CConstaterende datHouten
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Begroting 2027

Gemeenteraad 10 november 2026, gemeente HoutenBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijzigingen volgend uit collegeprogramma70.873 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 9

Begroting 2027 1 Begroting 2027 Begroting 2027 2 Inhoudsopgave 1. Leeswijzer ............................................................................................................................................4 2. Bestuurlijk perspectief ..........................................................................................................................6 3. Financieel perspectief ..........................................................................................................................7 4. Programmaplan .................................................................................................................................13 4.1 Thuis in Houten ..........................................................................................................................14 4.1.1 Gebiedsontwikkeling ............................................................................................................................15 4.1.2 Nieuwkomers in Houten ......................................................................................................................17 4.1.3 Veiligheid en leefbaarheid ...................................................................................................................19 4.1.4 Wonen

..................................................................................................................................................22 4.1.5 Financiën ..............................................................................................................................................26 4.2 Samen Leven .............................................................................................................................28 4.2.1 Versterken van de sociale basis ...........................................................................................................30 4.2.2 Passende ondersteuning ......................................................................................................................34 4.2.3 Iedereen doet mee ...............................................................................................................................38 4.2.4 Financiën ..............................................................................................................................................41 4.3 Werken en ondernemen .............................................................................................................47 4.3.1 Commerciële voorzieningen .................................................................................................................49 4.3.2 Bereikbaarheid

.....................................................................................................................................51 4.3.3 Financiën ..............................................................................................................................................54 4.4 Groene en gezonde leefomgeving .............................................................................................56 4.4.1 Openbare ruimte ..................................................................................................................................58 4.4.2 Klimaatadaptatie (en biodiversiteit) .....................................................................................................61 4.4.3 Energie .................................................................................................................................................63 4.4.4 Leefbaar buitengebied .........................................................................................................................66 4.4.5 Financiën ..............................................................................................................................................67 4.5 Voor en met inwoners .................................................................................................................70 4.5.1 Dienstverlening

....................................................................................................................................72 4.5.2 Inwonersparticipatie ............................................................................................................................75 4.5.3 Financiën ..............................................................................................................................................78 4.6 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie ......................................................80 4.6.1 Financiën ..............................................................................................................................................82 5.

Paragrafen .........................................................................................................................................85 5.1 Paragraaf Bedrijfsvoering ...........................................................................................................86 5.2 Paragraaf Lokale heffingen ........................................................................................................96 5.3 Paragraaf Grondbeleid .............................................................................................................101 5.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................105 5.5 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................116 5.6 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................123 5.7 Paragraaf Financiering .............................................................................................................128 5.8 Paragraaf Subsidies .................................................................................................................131 5.9 Paragraaf WOO ........................................................................................................................136 Begroting 2027 3 6.

Financiële begroting ........................................................................................................................137 6.1 Uitgangspunten begroting ........................................................................................................138 6.2 Geprognosticeerde balans .......................................................................................................143 6.3 Investeringen ............................................................................................................................144 6.4 Reserves en voorzieningen ......................................................................................................147 6.5 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................152 6.6 Overzicht van baten en lasten ..................................................................................................154 7.

Bijlagen ............................................................................................................................................159 7.1 Toelichting financieel technische maatregelen .........................................................................160 7.2 Overzicht investeringen ............................................................................................................162 7.3 Kwalitatieve risico's ..................................................................................................................169 7.4 Grafische weergave kengetallen ..............................................................................................184 7.5 Baten en lasten per programma, hoofdstuk en product ...........................................................185 7.6 Taakvelden BBV per programma .............................................................................................190 8. Afkortingen .......................................................................................................................................193 Begroting 2027 4 1. Leeswijzer De programmabegroting is hét document waarin de gemeente Houten haar koers voor 2027 en het meerjarenperspectief presenteert.

Het dient zowel als financieel instrument als beleidsdocument: het laat zien hoe geld en beleid samenkomen en welke maatschappelijke resultaten we als gemeente nastreven. Deze programmabegroting legt een stevig fundament onder de ambities van het college gebaseerd op het coalitieakkoord 2026-2030 "Besturen met lef, dicht bij inwoners". Het coalitieakkoord vertalen we naar een collegeprogramma en leggen we gelijktijdig met de begroting aan u voor. De programma-indeling voor 2027 is nieuw en sluit al aan op het coalitieakkoord en het collegeprogramma. 1.1 Motie 68 “Sturen op maatschappelijke resultaten” De programmabegroting 2027 geeft, naast eerdere P&C producten zoals de bestuursrapportages, jaarstukken en begroting 2026, uitvoering aan motie 68, die oproept tot sturen op maatschappelijke resultaten. In deze begroting maken we ten opzichte van de begroting 2026 nog een kwaliteitsslag: de leesbaarheid is opnieuw verbeterd. We hebben bijvoorbeeld de reserves inzichtelijk gemaakt per programma en een redactieslag gedaan op het hele boekwerk. Naast het verplichte boekwerk hebben we een publieksvriendelijke infographic gemaakt die in één oogopslag inzicht geeft in de hoofdlijnen van het beleid, de programmatische keuzes en de financiële onderbouwing.

Op deze manier krijgen zowel inwoners als raadsleden een helder overzicht van wat we als gemeente willen bereiken en hoe we dit financieel mogelijk maken. 1.2 Opbouw van de begroting De programmabegroting 2027 kent een vaste en herkenbare structuur. Hierdoor kunt u eenvoudig terugvinden welke beleidskeuzes we hebben gemaakt, hoe we deze hebben vertaald naar activiteiten en welke financiële middelen hiervoor beschikbaar zijn. De begroting is opgebouwd uit vier hoofdonderdelen: het programmaplan, de paragrafen, de financiële begroting en de bijlagen. Deze onderdelen vullen elkaar aan: • Het programmaplan beschrijft de inhoudelijke koers, de ambities, activiteiten en indicatoren. • De paragrafen geven verdieping op dwars doorsnijdende thema’s. • De financiële begroting brengt alles samen in cijfers. • De bijlagen zorgen voor een transparant totaalbeeld. 1.2.1 Het programmaplan Het programmaplan vormt de kern van de begroting. Hierin staat beschreven welke maatschappelijke doelen we nastreven, hoe deze doelen aansluiten bij de financiële kaders en welke beleidsopgaven centraal staan. De programmabegroting 2027 bestaat uit zes hoofdprogramma’s. Elk hoofdprogramma bevat de hoofdlijnen van beleid, inclusief de bijbehorende inkomsten en uitgaven, en is onderverdeeld in hoofdstukken waarin de uitvoering en concrete resultaten worden uitgewerkt.

Bij elk hoofdprogramma wordt de bezuinigingsopgave apart weergegeven. De bezuinigingsopgave biedt inzicht in de maatregelen die nodig zijn om de balans van de begroting structureel te herstellen en de gemeentelijke financiën toekomstbestendig te houden. Op deze manier kan de raad integrale keuzes maken en expliciet sturen op een gezonde financiële positie op langere termijn. 1.2.2. Hoofdstukken De hoofdstukken vormen de bouwstenen van de begroting. Hierin maken we concreet wat we willen bereiken, welke activiteiten hiervoor nodig zijn en hoe we de resultaten meten. Elk hoofdstuk is opgebouwd uit drie vaste onderdelen: • Ambities: de richtinggevende doelen voor de komende jaren. Hierin staat beschreven welke maatschappelijke effecten de gemeente nastreeft. • Wat gaan we ervoor doen: de activiteiten, projecten en maatregelen die we gaan uitvoeren om deze ambities te realiseren. • Indicatoren: meetinstrumenten waarmee we volgen of de gewenste resultaten daadwerkelijk zijn behaald. Begroting 2027 5 De indicatoren zijn gekoppeld aan de hoofdstukken in plaats van aan de hoofdprogramma’s. Hierdoor is de relatie tussen beleid, uitvoering en resultaat beter zichtbaar. we werken met twee soorten indicatoren: • Outputindicatoren: deze meten de directe prestaties van de gemeente, zoals het aantal gerealiseerde woningen, uitgevoerde trainingen of verleende vergunningen.

