RIB.23.069 Transitieplan Sport ad Maas

Stuknummer: 23.0004637

Raad 26-09-2023 RIB.23.069

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: E. Joosten

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 08/08/2023

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Vaststelling transitieplan Sport aan de Maas 2023-2026

Aanleiding Samen met de gemeenschap en maatschappelijke partners bouwen we aan vitale kernen en een sterke sociale basis waar alle inwoners gezond, veilig, kansrijk en gelukkig opgroeien en leven. We benutten hiervoor de maatschappelijke waarde van sport en bewegen, als onderdeel van de beweging van zorg naar gezondheid, die we binnen de transformatie van het sociaal domein willen maken.

Beantwoording Het transitieplan Sport aan de Maas 2023-2026 maakt onderdeel uit van het nog vast te stellen transformatieplan Sociaal Domein en is bovendien een belangrijk onderdeel in ons Plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In het GALA hebben o.a. VNG, GGD, Zorgverzekeraars en het Ministerie van VWS afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden, om te komen tot een gezonde generatie in 2040. ‘Sport en bewegen’ is een van de drie hoofdthema’s in het GALA. Echter ook het thema ‘Gezondheid en Sociale basis’ kent onderdelen die een plek krijgen in het programmaplan dat voortvloeit uit het Transitieplan Sport aan de Maas. Enkele voorbeelden hiervan zijn: Terugdringen gezondheidsachterstanden, Kansrijke Start, Aanpak overgewicht en obesitas, Valpreventie, Versterken sociale basis en Welzijn op recept. Het transitieplan Sport aan de Maas staat voor de beweging: - Van zorg naar gezondheid; - Van kwetsbaar naar vitaal; - Van een ongezonde leefstijl naar gezond gedrag; - Van inactief naar actief; - Van aan de kant staan naar meedoen;

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 3

Via sport en bewegen dragen we bij aan een betere gezondheid en meer geluk. Zo willen we zorgvragen zolang mogelijk uitstellen en zoveel mogelijk voorkomen c.q. beperken. Dit past bij de beweging die we willen maken van maatwerk naar preventie. Dat doen we door onze sportconsulenten vooral in te zetten op de beweging die hiervoor is toegelicht, binnen de volgende programma’s: •

Gezond en Actief; met o.a. een peuterbeweegprogramma, aanpak motorische achterstand, betrokkenheid bij interventie Keigezond, toeleiding inactieve kinderen naar een passend beweegaanbod.

•

Vitaal en Zelfredzaam; met o.a. de organisatie van vitaliteitsbijeenkomsten en gezondheidstesten voor ouderen in het kader van Stevig Staan, toeleiding van inactieve ouderen naar een passend beweegaanbod, ondersteunen bij de ontwikkeling van vernieuwend beweegaanbod voor ouderen en mensen met een beperking, participatie in de interventie Welzijn op recept.

•

Meedoen en Ontmoeten; met o.a. het verbinden van lokale zorginstellingen met andere maatschappelijke organisaties binnen het netwerk van Sport aan de Maas, ter bevordering van inclusiviteit, de organisatie van fietslessen en kennismaking met het sportaanbod in onze gemeente voor statushouders, ondersteuning van sportverenigingen, de organisatie van de Avond voor de Sport en Sportcafés, verbinden van sportverenigingen aan het programma IN! Horst aan de Maas.

