RIB.23.043 Veilig op weg

Stuknummer: 23.0002096

Raad 16-05-2023 RIB.23.043

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: T. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 29/03/2023

status

: Toezeggingen, nummer: 2022.119

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Uitvoeringsprogramma Veilig op Weg

Aanleiding In de aanloop naar het mobiliteitsplan komt het college ook terug op de succesresultaten en de vervolgacties van “Veilig op weg” (raad) Beantwoording Het project Veilig op Weg bestaat sinds 2017. De resultaten zijn al eerder beschikbaar gesteld via een infographic (zie bijlage). De vervolgacties worden voortaan jaarlijks opgenomen in een uitvoeringsplan. In dit plan zijn alle activiteiten opgenomen die dit jaar uitgevoerd worden. Voor een activiteit, de pilot van 50 naar 30, is aparte notitie opgesteld. Beide documenten zijn als bijlage toegevoegd. Van 50 naar 30 voor een betere verkeersveiligheid De gemeente Horst aan de Maas omarmt de landelijke ambitie om, daar waar mogelijk, binnen de bebouwde kom de snelheid te verlagen van 50 naar 30 km/u. Dit bevordert de verkeersveiligheid, zonder de doorstroming van verkeer te hinderen. Om invulling te geven aan deze ambitie wordt het volgende gedaan. Bij reconstructies en groot onderhoud van 50 km-wegen wordt een afweging gemaakt of op deze weg gekozen kan voor een 30 km-regime in de vorm van een GOW30 of een 30 km-zone. Daarnaast wordt op een pilot opgezet op vijf wegen binnen onze gemeente. Hierin worden de effecten gemeten van een verlaging van de maximum snelheid van 50 naar 30 km/u. Uitvoeringsplan 2023 Veilig op weg De succesvolle campagne Veilig op weg wordt doorgezet in Horst aan de Maas.

Met Veilig op weg wordt veilig verkeersgedrag gestimuleerd en aangeleerd. Dat doen we door verkeersdeelnemers kennis, houding en motivatie bij te brengen via acties en campagnes die samen met bewoners worden opgezet. Sinds 2017 hebben er maar liefst 31 campagnes plaatsgevonden. In het bijgevoegde uitvoeringsplan 2023 is te lezen in welke buurten de volgende 20 campagnes worden uitgevoerd. Ook vinden er acties plaats die veelal gericht zijn op verkeersveiligheid met extra aandacht voor de fietser. Daarbij wordt gestuurd op leefbaarheid en gezondheid.

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 2

Bijlagen 1. Veilig op Weg uitvoeringsplan 2023 2. Notitie Van 50 naar 30 3. Veilig op Weg infographic

2

2023

UITVOERINGSPLAN EEN ANDERE KIJK OP VERKEERSVEILIGHEID

Veilig op Weg

1

INHOUD

TITEL DOCUMENT SUBTITEL

Uitvoeringsplan

STATUS

Concept

DATUM

Februari 2023

AUTEUR

Ton Peeters

GRAFISCHE VORMGEVING GECONTROLEERD DOOR DATUM / PARAAF GECONTROLEERD DOOR DATUM / PARAAF

2

Veilig op Weg – Een andere kijk op verkeersveiligheid

Regina Bleijenberg

1 1.1 1.2 1.3

INLEIDING Uitvoeringsplan als onderdeel van mobiliteitsprogramma Van SPV naar regionale beleidsthema’s Invulling geven aan het collegeprogramma

5 5 5 5

2. 2.1 2.2 2.3

EEN ANDERE KIJK OP VERKEERSVEILIGHEID Ontstaan van Veilig op Weg Een ambitieus project Het motto

7 7 7 7

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

HOE WERKT VEILIG OP WEG? De rol van de gemeente Inwoners hebben de leiding Team Veilig op Weg Gestructureerde aanpak Huisstijl en communicatie Publiciteit

9 9 9 9 9 9 9

4. 4.1 4.2 4.3 4.4

WAT DOET VEILIG OP WEG? Buurtcampagnes Schoolcampagnes Acties Interventies

11 11 11 11 12

5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

SAMENWERKING Verkeersveiligheidspartners Wegbeheer Handhaving Sociaal domein Regionale samenwerking

13 13 13 13 13 13

6. 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

JAARPLANNING Onderbouwing van de plannen Geplande campagnes Geplande acties Interventies Financiële dekking

15 15 15 17 18 18

7.