• Uitkomstindicatoren: deze meten de effecten in de samenleving, zoals het percentage inwoners dat zich veiliger voelt, de verbetering van gezondheid of de mate van tevredenheid bij gebruikers. 1.2.3. Paragrafen De paragrafen bieden extra uitleg over onderwerpen die voor de hele gemeente van belang zijn en niet beperkt blijven tot één programma. Het gaat hier om thema’s als lokale heffingen (belastingen en tarieven voor inwoners en bedrijven), grondbeleid (hoe we omgaan met de ontwikkeling en verkoop van gemeentelijke grond), onderhoud van kapitaalgoederen (zoals wegen, groen, bruggen en gebouwen) en het weerstandsvermogen (de financiële buffer van de gemeente om onverwachte risico’s op te vangen). Door deze thema’s apart te toe te lichten, bieden we u als inwoner en raadslid een beter inzicht in de keuzes die we als gemeente maken, welke risico’s er spelen en hoe deze de financiën kunnen beïnvloeden. We hebben de paragrafen in deze begroting uitgebreid en verdiept, zodat ze niet alleen een technische toelichting geven, maar ook duidelijk maken welk effect de gemeentelijke keuzes hebben op de dagelijkse leefomgeving en de financiële stabiliteit van Houten. 1.2.4. Financiële begroting De financiële begroting vormt de cijfermatige kern van de programmabegroting.

Hiermee geven we een financiële onderbouwing van beleid en ambities en maken we zichtbaar wat de gevolgen zijn voor de positie van de gemeente. Een belangrijk onderdeel is de geprognosticeerde balans die laat zien hoe de financiële positie van de gemeente zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelt en die inzicht biedt in de toekomstige vermogenspositie. Daarnaast geeft de financiële begroting inzicht in de exploitatie, de investeringen, de stand van reserves en voorzieningen en de incidentele baten en lasten die het financiële beeld beïnvloeden. 1.2.5. Bijlagen Tot slot bevatten de bijlagen zowel verplichte onderdelen, zoals de BBV-overzichten, als aanvullende informatie, die samen een volledig beeld van de financiële en beleidsmatige situatie geven. De bijlagen maken vergelijking met andere gemeenten mogelijk en bieden gedetailleerde cijfers voor wie verdieping zoekt of de onderliggende gegevens wil raadplegen. Begroting 2027 6 2. Bestuurlijk perspectief Voor u ligt de programmabegroting 2027, een begroting om trots op te zijn. Met deze begroting leggen we een stevig fundament onder de ambities van het college gebaseerd op het coalitieakkoord Besturen met lef, dicht bij inwoners. In de perspectiefnota 2027 is besloten over het verwerken van de financiële spelregels en van de financiële maatregelen uit het coalitieakkoord.

Ook is besloten over het laten aansluiten van de hoofdstukken van deze begroting met het coalitieakkoord. Samen met het verwerken van de financiële effecten van de mei-circulaire is er een financieel fundament ontstaan waar de ambities en uitdagingen van onze gemeente op door kunnen bouwen. Dit fundament ziet er stevig uit met een positief saldo in 2027 van € 3 miljoen, wat langzaam afbouwt naar een negatief saldo van ruim € 1,3 miljoen in 2030. Deze programmabegroting en het collegeprogramma zijn niet los van elkaar te zien. De ambities beschreven in het collegeprogramma zijn waar mogelijk voorzien van een begrotingswijziging. Deze worden separaat aan uw raad gepresenteerd. In het collegeprogramma wordt dit helder aan de Raad toegelicht. Hierdoor zal het saldo in de praktijk komende jaren anders zijn dan beschreven in deze begroting. Daarbij komt dat de doelstellingen beschreven in het collegeprogramma veelal meerjarig zijn en de komende jaren verder uitgewerkt en uitgevoerd worden. Op het moment dat doelstellingen voorzien zijn van concrete kosten en opbrengsten zullen op de reguliere P&C momenten steeds meer ambities verwerkt worden in het financiële beeld. Deze ambities zijn fors. Bijvoorbeeld de ontwikkelingen op woningbouw, flexwoningen, Huis van Houten en vele anderen. Deze ontwikkelingen kunnen pas verwerkt worden wanneer meer zekerheid is over de kosten.

De scenario’s in de financiële verkenningen van maart 2026 hebben laten zien hoe fors de impact van deze ambities kan zijn. Ook zijn er uitdagingen te verwachten die passen bij het afnemen van het gemeentefonds (nadeelgemeente) en de “New Town” kenmerken van Houten. Kernboodschap van het college is dan ook: de basis is goed maar reken u niet rijk. De prioriteiten van het College vindt u terug in deze begroting: responsieve overheid, wonen (waaronder nieuwkomers), veiligheid en participatie. Er is geen sprake van business as usual maar aantoonbare verandering van beleid en inspanning. Van experimentele vormen van participatie tot parallel plannen en van de Houtense aanpak tot het versterken van handhaving. Deze begroting biedt daar de basis voor. Met dank aan iedereen die bijgedragen heeft aan dit product wens ik u veel leesplezier! Namens het college van burgemeester en wethouders, Bram Kouwenhoven, wethouder financiën 3. Financieel perspectief 3.1 Algemene inleiding De Programmabegroting 2027 is de eerste begroting die namens het nieuwe college aan de raad wordt aangeboden. De Programmabegroting 2027 licht toe aan welke beleidsdoelen en ambities we het komende jaar werken en vormt het financiële kader voor de keuzes uit het Collegeprogramma.

In het Collegeprogramma staat een vertaling van alle ambities uit het coalitieakkoord, de prioritering en fasering die het college hieraan geeft en de financiële vertaling daarvan. Het Collegeprogramma is een dynamisch document dat separaat wordt aangeboden en gelijktijdig met de Programmabegroting 2027 en eerste begrotingswijziging 2027 in de raad besproken wordt. Tabel 1: Begrotingssaldo Programmabegroting 2027 | Bedragen x € 1.000 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting | -398 | -3.848 | -3.556 | -3.441 Wijzigingen tot de Perspectiefnota | -679 | -981 | -1.065 | -1.359 Stand voor Perspectiefnota | -1.077 | -4.829 | -4.621 | -4.800 Wijzigingen Perspectiefnota | 1.436 | 2.317 | 1.701 | 1.347 Stand na Perspectiefnota | 359 | -2.512 | -2.920 | -3.453 Wijzigingen Programmabegroting 2027 | 2.651 | 2.914 | 2.536 | 2.069 Stand Programmabegroting 2027 | 3.009 | 403 | -385 | -1.385 Min bedrag is nadeel De Programmabegroting 2027 sluit met een positief saldo van € 3 mln. in 2027 en € 403.000 in 2028. Vanaf 2029 wordt een tekort van € 385.000 begroot, oplopend naar een tekort van € 1,385 mln. in 2030. In de Financiële verkenningen was een financiële strategie uitgestippeld om te komen van negatieve prognoses naar minimaal een sluitende begroting in jaarschijf 2027 en 2028.