Binnen deze programma’s hebben we extra aandacht voor de doelgroep voor wie deelname aan sport en bewegen niet vanzelfsprekend is en bij wie het meeste ‘maatschappelijke rendement’ valt te behalen. Denk o.a. aan kinderen en volwassenen uit de lage SES (sociaal economische status), ouderen, statushouders en mensen met een beperking. In 2021 heeft onderzoeksbureau Ecorys onderzoek gedaan naar de maatschappelijke waarde van sport en bewegen in relatie tot een betere gezondheid, sociale effecten en arbeidsproductiviteit. Dat onderzoek heeft de volgende resultaten laten zien:: • De waarde van een betere gezondheid; - Sporten en bewegen leidt tot minder zorgkosten; - Een betere gezondheid leidt tot meer kwaliteit van leven en een hogere levensverwachting; • De waarde van sociale effecten; - Sporten en bewegen bevorderen de leerprestaties en verminderen schoolverzuim en -uitval; - Sporten en bewegen in een sociale setting (bijv. in een vereniging) hebben een belangrijke ontmoetingsfunctie en versterken sociale banden; - Sporten en bewegen hebben een positieve invloed op het tegengaan van jeugdcriminaliteit. • De waarde van arbeidsproductiviteit: - Inclusief de negatieve effecten van blessures heeft sport en bewegen een positieve impact op ziekteverzuim, gemiddeld 0,5 tot 1 dag per jaar, per werknemer.

- Naast minder ziekteverzuim zijn werknemers die sporten productiever dan hun niet-sportende collega’s op de dagen dat zij aanwezig zijn. De impact kan oplopen tot iets meer dan 3,5 werkdag per jaar.

2

Pag. 3 van 3

Naar aanleiding van het onderzoek van Ecorys heeft het Mulier Instituut de SROI (Social Return On Investment) van sport en bewegen berekend per gemeente. Op landelijke schaal is berekend dat elke geïnvesteerde euro in sport € 2,70 oplevert. Voor Horst aan de Maas is dit € 2,85 (zie bijgaande factsheet). Er is echter geen onderscheid gemaakt in rendement als gevolg van investeringen in hardware (o.a. accommodaties, trapveldjes) versus software (o.a. subsidies, sportconsulenten). Financiële consequenties De uitvoering van het programmaplan Sport aan de Maas is in 2020 naar aanleiding van een aanbesteding gegund aan Negen. De aanbestedingsleidraad maakt het mogelijk de uitvoering aan Negen te gunnen tot en met 2026. De kosten die met de uitvoering van het programmaplan Sport aan de Maas zijn gemoeid als gevolg van de transitie bedragen voor de periode 2024 tot en met 2026 jaarlijks € 630.000. Deze kosten worden als volgt gedekt: Financiële dekking Gemeentelijke middelen Cofinanciering externe partners Sportakkoord Brede Regeling Combinatiefuncties NPO middelen, middelen uit de SPUK GALA, c.q. overige budgetten binnen het Sociaal Domein. Totaal

€ 124.293 € 75.000 € 16.437 € 216.435 € 197.835 € 630.000

Bijlagen • Transitieplan Sport aan de Maas 2023-2026 • Factsheet Maatschappelijke waarde van sport en bewegen in Horst aan de Maas.

3

Maatschappelijke waarde van sport en bewegen Hoe verhoudt Horst aan de Maas zich tot de rest van het land?

Lokaal

Landelijk

SROI 2,85 2,70 Omgevings/beleidsindicatoren

Sport- en beweegcijfers

Baten sport & bewegen (als 10% meer gaat bewegen)

