eigenaarschap wordt genomen in de eerste en tweede lijn en concerncontrol haar onafhankelijke kaderstellende, adviserende en toezichthoudende rol goed kan vervullen.

Hiervoor zetten we actief in op de volgende onderwerpen: • Doorontwikkeling van het drielijnenmodel voor de publieke sector: In 2027 bouwen we verder op de ingezette lijn en versterken we de eenduidige toepassing van het drielijnenmodel voor de publieke sector. Op basis van dit model maken we rollen en verantwoordelijkheden verder helder, leggen we deze vast en passen we ze toe in bestuurlijke besluitvorming, uitvoering en verantwoording. We zetten hiervoor in op gesprekken, workshops, het maken van afspraken en het monitoren van de naleving daarvan. Daarmee ontstaat meer eigenaarschap in de eerste en tweede lijn en kan concerncontrol meer focus leggen op kaderstelling en strategische advisering. • Versterken van risicomanagement in de praktijk: In het verlengde hiervan zetten we in 2027 actief in op het beter laten aansluiten van risicomanagement op beleid, uitvoering en besluitvorming, zodat het meer waarde toevoegt in de dagelijkse sturing van de organisatie. • Toezicht op interne beheersing: Concerncontrol houdt onafhankelijk toezicht op de opzet en doorontwikkeling van de interne beheersing. Dit omvat onder meer de kwaliteit van de planning- en controlcyclus, de werking van het interne beheersingsstelsel, rechtmatigheid, risicomanagement en de opvolging van aanbevelingen uit audits en interne controles.

Jaarlijks stellen we een integraal controleplan op, gebaseerd op een risicoanalyse. De uitkomsten worden periodiek gerapporteerd aan directie en bestuur en vormen input voor het continu verbeteren van de organisatie. • Versterken van controlbewustzijn: We investeren in het vergroten van het controlbewustzijn binnen de organisatie door kennisdeling en advisering van management en medewerkers. Hiermee versterken we het eigenaarschap voor sturing, beheersing en verantwoording. 5.1.6. Inkoop Ambitie A: Rechtmatig en doelmatig blijven inkopen in tijden van personele en materiële schaarste De gemeente Houten koopt jaarlijks voor ca. € 60 miljoen een breed scala aan werken, diensten en leveringen in. De gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt alsook de tekorten aan materialen (in sommige markten) zijn bij de aanbestedingen duidelijk merkbaar. Onze ambitie is om ondanks deze schaarste zowel rechtmatig als doelmatig te blijven inkopen en hierbij oog te blijven houden voor lokale aanbieders en voor maatschappelijke doelstellingen, zoals duurzaamheid, de global goals en SROI (social return on investment). Belangrijk hierbij is dat de afgesloten contracten goed worden uitgenut.

Wat gaan we ervoor doen? • Inzet aan de voorkant van inkoopprocessen versterken De focus komt te liggen op marktonderzoek/marktverkenning vooraf, zodat we gebruik kunnen maken van de potentie van de markt voor de inkoopbehoefte die we hebben. De innovaties in de markt kunnen namelijk tot betere resultaten leiden. Ook bepalen we welke contractduur het beste aansluit bij de inkoop. Begroting 2027 94 • Contractmanagement invoeren Zoals in de perspectiefnota 2026 beschreven, investeren we in een contractmanager. Op deze manier geven we invulling aan bezuiniging B.1 “Verbeteren inkoop- en contractmanagement”. Met de implementatie van contractmanagement versterken we de proactieve sturing op contracten. Dit levert meer grip op op kosten, kwaliteit en risico's en ondersteunt een efficiënte uitvoering van de gemeentelijke doelstellingen. • Leveranciersmanagement We gaan inzetten op het opbouwen van relaties met aanbieders, waar dit kan binnen de regels van de aanbestedingswetgeving. • Optimaliseren uitnutting contracten We nutten onze contracten optimaal uit en we monitoren de gemaakte afspraken. Het college voert iedere vier jaar een “spending review” uit, waarbij alle contracten en uitgaven onder de loep worden genomen.

Met een “spending review” wordt bedoeld dat de gemeente periodiek (hier: eens per vier jaar) systematisch alle belangrijke uitgaven, contracten en budgetten doorlicht. Het gaat verder dan alleen controleren of uitgaven rechtmatig zijn. De kernvraag is: “Geven we ons geld uit aan de juiste dingen, tegen de juiste prijs, met het gewenste effect? 5.1.7. Huisvesting en facilitaire zaken Ambitie A: Efficiënte en toekomstbestendige huisvesting waarbij een goede serviceverlening aan onze inwoners centraal staat We blijven investeren in onze huisvesting, om het gebouw en de installaties voldoende ondersteunend te laten zijn aan de activiteiten in het gemeentehuis en om te zorgen voor een gezond binnenklimaat. Op deze manier kunnen inwoners, ondernemers en ambtenaren er prettig verblijven of werken. Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren huidige huisvesting ambtenaren In 2026 is gestart met het uitvoeren van noodzakelijk onderhoud aan het gemeentehuis en het uitvoeren van noodzakelijke ingrepen, zodat de inrichting en het werkconcept helpend en ondersteunend blijven. Deze werkzaamheden worden in het eerste kwartaal van 2027 afgerond.