Door de uitvoering van deze strategie en een positieve uitkomst van de meicirculaire kunnen we nu een positief begrotingssaldo presenteren. Dit saldo vormt het kader voor de financiële vertaling van het collegeprogramma. In paragraaf 2 worden de uitkomsten van de financiële strategie nader toegelicht. In lijn met het coalitieakkoord, is er geen post onvoorzien opgenomen in deze begroting. Toekomstige onverwachte financiële tegenvallers zullen daarom gedekt moeten worden uit onverwachte meevallers, het begrotingssaldo of de Algemene Reserve. De raad wordt hier integraal over geïnformeerd in de bestuursrapportages en decemberbrief. Grootste ambities In lijn met het coalitieakkoord zet het college in op een aantal prioriteiten, die bepalend zijn voor de toekomst van Houten: wonen (waaronder nieuwkomers), veiligheid, participatie en responsieve overheid. De Programmabegroting 2027 geeft expliciet aandacht aan deze ambities. In het collegeprogramma zullen deze grootste ambities, in samenhang met de andere ambities uit het coalitieakkoord, nader uitgewerkt en financieel vertaald ter besluitvorming aan college en raad worden voorgelegd. 3.2 Toelichting begrotingssaldo 3.2.1 Van financiële verkenningen naar Programmabegroting 2027 In maart is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de ambtelijke financiële verkenningen.

Hierin worden een aantal scenario’s en prognoses gepresenteerd op basis van vastgestelde besluiten en van voorgenomen ambities. Het rapport bracht in beeld welke financiële impact de stapeling van investeringsplannen heeft als alles conform planning uitgevoerd zou worden. Op basis hiervan werd meerjarig een fors negatief exploitatiesaldo gepresenteerd. Daarom werd in de financiële verkenningen ook een strategie uitgestippeld, waarbij het streven was om in ieder geval 2027 en 2028 sluitend te maken zodat een stabiele basis ontstond voor het nieuwe college. Om deze stabiele basis te creëren zijn enkele denkrichtingen benoemd waaronder drie financieel technische maatregelen. Deze technische maatregelen omvatten het vereenvoudigen van de reservestructuur, het aanscherpen van stelpostenbeleid en elimineren van stelposten waar mogelijk, en het herijken van de systematiek rondom kapitaalslasten. In de eerste bestuursrapportage 2026 is het effect van het elimineren van stelposten verwerkt. Het reservebeleid is herijkt en het in juli genomen raadsbesluit is financieel verwerkt, Begroting 2027 | 7 teneinde de (algemene) reservepositie te versterken. Het herijken van de systematiek rondom kapitaalslasten is nader uitgewerkt en verwerkt in de Programmabegroting 2027.

Om ruimte te creëren voor het uitvoeren van de ambities van de nieuwe coalitie is de financiële strategie nader uitgewerkt en zijn in het voorjaar extra financieel technische maatregelen verkend. Uitgangspunt van deze maatregelen was dat het zoveel mogelijk om “pijnloze” maatregelen zou gaan. Uitzondering hierop is de maatregel om geen indexatie op reguliere budgetten toe te passen. Doordat nu voor de tweede maal op rij geen prijsindexatie wordt toegepast (met uitzondering van uitgaande subsidies) ontstaat een aannemelijk risico op overschrijdingen bij bijvoorbeeld nieuwe aanbestedingen. De financieel technische maatregelen zijn overgenomen in het coalitieakkoord en via de Perspectiefnota 2027 is aangekondigd dat deze worden uitgewerkt in de Programmabegroting 2027. In totaal hebben de nadere financiële maatregelen een voordelig effect van € 3,9 mln. in 2027 aflopend naar € 3,2 mln. in 2030. In bijlage 7.1 “Toelichting financieel technische maatregelen” worden de financieel technische maatregelen toegelicht.

Het voordelig effect is als volgt opgebouwd: Tabel 2: Overzicht financieel technische maatregelen | Bedragen x € 1.000 Financieel technische maatregelen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 10% correctiefactor op kapitaalslasten | 936 | 999 | 991 | 979 Actualiseren stelpost kapitaalslasten | 240 | 295 | 593 | 156 Aanbestedingsvoordeel leerlingenvervoer | 100 | 100 | 100 | 100 Vrijval stelpost indexatie obv meicirculaire | 1.804 | 1.595 | 1.594 | 1.606 Geen indexatie reguliere budgetten | 330 | 330 | 330 | 330 Voortgang bezuinigingen | 480 | 210 | 60 | 60 Inzet surplus Algemene Reserve | - | - | - | - Totaal | 3.890 | 3.529 | 3.668 | 3.231 Min bedrag is nadeel Tot slot, liet de meicirculaire 2026 een onverwacht hoog positief effect zien, welke bij de financiële verkenningen nog niet bekend was. De uitkomsten van de meicirculaire zijn verwerkt in de Perspectiefnota 2027, waardoor een beperkt positief saldo in 2027 ontstond. De belangrijkste oorzaak van het grote positieve effect – waarop niet geanticipeerd kon worden – is de bevriezing van het ingroeipad van het herverdeelmodel. Dit levert gemeente Houten structureel € 758.000 in 2027 oplopend naar € 1,5 mln. in 2028 en verder op. Waarschijnlijk wordt met ingang van 2029 een volgende stap gezet in het ingroeipad. Dit kan de financiële positie van Houten zowel positief als negatief beïnvloeden.

Daarnaast lopen onderhandelingen tussen Rijk en VNG over onder andere de financiële effecten van aanvullende maatregelen op de Hervormingsagenda Jeugd. We hebben de richtlijnen vanuit de Begrotingscirculaire 2027 van de Provincie opgevolgd voor de verwerking van deze maatregelen. Op deze manier wordt het financieel risico beperkt. De uitkomsten van de circulaires geven richting aan de inkomsten voor de komende jaren, maar zijn op dit moment nog onzeker. Deze landelijke dynamiek maakt dat de financiële positie van Houten in de komende jaren niet alleen afhankelijk is van eigen keuzes, maar in sterke mate wordt bepaald door de context waarin de gemeente opereert. 3.2.2 Wijzigingen bij de Programmabegroting 2027 De financieel technische maatregelen uit het coalitieakkoord zijn verwerkt in de Programmabegroting 2027, zoals aangekondigd in de Perspectiefnota 2027. Daarnaast zijn ook enkele andere wijzigingen in de Programmabegroting 2027 verwerkt. Deze worden hieronder kort toegelicht.

Begroting 2027 | 8 Tabel 3: Overzicht begrotingswijzigingen met effect op het begrotingssaldo | Bedragen x € 1.000 Wijzigingen met financieel effect | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Financieel technische maatregelen | 3.890 | 3.529 | 3.668 | 3.231 Ontwikkeling kapitaalslasten | 1.503 | 948 | 958 | 1.082 Gewijzigde rentelasten obv geactualiseerde liquiditeitenplanning | -634 | -1.011 | -813 | -932 Verwerking nieuw Reservebeleid (raadsbesluit juli) | -18 | -29 | -757 | -757 Effect Begrotingen 2027 van GR'en (raadsbesluit juni en juli) | -193 | -266 | -262 | -300 Terugdraaien onttrekking surplus AR | -1.641 | - | - | - Formatie uitbreiding door autonome ontwikkelingen | -178 | - 178 | -178 | - 178 Overige kleine wijzigingen (< € 150.000) | -78 | - 78 | - 78 | - 78 Totaal | 2.651 | 2.914 | 2.537 | 2.069 Min bedrag is nadeel Ontwikkeling kapitaalslasten De actualisatie van de investeringsplanning leidt tot wijzigingen in de geraamde kapitaallasten. De belangrijkste wijziging betreft de gedeeltelijke vrijval van de stelpost voor kapitaallasten in de openbare ruimte. Kapitaallasten vormen een fluctuerende post in de begroting, omdat de omvang ervan samenhangt met de planning, fasering en uitvoering van investeringen. In het raadsvoorstel 792078 "Reservebeleid 2026", vastgesteld door de raad op 14 juli jongstleden, is de wijziging van de financieringssystematiek voor de BOR toegelicht.