€ 2.916.035

Gezondheidsindicatoren

Kerncijfers Horst aan de Maas

Hoogopgeleiden

Besteedbaar inkomen

Lokaal Landelijk

Lokaal Landelijk

Lokaal

Gemiddeld aantal sportaccommodaties Gemiddelde afstand tot sporthal

34,1

1,9 km

Score beweegvriendelijke omgeving

43

Nabijheid van voorzieningen

30

27,0% 34,0%

Landelijk

21,5

1,6 km

60 41

Sportaccommodaties

52

Recreatief groen en blauw

47

63

Speelplekken

0

72

Uitgaven gemeente sport en bewegen per inwoner

€ 89,1

€ 49.500 € 47.900

62

Ervaren goede gezondheid

Obesitas

Stress 18 - 64 jaar

Jongeren met psychische klachten

Lokaal Landelijk

3,0% 13,7%

Stedelijkheid 37,8%

14,9%

13,1% 16,3%

79,1%

14,7%

17,7% 21,2%

6,5%

4,2%

25,1%

27,4%

Lokaal Landelijk

33,1%

Landelijk

€ 83,5

weinig matig

Lokaal

Landelijk

Beweegrichtlijnen

55,7%

50,4%

18 - 64 jaar

58,0%

54,2%

65+

49,3%

38,2%

Niet-sporters

44,3%

49,3%

Sportbondleden

28,8%

24,0%

0 - 9 jaar

25,6%

20,0%

10 - 24 jaar

57,6%

43,0%

25 - 44 jaar

30,1%

22,0%

45 - 64 jaar

20,9%

21,0%

65+

17,6%

17,0%

Wielrennen

2,0%

2,5%

Fitness

24,0%

20,3%

Sportief wandelen

4,0%

1,7%

Hardlopen

10,0%

9,2%

Fietsgebruik

37,1%

36,6%

Ongeorganiseerde sporten

Deze indicatoren zijn geselecteerd op basis van beschikbare gegevens voor alle gemeenten. De gezondheidsindicatoren zijn geselecteerd wanneer we weten dat sport en bewegen hier effect op kan hebben (zie Human Capital Model).

Omgevings/beleidsindicatoren

Gemiddeld aantal sportaccommodaties

Het percentage personen in een gemeente waarbij het

Deze indicator geeft het aantal recreatieve

hoogst behaalde onderwijsniveau het hbo of wo is.

sportaccommodaties per 10.000 inwoners weer. Er is

Stress (2020)

Opbrengsten sport en bewegen

Percentage personen vanaf 18 jaar dat afgelopen vier weken

Het gepresenteerde bedrag laat zien dat wanneer 10% van de mensen die niet voldoet

(heel) veel stress heeft ervaren.

aan de beweegrichtlijnen en dit structureel wel zou gaan doen, dat leidt tot jaarlijks gemiddeld x euro aan maatschappelijke opbrengsten over de hele levensloop van deze

rekening gehouden met de verschillen in de diversiteit en

Jongeren met psychische klachten (2021)

capaciteit van de accommodaties.

Percentage jongeren uit het tweede en vierde leerjaar van

Gemiddeld besteedbaar inkomen van particuliere huishoudens excl. studenten.

Lokaal Landelijk

78,8%

65+

Hoogopgeleiden

Besteedbaar inkomen

Grijze druk

Lokaal

Toelichting Kerncijfers

Niet-westerse migranten

Gemiddelde afstand tot sporthal (2020) De gemiddelde afstand via de weg van de inwoners van de

Niet-westerse migranten

gemeente of in Nederland naar de dichtstbijzijnde sporthal,

Percentage personen met een niet-westerse

in kilometers.

groep.

het voortgezet onderwijs dat psychische klachten heeft

Berekening opbrengsten sport en bewegen

volgens de Mental Health Inventory 5.

• Er is gekeken naar het aantal personen dat nu niet aan de beweegrichtlijnen voldoet

Sport- en beweegcijfers Beweegrichtlijnen (2020)

(in 3 groepen: 5-24 jaar, 25-54 jaar en 55+) en hier is 10% van genomen. • Dit is vermenigvuldigd met de gemiddelde sociaaleconomische waarde van sport en bewegen uit het rapport ‘De sociaaleconomische waarde van sport en bewegen’.

Percentage mensen dat minstens 150 minuten matig intensief

• Vervolgens zijn deze bedragen omgerekend naar jaarlijkse opbrengsten op basis van

Score beweegvriendelijke omgeving (2020)

beweegt per week en minimaal twee keer per week bot- en/

een discontovoet van 2,25% en een gemiddelde resterende levensverwachting van

De indicator beweegvriendelijke omgeving gaat van 0 tot 100

of spierversterkende oefeningen doet. Voor ouderen horen

68 jaar (voor de 5-24 jarigen), 43,6 jaar (voor de 25-54 jarigen) en 18,4 jaar (voor de

De verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of

en laat zien in hoeverre de openbare ruimte mogelijkheden

hier ook balansoefeningen bij. Bekijk hier meer over de

55-99 jarigen) (uitgaande van een gemiddelde levensverwachting van 81,5 jaar) en bij

ouder ten opzichte van de personen in de zogenaamde

biedt voor mensen om te sporten en te bewegen. De

beweegrichtlijnen. Bij ontbrekende data van gemeenten is de

elkaar opgeteld.