• Onderzoeken nieuwe huisvesting ambtenaren en maatschappelijke partners Huis van Houten Als onderdeel van de CMK-visie werken we verschillende scenario’s uit voor gemeentelijke huisvesting en voor de huisvesting van de maatschappelijke partners in het Huis van Houten. Nadat we de startnotitie hebben aangeboden aan de raad zullen de plannen in 2027 verder worden uitgewerkt. • Verduurzaming gemeentelijk Vastgoed Conform de routekaart verduurzaming gaan we in 2027 een aantal panden verduurzamen en treffen we voorbereidingen voor het verduurzamen van het vastgoed in de jaren daarna. Concreet betekent dit dat we in 2027 meerdere business cases, voorzien van een kredietaanvraag. aan de raad zullen voorleggen. • Uitvoeren portefeuilleplan vastgoed In het portefeuilleplan, dat in 2026 is vastgesteld, hebben we voor ieder vastgoedobject een strategie vastgesteld. De strategieën zijn: consolideren, optimaliseren of afstoten. In 2027 passen we deze strategieën toe voor de panden die in 2027 op de planning (voortvloeiend uit het portefeuilleplan) staan. Ambitie B: Optimale ondersteuning van onze burgers, raadsleden, medewerkers en andere bezoekers Het gaat hierbij om de optimale inzet van bijvoorbeeld schoonmaak, werkplekmeubilair, vergaderservice, mobiliteit en vervoer, reprodienst en de inzet van bodes.

Wat gaan we ervoor doen? • Doorlopende verbetering serviceverlening We zetten ons in om het huidige serviceniveau van de overige dienstverlening te handhaven. 5.1.8. Juridische zaken Ambitie A: Houten is een inwonersgerichte en betrouwbare overheid Dit betekent dat we de juridische kwaliteit van onze dienstverlening bewaken en bevorderen en dat we als gemeente rechtmatig, behoorlijk en rechtvaardig handelen en besluiten nemen. We kijken altijd naar de omstandigheden en naar de menselijke maat. We maken zaken niet onnodig juridisch en kijken naar de bedoeling achter de regels. Wat gaan we ervoor doen? • | Investeren in zorgvuldige, laagdrempelige en tijdige behandeling van bezwaren, klachten, aansprakelijkstellingen en Wooverzoeken Dit doen we onder andere door te leren van voorkomende casussen. Bijvoorbeeld in de gevallen dat een bezwaar gegrond is. Dit vraagt namelijk doorgaans om een zorgvuldigere motivatie. Bij klachten leggen we snel contact met de inwoner om te kijken wat we anders hadden kunnen doen en om de ontevredenheid weg te nemen. Daarnaast brengen we jaarlijks verslag uit over de ingediende bezwaren en klachten en voeren we intern het gesprek hierover. Tot slot: wanneer we als gemeente aansprakelijk worden gesteld handelen we dit netjes en tijdig af.

NB: Voor de afhandeling van Woo-verzoeken verwijzen we naar de paragraaf Wet Open Overheid • | Versterken van de juridische functie zodat besluiten en handelingen rechtmatig en zorgvuldig zijn Dit doen we door het analyseren van werkprocessen en het in kaart brengen van risico’s, bijvoorbeeld bij subsidies. Ook kijken we intensief mee op juridische zorgvuldigheid en redelijkheid bij de uitvoering van de bezuinigingen, versterken we het juridisch bewustzijn van medewerkers door opleidingen en zorgen we voor een actueel mandatenoverzicht. Tot slot richten we een ambtelijk platform in, bedoeld voor afstemming en kennisoverdracht. 5.1.9. Formatie en salaris Bedragen x € 1.000 Omschrijving | Begroting 2026 | Begroting 2027 1 januari | 1 januari Formatie (Fte) | 342 | 347 Salariskosten (€) | 31.116 | 32.604 Per 2027 starten we met verbeterde monitoring van de personeelskosten en formatie-ontwikkeling. Met die reden is bovenstaande tabel nieuw opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Deze tabel geeft inzicht in de begrote formatie en de bijbehorende salariskosten voor het ambtelijk apparaat. Vanaf 2027 wordt op minimaal deze eenheden (nog uit te breiden) gerapporteerd in de P&C producten.

5.1.10 Indicatoren Omschrijving | Bron | Realisatie | Raming 2023 | 2024 | 2025* | 2026 | 2027 Indicatoren bedrijfsvoering Apparaatskosten per inwoner | Eigen gegevens | € 694 | € 716 | x | € 700 | € 794 Fte per 1.000 inwoners (bezetting) | Eigen gegevens | 5,57 | 5,55 | x | 7,18 | 6,26 Fte per 1.000 inwoners (formatie) | Eigen gegevens | 6,07 | 6,13 | x | 6,71 | 6,72 Kosten externe inhuur als % van totale loonsom + | Eigen gegevens | 15,4% | 14,3% | x | 3,8% | 3,4% totale inhuur externe Overhead als % van de totale lasten | Eigen gegevens | 12,9% | 11% | x | 9,6% | 13,6% *De realisatie over 2025 is op het moment van het opstellen van de Begroting 2027 niet beschikbaar. Begroting 2027 | 95 5.2 Paragraaf Lokale heffingen Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten van Houten. Via belastingen en heffingen dragen inwoners en ondernemers bij aan voorzieningen die direct bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. In deze paragraaf geven we inzicht in de verwachte opbrengsten uit de verschillende gemeentelijke heffingen, de ontwikkeling van de lokale lastendruk en het beleid rondom kwijtschelding. Omdat de gemeenteraad de tarieven in december 2026 definitief vaststelt bij de vaststelling van de belastingverordeningen, gaat het hier om voorlopige rekentarieven.

Deze zijn gebaseerd op beleidskeuzes, wettelijke verplichtingen ten aanzien van kostendekkendheid en de verwachte inflatieontwikkeling. De uitvoering van de gemeentelijke belastingen, inclusief de vaststelling van de WOZ-waarden, ligt bij de Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU). De WOZ-waarde vormt de basis voor de onroerendezaakbelasting (OZB) en bepaalt daarmee mede de hoogte van de belastingdruk. De uitgangspunten voor de lokale heffingen zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2026. De onroerende zaakbelasting (OZB) is voor 2027 verhoogd met 3%, gebaseerd op de landelijke meicirculaire. Op deze wijze behoudt de opbrengst haar reële waarde en blijft de ontwikkeling van de lokale belastingopbrengsten in lijn met de landelijke uitgangspunten. Voor de afvalstoffen- en rioolheffing gaan we, conform het BBV, uit van volledige kostendekkendheid. Voor de overige belastingen en heffingen voorzien we een beperkte stijging als gevolg van indexatie. Deze uitgangspunten waarborgen enerzijds de inkomsten die nodig zijn voor de uitvoering van gemeentelijke taken en voorzieningen, en anderzijds de naleving van de geldende wettelijke kaders. De totale opbrengst uit lokale heffingen wordt voor 2027 geraamd op circa € 34 miljoen. Tabel 1.