WE DOEN MEER

19

Veilig op Weg

3

1 INLEIDING 1.1 U  itvoeringsplan als onderdeel van mobiliteitsprogramma Het uitvoeringsplan Veilig op Weg is onderdeel van het nog op te stellen Mobiliteitsprogramma dat weer is ingebed in de Omgevingsvisie. Het geeft een inkijk in het project Veilig op Weg, in de werkwijze en de opbouw bestaande uit campagnes, acties, interventies en samenwerkingsvormen. Bovenliggend in het plan is -zoals de naam al aangeeftde uitvoering van de diverse onderdelen, de planning en de financiële dekking. Deze heeft een looptijd tot het einde van het jaar. In het uitvoeringsplan van 2024 wordt een evaluatie van het huidige jaar opgenomen, die medebepalend is voor de inhoud en voortzetting van het project.

1.2 V  an SPV naar regionale beleidsthema’s In december 2019 verschijnt onder de naam Veilig van deur tot deur het landelijke visiedocument Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV). Hierin wordt gestreefd naar meer structurele aandacht voor verkeersveiligheid door het bevorderen van een integraal verkeersveiligheidsbeleid. Daarnaast moet er meer verbondenheid en samenwerking zijn tussen overheden en maatschappelijke organisaties. De Regionale Mobiliteitsoverleggen (RMO) in Limburg hebben gekeken naar samenwerking binnen verschillende verkeersthema’s als infrastructuur, gedrag en handhaving. De kansen om samen invulling te geven aan het thema gedrag werden verreweg het hoogst ingeschat. Gedragsverandering wordt dus breed gedragen als middel om de verkeersveiligheid te verbeteren. Het RMO) Noord-Limburg heeft vervolgens de beleidsthema’s uit het SPV vertaald naar de regio.

4

1.3 Invulling  geven aan het collegeprogramma Horst aan de Maas geeft in haar collegeprogramma aan dat verkeersveiligheid een belangrijk aandachtspunt is en blijft. Hierbij wordt specifiek ingezet op continuering van het project veilig op Weg.

‘We continueren de Veilig-op-wegcampagne in onze gemeente. Deze heeft immers veel succes gehad.’ Verder wordt de veiligheid voor fietsers genoemd en het verlagen van de maximum snelheid binnen en buiten de bebouwde kom. Deze ambitie krijgt -samen met een belangrijkere rol voor onze inwoners- een plek in dit uitvoeringsplan.

Veilig op Weg

5

2 EEN ANDERE KIJK OP VERKEERSVEILIGHEID 2.1 Ontstaan  van Veilig op Weg Horst aan de Maas heeft als één van de eerste gemeentes in Nederland vol ingezet op gedragsverandering in het verkeer. In 2017 wordt het rapport Veilig en gezond in Horst aan de Maas als plan van aanpak gepresenteerd. De gemeenteraad omarmt het initiatief om de mens centraal te stellen bij het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het project komt in een stroomversnelling omdat samen met Trendsportal een pilot rond gedragsverandering in het verkeer opgezet kan zetten. In 2018 krijgt Veilig op Weg haar definitieve vorm. Vanaf dat moment is het project continu in ontwikkeling.

2.2 E  en ambitieus project Het doel van het project Veilig op Weg luidt: De Veilig op Weg-aanpak speelt zich af aan de ‘zachte kant’ van het projectgebied verkeer. Het gaat namelijk niet over strikte regels en richtlijnen, maar over gedrag.

6

Dat vergt een andere manier van denken en werken. Dit komt in alle fases van de uitvoering terug. Onze campagnes en acties komen altijd tot stand in samenwerking met de inwoners. Op deze manier wordt meer draagvlak gecreëerd en heeft het een grotere impact in de gemeente. Tevens tilt het bewonersparticipatie naar een hoger niveau; de bewoner werkt samen met de gemeente aan een gezonde en veilige leefomgeving.

2.3 H  et motto Het motto van Veilig op Weg is We houden rekening met elkaar. Dit is de kapstok waaraan alle campagnes en acties opgehangen worden, of het nu gaat om de leefbaarheid in woonwijken of de snelheid waarmee gereden wordt op een 60 km-weg. Als inwoners rekening houden met elkaar, dan hoeven geen problemen te ontstaan. Dit uitgangspunt laat ook zien dat binnen de Veilig op Weg-aanpak samen naar oplossingen gezocht wordt, zonder dat de gemeente een leidende rol hoeft te pakken.

Veilig op Weg

7

3 HOE WERKT VEILIG OP WEG? 3.1 D  e rol van de gemeente De gemeente speelt een bescheiden rol. Dit klinkt misschien vreemd; Veilig op Weg is immers een initiatief van de gemeente. Het (traditionele) beeld dat inwoners hebben van de taak van de gemeente bij verkeersbeleid geldt echter niet voor dit project. Tijdens de campagnes zijn wij geen kartrekker, maar de inwoner. De gemeente assisteert, faciliteert, inspireert en enthousiasmeert. We gaan uit van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en haar inwoners. Dit sluit aan op ons collegeprogramma, waarin staat dat we moeten streven naar een meer faciliterende rol in plaats van een indicerende.