‘productieve’ leeftijdsgroep van 20 tot 65 jaar.

veronderstelling is dat een beweegvriendelijke omgeving (dus

SMAP-database van het RIVM 2020 gebruikt.

migratieachtergrond in de gemeente.

Grijze druk

een hogere score) het beweeggedrag positief beïnvloedt.

Stedelijkheid De mate van stedelijkheid bestaat uit vijf categorieën van

• De indicator bestaat uit de vier deelindicatoren, klik hier voor meer uitleg.

niet stedelijk tot zeer sterk stedelijk en is gebaseerd op het aantal adressen per vierkante kilometer.

Uitgaven gemeente sport en bewegen per inwoner (2020)

Niet-sporters (2020)

Let op • Het gepresenteerde bedrag is tot stand gekomen op basis van enkele aannames en

Percentage mensen dat minder dan één keer per week sport.

betreft dus een indicatie. Lees het artikel ‘Wat is de sociaaleconomische waarde van

Bij ontbrekende data van gemeenten is de SMAP-database

sporten en bewegen’ voor meer informatie.

van het RIVM 2020 gebruikt.

• Het is niet reëel om te verwachten dat deze winst direct in jaar één volledig zichtbaar wordt. • De opbrengsten van sport en bewegen zijn gebaseerd op een landelijk gemiddelde en

Uitgaven aan sportbeleid en -activering en -accommodaties

Sportbondleden (2020)

teruggerekend naar gemeentelijke aantallen. Het risico op afwijken van het bedrag is

door gemeente per inwoner. Dit betreft een bewerking van

Percentage personen met één of meer lidmaatschappen bij

groter bij kleinere gemeenten.

Rebel en het Mulier Instituut t.b.v. de SROI-berekening. De

een sportbond.

bedragen komen daarom niet overeen met de bedragen uit de Monitor sportuitgaven gemeenten 2020.

Gezondheidsindicatoren

Ervaren goede gezondheid (2020)

Ongeorganiseerde sporten (2020)

Verhoudingsgetal tussen kosten en opbrengsten. Het geeft aan hoeveel hoger de

Percentage volwassenen (18 jaar en ouder) dat hardloopt,

maatschappelijke opbrengsten zijn dan de kosten. Een SROI boven de 1 betekent

wielrent, wandelt of fitness beoefent. Voor het landelijk

dat er sprake is van maatschappelijke meerwaarde. Deze cijfers zijn berekend door

percentage is het gemiddelde van de gemeenten genomen.

Rebel en het Mulier Instituut. Lees het artikel ‘Investeren in sport en bewegen heeft maatschappelijke meerwaarde’ voor de toelichting van de SROI van sport en bewegen.

Percentage personen vanaf 18 jaar dat ‘goed’ of ‘zeer goed’ antwoordt op de vraag naar algemene gezondheidstoestand.

SROI

Fietsgebruik (2015-2017) Percentage personen dat de fiets gebruikt bij een afstand van

Obesitas (2020)

minder dan 7,5 km. Het betreft verplaatsingen per fiets waarin

Percentage personen vanaf 18 jaar met een BMI van 30 of hoger.

de gemeente als vertrekplaats is aangemerkt. Cijfers van de gemeenten die na 2017 zijn gefuseerd zijn niet opgenomen of worden getoond in de samenstelling van 2017. © Oktober 2022, Kenniscentrum Sport & Bewegen, Utrecht

Transitieplan Sport aan de Maas 2023 - 2026

horstaandemaas.nl

1.