In het verleden is hiervoor een reserve gevormd, waarin jaarlijks een bedrag werd gestort ter dekking van toekomstige kapitaallasten. Deze reserve is vervolgens omgezet in een structurele stelpost voor kapitaallasten. De hoogte van de stelpost is gebaseerd op de jaarlijkse storting in de voormalige reserve. Op basis van de geactualiseerde investeringsplanning is opnieuw bepaald welk deel van deze stelpost nodig is voor de toekomstige kapitaallasten. Hierdoor ontstaat een vrijval van het niet benodigde deel van de stelpost. Een deel van de stelpost blijft beschikbaar voor de kapitaallasten van toekomstige investeringen. Gewijzigde rentelasten op basis van geactualiseerde liquiditeitenplanning Om nog beter in control te komen is gestart met de professionalisering van het liquiditeitenbeheer. Op basis van de inzichten uit de Programmabegroting 2027 is een actuele liquiditeitsprognose opgesteld. Deze liquiditeitsprognose houdt dus geen rekening met voorgenomen investeringen zoals gebiedsontwikkeling CMK of aankoop van the Dome, aangezien besluitvorming hierover nog moet plaatsvinden. In de liquiditeitsprognose maken we inzichtelijk wat de inkomsten en uitgaven van gemeente Houten zijn. Vanwege de vastgestelde investeringen, het eindigen van inkomsten uit Houten Vinex en aflopende leningen is het noodzakelijk om de komende jaren een groot aantal nieuwe leningen aan te trekken.

De nieuwe leningen zullen tegen een hogere rente dan de aflopende leningen aangetrokken worden, in verband met de hogere rentestand in de financiële markt. Daarom zijn de rentelasten naar boven bijgesteld. Verwerking nieuw reservebeleid In juli is het nieuwe reservebeleid vastgesteld door de raad. Een aantal bestemmingsreserves is conform dit besluit opgeheven. Daarom zijn alle meerjarige begrote stortingen en onttrekkingen aan deze reserves afgeraamd. Het saldo hiervan is ten laste van het begrotingssaldo gebracht. Het grootste financiële effect ontstaat bij het opheffen van de bestemmingsreserve straatverlichting. Met ingang van 2029 was er namelijk onterecht een heel hoge onttrekking geraamd, die nu dus is komen te vervallen. Dit heeft een negatief effect op het saldo van € 730.000. Effecten Begrotingen 2027 van Gemeenschappelijke regelingen Voor het zomerreces zijn de Begrotingen 2027 van onze gemeenschappelijke regelingen ter zienswijze aan de gemeenteraad aangeboden. De financiële effecten van deze begrotingen zijn conform raadsbesluit verwerkt in onze Programmabegroting 2027. Begroting 2027 | 9 Begroting 2027 10 Terugdraaien onttrekking surplus Algemene Reserve In de Perspectiefnota 2026 is besloten om voor 2027 € 1,641 mln. te onttrekken uit het surplus van de Algemene Reserve.

Op deze manier ontstond een stabiele basis voor (2026 en) 2027 die tijd en ruimte creëerde om de vastgestelde bezuinigingen te implementeren. Gelet op het positieve saldo van de Programmabegroting 2027 wordt voorgesteld om deze onttrekking terug te draaien. Op deze manier blijft het totale surplus op basis van de actuele stand in de Algemene Reserve beschikbaar ter dekking van de ambities uit het Collegeprogramma. Formatie uitbreiding door autonome ontwikkelingen Per collegebesluit wordt de formatie voor inburgering en leerplicht uitgebreid. Dit is noodzakelijk om aan de huidige wettelijk verplichte taakuitvoering en termijnen te kunnen blijven voldoen. Door autonome ontwikkelingen is namelijk zowel de totale caseload als de complexiteit van de casussen toegenomen. Deze uitbreiding is echter niet toereikend om ook aan de ambities te voldoen die zijn beschreven in het collegeprogramma. Om deze ambities te kunnen uitvoeren, zal een overweging moeten worden gemaakt voor een verdere bijstelling van prioritering, formatie en budget. Overige bijstellingen kleiner dan € 150.000 Er zijn een aantal budgetbijstellingen kleiner dan € 150.000 gedaan, als gevolg van autonome ontwikkelingen of in het kader van realistisch begroten. Binnen onze P&C producten worden bijstellingen kleiner dan € 150.000 niet nader toegelicht.

3.3 Overige onderwerpen De Programmabegroting 2027 omvat, naast de reeds toegelichte saldowijzigingen en financiële strategie, ook enkele andere financiële onderwerpen van politiek belang. In dit hoofdstuk worden deze onderwerpen nader uitgelicht. 3.3.1 Effecten toetreding Reinigingsbedrijf Midden Nederland Per 1 januari 2027 treedt Houten toe tot Reinigingsbedrijf Midden Nederland (RMN). De gewijzigde dienstverlening leidt tot hogere kosten. De lasten voor afvalverwerking stijgen van € 6,4 mln. in 2026 naar circa € 8,9 mln. in 2027. De inzet van € 0,4 mln. uit de egalisatievoorziening dempt de stijging van de afvalstoffenheffing voor inwoners. Met de inzet van € 0,4 mln. is de egalisatievoorziening voor afval volledig ingezet. Voor de periode vanaf 2028 vraagt dit om een verdere uitwerking van de financiële uitgangspunten en de wijze waarop toekomstige schommelingen in kosten en tarieven kunnen worden opgevangen. De financiële uitgangspunten worden de komende periode verder geconcretiseerd. Daarbij worden mogelijkheden verkend om de financiële stabiliteit van de afvaltaak te behouden en toe te werken naar een meer gelijkmatige ontwikkeling van de afvalstoffenheffing. De gemeenteraad stelt de definitieve tarieven voor de afvalstoffenheffing in december 2026 vast, als onderdeel van de verordening.

3.3.2 Investeringen, liquiditeit, rentelasten en kengetallen Bij de Perspectiefnota 2026 is transformatiebudget aangevraagd voor het verbeteren van het inzicht in de investeringsbehoefte van gemeente Houten. Daarop zijn de Financiële Verkenningen en het bijbehorende investeringsrapport opgesteld. Hieruit blijkt dat de stapeling van vastgestelde en voorgenomen investeringen niet behapbaar, betaalbaar en ‘leenbaar’ is. Komende periode moeten hierin lastige keuzes gemaakt worden. De prognoses en scenario’s zijn niet in deze Programmabegroting verwerkt. Alleen de harde cijfers op basis van genomen besluiten zijn meegenomen. Daardoor laat deze Programmabegroting een gunstiger financieel beeld zien dan de Financiële Verkenningen, maar ook dat wat nu niet is verwerkt moet serieus meegewogen worden. Bij de Programmabegroting 2027 is de investeringsplanning opnieuw geactualiseerd. Op basis van de investeringsplanning, inkomsten en uitgaven in de exploitatie, en rente- en aflossingsverplichtingen van de gemeente is een liquiditeitsprognose opgesteld. Het gaat hierbij alleen om vastgestelde besluiten. Te verwachten inkomsten en uitgaven uit (investerings)visies of voorgenomen besluiten zijn niet meegewogen. Uit de prognose blijkt dat gemeente Houten de komende jaren een forse leningbehoefte heeft. De rentelasten in de begroting zijn hierop naar boven bijgesteld.