3.2 Inwoners hebben de leiding De inwoners hebben vanuit hun eigen belang een speciale rol bij Veilig op Weg. Het initiatief ligt bij hen. De buurt pakt problemen rond parkeren en hard rijden zelf op. De buurtbewoners vragen aan de weggebruikers om hun gedrag aan te passen. Hierdoor ontstaat meer bewustwording en bereidwilligheid. De automobilist doet het niet voor de gemeente of om een bekeuring te voorkomen, maar uit empathie voor de buurtbewoners, voor de bedrijven langs een weg of de kinderen op een school. Dit stuurt op structurele gedragsverandering.

3.3 Team Veilig op Weg Het team heeft als voornaamste taak de uitvoering van het project. Dit betekent dat zij invulling geeft aan de doelstellingen en het uitvoeringsplan, de voortgang bewaakt, rapporteert aan leidinggevenden en bestuurders informeert. Team Veilig op Weg vormt de schakel tussen de inwoners en de gemeente. Het is een creatief team waarin denken in mogelijkheden voorop staat. De verkeersspecialist vormt samen met de gedragsontwerper de kern van het team. Daarnaast kunnen een verkeerskundig medewerker en andere medewerkers uit de organisatie ondersteuning bieden.

3.4 G  estructureerde aanpak Bij campagnes, acties en interventies gaan we altijd gestructureerd te werk door eerst het probleem in kaart te brengen en dan pas te kijken naar mogelijke oplossingen.

8

Bij buurtcampagnes maken we gebruik van een plan van aanpak waarbij uitgegaan wordt van objectieve en subjectieve invalshoeken. Zo gaat het natuurlijk om het gevoel van de buurtbewoners, maar wordt ook een verkeerskundige beoordeling gemaakt. De gestructureerde aanpak wordt niet alleen gebruikt bij de aanpak van een probleem, maar ook in de samenwerking met de initiatiefnemers, onze inwoners. Alleen dan kan bewonersparticipatie slagen.

3.5 H  uisstijl en communicatie Veilig op Weg is op veel manieren zichtbaar. In regionale kranten, op social media en belangrijker nog; op straat. Dit betekent dat de huisstijl duidelijk herkenbaar en vastomlijnd moet zijn. Er is vanaf de start van Veilig op Weg gekozen voor een aansprekende heldere beeldtaal die aansluit bij het positieve imago van het project. Hierdoor is er samenhang in de diverse acties en campagnes die in de gemeente plaatsvinden en zijn we goed vindbaar.

3.6 P  ubliciteit Veilig op Weg is een project dat op alle fronten gebruik maakt van publiciteit. Op deze manier kunnen we onze boodschap beter uitdragen. Hierbij kan het gaan om een actie in een specifieke straat of wijk, maar ook wanneer het gaat om parkeren of fietspromotie.

Deze publiciteit zetten we op meerdere  manieren in:

• P  ersberichten en nieuwsfeiten – Deze free publicity gebruiken we bij events en buurtacties. We benaderen media actief om aanwezig te zijn. • A  dvertenties en stoppers – In het gemeentelijke weekblad plaatsen we regelmatig informatieve advertenties of stoppers om onze boodschap uit te dragen. • B  erichten op social media – Alle activiteiten van Veilig op Weg delen we via Facebook. Hierbij haken we ook in op actuele zaken en maatschappelijke thema’s. • V  eilige Vrijdag Vraag – Met enige regelmaat plaatsen we op vrijdag een poll met een educatieve insteek op Facebook.

Veilig op Weg

9

4 WAT DOET VEILIG OP WEG? 4.1 B  uurtcampagnes De campagnes zijn primair gericht op verkeersveiligheid en leefbaarheid in straten of woonwijken. Veilig op Weg in jouw buurt kan ingezet worden binnen 30 km-zones, op 50 km-wegen en binnen 60 km-zones. Binnen deze campagne werken we samen met buurtbewoners om ervoor te zorgen dat automobilisten zich beter aan de geldende snelheid houden. Er zijn twee soorten campagneborden met verschillende slogans; Rij jij ook 30? en Bedankt dat je 30 rijdt! De boodschap is positief en stuurt op de sociale norm. Elk snelheidsregime heeft haar eigen campagne. Daarnaast kennen we ook nog de campagne Rij jij ook langzamer? Deze kan ingezet worden op plekken waar de geldende maximum snelheid objectief als te hoog wordt beoordeeld. Het opzetten en uitvoeren van de buurtcampagne is een vorm van bewonersparticipatie. Wij denken mee, geven advies en bieden ondersteuning, bijv. met het ontwerp van een herkenbare flyer-enquête of een bord met een boodschap op maat. Ook bemiddelen we in samenwerkingen met externe partijen. We stellen campagnemateriaal beschikbaar zoals sandwichborden, vlaggen, banieren en een promotent.

