RIB.24.073 NK Tegelwippen

Stuknummer: 24.0006015

Raad 26-11-2024 RIB.24.073

Raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: E. Beurskens

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 21/10/2024

status

: Motie, nummer: 24.060

openbaar

: Ja

Onderwerp Motie NK Tegelwippen Waarom deze raadsinformatiebrief? Op 2 juli heeft uw raad de motie NK Tegelwippen aangekomen. Via deze Raadsinformatiebrief ontvangt u ons positieve advies op deelname aan het NK Tegelwippen 2025. Achtergrond NK Tegelwippen Het NK Tegelwippen is in 2020 bedacht en maakt deel uit van de campagne Een groener Nederland begint in je eigen tuin! De competitie wordt gesteund door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Ons Water. Op de website Waarom - NK Tegelwippen (nk-tegelwippen.nl) is meer informatie te lezen over de achtergrond van deze campagne, de jaarlijkse wedstrijden, maar kun je ook als gemeente veel informatie vinden om zelf in te zetten voor je eigen communicatie. En de winnaar is….. Op dit moment staat de gemeente Venlo op de eerste plek van het NK-Tegelwippen 2024. Uit navraag over hun deelname en succes blijkt dat er met name veel tegels gewipt zijn vanuit gemeentelijke (reconstructie)projecten. Die gewipte tegels tellen namelijk ook mee voor het NK Tegelwippen. Het aandeel gewipte tegels vanuit particulieren in Venlo is relatief klein (< 8%). Deelname aan het NK Tegelwippen als enige actie is daarmee beperkt effectief om je eigen inwoners te bereiken om tegels te wippen1. Daarom zijn wij van mening dat puur de losse deelname aan het NK Tegelwippen niet zinvol is.

Maar kun je het NK Tegelwippen inzetten als communicatiemiddel om bestaande en nieuwe mogelijkheden voor inwoners om hun tuin en woonomgeving te vergroenen, dan is deelname zeker aan te bevelen. En gelet op de diverse (beleids)projecten die op dit moment in voorbereiding zijn en vanaf begin volgend jaar open staan voor onze inwoners, zien wij een meerwaarde om als gemeente Horst aan de Maas deel te nemen aan het NK Tegelwippen 2025!

1 Het gegeven dat het aantal geregistreerde gewipte tegels door inwoners laag is, zegt niet persé iets over het daadwerkelijk aantal gewipte

tegels door particulieren. Doordat niet iedere inwoner dit zelf registreert (met foto’s), worden zeker bepaalde hoeveelheden gewipte tegels door inwoners gemist in het totaal resultaat. Dit wordt echter binnen het NK Tegelwippen niet verder meegenomen of meegewogen. Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 4

Positief advies deelname Horst aan de Maas Het NK Tegelwippen is vooral een communicatiemiddel voor gemeenten om inwoners én ondernemers bewust te maken over en te komen tot een gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving. Daarbij wordt ontstening door vergroening ingezet als middel voor vermindering van hittestress en wateroverlast en ter bevordering van een gezondere woonomgeving. Het NK Tegelwippen past daarmee prima in het rijtje van de Waterklaarbus (communicatiemiddel voor inwoners ter stimulering van het afkoppelen van regenwater – vanuit de regionale water- en klimaatadaptatie samenwerking Waterpanel Noord) en ons lidmaatschap als Steenbreek-gemeente (Stichting Steenbreek is kartrekker van de campagne NL Vergroent, waarin het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en een groot aantal maatschappelijke organisaties samenwerken: ‘Een groener Nederland begint in je eigen tuin’). Met het NK-Tegelwippen in 2025 voegen we een nieuw (wedstrijd)element toe dat nu prima ingezet kan worden voor vergroting van de bewustwording om zowel zelf als samen met onze inwoners te zorgen voor een groene, gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving. Dus ja, wij zien een meerwaarde in deelname aan het NK Tegelwippen 2025.