Tabel 4: Prognose Leningbehoefte | Bedragen x € 1.000 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Stand van de vast geldleningen op 1 januari | 45.848 | 52.177 | 52.405 | 61.359 | 64.804 | 70.349 Begrote nieuwe vaste geldleningen | 12.000 | 5.500 | 13.500 | 8.000 | 10.500 | 12.000 Aflossing in de loop van het jaar | 5.671 | 5.271 | 4.547 | 4.555 | 4.955 | 6.080 Stand van de vaste geldleningen op 31 december | 52.177 | 52.405 | 61.359 | 64.804 | 70.349 | 76.268 Onderstaande tabel weergeeft de begrote kengetallen. Bij het beoordelen van kengetallen is de trend over de jaren heen belangrijker dan de absolute getallen op zichzelf. De kengetallen zijn gebaseerd op de vastgestelde en te nemen besluiten bij de Programmabegroting 2027. Dit betekent dat bij de berekening van de kengetallen geen rekening is gehouden met voorgenomen investeringen zoals gebiedsontwikkeling CMK of aankoop The Dome. Tabel 5: Kengetallen (zie ook paragraaf Risico en weerstandsverstandsvermogen) Kengetallen | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1a. Netto schuldquote | 57% | 41,3% | 47,8% | 49,8% | 51,9% 2. Solvabiliteitsratio | 29% | 39,4% | 38,0% | 37,2% | 36,0% Zowel de schuldquote als de solvabiliteitsratio laten een verbeterd beeld zien ten opzichte van de Financiële Verkenningen.

Dat is enerzijds het gevolg van de ingezette financiële strategie, waarbij onder andere de reservepositie en het begrotingssaldo fors verbeterd zijn. Anderzijds was het doel van de Financiële Verkenningen om een beeld te schetsen van de gevolgen van de stapeling van vastgestelde en voorgenomen investeringen, wanneer deze conform planning worden uitgevoerd. In de praktijk zien we dat het realisatietempo fors lager ligt, waardoor met name de schuldquote minder hard stijgt. Er zijn nog een groot aantal voorgenomen investeringen die voort gaan uit reeds vastgestelde visies en de ambities van het nieuwe college. Deze zullen in de komende bestuursperiode nader geconcretiseerd worden, maar duidelijk is al wel dat al deze voorgenomen investeringen een beslag gaan leggen op de schuldquote en solvabiliteitsratio. Kortom, de uitdagingen en wensen blijven groter dan de middelen. Om de raad te ondersteunen in zijn kaderstellende rol worden in 2027 beleid en een rekenmodel uitgewerkt, waarmee aan de hand van de kengetallen gestuurd kan worden op het investerings- en ambitieniveau. Het coalitieakkoord neemt hierop een voorschot door een richtinggevende grens te stellen aan de hoogte van schuldquote en solvabiliteitsratio. Tot slot, investeren we in verbeterde stuurinformatie op investeringen via projectadministratie en dashboards.

3.3.3 Financiële afspraken om grip te blijven houden op de gemeentefinanciën In het coalitieakkoord is een negental financiële afspraken opgenomen om grip te kunnen blijven houden op de gemeentefinanciën. Onderstaand wordt beknopt de voortgang op de uitwerking hiervan toegelicht. Tabel 6: Voortgang financiële afspraken uit het coalitieakkoord Nr. | Afspraak | Voortgang 1. | De schuldquote stijgt niet boven 100% | In de Programmabegroting 2027 blijft de schuldquote meerjarig onder 100%. Het beleid hierop wordt nader uitgewerkt in de financiële verordening. 2. | De solvabiliteitsratio daalt niet onder 20% | In de Programmabegroting 2027 blijft de solvabiliteitsratio boven de 20%. Het beleid hierop wordt nader uitgewerkt in de financiële verordening. 3. | Er zijn geen bestemmingsreserves zonder plan | Het financieel beleid is hierop reeds aangepast via het in Begroting 2027 | 11 juli vastgestelde Reservebeleid. Via de P&C producten wordt proactief getoetst op naleving van deze afspraak en kunnen de bestedingsplannen geactualiseerd worden. 4. | Elke post op de begroting wordt eens per vier | Er wordt gewerkt aan een advies welke aan het college jaar aan een ‘spending-review’ onderworpen, | zal worden voorgelegd. waarbij we alle contracten en uitgaven onder de loep nemen 5. | Ongedekte moties voert het college niet uit | n.v.t. 6.

| Tegenvallers worden in beginsel gedekt binnen | Het beleid hierop wordt nader uitgewerkt en zo nodig in het programma | de financiële verordening opgenomen. In de tussentijd wordt deze beweging al gemaakt in samenwerking tussen bestuurders, beleidsadviseurs en financiën. 7. | We maken gebruik van de algemene reserve in | Er worden geen posten onvoorzien opgenomen in onze plaats van dat we een post onvoorzien | begroting. In plaats daarvan worden risico’s conform de opnemen, waarbij we de regels die gelden voor | BBV afgedekt via de Algemene Reserve. Dit is dus al gemeentefinanciën in acht nemen | bestaand beleid. 8. | Budgetten schuiven niet automatisch door naar | Het beleid hierop wordt nader uitgewerkt en het advies het volgende jaar | hierover wordt aan het college voorgelegd. 9. | Het bestedingsmandaat van het college wordt | Er wordt gewerkt aan een advies welke aan het college vastgesteld op € 100.000 | wordt voorgelegd. 3.3.4 Incidenteel versus structureel begrotingssaldo Om te blijven voldoen aan de voorwaarden voor repressief toezicht vanuit de Provincie, dient minimaal het eerste begrotingsjaar structureel sluitend te zijn. Dit houdt in dat op zijn minst het structureel begrotingssaldo in 2027 groter moet zijn dan € 0. Tabel 7 laat zien dat in 2027 sprake is van een positief structureel saldo van € 3,032 mln. en € 403.000 in 2028.

In deze jaren zijn de structurele baten dus hoger zijn dan de structurele lasten. Deze structurele overschotten zijn het gevolg van de gevoerde financiële strategie en bieden dus ruimte voor de ambities uit het Collegeprogramma. Daarna slaat het saldo om naar een structureel tekort van € 350.000 in 2029 en € 1,350 mln. in 2030. Aandacht voor toekomstige structurele tekorten blijft daarom noodzakelijk. Tabel 7: Structureel en incidenteel saldo van baten en lasten | Bedragen x € 1.000 Resultaat | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten | 1.241 | -211 | -411 | -1.379 Toevoegingen en onttrekkingen reserves | 1.768 | 614 | 26 | -6 Begrotingssaldo (A) | 3.009 | 403 | -385 | -1.385 Incidenteel resultaat Saldo van incidentele baten en lasten | 1.874 | 584 | 3 | 3 Incidentele toevoegingen en onttrekkingen reserves | -1.897 | -597 | -50 | -50 Incidenteel begrotingssaldo (B) | -23 | -13 | -47 | -47 Structureel begrotingssaldo (A-B) | 3.032 | 390 | -338 | -1.338 Min bedrag is nadeel 3.4 Van Programmabegroting naar Collegeprogramma In de raadsvergaderingen van 10 en 12 november bespreekt uw raad diverse Planning & Control producten die met elkaar samenhangen. Deze Programmabegroting 2027 is in de geest van het coalitieakkoord opgesteld. Daarmee bedoelen we dat in het programmaplan de kleur van het coalitieakkoord terug te lezen valt.