Opbrengsten lokale heffingen | Bedragen x €1.000 Omschrijving | Rekening 2025 | Begroting 2026* | Begroting 2027 | Totale opbrengst % | Ontwikkeling Onroerend zaakbelasting | 15.954 | 18.415 | 18.982 | 55,8 | 3% Afvalstoffenheffing | 6.309 | 6.419 | 8.520 | 25 | 33% Rioolheffing | 3.806 | 4.083 | 4.214 | 12,4 | 3% Toeristenbelasting | 166 | 263 | 269 | 0,8 | 2% Leges algemeen | 1.595 | 1.774 | 1.853 | 5,4 | 4% Lijkbezorging | 203 | 188 | 188 | 0,6 | 0 Totale opbrengst | 28.033 | 31.142 | 34.013 | 100,00% Stand na de 1e Bestuursrapportage 2026 5.2.1. Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB vormt een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De opbrengsten worden niet aan een specifiek doel gekoppeld, maar ingezet voor de algemene uitgaven van de gemeente, zoals het onderhoud van de openbare ruimte, voorzieningen voor jeugd en ouderen, veiligheid, cultuur en onderwijs. Om de effecten voor inwoners en ondernemers inzichtelijk te maken, berekenen we de lokale lastendruk volgens de landelijke definitie van het COELO (OZB + afvalstoffenheffing + rioolheffing). Toekomstverwachting en tariefontwikkeling De verwachting is dat de WOZ-waarden in de komende jaren zullen stijgen door marktontwikkelingen. Bij stijgende WOZ-waarden passen we het tarief OZB aan om de totale opbrengst op een gewenst niveau te houden. De gemeente Houten hanteert het uitgangspunt van opbrengstneutraliteit.

Dit betekent dat we bij een stijging van de gemiddelde WOZ-waarde het OZB-tarief naar beneden bijstellen, zodat de totale belastingopbrengst gelijk blijft. Omgekeerd geldt hetzelfde bij een daling van de gemiddelde WOZ-waarde. Op basis van de dan vigerende waardeontwikkeling berekenen we in november de tarieven. Ondanks de indexatie blijft de lokale lastendruk in Houten naar verwachting vergelijkbaar met gemeenten van gelijke omvang en voorzieningenniveau. De uiteindelijke berekening hangt af van de WOZ-waarde van de woning of het pand (vastgesteld door de BGHU). Begroting 2027 | 96 Begroting 2027 97 Ondernemersfonds Het Ondernemersfonds is in de berekening van de lastendruk buiten beschouwing gelaten, omdat de bijdragen weer terugvloeien naar de ondernemers zelf. 5.2.2. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is bedoeld om de kosten te dekken voor het ophalen, verwerken en recyclen van huishoudelijk afval. De gemeente is wettelijk verplicht om deze kosten volledig te verhalen via de afvalstoffenheffing – dit wordt het kostendekkendheidsbeginsel genoemd. De hoogte van de heffing hangt daarom direct samen met de werkelijke kosten die de gemeente maakt voor afvalinzameling en -verwerking. De afvalinzameling wordt per 1 januari 2027 uitgevoerd door Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN). Tabel 2.

Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing Bedragen x € 1.000 Afvalstoffenheffing Lasten taakveld inclusief kapitaallasten -7.772 Baten taakveld, exclusief heffingen 514 Netto lasten taakveld -7.258 Toe te rekenen lasten: Overhead -165 Compensabele BTW -1.496 Totaal te dekken lasten -8.920 Opbrengst Afvalstoffenheffing 8.520 Saldo van baten en lasten 400 Kostendekkendheid exclusief mutatie 96% Kostendekkendheid inclusief mutatie 100% De totale lasten voor het beleidsveld afval 2027 zijn hoger dan de geraamde lasten in de begroting 2026. Vanuit het principe 100% kostendekkende tarieven, leidt dit tot een stijging van het tarief afvalstoffenheffing voor begrotingsjaar 2027 ten opzichte van 2026. De stijging wordt deels gedempt door een onttrekking uit de egalisatievoorziening van € 400.000. 5.2.3. Rioolheffing De rioolheffing dekt de kosten voor de aanleg, het onderhoud, de vervanging en het beheer van het gemeentelijk rioolstelsel. Dit stelsel is essentieel voor het afvoeren van afvalwater, hemelwater en grondwater. Daarmee draagt het bij aan het voorkomen van wateroverlast en aan een gezonde, veilige leefomgeving. De rioolheffing dient kostendekkend te zijn. Dit houdt in dat alle noodzakelijke uitgaven – waaronder rente, onderhoud, investeringen en toerekenbare overheadkosten – volledig uit deze heffing worden bekostigd.