De deelnamekosten hebben met name betrekking op de ambtelijke kosten (projectleider die verantwoordelijk is voor deelname, communicatie en registraties), de kosten van de Tegeltaxi (gemeentelijke dienstverlening om gebruikte tegels op te halen en af te voeren) en de kosten van communicatie (bij inkoop via NK Tegelwippen). De verwachte kosten van deelname ramen wij op een bedrag van € 25.000,-. Conform uw voorstel in de motie worden deze kosten opgenomen in de begroting 2025. Dekking vindt plaats vanuit het GRP. Vergroening om te komen tot gezonde en klimaatadaptieve kernen De volgende vergroeningsprojecten zijn momenteel lopend en/of in voorbereiding voor komend jaar. Voor al deze projecten kan onze deelname aan het NK Tegelwippen worden gebruikt om gericht onze inwoners te informeren over en betrekken bij deze nieuwe mogelijkheden om de eigen woonomgeving te vergroenen. 1. Pilotproject Meer Groen in de Wijk In de Mussenbuurt Horst vergroenen wij de voortuinen en openbare ruimte door stenen eruit te halen en groen te planten. Het bijzondere van dit pilotproject is dat we samenwerken met de Wijkraad Mussenbuurt, Yuverta (leerlingen 2de jaars) en Woningstichting Limburg. Ook de Waterklaarbus en Stichting Steenbreek zijn betrokken bij de Groene burendag die op 16 november zal zijn. Ruim 34% van alle adressen doen dan mee! Dit pilotproject loopt door tot en met het voorjaar 2025.

Dan is er nog een naveegactie voor alle inwoners uit de Mussenbuurt die alsnog graag willen ontstenen/vergroenen. Alle stenen die binnen dit project in 2025 eruit gaan, tellen mee! Met name voor de naveegactie kan het NK Tegelwippen aanvullend worden ingezet om te de eigen woonomgeving te vergroenen (ontstenen). 2. Vergroening van de Woonomgeving Naast dit nu lopende project zullen wij dit kwartaal een besluit nemen over een drietal nieuwe vergroeningsprojecten voor onze inwoners. Deze projecten kunnen in principe per 1-1-2025 starten met de uitrol/uitvoering. Het betreft de volgende mogelijkheden tot het (verder) vergroenen van de eigen woonomgeving: - het inrichten van een geveltuintje; - het adopteren van een boomspiegel; - het ontstenen (en vergroenen) van de openbare ruimte.

2

Pag. 3 van 4

Met al deze projecten wordt de eigen leefomgeving groener en gezonder, wordt de straat opgefleurd, loopt regenwater beter weg, is er meer koelte op warme dagen en komen er meer vogels en insecten. Het NK Tegelwippen zal daarbij gebruikt worden als kapstok voor herkenbare communicatie. In de volgende alinea leest u per deelproject een korte omschrijving van de inhoud en waar we nu staan in het proces. Geveltuintjes Een geveltuintje is een tuin die tegen de voorgevel van een woning of overig pand (bedrijf- of winkelpand) ligt (op grond van de gemeente of de woningcorporatie) en kan worden gerealiseerd bij woningen en/of overige panden die geen (eigen) voortuin hebben. In een volledig stenen oppervlakte, wordt er op deze manier ruimte gemaakt voor groen! Om geveltuintjes (horizontaal en/of verticaal) mogelijk te maken in onze gemeente wordt momenteel het beleidskader, de richtlijnen en het werkproces afgestemd met de diverse collega’s. Nadat dit proces is afgerond, nemen wij een besluit. Na goedkeuring kan de uitrol starten, wat betekent algemene communicatie over deze mogelijkheid, het gericht aanschrijven van enkele zeer versteende straten waar woningen en/of overige panden geen eigen voortuin hebben en het uitschrijven van een wedstrijd om kans te maken op een volledig ingerichte geveltuin. Adopteren boomspiegel Een boomspiegel is het stukje grond rondom de stam van een boom.