De uitwerking en financiële vertaling van het coalitieakkoord vind plaats in het Collegeprogramma. Deze is gelijktijdig met deze Programmabegroting opgesteld. Op deze manier kan een integrale afweging van de ambities worden geborgd. Ook informeren we u via de tweede bestuursrapportage 2026 over de voortgang op de huidige beleidsdoelen. Tot slot, zal bij deze rapportage ook een addendum gevoegd worden met de uitwerking en financiële effecten van de septembercirculaire 2026 op de jaren 2026 tot 2030. Tezamen vormen deze producten het (financieel) kader voor de besluitvorming. Begroting 2027 | 12 Begroting 2027 13 4. Programmaplan Begroting 2027 14 4.1 Thuis in Houten Houten groeit en verandert. Er komen nieuwe woningen, voorzieningen en bedrijven bij, terwijl inwoners tegelijk waarde hechten aan rust, ruimte en groen. Die combinatie maakt onze gemeente uniek en stelt ons voor de uitdaging om ontwikkeling en behoud zorgvuldig in balans te brengen. Met het programma Thuis in Houten laten we zien hoe we die balans vormgeven. We investeren in duurzame woningbouw en goede voorzieningen, maar ook in erfgoed, natuur en recreatie. Zo bouwen we aan een toekomstbestendig Houten, met ruimte voor groei én behoud van wat onze leefomgeving bijzonder maakt. Dit doen we samen met inwoners en partners.

Alleen door samen te werken zorgen we ervoor dat Houten ook in de toekomst een aantrekkelijke, leefbare en duurzame gemeente blijft. Onze opgaven Houten staat voor grote ruimtelijke en maatschappelijke uitdagingen. We willen voldoende en betaalbare woningen realiseren, met speciale aandacht voor ouderen, starters, mensen met een zorgvraag en nieuwkomers. Deze woningbouwopgave vraagt om een versnelling en tegelijkertijd zorgvuldige, integrale aanpak van gebiedsontwikkeling, waarbij we de balans zoeken tussen groei, landschap, cultuurhistorie en leefkwaliteit. De woningbouwopgave hangt nauw samen met andere opgaven, zoals het bieden van een thuis aan nieuwkomers. De onrust in de wereld leidt tot een vluchtelingenstroom. Ook als gemeente Houten nemen we onze wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid om mensen op te vangen. Dit is wettelijk vastgelegd en we werken hierbij volgens een eigen Houtense aanpak: we bieden ruimte aan nieuwkomers op een manier die past bij de maat en schaal van onze gemeente. In 2027 gaan we hierover in gesprek met onze inwoners. Tegelijkertijd werken we aan het versnellen van woningbouwprojecten. Thuis in Houten gaat ook over je veilig voelen. Samen met onze maatschappelijke partners werken we aan onder meer de aanpak van criminaliteit, het versterken van de weerbaarheid van inwoners en het vergroten van het veiligheidsgevoel.

Beleidskaders Wonen: Woonvisie 2021-2030 Woonzorgvisie Vereveningsverordening sociale huur gemeente Houten 2025 Woondeal regio Utrecht - Utrecht10 Gebiedsontwikkeling: Gebiedsvisie CMK Houten groeit groen, dorps en duurzaam Gebiedsvisie Houten Oost Omgevingsagenda Houten 2026 (opmaat omgevingsvisie) Besluit aanwijzing van gevallen buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa) waarop de gemeenteraad Houten bindend adviesrecht heeft Beleidsregels voor woningomzetting en woningsplitsing 2024 Erfgoedverordening 2018 Overzicht verbonden partijen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Regionaal Archief Zuid Utrecht (RAZU) Omgevingsdienst Utrecht (ODU) Begroting 2027 15 4.1.1 Gebiedsontwikkeling Houten is al een prachtige gemeente, maar de groeiende vraag naar woningen en andere voorzieningen brengt nieuwe kansen en uitdagingen met zich mee. In verschillende projecten realiseren we nieuwe woningen. Daarbij betrekken we inwoners en andere betrokkenen. De door de gemeenteraad vastgestelde gebiedsvisies Centrum, de Molenzoom en De Koppeling (CMK) en Houten-Oost vormen hierbij belangrijke kaders. De instrumenten uit de Omgevingswet helpen om kaders te stellen voor alle ruimtelijke ontwikkelingen, zodat Houten ook in de toekomst een fijne plek blijft om de wonen, werken en verblijven.

Ambitie A: Een vernieuwd, levendig en bereikbaar centrumgebied (CMK) met ruimte voor nieuwe woningen Wat gaan we ervoor doen? • Verder ontwikkelen CMK We stellen ontwikkelkaders op voor de diverse CMK-locaties en brengen de planvorming verder. Daarbij werken we volgens de methode van parallel plannen om processen zoveel mogelijk te versnellen. We informeren de gemeenteraad over de voortgang. • Planvorming voor Het Rond, openbare ruimte en groene ontmoetingsplekken Voor de openbare ruimte, groene ontmoetingsplekken en Het Rond starten we in 2027 met de planvorming. De participatie hiervoor is in 2026 gestart. • Voorbereiden tender gemeentelijke locaties Voor de gemeentelijke locaties, waaronder Loerik VI, bereiden we in 2027 een tender (grondverkoop) voor. • Verkennen nieuw Huis van Houten In 2027 starten we met een verkenning naar een nieuw Huis van Houten (gemeentehuis en bibliotheek) en zetten we de eerste stappen in de planvorming. Ambitie B: Een groen, gezond en betaalbaar Houten Oost Wat gaan we ervoor doen? • Meewerken aan gebiedsonderzoek voor Houten Oost De provincie Utrecht en de gemeenten Houten, Bunnik en Wijk bij Duurstede voeren gezamenlijk een gebiedsonderzoek uit naar het Kromme Rijngebied. Dit gebeurt mede naar aanleiding van gemeentelijke verzoeken om ruimtelijke projecten, zoals Houten Oost, op te nemen in het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW).

Het gebiedsonderzoek brengt ruimtelijke opgaven, kwaliteiten, kansen, knelpunten en mogelijke ontwikkelrichtingen in beeld. De uitkomsten bieden een basis voor bestuurlijke keuzes en prioritering, onder meer in relatie tot het PPWW. De resultaten van het gebiedsonderzoek worden in 2027 verwacht. Ambitie C: Opstellen en uitvoeren van de omgevingsvisie Samen werken we aan de Omgevingsvisie en zetten we een eerste stap richting een Beleidshuis Fysieke Leefomgeving. Wat gaan we ervoor doen? • Vaststellen omgevingsvisie In 2026 is een concept omgevingsvisie opgesteld en heeft hierover participatie plaatsgevonden. Daarna wordt deze ter inzage gelegd. Begin 2027 werken we het definitieve ontwerp uit en leggen we de omgevingsvisie ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. • Een basis voor het Beleidshuis Fysieke Leefomgeving neerzetten In 2027 stellen we een (basis) Beleidshuis Fysieke Leefomgeving vast. Dit biedt een overzicht van samenhangende (verplichte en niet-verplichte) programma’s die voortkomen uit ambities van de omgevingsvisie. Ook prioriteren we de omgevingsprogramma’s. Omgevingsplan Houten Ambitie D: Het Omgevingsplan Houten is in 2030 actueel en gebruikersvriendelijk De komende jaren werken we stapsgewijs toe naar een actueel en definitief omgevingsplan.