Transitieplan Sport aan de Maas 1. Voorbeschouwing In Horst aan de Maas gebeurt al heel veel op het gebied van sport en bewegen. We zijn zelfs Limburgs Kampioen! Nergens in Limburg zijn zoveel inwoners lid van een sportvereniging dan in Horst aan de Maas. En daar zijn we trots op en dat willen we behouden en waar mogelijk uitbouwen. Toch zien we ook dat in Horst aan de Maas nog lang niet iedereen beweegt en meedoet. En ook dat de zorgvraag alsmaar toeneemt en we veel meer aandacht moeten geven aan preventie om daarmee de zorgvraag te dempen. Kwetsbare inwoners doen veelal niet mee door fysieke, mentale, sociale en/of financiële belemmeringen. En juist bij deze doelgroep zijn grotere gezondheidsachterstanden en daarmee veel winst te behalen. Vanuit de sterke lokale basis willen we dan ook de focus verleggen naar veel meer aandacht voor de kwetsbare inwoner die niet vanzelfsprekend meedoet en meer aandacht hebben voor preventie. En daarbij is het gedachtegoed Positieve Gezondheid leidend. Uiteindelijk gaan we ervoor zorgen dat sport en bewegen een nog belangrijkere bijdrage gaat leveren aan inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet. In Horst aan de Maas staat niemand aan de kant!

2.

2. De Tactiek •

Onze overtuiging

We bouwen aan vitale kernen met een sterke sociale basis waar alle inwoners gezond, veilig en kansrijk kunnen leven. We benutten de maatschappelijke waarde van sport en bewegen en dragen hiermee bij aan de beweging van zorg naar gezondheid met bijzondere aandacht voor de kwetsbare inwoners. Dat doen we lokaal en samen met de gemeenschap. Samen met de lokale gemeenschappen creëren we een leefomgeving waar de jeugd gezond en actief kan opgroeien, waar volwassenen vitaal en zelfredzaam oud kunnen worden en waar iedereen, ook de kwetsbare inwoners, een leven lang mee kunnen doen. • De speelwijze Als we de kracht van sport en bewegen nog meer willen benutten en ervoor gaan zorgen dat iedereen in Horst aan de Maas een leven lang mee blijft doen, zullen we onze speelwijze moeten aanpassen. We maken meer en meer een beweging van….naar…:  Van zorg naar positieve gezondheid  Van genezen naar preventie  Van kwetsbaar naar vitaal  Van ongezonde leefstijl naar gezond gedrag  Van inactief naar actief  Van aan de kant staan naar inclusiviteit  Van organisaties naar leefwereld inwoners  Van generiek naar meer specifiek  Van versnippering naar integraliteit De gemeentelijke middelen zetten we in daar waar de bijdrage aan de doelen het grootste is. In Horst aan de Maas is het gedachtegoed van Positieve Gezondheid leidend en willen we de kracht van sport en bewegen integraal benutten.

Samen met de gemeenschappen en de lokale partners gaan we aan de slag, sluiten we aan bij de lokale behoeften en bieden we waar nodig hulp op de volgende thema’s.

2

3.

3. Thema’s A. Gezond en Actief De basis voor een gezonde en actieve leefstijl wordt gelegd bij kinderen en jongeren. In Horst aan de Maas krijgt alle jeugd de kans om gezond en actief op te groeien en daarmee een belangrijke basis te leggen voor een gezonde generatie. Er komt meer aandacht voor kwetsbare kinderen waarvoor het niet vanzelfsprekend is om sportief en gezond op te groeien. Fysieke, sociale en/of financiële drempels worden weggenomen zodat ieder kind in Horst aan de Maas de kans krijgt om mee te doen. It takes a whole village to raise a child is leidend. Het creëren van een gezonde en beweegvriendelijke omgeving gaat verder dan alleen de school. De gehele gemeenschap (gezin, school, vrienden, verenigingen, vrije tijd) draagt bij aan het sportief en gezond opgroeien van de jeugd. En er is ook aandacht voor de fysieke leefomgeving. Hoe kan de fysieke omgeving bijdragen aan het stimuleren van sportief en gezond gedrag. Het sociale en fysieke domein pakken deze handschoen integraal op. B. Vitaal en Zelfredzaam Zelfstandig en thuis oud worden en kunnen blijven meedoen aan de vitale gemeenschap. Met regie op eigen leven en een gemeenschap die naar elkaar omziet. Ook in Horst aan de Maas neemt de vergrijzing toe en daarmee ook het aantal kwetsbare ouderen.

