RIB Meicirculaire 2022

Stuknummer: 22.0003839 -

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: T. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 21/06/2022

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Meicirculaire gemeentefonds 2022

Aanleiding De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat hierbij om ongeveer 60% van de totale gemeentelijke begroting. Op 31 mei heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken de meicirculaire 2022 van het gemeentefonds gepubliceerd. Deze meicirculaire is geanalyseerd. Aan de hand van deze adviesnota wordt u geïnformeerd over de uitkomsten hiervan. De uitkomsten kunt u betrekken bij de behandeling van de kadernota op 5 juli a.s. Algemeen De meicirculaire geeft een bijzonder beeld. Op het eerste oog lijkt dit beeld best positief. De meicirculaire brengt echter ongekend grote onzekerheden met zich en biedt geen oplossing voor het negatieve begrotingssaldo voor de langere termijn. Kortom, naar inschatting van het college staan de uitdagingen zoals benoemd in de kadernota onverkort overeind. Een nadere duiding: allereerst wordt na een paar jaren duidelijkheid verschaft over de uitkomsten van de zogenaamde herijking van het Gemeentefonds. Een herijking die voor onze gemeente positief uit pakt. Vervolgens zien we dat gemeenten door de zogenaamde trap op / trap af systematiek een paar jaren relatief veel geld erbij krijgen. Echter het rijk kondigt tegelijk ook aan om vanaf 2026 te willen stoppen met die methodiek.

Dat leidt tot heel veel onzekerheid over de structurele ontwikkeling van de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente in 2026, het laatste jaar van de nieuwe meerjarenbegroting 2023-2026. Onzekerheid bestaat er ook omtrent (de gevolgen van) loon- en prijsinflatie. Gegeven die (onzekere) omstandigheden staan we gezamenlijk voor de uitdaging om een stabiel financieel beleid te voeren. Die beleidslijn hebben we in de kadernota 2023 uiteen gezet. De kadernota 2023 is/was gebaseerd op de verstrekte gegevens, op hoofdlijnen, in de zogenaamde Maartbrief. De meicirculaire 2022 geeft op onderdelen weliswaar meer duidelijkheid maar brengt op belangrijke andere onderdelen ook meer onduidelijkheid.

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 4

1. Meicirculaire 2022 - inhoudelijk Voor alle jaren tot en met 2025 is sprake van een jaar-op-jaar opwaartse bijstelling van het accres (accres = groei. Dit is het bedrag waarmee het gemeentefonds jaarlijks wordt aangepast vanwege koppeling met rijksuitgaven). Vanaf 2026 is het accres vastgezet op een plus van in totaal 1 miljard euro bovenop de stand Miljoenennota 2022. Over deze 1 miljard euro vindt nog wel indexatie plaats voor de loon- en prijsontwikkeling. Cumulatief loopt de accres-ontwikkeling in 2025 op tot ruim 5 miljard voor het Gemeentefonds. Dat zijn ongeëvenaarde bedragen en heeft in 2025 als gevolg dat we ongeveer 10 miljoen aan accres-ontwikkeling ontvangen. De accressen zijn (nog) hoger dan eerder gemeld in de Maartbrief 2022. De accressen in de maartbrief waren gebaseerd op het regeerakkoord/Miljoenennota 2022. De accressen zijn nu bijgesteld op basis van de Voorjaarsnota 2022. De hogere accressen voor 2022 – 2025 zijn het gevolg van onder andere extra rijksuitgaven voor diverse belastingen, koppeling AOW aan stapsgewijze verhoging wettelijk minimumloon (WML) en defensie-uitgaven. Ook is het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van een hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen.

Algemeen Accresontwikkeling en nominale ontwikkeling (inclusief verleggen basisjaar) Plafond BCF, onderschrijding in 2021 Opschalingskorting, schrappen oploop Overige ontwikkelingen o.a. uitkeringsfactor en hoeveelheidsverschillen Taakmutaties en IU/DU/SU's Jeugdzorg (coalitieakkoord van het Rijk) Energietoeslag Uitvoeringskosten klimaatakkoord Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (coalitieakkoord van het Rijk) Overige taakmutaties en IU/DU/SU's Herverdeeleffect Herverdeeleffect op basis van ingroeipad Totaal effect Meicirculaire 2022 (A)

2022

2023 5.322.000 €

8.952.000 € 10.215.000 €

4.704.000

€

2.078.000 € 233.000 € 297.000 €

812.000 € -734.000 €

1.085.000 € -868.000 €

1.361.000 -770.000 €

-199.000

€ €

1.048.000 286.000 € 18.000 €

-259.000 € 17.000 €

-265.000 15.000

321.000 € 968.000 € 1.623.000 € 9.846.000 € 10.155.000 € 12.187.000 €

1.641.000 5.896.000

€ €

€

€

128.000 €

€

€ 4.070.000 €

2024

2025

2026

4.093.000

32.000 €

Een korte toelichting op enkele aspecten naast de accresontwikkeling: Het BTW-compensatiefonds wordt landelijk niet volledig benut. Het restant wordt toegevoegd aan het gemeentefonds en heeft voor ons een eenmalig positief effect van € 233.000. Het kabinet heeft besloten deze kabinetsperiode de oploop van de zogenaamde opschalingskorting te schrappen voor de periode tot en met 2025. Voor 2022 was de oploop van de opschalingskorting al geschrapt. Door de bijstellingen van de landelijke aantallen van de maatstaven en onze eigen aantallen vindt er bij iedere circulaire een aanpassing van de uitkeringsfactor en de uitkeringsbasis plaats. De extra bijdragen die we ontvangen voor nieuwe taken vanuit het rijk worden opzij gezet voor eventueel nog te maken lasten. Dit geldt eveneens voor het (extra) geld voor Jeugdzorg. Tot de verwerking in de meicirculaire 2022 van het gemeentefonds zijn de maatstafgegevens en de omvang van de clusters, waaruit de verdeling is opgebouwd, geactualiseerd. De fondsbeheerders (Ministerie van BZK en Financiën) hebben ook de taakmutaties, die in de periode 2019-2022 hebben plaatsgevonden, verwerkt. Dat heeft nog geleid tot flinke verschuivingen in de herverdeeleffecten van de herijking. In de meicirculaire zijn de herverdeeleffecten definitief vastgesteld en op deze stand is het ingroeipad gebaseerd.