Op basis van het in 2026 opgestelde Plan van Aanpak is het doel om in 2030 een definitief omgevingsplan voor het gehele grondgebied van Houten te hebben. Uitgangspunt daarbij is een beleidsneutrale overgang. Parallel hieraan starten we met het opstellen van een regie- en beheerscyclus, zodat onder andere nieuw beleid periodiek kan worden verwerkt in het omgevingsplan Houten. Daarnaast werken we aan een Verordening Fysieke Leefomgeving, waarin relevante gemeentelijke verordeningen voor het fysieke domein worden samengebracht. Deze verordening vormt vervolgens ook input voor het omgevingsplan, zodat wordt voldaan aan de eisen uit de Omgevingswet. Wat gaan we ervoor doen? • | Voorbereiden eerste wijziging naar definitief omgevingsplan en het opstellen van de regie- en beheerscyclus We bereiden de eerste wijziging naar een definitief omgevingsplan Houten voor en stellen een regie- en beheerscyclus op. • | Wijzigen omgevingsplan voor gebiedsontwikkeling We wijzigen het omgevingsplan voor gebiedsontwikkeling via een zogenaamd transitiehoofdstuk. De gebiedsontwikkeling Kerkzicht en het omliggende gebied is het eerste project waarvoor deze wijziging wordt voorbereid in 2026. In 2027 starten we deze aanpak naar verwachting ook voor andere gebiedsontwikkelingsprojecten, die om juridisch-planologische redenen niet via een BOPA verleend kunnen worden.

Indicatoren Realisatie | Raming Omschrijving | Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Outcome indicatoren Inschrijfduur woningzoekenden in | Woonin | 9,3 | x | 12,2 | 12,5 | 12,5 jaren Output indicatoren Nieuwe betaalbare koopwoningen | BAG | 12 | 234 | 3 | 252 | n.n.b. Nieuwe middenhuurwoningen | BAG | 0 | 109 | 0 | 0 | 0 Nieuwe sociale huurwoningen | BAG/CBS/Woonin | 26 | 26 | 0 | 0 | 0 Nieuwe geclusterde woningen (binnen | Planregistratie | x | x | x | 0 | 0 alle prijssegmenten) Nieuwe zorggeschikte woningen | Planregistratie | x | x | x | 0 | 0 (binnen alle prijssegmenten) Nieuwe woningen | BAG/CBS | 116 | 210 | 84 | 271 | 511 BBV indicatoren Aantal nieuwe gebouwde woningen | Basisregistratie | 5,4 | 10,2 | x | n.n.b. | n.n.b. per 1.000 woningen | adressen en gebouwen Gemeentelijke woonlasten | COELO | 756 | 808 | 810 | 931 | n.n.b. eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten | COELO | 950 | 1.023 | 1026 | 1.194 | n.n.b. meerpersoonshuishouden Gemiddelde WOZ waarde | CBS | 499K | 500K | 526K | 585K | n.t.b. Begroting 2027 | 16 Begroting 2027 17 4.1.2 Nieuwkomers in Houten Als gemeente hebben we de wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders. De Spreidingswet vraagt van gemeenten een evenwichtige bijdrage aan de landelijke opvangopgave.

Daarnaast vinden we het belangrijk dat mensen die bescherming nodig hebben op een menswaardige manier worden opgevangen en kunnen deelnemen aan de samenleving. Tegelijkertijd willen we invulling geven aan deze opgave op een manier die past bij de schaal, ruimte en samenleving van Houten. Daarbij zijn draagvlak, leefbaarheid en een goede integratie van nieuwkomers van groot belang. Daarom voeren wij ook de motie over randvoorwaarden voor mogelijke asielopvang (december 2025) uit. Met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voeren we een breed maatschappelijk gesprek over de voorwaarden waaronder opvang in Houten kan plaatsvinden. Houten is een fijne plek om te wonen en we zien kansen om ook nieuwkomers een woonplek te bieden. Dit doen we op een manier die past bij de maat en schaal van Houten en in verbinding met de bredere woonopgave. Dit noemen we de Houtense aanpak. Daarmee bieden we nieuwkomers een menswaardig bestaan, voldoen we aan onze wettelijke opgave en benutten we kansen om versneld invulling te geven aan de woonopgave voor verschillende doelgroepen. Het is daarbij cruciaal dat er de komende jaren voldoende woningen worden gebouwd, zowel voor statushouders als voor Houtense inwoners. Ambitie A: We voldoen aan de wettelijke verantwoordelijkheden m.b.t.

huisvesting van nieuwkomers Wat gaan we ervoor doen? • Voldoen aan de Spreidingswet We blijven flexibel inspelen op veranderende internationale omstandigheden en de bijbehorende opvangbehoefte, zodat we voldoen aan de wettelijke taak die ons is opgedragen. • Voldoende woonplekken voor statushouders realiseren In nauwe afstemming met onze maatschappelijke partners realiseren we voldoende woonplekken voor statushouders en voldoen we aan de taakstelling. • Oekraïense vluchtelingen In samenwerking met regionale partners en maatschappelijke organisaties zorgen we voor passende opvanglocaties, psychosociale ondersteuning en integratieprogramma’s. • Een visie op nieuwkomers opstellen We verwerken de uitkomsten van het brede gesprek met de samenleving (uitvoering motie randvoorwaarden mogelijke asielopvang Houten) in een visie op nieuwkomers. Deze leggen we ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. • De Houtense aanpak verder uitvoeren We werken aan concrete projecten via de Houtense aanpak, waarbij we woonplekken realiseren voor nieuwkomers én andere woningzoekenden. • Initiatieven voor opvang ondersteunen We werken samen en ondersteunen waar mogelijk deze vorm van opvang.

Ambitie B: We bevorderen de actieve deelname van nieuwkomers aan de samenleving Wat gaan we ervoor doen? • Samenwerken aan een warm welkom in Houten We werken samen met onze maatschappelijke partners om nieuwkomers een fijn thuis te geven in Houten. • Statushouders duurzaam huisvesten via Houtense aanpak We gaan in overleg met de provincie en ministerie over het plaatsen van statushouders via de Houtense aanpak. Daarmee kunnen statushouders duurzaam worden gehuisvest, zich voor langere tijd aan Houten verbinden en snel starten met integratie en begeleiding naar onderwijs en/of werk. • Nieuwkomers en werkgevers met elkaar verbinden Met onze lokale partners onderzoeken we de mogelijkheden om statushouders en werkgevers aan elkaar te koppelen. Indicatoren Realisatie | Raming Omschrijving | Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Outcome indicatoren Mate waarin taakstelling | Provincie Utrecht / | 98 / 92 | 70 / 96 | 72 / 106 | 90 / 122 | Taakstelling statushouders wordt gerealiseerd | COA | (saldo + 6) | (saldo - 26) | (saldo - 34) | (saldo - | nog niet 32)* | bekend *Exclusief extra inspanning o.a. gemeentelijk vastgoed Mate waarin wordt voldaan aan | JenV / COA / | n.v.t.

| 0 / 150 - | 0 / 337 | 0 / 315 + 22 | 0 opgave Spreidingswet | verdelingsbesluit | 174 | AMV Mate waarin wordt voldaan aan | Gemeente Houten | x | x | 231 | 232 | 232 inspanningsverplichting opvang Oekraïense ontheemden Output indicatoren Aantal gehuisveste statushouders | Provincie Utrecht / | 98 | 70 | 72 | 51 tot 22-9- | Taakstelling COA / Woonin | 2026 | + PM extra Aantal gerealiseerde opvangplekken | JenV / COA / | n.v.t. | 0 | 0 | 0 | 0 Spreidingswet | verdelingsbesluit Aantal opgevangen Oekraïense | Gemeente Houten | Voldoende | Voldoende | 231 | 232 | 232 ontheemden in de gemeente Begroting 2027 | 18 Begroting 2027 19 4.1.3 Veiligheid en leefbaarheid Veiligheid vormt de basis van een leefbare gemeente. Ons uitgangspunt is dat veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Gemeente, inwoners, ondernemers, scholen, verenigingen en partners werken samen om criminaliteit en overlast te beperken, alertheid en zelfredzaamheid te versterken en effectief te reageren op mogelijke risico’s en noodsituaties. We willen dat inwoners en ondernemers zich veilig voelen én daadwerkelijk veilig zijn. Onze inzet is gebaseerd op het Integraal Veiligheidsprogramma 2024–2027. We richten ons op vijf veiligheidsvelden: sociale veiligheid, jeugd en veiligheid, fysieke veiligheid, georganiseerde ondermijnende criminaliteit en digitale veiligheid.