In het Water- en Rioleringsplan (WRP) 2024–2027 zijn de investeringen vastgelegd die nodig zijn om het rioolstelsel toekomstbestendig te maken, mede in het licht van klimaatverandering. Voor de daaropvolgende jaren houden we rekening met mogelijke extra verhogingen om de uitvoering van het WRP structureel financieel te kunnen borgen. Voor een inhoudelijke toelichting op de planning en ontwikkeling van de rioleringsopgave verwijzen we naar de paragraaf Kapitaalgoederen. Tabel 3. Kostendekkendheid Rioolheffing Bedragen x € 1.000 Rioolheffing Lasten taakveld inclusief kapitaallasten -2.987 Baten taakveld, exclusief heffingen 0 Netto lasten taakveld | -2.987 Toe te rekenen lasten: Overhead | -778 Compensabele BTW | -449 Totaal te dekken lasten | -4.214 Opbrengst Rioolheffing | 4.214 Saldo van baten en lasten | 0 Mutatie Voorziening tariefegalisatie riolering | -220 Mutatie Spaarvoorziening voor vervanging en risicoafdekking riolering | 85 Kostendekkendheid exclusief mutatie | 103% Kostendekkendheid inclusief mutatie | 100% Het tarief voor de rioolheffing is, conform het WRP 2024–2027, voor een periode van vier jaar vastgesteld en wordt jaarlijks alleen geïndexeerd. Voor 2027 is de beoogde mutatie in de egalisatievoorziening niet geheel nodig om kostendekkendheid van 100% te waarborgen. 5.2.4.

Vergelijking woonlastendruk Vergelijking woonlasten mphh (per 2026) Bij de calculatie voor de woonlasten voor meerpersoonshuishouden (mphh) die COELO voor 2025 hanteert, staat de gemeente Houten in 2026 op de 230e plaats (€1.143). In 2025 was dit de 214e plaats. In onderstaande tabel zijn enkele vergelijkende cijfers uit de Atlas van de lokale lasten 2026 opgenomen. Woonlasten en rangnummers per gemeente 2026 – COELO Omschrijving | Woonlasten | Procentuele | Positie hh Coelo | vergelijking | ranglijst Landelijke cijfers Landelijk goedkoopste (Rijssen-Holten) | 669 | 59% | 1 Gemeente Houten | 1.143 | 100% | 230 Landelijk duurste gemeente (Bloemendaal) | 2.279 | 199% | 342 Begroting 2027 | 98 Provinciale cijfers Provinciaal goedkoopste gemeente (Veenendaal) | 926 | 81% | 1 Gemeente Houten | 1.143 | 100% | 10 Provinciaal duurste gemeente (Bunnik) | 1.556 | 136% | 26 5.2.5. Algemene leges (o.a. paspoorten, rijbewijzen, vergunningen) De gemeente brengt leges in rekening voor het uitvoeren van specifieke diensten of het behandelen van aanvragen. Denk hierbij aan het aanvragen van een paspoort of identiteitskaart, het verlengen van een rijbewijs, het geven van een vergunning voor een evenement of het in behandeling nemen van een omgevingsvergunning (zoals voor bouwen of verbouwen). De hoogte van de leges is gekoppeld aan de kosten die de gemeente maakt voor deze dienstverlening.

In veel gevallen zijn de tarieven wettelijk gemaximeerd of gebonden aan landelijke richtlijnen (zoals bij reisdocumenten). Voor andere producten, zoals vergunningverlening, geldt het uitgangspunt van kostendekkendheid: de opbrengsten mogen niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente maakt. Voor 2027 gaan we op basis van de verwachte vraag en reguliere inflatiecorrectie van 2,5% uit van een opbrengst van € 2,4 mln. De exacte tarieven per product worden vastgelegd in de legesverordening 2027 die de gemeenteraad in december 2026 vaststelt. Tabel 4. Kostendekkendheid algemene leges | Bedragen x €1.000 Directe | Loonkosten | Overhead | Opbrengst | Kostendek- kosten | kendheid Hoofdstuk 1 – Algemene dienstverlening Paragraaf 1.1 – Burgerlijke stand | 4 | 32 | 31 | 67 | 100% Paragraaf 1.2 – Reisdocumenten en Nederlandse | 459 | 287 | 281 | 858 | 83% identiteitskaart Paragraaf 1.3 – Rijbewijzen | 93 | 150 | 147 | 311 | 80% Paragraaf 1.4 – Verstrekkingen in het kader van de | 6 | 6 | 6 | 67% basisregistratie persoonsgegevens Paragraaf 1.7 – Overige publiekszaken | 3 | 9 | 8 | 16 | 80% Paragraaf 1.9 – Bijzondere Wetten | 6 | 152 | 149 | 244 | 80% Paragraaf 1.10 - Diversen | 6 | 5 | 13 | 116% Totaal hoofdstuk 1 | 566 | 641 | 628 | 1.517 | 83% Hoofdstuk 2 - Omgevingswet Paragraaf 2.2 - Voorface | 157 | 154 | 46 | 15% Paragraaf 2.3 – Activiteiten met betrekking tot | 2 | 466 | 456 | 666

| 72% bouwwerken Paragraaf 2.7 – Aanlegactiviteiten | 15 | 14 | 5 | 19% Paragraaf 2.8 – Overige activiteiten | 0 | 0 | 0 | 93% Paragraaf 2.11 – Overige tarieven | 73 | 72 | 83 | 57% Totaal hoofdstuk 2 | 2 | 711 | 696 | 800 | 57% Hoofdstuk 3 – Europese dienstrichtlijnen Paragraaf 3.1 – Horeca | 23 | 23 | 25 | 55% Paragraaf 3.4 – Organiseren evenement of markt | 110 | 108 | 38 | 18% Paragraaf 3.5 - Standplaatsen | 7 | 7 | 11 | 78% Totaal hoofdstuk 3 | 0 | 142 | 139 | 75 | 27% Totaal | 568 | 1.494 | 1.463 | 2.394 | 68% Structurele financieringsdruk en hervormingen in het legesstelsel De financiering van de taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) staat onder druk. De huidige systematiek, die in belangrijke mate leunt op legesinkomsten, blijkt steeds minder toereikend. Volledige kostendekkendheid via leges kan niet langer als vanzelfsprekend worden beschouwd. Tegelijkertijd nemen de opgaven toe. Het aantal meldingen waarvoor gemeenten werkzaamheden moeten verrichten, maar geen leges kunnen heffen, stijgt al enkele jaren. Daarnaast worden de landelijke Begroting 2027 | 99 kwaliteitscriteria verder aangescherpt en gelden onder de Omgevingswet hogere service-eisen. Dit leidt tot een toenemende structurele werklast, terwijl de beschikbare legesinkomsten juist afnemen. 5.2.6.

Kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners met een laag inkomen en weinig vermogen is kwijtschelding mogelijk van afvalstoffen- en rioolheffing, en in uitzonderlijke gevallen van de OZB. De gemeente hanteert hierbij de landelijke norm van 100% van het sociaal minimum. Voor 2027 is € 343.000 begroot voor kwijtschelding. Mogelijk zullen door de verhoging van de afvalstoffenheffing meer inwoners een beroep doen op kwijtschelding. Bedragen x €1.000 Heffingsjaar | Rekening 2024 | Rekening 2025 | Raming 2026 | Raming 2027 Kwijtgescholden bedrag | 310 | 332 | 343 | 343 5.2.7. Indicatoren Omschrijving | Bron | Realisatie | Raming 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 BBV indicatoren Gemeentelijke woonlasten in euro | Coelo | 756 | 808 | 810 | 931 | X* eenpersoonshuishouden (BBV) Gemeentelijke woonlasten in euro | Coelo | 950 | 1.023 | 1.026 | 1.143 | X* meerpersoonshuishouden (BBV) Gemiddelde WOZ-waarde per € 1.000 (BBV) | CBS | 499 | 501 | 526 | 585 | X* *De gegevens 2027 worden in het jaar 2027 bepaald. De gegevens voor 2026 zijn gevuld op basis van op Coelo gepresenteerde cijfers. Begroting 2027 | 100 Begroting 2027 101 5.3 Paragraaf Grondbeleid Het doel van de paragraaf grondbeleid is om inzicht te geven in hoe we als gemeente onze grondposities beheren, inclusief keuzes over aankoop, verkoop en ontwikkeling, en hoe deze bijdragen aan ruimtelijke ontwikkeling en gemeentelijke doelstellingen.

Daarnaast biedt deze paragraaf transparantie over de financiële impact, risico’s en de verantwoorde inzet van gemeentelijke middelen. De druk op de woningmarkt in de regio blijft hoog. Voor Houten betekent dit dat wij de komende jaren stevig inzetten op de realisatie van passende en betaalbare woningen, zodat onze inwoners – van starters tot senioren en van gezinnen tot mensen met een zorgvraag – in Houten kunnen (blijven) wonen. Tot 2040 hebben we de gezamenlijke opgave om circa 4.750 woningen te bouwen. Dit is een groei van circa 25% ten opzichte van de huidige woningvoorraad. De Woonvisie 2021–2030 vormt hiervoor het kader. Belangrijke accenten zijn: • Een gevarieerder woningaanbod dat beter aansluit op de veranderende samenstelling van de bevolking. • Het versterken van het aandeel sociale huurwoningen, in nauwe samenwerking met Woonin. • Het realiseren van betaalbare koopwoningen voor starters en jonge gezinnen. • Het creëren van ruimte voor innovatieve woonvormen en woningen voor doelgroepen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Het grondbeleid is een belangrijk instrument om deze ambities te realiseren. In de Nota Grondbeleid 2024 is vastgelegd dat de gemeente een situationeel grondbeleid hanteert. Dit betekent dat we per project of gebied bepalen welke rol de gemeente inneemt: actief, faciliterend of een combinatie van beiden.

Daarbij staat steeds de bijdrage aan de gemeentelijke ambities centraal: woningbouw, duurzaamheid, een sterke economie en een leefbare omgeving. De gemeente Houten werkt aan meerdere ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder Houten Oost, Centrum de Molenzoom en de Koppeling (CMK). Deze gebiedsontwikkelingen kunnen op termijn financiële opbrengsten opleveren voor de gemeente, bijvoorbeeld door verkoop van gemeentelijke gronden of via bijdragen van ontwikkelaars. In beide gebiedsontwikkelingen geldt dat opbrengsten pas in de begroting worden verwerkt na bestuurlijke besluitvorming over de financiële onderbouwing en risico’s. Bij voorkeur pas als er overeenkomsten zijn gesloten of een grondexploitatie is vastgesteld. Daarbij is het belangrijk te benadrukken dat tegenover elke opbrengst ook kosten staan, zoals voorbereiding, planvorming en investeringen in de openbare ruimte. Opbrengsten uit gebiedsontwikkeling ontstaan wanneer de gemeente grond verkoopt, wanneer de waarde van gronden stijgt en bij een zogenoemd kostenverhaal: het doorberekenen van gemeentelijke kosten aan ontwikkelaars. Deze opbrengsten mogen pas in de gemeentelijke begroting worden opgenomen als ze voldoende concreet, onderbouwd en zeker zijn.

Dit betekent dat er zicht moet zijn op daadwerkelijke uitvoering van plannen, dat de financiële afspraken duidelijk zijn en dat bestuurlijke besluitvorming heeft plaatsgevonden. De belangrijkste formele stap voor het opnemen van opbrengsten is de vaststelling van een grondexploitatie (GREX). In een GREX worden alle verwachte kosten en opbrengsten van een gebiedsontwikkeling in beeld gebracht op basis van een stedenbouwkundig plan, een planning en een financieel kader. Pas als de raad deze heeft vastgesteld, mogen opbrengsten en bijbehorende kosten worden verwerkt in de begroting. Daarbij gaat het niet om de totale verkoopopbrengsten, maar om het verwachte financiële resultaat van de ontwikkeling (dus inkomsten minus uitgaven). 5.3.1. Houten Oost Houten Oost bevindt zich op dit moment in de haalbaarheidsfase. Er ligt nog geen GREX en er zijn nog geen formele afspraken met marktpartijen gemaakt. Dit betekent dat er nog geen opbrengsten kunnen worden opgenomen in de begroting. In maart 2026 heeft de raad (raad 3 maart zaaknummer 897836) via het vaststellen van de startnotitie de opdracht gegeven om de financiële en organisatorische haalbaarheid verder te onderzoeken. Dit gebeurt in samenwerking met de marktpartijen.