Sporten en bewegen is een manier om contacten op te doen, eenzaamheid tegen te gaan en fysiek en mentaal gezond te blijven. Een grote groep is in staat hier zelf invulling aan te geven of er wordt vanuit een sterke gemeenschap naar elkaar omgekeken. Aandacht is er voor die doelgroepen waar deze zelfregie niet lukt en waar hulp en stimulering noodzakelijk is. Door voldoende beweegaanbod voor kwetsbare inwoners en lokale verbinding te realiseren, blijven de inwoners vitaal en worden zij in hun eigen kracht gezet, wat bijdraagt aan hun zelfredzaamheid. C. Meedoen en Ontmoeten In de gemeente Horst aan de Maas staat niemand aan de zijlijn, maar is iedereen actief en betrokken. Althans, dat is het doel. Vandaar dat we extra aandacht hebben voor de participatie van kwetsbare inwoners, waaronder ouderen en mensen met een beperking. Zij worden hierbij in hun kracht gezet en kunnen naar vermogen meedoen. Familie, buren en dorpsgenoten zien naar hen om en zorgen voor elkaar. Sport en bewegen is een doeltreffend middel om participatie, sociale cohesie en ontmoeting te stimuleren en te versterken en eenzaamheid en uitsluiting tegen te gaan. Horst aan de Maas kent een rijk verenigingsleven. Het verenigingsleven is één van de meest waardevolle onderdelen van een gezond en vitale gemeenschap en draagt bij aan binding en samenhang in de kernen.

Deze sterke lokale en sociale basis kan bijdragen aan het doel dat iedereen in Horst aan de Maas mee kan doen. D. De uitvoering De kracht en waarde van sport en bewegen zal nog gerichter worden ingezet, gericht op een actief, betrokken en positief gezonde gemeente Horst aan de Maas. Met een sterke focus op preventie en het bevorderen van gelijke kansen op (positieve) gezondheid en het centraal stellen van de kwetsbare inwoners. Hierna beschrijven we hoe we per thema aan de slag gaan:

3

Thema: Gezond en Actief De basis voor een actief en positief gezond Horst aan de Maas wordt gelegd bij de allerjongste inwoners van de gemeente. We stellen hierbij het kind centraal en werken vanuit de gedachte dat we de hele gemeenschap nodig hebben om kinderen op te laten groeien. “It takes a whole village to raise a child.” In de afgelopen jaren hebben we vooral geïnvesteerd in de kwaliteit van het beweegonderwijs, kwaliteit van de leerkrachten en het verbreden van het sportaanbod. Nu deze basis op orde is en de scholen hierin meer eigenaarschap en verantwoordelijkheid pakken, verschuiven we onze aandacht veel meer naar de kinderen zelf en dan vooral de kwetsbare kinderen. We maken hierbij een beweging:  Van scholen naar kindcentra, gemeenschap en gezin;  Van alleen naar samen verantwoordelijk voor een gezonde jeugd;  Van bewegingsonderwijs naar beweegvriendelijke omgeving;  Van sporten naar brede motorische en sociale ontwikkeling;  Van leerkracht centraal naar kind centraal;  Van alle kinderen naar focus op ‘kwetsbare’ kinderen;  Van school naar leefomgeving;  Van sportaanbieder naar maatschappelijk partner. Beweeggedrag wordt door vele factoren beïnvloed. Om kinderen meer te laten bewegen is het belangrijk dat kindcentra, gezin en gemeenschap samen de verantwoordelijkheid nemen om kinderen actief en gezond op te laten groeien.

De omgeving van het kind is erg belangrijk voor gezondheidsgedrag. Een voorwaarde om bewegen duurzaam weg te zetten is het inrichten van een gezonde en beweegvriendelijke omgeving. En die omgeving bestaat niet alleen uit een gymnastiekles op school. Een totale dynamische schooldag, actief vervoer van huis naar school en ook aandacht voor actieve vrije tijd.