2

Pag. 3 van 4

Het ingroeipad, waarmee de gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien, wordt beperkt tot 3 jaar. Het maximale positieve of negatieve effect van de herijking is in 2023 € 7,50 per inwoner en in 2024 en 2025 € 15 per inwoner. Het maximale positieve of negatieve effect in 2025 bedraagt hierdoor € 37,50 per inwoner.

2. Gevolgen voor de begroting Bij de eerdere P&C-documenten is reeds zoveel mogelijk geanticipeerd op de verwachte ontwikkelingen. Hierdoor is een deel van de toegezegde bijdragen van de meicirculaire reeds eerder via zogenaamde stelposten meegenomen. Daarnaast houden we (voorlopig) rekening met nog te maken lasten voor de extra bijdragen die we ontvangen voor nieuwe taken. 2022 1) Reeds rekening gehouden met extra ontvangen en opschalingskorting Stelpost baten maartbrief gemeentefonds Stelpost lasten maartbrief gemeentefonds Stelpost Jeugdzorg Stelpost herijking gemeentefonds Stelpost herijking gemeentefonds tbv organisatieontwikkeling Opschalingskorting Stelpost compensatieregeling voogdij 18+ Overige stelposten

€ €

2023

-900.000 € -1.400.000 450.000 € 700.000 € -1.799.250 € -315.000 € -150.000 € -800.000 -150.000 € -150.000 -63.000 € -60.000

2024

2025

2026

€ -2.600.000 € -3.000.000 € -1.100.000 € 1.300.000 € 1.500.000 € 550.000 € -500.000 € -500.000 € € -150.000 € -150.000 € € -1.050.000 € -1.350.000

-500.000 -150.000

€

-120.000 €

-40.000 €

-40.000

2) Nieuwe stelpost voor nieuwe taken voorlopig budgetair neutraal verwerken

€ -1.462.000 € -2.325.750 €

-18.000 €

242.000 €

250.000

Reeds ingecalculeerde voordelen en nieuwe stelposten (B)

€ -2.125.000 € -6.300.000 € -3.138.000 € -3.298.000 €

-990.000

€ €

De opgevoerde stelposten bij de maartbrief worden zowel aan de baten- als aan de lastenkant vereffend. Dat betekent dat de effecten van de maartbrief nu worden vervangen (ge-update) door de meicirculaire 2022. 3. Inzet resterende saldo

Resterende saldi voor opvangen indexering in de begroting (A+B) = C Saldo kadernota (D) Inschatting benodigd voor indexering loon- en prijs algemeen ( E ) Inschatting benodigd voor indexering loon- en prijs sociaal domein ( E ) Inschatting buffer onderuitputting rijksuitgaven, aanpassing herijking ( E ) Aangepast begrotingssaldo na verwerking meicriculaire 2022

€ €

€ €

2022 2023 2024 2025 2026 1.945.000 € 3.546.000 € 7.017.000 € 8.889.000 € 4.906.000 -247.000 € -444.000 € 257.000 € 125.000 € -603.000 € -2.500.000 € -2.500.000 € -2.500.000 € -2.500.000 € -800.000 € -800.000 € -800.000 € -800.000 -500.000 € -1.000.000 € -1.500.000 € -1.500.000 € -1.500.000 1.198.000 € -1.198.000 € 2.474.000 € 4.214.000 € -497.000

De meicirculaire vormt een nadere uitwerking van het regeerakkoord en bevat veel extra inkomsten voor gemeenten in het algemeen en de voordeelgemeenten bij de herijking waaronder wijzelf in het bijzonder. De extra inkomsten zijn ondanks het algemene karakter echter niet zomaar “vrij” inzetbaar. Door de hogere inflatie is ook het benodigde geld om de budgetten en kredieten aan de lastenkant van de begroting op peil te krijgen veel hoger dan in andere jaren. Daarnaast is er nog veel onzekerheid. Onder andere over de gebruikte indexeringscijfers, over eventuele onder uitputting van de Rijksuitgaven (het Rijk krijgt de geplande uitgaven niet allemaal uitgegeven. Het gevolg is dat gemeenten achteraf ook minder ontvangen), over de herindeling en de nieuwe maatstaven, over de extra bijdrage en de toekomstige bijdragen voor de jeugdzorg en over de compensatie van de sterk teruglopende algemene uitkering in 2026. Vanuit het oogpunt van gezond financieel beleid is het aanhouden van een buffer voor eventuele tegenvallers op 1 of meerdere gebieden daarom noodzakelijk.

3

Pag. 4 van 4

Communicatie en vervolgtraject De uitkomsten van de meicirculaire worden verwerkt in het lopende boekjaar en in de begroting 2023-2026. Een structureel sluitende meerjarenbegroting 2023-2026 wordt voorbereid.

4