Aan het eind van deze fase volgt een Begroting 2027 102 raadsvoorstel over de uitgangspunten en randvoorwaarden, waaronder de vraag of er sprake is van een haalbaar plan en met welke samenwerkingsvorm dit met de marktpartijen kan plaatsvinden. Pas na vaststelling hiervan door de raad en het aangaan van samenwerkingsafspraken met marktpartijen, kan er worden gewerkt aan een GREX. Die vormt de basis om in een latere fase financiële opbrengsten op te nemen. De verwachting is dat Houten Oost uiteindelijk zal leiden tot een gemeentelijke grondexploitatie omdat de gemeente hier zelf gronden in bezit heeft en dus actief opbrengsten kan realiseren. 5.3.2. CMK Het CMK-gebied omvat circa 25 ontwikkelplots, waarvan vijf in eigendom zijn van de gemeente. Gezien deze beperkte grondpositie vervult de gemeente primair een faciliterende rol in de gebiedsontwikkeling. De gemeentelijke verantwoordelijkheid ligt met name bij de inrichting en transformatie van het openbaar gebied tot een kwalitatief hoogwaardig woon- en leefgebied. De vijf locaties in gemeentelijk eigendom worden grotendeels via tenderprocedures of in samenwerking met marktpartijen ontwikkeld. De uiteindelijke opbrengsten zijn afhankelijk van de gehanteerde voorwaarden, waaronder het vast te stellen bouwprogramma.

Stand van zaken en doorkijk naar 2027 Op dit moment zijn de volgende ontwikkelplots in ontwikkeling: Kromme Schaft 1 en 5, Hofspoor 1-9, De Molen 48, Standermolen, Pelmolenhof, Loerik 6 en ’t Wed/’t Rond. De verwachte opbrengsten voor 2027 zijn afhankelijk van de voortgang van het vaststellen van de ontwikkelkaders en de daaropvolgende procedures voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA’s). Op basis van de huidige planningen verwachten we dat in 2027 opbrengsten worden gerealiseerd uit anterieure overeenkomsten. Hierbij wordt uitgegaan van een procedureverloop zonder beroepsprocedures. Investeringen De investeringen in de aanleg van de openbare ruimte volgen gefaseerd, aansluitend op de oplevering van de woningbouwplots en nadat de bijdragen van ontwikkelaars en ontvangen subsidies zijn toegevoegd aan het gebiedsfonds. Een uitzondering hierop vormt de vergroening van ’t Rond. Afhankelijk van de voortgang van het participatieproces en de planvorming in co-creatie, kan naar verwachting eind 2027 een start worden gemaakt met de uitvoering. De hiermee gemoeide kosten worden gedekt vanuit de beschikbare subsidies, waaronder de impulsregeling woningbouw (IW) en de realisatiestimulans. 5.3.3. Aanbevelingen accountant De gemeente beschikt over één mastergrondexploitatie (primair Vinex) waarin de resterende deelexploitaties zijn ondergebracht.

De aanbeveling van de accountant is om de bestaande mastergrondexploitatie te ontvlechten en de daarbij behorende grondexploitaties te herstructureren of af te sluiten. Bij de jaarrekening 2025 heeft dit plaatsgevonden en dit is verwerkt in de herziene grondexploitatie van 2026 in afstemming met Deloitte Real Estate. Bij de beoordeling van de grondexploitatie is vastgesteld dat de ramingen actueel zijn en dat de gehanteerde uitgangspunten deugdelijk onderbouwd zijn. Voor de nieuwe ontwikkelingen die samenhangen met de visies op CMK en Houten Oost moeten concrete maatregelen getroffen worden. Zoals het formuleren van een strategie hoe om te gaan met het actief faciliteren van ontwikkelingen van derden, het inrichten van een projectadministratie (gestart na de aanschaf in Q2 2026) en het verbeteren van de informatievoorziening. Het college onderkent deze aandachtspunten en heeft de aanbevelingen omarmd. 5.3.4. Financiële stand van de grondexploitatie Per maart 2026 is het saldo van de grondexploitatie (na winstnemingen van € 4,7 mln. in voorgaande jaren) € 1,3 miljoen positief. De eindwaarde van de exploitatie wordt geraamd op € 6,2 miljoen, uitgaande van € 21,8 miljoen aan investeringen en € 34,0 miljoen aan opbrengsten. Tabel 1. Cashflow overzicht Financieel overzicht GREX | Stand maart 2026 Investeringen resterend | € 21,8 mln. Verwachte opbrengsten | € 34,0 mln.

Verwacht resultaat | € | 6,2 mln. Winstnemingen | € | 4,7 mln. Saldo | € | 1,3 mln. GREX Houten totaal: cashflowanalyse (in €mln.) 5.3.5 Risicoprofiel en risicobuffer Het risicoprofiel is per maart 2026 vastgesteld op € 0,2 mln. Dit is een daling ten opzichte van 2025. De belangrijkste risico’s hangen samen met vertragingen in planontwikkeling. De beschikbare risicobuffer is afgenomen van € 8,1 mln. tot € 6,6 mln. Deze buffer bestaat uit het weerstandsvermogen binnen de grondexploitatie, het concernweerstandsvermogen en het saldo van de exploitatie. Tabel 2. Risico’s grondexploitatie x € 1000 Jaar | Herziening GREX | Herziening GREX Maart 2025 | Maart 2026 2025 | -794.000 2026 | -211.000 Totaal | -794.000 | -211.000 Begroting 2027 | 103 Tabel 3. Risicobuffer grondexploitatie (dekking) x € 1000 Dekking | Herziening GREX | Herziening GREX Maart 2025 | Maart 2026 WSTV binnen GREX | 650.000 | 650.000 VH-fonds | 1.319.500 | 0 Concern Weerstandsvermogen GREX | 4.805.724 | 4.460.309 Saldo GREX na winstneming | 1.352.167 | 1.459.699 Totaal | 8.127.391 | 6.570.008 De tabel laat zien dat de risicobuffer voor de grondexploitatie wordt opgebouwd uit verschillende componenten. Deze buffer biedt de gemeente financiële ruimte om onvoorziene verliezen of risico’s op te vangen die zich in de grondexploitatie kunnen voordoen.