4

Ook een gezonde fysieke omgeving is van belang om gezond en actief leven te bevorderen, nu en in de toekomst. Denk hierbij aan genoeg en passende speelvoorzieningen, uitdagende en natuurlijke materialen en een groene omgeving die uitnodigt om te bewegen. Een gezonde sociale omgeving is van belang waarbij beleid op elkaar is afgestemd en partners echt samenwerken. Daarnaast is het van belang dat alle kinderen op hun eigen manier mee kunnen doen. Meer aandacht voor de kwetsbare kinderen is hierbij noodzakelijk. Hierbij moet samenwerken, samen leren en persoonlijke groei centraal staan. Het is van belang om hierbij aan te sluiten bij de behoefte van het kind. Zo leveren we een bijdrage aan de hedendaagse motorische en sociale vaardigheden van het kind. Daarnaast bieden we ieder kind zo een passende en vertrouwde plek om te bewegen, waarbij plezier in bewegen centraal staat. Samen ontwikkelen we een integrale en beweegvriendelijke omgeving voor ieder kind in Horst aan de Maas, waardoor iedereen actief en gezond kan opgroeien. Wat gaan we doen? • Op een integrale wijze werken wij samen aan een gezonde en beweegvriendelijke omgeving; • Kinderen krijgen zo jong mogelijk bewegingslessen, te beginnen bij alle peuters en kleuters in Horst aan de Maas; • Scholen zijn zelf eigenaar van het bewegingsonderwijs en richten dit ook zelf in.

De school is daarmee een belangrijke partner om te signaleren en oog te hebben voor die kinderen die op sportief, sociaal en motoriek gebied achter blijven; • Alle kinderen worden gescreend op motorische vaardigheden. Kinderen die minder vaardig zijn krijgen extra beweegprogramma’s aangeboden; • Kinderen met sociale, mentale en/of gezondheidsachterstanden krijgen extra begeleiding en aandacht; • Kinderen die de weg naar de sportvereniging niet weten of kunnen vinden, worden begeleid en er worden belemmeringen weggenomen die verenigingsdeelname beperken; • Scholen worden geadviseerd en geïnspireerd om te komen tot beweegvriendelijke en gezonde scholen; • Scholen worden geadviseerd en geïnspireerd om te komen tot invulling van een dynamische schooldag; • Het actieve vervoer van huis naar school wordt breed gestimuleerd; • De fysieke leefomgeving wordt waar mogelijk beweegvriendelijk en gezond ingericht; • De vrije tijd van kinderen wordt sportiever en actiever ingevuld; • De ouderbetrokkenheid van met name de kwetsbare kinderen wordt gestimuleerd; • Verenigingen worden geïnspireerd en begeleid om alle kinderen mee te laten doen.

5

Thema: Vitaal en zelfredzaam Inwoners in Horst aan de Maas worden steeds ouder, de groep ouderen wordt groter en ouderen wonen veel langer zelfstandig. Dit vraagt om meer aandacht om deze doelgroep vitaal en zelfredzaam oud te laten worden. Vitaliteit en zelfredzaamheid kan het beste bereikt worden in gemeenschappen waar naar elkaar wordt omgekeken, waar voldoende beweeg- en verenigingsaanbod is en waar iedere inwoner ‘een gezicht’ heeft. Kortom, een gemeenschap waar mensen elkaar kennen, waar mensen elkaar helpen en waar mensen kunnen aansluiten en mee kunnen doen. We vinden het belangrijk dat mensen ook bij het vorderen van de leeftijd zo lang mogelijk gezond blijven. Gezond ouder worden gaat over lichamelijke gezondheid, waar voldoende bewegen en goede voeding aan bijdragen. Maar ook over gezond blijven op sociaal en mentaal gebied, met een sociaal netwerk waar je deel van uitmaakt en door activiteiten te ondernemen waardoor je je zinvol voelt. Het gaat erom dat mensen, samen met hun naasten, in regie blijven over hun eigen leven. Om bij die eigen regie te helpen, moeten we de ondersteuning en zorg anders gaan organiseren. Voor ouderen is bewegen net als voor iedereen een belangrijk onderdeel van een gezonde levensstijl.