Beleidskaders Coalitieakkoord (2026-2030) Regionale Veiligheidsstrategie 2023-2026 Strategische agenda politie 2025-2030 Bestuursagenda Veiligheidsregio Utrecht 2024-2027 Integraal Veiligheidsprogramma Houten 2024-2027 Algemene Plaatselijke Verordening Evenementenbeleid (Beleidsnotitie grote evenementen) Uitvoerings- & Handhavingsbeleid 2022 e.v.Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) Sanctiestrategie DHW en horeca-exploitatie 2016 Preventie- en handhavingsplan Beleidsregels Wet Bibob 2017 Ambitie A: Sociale veiligheid We willen maatschappelijke stabiliteit behouden, woninginbraken terugdringen en de veiligheid in wijken en op bedrijventerreinen versterken. Wat gaan we ervoor doen? • Woninginbraken helpen voorkomen We zetten in op hotspotmonitoring, buurtonderzoeken, voorlichtingscampagnes en het stimuleren van meldingsbereidheid. • Maatschappelijke onrust, polarisatie en dreiging vroegtijdig signaleren We versterken onze informatiepositie, stimuleren kennisdeling, nemen deel aan regionale initiatieven en betrekken inwoners actief. • Zorg en veiligheid In 2027 zetten we, conform motie 045, de aanpak om geweld tegen vrouwen en meisjes tegen te gaan voort. • Het programma Samen Veilig Ondernemen verder uitrollen We rollen het programma Samen Veilig Ondernemen verder uit op alle bedrijventerreinen, met aandacht voor samenwerking, signalering en waar nodig cameratoezicht.

Ambitie B: Jeugd en veiligheid In de breedte vinden we dat de jeugd het goed doet. Voor een kleine groep geldt dat we hen de juiste ondersteuning en zorg bieden waar dat echt nodig is, waarbij we samen met de omgeving bouwen aan een veilige en gezonde toekomst. We willen jeugdoverlast verminderen en voorkomen dat jongeren betrokken raken bij (drugs)criminaliteit. Wat gaan we ervoor doen? • Samenwerken rondom problematische jeugdgroepen We werken samen met scholen, jongerenwerk, politie en het sociaal domein middels een integrale groepsgerichte aanpak om problematische jeugdgroepen aan te pakken. • Jeugdoverlast op hotspots aanpakken We pakken locaties waar sprake is van structurele overlast gericht aan. • Risicojongeren tijdig in beeld brengen Begroting 2027 20 We bespreken meldingen over risicojongeren met partners en zetten waar nodig een persoonsgerichte aanpak in. • Meer aandacht besteden aan de online leefwereld van jongeren We besteden meer aandacht aan de online leefwereld van jongeren, omdat online en offline overlast en criminaliteit steeds meer met elkaar verbonden zijn. Ambitie C: Fysieke veiligheid We zetten ons in voor een weerbare en veerkrachtige samenleving die is voorbereid op crises en calamiteiten en waarin brandrisico’s tijdig worden herkend en aangepakt.

Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoering geven aan plan van aanpak Weerbaarheid en Veerkracht Houten We geven uitvoering aan het plan van aanpak Weerbaarheid en Veerkracht Houten. • Brandveiligheid van appartementencomplexen verbeteren We voeren brandveiligheidsscans uit en stellen samen met bewoners, eigenaren en de Veiligheidsregio Utrecht evacuatieplannen op. • Het gebruik van rookmelders stimuleren De rookmelderdichtheid in woningen vergroten door gerichte voorlichtings- en bewustwordingscampagnes. Ambitie D: Georganiseerde ondermijnde criminaliteit We willen ondermijnende criminaliteit eerder signaleren, effectief aanpakken en de bestuurlijke weerbaarheid van de gemeente vergroten. Wat gaan we ervoor doen? • Melden van ondermijning stimuleren We stimuleren inwoners en ondernemers om signalen van ondermijning te melden, onder andere via Meld Misdaad Anoniem en Samen Veilig Ondernemen. • Signalen zorgvuldig onderzoeken en opvolgen We onderzoeken signalen zorgvuldig en zetten waar nodig bestuurlijke maatregelen, handhaving en integrale controles in. • Risicolocaties integraal aanpakken We pakken mogelijke dealplekken en andere risicolocaties integraal aan, samen met inwoners en veiligheidspartners. • Versterken bestuurlijke weerbaarheid We actualiseren het Bibob-beleid, werken samen binnen het Bibob Expertise Team West-Utrecht en passen Bibob-toetsen toe waar nodig.

Ambitie E: Digitale veiligheid We willen de digitale weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie vergroten. Wat gaan we ervoor doen? • Digitale risico’s beter herkenbaar maken We voeren bewustwordingscampagnes uit voor ouderen, jongeren en ondernemers. • Samenwerken voor meer inzicht in digitale criminaliteit en effectievere interventies We werken regionaal samen met politie en gemeenten om digitale criminaliteit beter in beeld te brengen en effectieve interventies te ontwikkelen. • Het regionale uitvoeringsprogramma Digitale Veiligheid uitvoeren We geven uitvoering geven aan het regionale uitvoeringsprogramma Digitale Veiligheid. • Verkennen aanvullende maatregelen tegen cybercriminaliteit We verkennen welke aanvullende bestuurlijke mogelijkheden beschikbaar zijn om digitale criminaliteit en cybergerelateerde vormen van misleiding tegen te gaan. Ambitie F: Toezicht en handhaving We willen een veilige, leefbare en ordelijke openbare ruimte met een zichtbaar, professioneel en effectief BOA- team. De in het coalitieakkoord opgenomen structurele intensivering voor veiligheid van €400.000 is niet in deze programmabegroting verwerkt. De inhoudelijke uitwerking en de financiële gevolgen worden via de eerste begrotingswijziging bij het collegeprogramma aan de raad voorgelegd.

Wat gaan we ervoor doen? • | Het BOA-stelstel verder ontwikkelen We geven uitvoering aan de landelijke doorontwikkeling van het BOA-stelsel (nieuw bestel vanaf 2028). • | De zichtbaarheid en inzet van BOA’s vergroten We vergroten de zichtbaarheid en inzet van BOA’s in de openbare ruimte en monitoren dit beter. • | De samenwerking met politie versterken We versterken de samenwerking tussen BOA’s en de politie, onder meer door gezamenlijke inzet, betere informatie-uitwisseling en afgestemde werkprocessen. • | Regionale inzet van BOA’s mogelijk maken Binnen Lekpoort (Nieuwegein, Vijfheerenlanden en Houten) ondertekenen we een samenwerkingsconvenant, zodat Boa's even tijdelijk op elkaars grondgebied kunnen worden ingezet op momenten dat er onvoldoende capaciteit is. Indicatoren Realisatie | Raming Omschrijving | Bron 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 Output indicatoren Aantal geregistreerde criminaliteit | Politie | 1245 | 1328 | 1588 | 1375 | 1375 Aantal meldingen Cybercrime | Politie | 29 | 31 | 17 | 20 | 20 Aantal meldingen gedigitaliseerde | Politie | 210 | 229 | 233 | 225 | 225 criminaliteit Aantal meldingen Meld Misdaad | M.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://houten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c154c5ec-9220-48a1-b4c5-4a4aa6d05d4a?agendaItemId=365efa66-9333-408c-9db3-12114b515c4c