Het totaal van de risicobuffer neemt af van € 8,13 miljoen in 2025 naar € 6,57 miljoen in 2026, dit hoofdzakelijk als gevolg van het storten van het VH-fonds vanuit het concern weerstandsvermogen in het nieuwe reservevereveningsfonds sociale huur (raad 27 mei 2025 zaaknummer 868808). Tabel 4. Ratiotabel A. | B. | C. | D. | D:C | D:B Saldo GREX | Risico | Benodigde WSV | Risicobuffer c/.q. | Ratio WSV op | Ratio WSV op inventarisatie | op basis van HIFLO | beschikbare weerstand | basis van HIFLO | basis van risico Stavaza | norm | capaciteit | inventarisatie Maart 2025 | - 6,4 mln. | - 0,8 mln. | 2,9 mln. | 8,1 mln. | Uitstekend 2,8 | Uitstekend 10,1 Maart 2026 | - 6,2 mln. | - 0,2 mln. | 2,7 mln. | 6,6 mln. | Uitstekend 2,4 | Uitstekend 33,0 Op basis van de HIFLO-norm, de nota Risicomanagement en het weerstandsvermogen grondexploitaties is de huidige ratio ruim voldoende. Hiermee is de gemeente in staat om de geïdentificeerde risico’s binnen de looptijd van de grondexploitatie op te vangen. Begroting 2027 | 104 Begroting 2027 105 5.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen We onderscheiden vijf soorten kapitaalgoederen: wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Onderhoud aan kapitaalgoederen is gebaseerd op meerjarenplannen op het gebied van assetbeheer, maatschappelijk vastgoed, openbare ruimte, rioleringen en de gemeentelijke watertaken.

Algemene uitgangspunten bij het onderhoud van kapitaalgoederen: • Kosten van onderhoud aan kapitaalgoederen zijn uitgaven om de kwaliteit van gemeentelijk eigendom, dat vele jaren meegaat, op een van tevoren vastgesteld onderhoudsniveau te houden of weer te brengen. • We onderscheiden cyclisch onderhoud en planmatig/projectmatig groot onderhoud en vervanging. Het cyclisch onderhoud is opgenomen in een (meerjaren)bestek; het planmatig/projectmatig groot onderhoud en vervanging is opgenomen in een meerjarige onderhoudsplanning. • Bij cyclisch onderhoud gaat het om dagelijkse reparaties en kort-cyclisch onderhoud. De kosten ervan komen ten laste van de exploitatie. • Planmatig/projectmatig onderhoud inclusief vervanging ontstaat over een langere periode en is in de regel gepland onderhoud en ingrijpender van aard. Deze onderhoudskosten worden geactiveerd. • Bij het maatschappelijk vastgoed onderscheiden we correctief, preventief en planmatig onderhoud. Correctief en preventief onderhoud vallen onder de noemer klein onderhoud. • Wanneer een aanpassing leidt tot een belangrijke kwaliteitsverbetering en/of een significant langere gebruiksduur, wordt het niet gerekend tot groot (gepland) onderhoud, maar is het een investering die geactiveerd wordt. Hieronder vallen ook de benodigde vervangingsinvesteringen. Voor verdere toelichting zie de paragraaf Investeringen.

• Het uitgesteld en daardoor achterstallig onderhoud wordt in maximaal tien jaar weggewerkt. • Investeringen met een maatschappelijk nut worden volledig geactiveerd. • Voor onderwijshuisvesting geldt dat het onderhoud nagenoeg geheel voor rekening van de scholen komt. Tabel 1. Overzicht areaal Areaal Aantal Eenheid Asfaltverharding 1.020.459 m² Elementenverharding 1.847.884 m² Halfverharding 64.103 m² Belijning 17.256 m² Civieltechnische kunstwerken: Bruggen 217 Stuks Tunnels 37 Stuks Stuwen 22 Stuks Grote duikers 21 Stuks Fonteinen 4 Stuks Beschoeiing 5.383 m² Keermuren 5.108 m² Riolering en drainage: Riolering 362.600 m Drainage 196.000 m Straat- en trotoirkolken 18.600 Stuks Gemalen en vacuümputten 379 Stuks Openbare verlichting (lichtmasten) 12.441 Stuks VRI (verkeersregelinstallaties) 18 Stuks Bebording 9.100 Stuks Beeldende kunst 50 Stuks Speelobjecten 985 Stuks Bomen 33.243 Stuks Groen: Gras 3.386.582 m² Haag 63.178 m² Cultuurbeplanting 75.452 m² Natuurlijke beplanting 313.242 m² Onderwijs- huisvesting | 23 | Stuks Gemeentelijke gebouwen | 64 | Stuks 5.4.1. Beleidskaders Het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen vindt plaats binnen onderstaande beleidskaders en/of visiedocumenten die door de raad zijn vastgesteld. Tabel 2.