Door er een (eventueel groter) minituintje van te maken, zorg je niet alleen voor een mooier straatbeeld, maar ook voor minder stenen en extra groen voor wateropvang. Daarnaast zorgt meer en diverser groen voor een plus in biodiversiteit. Om boomspiegels te kunnen adopteren in onze gemeente wordt momenteel het beleidskader, de richtlijnen en het werkproces afgestemd met de diverse collega’s. Nadat dit proces is afgerond, nemen wij een besluit. Na goedkeuring kan de uitrol starten, wat betekent algemene communicatie over deze mogelijkheid, het gericht informeren van straten met meerdere/grotere boomspiegels over deze adoptie en zal de gemeente in iedere kern zelf ook zelf enkele boomspiegels herinrichten als voorbeeld. Ontstenen openbare ruimte eigen woonomgeving Om naast herinrichtings- en reconstructieprojecten ook kleinschaliger te ontstenen en meer groen te realiseren in de openbare ruimte, wordt er momenteel een werkproces uitgewerkt waarmee zowel inwoners als ondernemers de mogelijkheid krijgen om op een eenvoudige manier een verzoek tot vergroening van een bepaalde plek ‘versteende openbare ruimte’ door te geven. Dit kan betrekking hebben op de eigen/directe woonomgeving, maar het kan ook gaan om plekken elders in onze kernen.

Door dit als werkproces voor en achter de schermen in te richten, kan iedere aanvraag van een inwoner of ondernemer binnen een afgesproken tijdsperiode bekeken, getoetst, teruggekoppeld en fysiek opgepakt worden (bij positieve beoordeling). Daarbij worden eenduidige criteria opgesteld, wordt de vergroening afgestemd op de locatie en het oppervlakte en wordt vanuit de data-registratie ook meteen een doorvertaling voor de beheerbudgetten groen gemaakt. Ondanks dat dit vooral een interngericht proces is, voldoet dit wel aan de behoefte die bij onze inwoners en ondernemers is om de (eigen) leefomgeving meer aan te kleden. Binnen het project Meer groen in de wijk hebben wij al enkele locaties aangedragen gekregen om te kijken voor ontstening/vergroening.

3

Pag. 4 van 4

3. Vergroening en afkoppelen van het gemeentekantoor en de aangrenzende openbare ruimte Naast bewustwording en het bieden van mogelijkheden voor onze inwoners, hebben wij natuurlijk zelf ook een verantwoordelijkheid, opgave en voorbeeldfunctie vanuit ons eigen vastgoed. De verbouwing van onze gemeentekantoor jaren geleden is daarbij met name gericht geweest op klimaatmitigatie (verduurzaming op het gebied van energie), maar niet op klimaatadaptatie. Daarbij staat ons gemeentekantoor in hartje centrum, aan een sterk versteend plein en omsingeld door veel verharding. Een voorbeeld waar we echt nog een slag te slaan hebben op het gebied van klimaatadaptatie. Op dit moment wordt onderzocht of we het gemeentekantoor (verder) kunnen afkoppelen, kunnen vergroenen op de randen van de buitenzijde (sedum, planten en/of een verticale geveltuin) en beide officiële ingangen (voorzijde en trouwlocatie) meer kunnen ontstenen en vergroenen, door geveltuintjes aan te leggen, de aanwezige bomen meer groeiruimte te geven en meer groen bij te plaatsen. In het eerste kwartaal nemen wij hier een besluit over, waarbij we vooralsnog inzetten op realisatie binnen de hiervoor beschikbare en gereserveerde middelen uit het Meerjarige Uitvoeringsprogramma Gebouwen en het GRP. 4.

Nieuwe bomen in de kernen (openbare ruimte en voortuinen van inwoners) 2024-2025 Tot slot loopt momenteel het project Bomenronde 24-25 en kijken we vanuit meerdere functies en samenwerkingen met externe partners naar locaties in onze kernen waar we nieuwe bomen kunnen planten. Dit zijn locaties in bestaand groen, maar juist ook in verhard openbare ruimte waar we dus wederom ontstenen. Door middel van een projectmatige inventarisatie brengen wij voor dit en komend jaar in beeld waar we in de kernen bomen kunnen aanplanten om daarmee hittestress te verminderen of te voorkomen. Ook kijken we gelijktijdig naar de mogelijkheden voor een extra investering in groeiplaatsverbetering van bestaande bomen op hittestresslocaties in de kernen (met name pleinen en winkelgebieden). We verwachten meer duidelijkheid te hebben over de praktische en financiële vertaling van dit project in onze gemeente in het eerste kwartaal 2025. Raadsinformatiebrief begin 2025 Graag praten wij u dan ook begin 2de kwartaal bij over de voortgang van deze en andere klimaatadaptieprojecten via een nieuwe raadsinformatiebrief.

4