Sporten en bewegen is een manier om contacten op te doen, eenzaamheid tegen te gaan, een leuke dag te hebben en het helpt om vitaal en mentaal gezond te blijven. Bewegen en sporten dragen bij aan een verminderd beroep op de zorg. Het kan bijdragen aan het voorkomen van een verhoogd valrisico en kan tevens bijdragen aan het verkleinen van de kans op dementie. Juist de groep kwetsbare ouderen, met chronische aandoeningen en ouderdomsmotoriek, heeft behoefte aan sport- en beweegaanbod afgestemd op hun kunnen.

6

Wat gaan we doen? • Focus op het bereiken van thuiswonende ouderen, waarbij we gebiedsgericht te werk gaan. We starten met de omgevingen Hof te Berkel, America, Grubbenvorst en Sevenum. • In samenspraak met de dorpen en wijken benutten van de waarde van sport en bewegen ter versterking van de vitaliteit en zelfredzaamheid van de ouderen; • Het gericht bereiken van de ouderen, onder andere door een intensieve samenwerking met de thuiszorg, fysiopraktijken, huisartsen en KBO’s. • Het opzetten van vitaliteitsbijeenkomsten en fitheidstesten; • Het opzetten en uitvoeren van interventies zoals valpreventie, doortrappen, in beweging en bewegingsgerichte thuiszorg; • Het opzetten en uitvoeren van fietslessen voor statushouders; • Het inzetten van een beweegmakelaar die inwoners bereikt en verbindt met het lokale beweegen verenigingsaanbod. Thema: Meedoen en Ontmoeten Een belangrijke pijler van het gedachtegoed positieve gezondheid is Meedoen. Meedoen is hierbij uit te leggen als ergens bij horen of ergens onderdeel van zijn, maar ook zelf een bijdrage hieraan te leveren door bijvoorbeeld het leveren van vrijwilligerswerk. Denk aan vrijwilligerswerk bij verenigingen of lokale organisaties die er weer voor zorgen dat inwoners elkaar kunnen ontmoeten of dat inwoners ergens bij horen.

Sport en bewegen kan bijdragen om participatie, sociale cohesie en ontmoeting te stimuleren en te versterken en eenzaamheid en uitsluiting tegen te gaan. Maar ook om de sociale basis te versterken en de maatschappelijke betrokkenheid te vergroten. Vitale gemeenschappen bestaan uit vitale en bruisende verenigingen en een divers beweeg- en verenigingsaanbod, voor elk wat wils. Het verenigingsleven in Horst aan de Maas is al een heel grote ontmoetingsplaats, waar inwoners van allerlei leeftijden en achtergronden elkaar ontmoeten. Mensen horen ergens bij en zetten zich in voor een vereniging. De vereniging kan een nog grotere ontmoetingsplaats worden waar meer mensen zich kunnen verenigen. Ook voor die mensen waar meedoen en participeren op dit moment nog niet vanzelfsprekend is. Als we enerzijds meer mensen gaan inspireren en stimuleren om mee te gaan doen, moeten we anderzijds ook zorgen dat het lokale beweeg- en verenigingsaanbod ook beschikbaar en toegankelijk is voor alle inwoners.

Wat gaan we doen? • Het ondersteunen, opzetten en (mede) uitvoeren van programma’s die bijdragen aan meedoen en ontmoeten, zoals onder andere: - Bewegend inburgeren - Kleuters tegen Kwalen - Genietmoment - Iedereen kan Sporten • Het verder bouwen aan een lokaal verenigings- en dorpsnetwerk; • Het versterken van de lokale verenigingen; • Het inrichten van een verenigingsloket; • Het ondersteunen en faciliteren van de maatschappelijke rol van verenigingen; • Het stimuleren en ondersteunen van inwonersinitiatieven die bijdragen aan meedoen en ontmoeten.

7