Beleidskader onderhoud kapitaalgoederen Beleidsnota | Toelichting | Jaar Algemeen Beeldkwaliteitskader Openbare | De gemeente hanteert beeldkwaliteitsnormen (A+, A, B, C en D-niveau) bij het beheer van Ruimte | de verschillende typen assets waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen | 2013 centrumgebieden, woongebieden, groenzones, bedrijventerreinen en het buitengebied. Startnotitie groot onderhoud en | In de startnotitie zijn de uitgangspunten en kosten beschreven van het groot onderhoud vervanging 2014-2054 | en de vervanging van de assets in de openbare ruimte in de periode 2014-2054. Deze | 2014 informatie wordt voortaan opgenomen in de Nota Kapitaalgoederen (NKG). Kaders vervolgtraject | Dit betreft een beschrijving van de zgn. bedrijfswaarden die bepalend zijn voor het | 2015 programma-BOR | gewenste (groot) onderhoud (en de vervanging) van de verschillende assets. In januari 2023 is het “Meerjarenonderhoudsplan gemeente Houten MJOP) 2023-2027” voor de openbare ruimte door de raad vastgesteld. Dit plan geeft op objectniveau voor 5 Meerjarenonderhoudsplan | jaar (met jaarplannen) aan wanneer groot onderhoud en vervanging (GO+V) nodig is van (MJOP) | wegen (en bermen), civieltechnische kunstwerken, verkeersregelinstallaties, bomen, | 2023 plantsoenen, grasvelden, speeltoestellen en straatmeubilair.

Elk jaar wordt het plan door het college geactualiseerd en wordt een nieuwe jaarschijf toegevoegd. Om de 5 jaar stelt de raad het plan vast. Meerjaren Onderhoudsplan gemeente Houten (MJOP) 2027- | Zie hierboven. | 2026 2031 Beeldende kunst Notitie beleid, beheer en onderhoud kunstwerken in de | Beschrijft beleid voor realisatie, beheer, onderhoud en vervanging van kunst. | 2020 openbare ruimte 2020-2025 Beleidsregels kunst in de | De beleidsregels zijn bedoeld om initiatieven te toetsen die kunnen leiden tot plaatsing | 2020 openbare ruimte | van kunst in de openbare ruimte. Onderhoudsplan voor jaarlijks | Onderhoudsactiviteiten per object t.b.v. regulier onderhoud. | 2025 onderhoud Riolering Water- en rioleringsplan 2024- | In het Water en Rioleringsplan (WRP) 2024-2027 is weergegeven hoe de gemeente haar 2027 | stedelijke watertaken uitvoert namelijk het beheer van het afval-, hemel- grond- en | 2023 oppervlaktewater. Klimaatadaptatieplan Houten | Dit plan beschrijft de kwetsbaarheden, ambitie, strategie en het uitvoeringsplan m.b.t. 2022-2027 | klimaatadaptatie. Er wordt ingegaan op wateroverlast, hitte, droogte en | 2021 overstromingsgevaar. Water Water- en rioleringsplan 2024- | Zie hierboven. | 2024 2027 Groen Beleidsnota bomen | Visiedocument met als doel het behouden en versterken van de groenstructuur.

| 2017 Uitvoerings- en beheersdocument behorend bij de Beleidsnota bomen. Centraal staan de Bomenbeheersplan | zorg voor goede groeiruimten, het tegengaan van ziekten en plagen en goede | 2024 communicatie. Het doel is dat bomen een optimale functievervulling kunnen behalen en kunnen bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. Gebouwen Visie maatschappelijk vastgoed | Deze visie op maatschappelijk vastgoed beschrijft hoe de gemeente omgaat met het | 2023 beheer van haar maatschappelijk vastgoed en hoe de gemeentelijke organisatie hierin samenwerkt. Een gestructureerde aanpak is van belang omdat de gemeentelijke vastgoedportefeuille grote invloed heeft op de gemeentefinanciën: er is veel geld in geïnvesteerd. Bovenal ondersteunt het vastgoed een aantal belangrijke doelen van de gemeente, zoals het in praktijk brengen van sociaal-maatschappelijk beleid. Deze visie geeft richting en houvast voor verdere ontwikkeling van het vastgoedbeleid en de vastgoedstrategie door de verschillende betrokken teams. Centraal hierin staat de strategische sturing op de maatschappelijk vastgoedportefeuille. Onderhoudsbeleid gemeentelijke | Met deze nota wordt invulling gegeven aan het beleid op het gebied van het onderhoud | 2025 accommodaties | van het gemeentelijk vastgoed.

Daarbij wordt een koppeling gemaakt met het strategische beleid ten aanzien van het beheer van de gemeentelijke portefeuille, door de beleidskeuzes voor het onderhoud te verbinden aan het langetermijnperspectief van de Begroting 2027 | 106 panden in de portefeuille. Deze nota bevat concrete keuzes ten aanzien van het perspectief van panden, het gewenste conditieniveau, en de prioritering van onderhoudswerkzaamheden. Daarnaast behandelt de nota de organisatorische en financiële kant van het onderhoudsbeleid Integraal Huisvestingsplan | Met het oog op de wettelijk vastgelegde gemeentelijke zorgplicht voor | 2024 Onderwijs | onderwijshuisvesting en de noodzaak van een lange termijn visie biedt het IHP een duidelijke visie en een beleidsmatig kader voor huisvesting van onderwijsvoorzieningen in de gemeente Houten. Daarnaast is een beeld geschetst van de beschikbare voorzieningen en de omvang van de noodzakelijke huisvestingsvoorzieningen voor onderwijs vanaf 2025. 5.4.2. Beeldkwaliteitskader Vanaf 2013 is het Beeldkwaliteitskader Openbare Ruimte van kracht. Samengevat worden de volgende typen areaal, locaties en bijbehorende kwaliteitsnormen gehanteerd: Tabel 3. Beleidskwaliteitskader onderhoud kapitaalgoederen Centrum | Wonen | Bedrijven | Buitengebied | Groenzones Percentage areaal dat moet | ≥ 80% | ≥ 80% | ≥ 80% | ≥ 80% | ≥ 80% voldoen aan niveau → 1. | Groen 2.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://houten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c154c5ec-9220-48a1-b4c5-4a4aa6d05d4a?agendaItemId=365efa66-9333-408c-9db3-12114b515c4c