Wat doen de bewoners? • B  ijeenkomsten organiseren; deze vinden bij hen thuis (of op straat) plaats. • B  uurt betrekken bij de campagne; de werkgroep gaat langs de deur met een flyer of enquête en deelt tevens de klikostickers (met aangegeven snelheid) uit. • S  andwichborden plaatsen; deze worden door ons beschikbaar gesteld; de buurt zorgt ook voor het beheer. • B  uurtmiddag organiseren; materialen worden beschikbaar gesteld; de buurt regelt verder alles.

4.2 S  choolcampagnes Een campagne op een school is altijd maatwerk; de aanpak hangt vooral af van de ligging van de school. De school kan liggen binnen een 30 km-zone, langs een 50 km-weg of soms zelfs buiten de bebouwde kom. Dit vergt naast de uniforme inrichting van de schoolomgeving om passende maatregelen. Dat kunnen fysieke maatregelen zijn, maar vaker nog zijn ze gericht op bewustwording en gedrag.

10

Vanuit Veilig op Weg kennen we de campagne Mijn veilige schoolomgeving. De school heeft een leidende rol en er wordt samengewerkt met ouders én kinderen. Het werkt als een paraplucampagne waarbij vier weken herkenbare sandwichborden rond de school staan. Daarnaast stelt de school een actieplan op waarin gerichte acties worden opgenomen. Deze worden tijdens de duur van de campagne uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is de schoolstraat waarbij tijdens het brengen en halen de schoolomgeving (deels) fysiek wordt afgesloten. Sinds enkele jaren wordt in het begin van het schooljaar de campagne Wij gaan weer naar school ingezet. Deze regionaal opgezette campagne is in 2022 ook in de gemeente Venlo uitgevoerd. De campagne stuurt op het gedrag van weggebruikers door hen bewust te maken van het feit dat kinderen weer te voet en met de fiets naar school gaan. Dit wordt zichtbaar door middel van sandwichborden langs de straten met hierop schoolgaande kinderen afgebeeld.

Verkeerseducatie De basisscholen binnen onze gemeente dragen allemaal het predicaat verkeersactieve school. Dit betekent dat zij werk maken van verkeerseducatie met modules en tools die beschikbaar worden gesteld door de provincie. Als gemeente bieden we als het nodig is maatwerk aan. Het voortgezet onderwijs maakt gebruik van het programma Totally Traffic. Aanvullend hierop hebben we de verkeersquiz ontwikkeld die focust op schoolthuisroutes en stuurt op bewustwording en gedrag.

4.3 Acties Veilig op Weg kan op veel momenten en op verschillende locaties van toegevoegde waarde kan zijn. De acties kunnen in principe overal ingezet worden en ze kennen een grote variëteit. We kijken niet alleen naar het thema verkeersveiligheid, maar ook naar initiatieven die gericht zijn op gezondheid, duurzaamheid en veiligheid in het algemeen Een voorbeeld hiervan is Ik fiets 10: een publieksactie waarbij fietsers gevraagd werd rekening te houden met de voetgangers in een centrumgebied. Andere acties die door het team Veilig op Weg zijn uitgevoerd zijn de promotie van fietsgebruik, de introductie van fietsparkeerplaatsen, de aanleg van de eerste speelstraat, een verkeersquiz voor leerlingen van het Dendron-college en de campagne rond de Corona-richtlijnen. Veilig op Weg

11

5 SAMENWERKING Voor dit jaar zijn al enkele acties in de planning opgenomen. • De sanering van fietspadpaaltjes • Het opzetten van de pilot Van 50 naar 30 • Fietspromotie en – parkeerplaatsen in Grubbenvorst en Sevenum • Een bewustwordingscampagne rond parkeren in woonwijken

4.4 Interventies

5.1 V  erkeersveiligheidspartners

5.5 R  egionale samenwerking

Een locatie waar de verkeersveiligheid onder druk staat vraagt vaak om een maatwerkoplossing. Denk aan verkeerssituaties bij een speeltuin, een onoverzichtelijke bocht, een drukke voetgangersoversteek of een onveilige uitrit. De oplossing ontstaat vanuit probleemonderzoek in combinatie met creatief denken. Het gebruik van onderscheidende borden (binnen de huisstijl), markering of attributen kunnen deel uitmaken van de interventie. Uiteraard wordt ook hierin nauw samengewerkt met de betrokken partij(en).

Op gebied van verkeersveiligheid werken we primair samen met de inwoners van onze gemeente. Op de eerste plaats zijn dit buurtbewoners, maar het kan ook gaan om ondernemers, dorpsraden, directies van scholen of verenigingen.

Waar enkele jaren geleden Veilig op Weg als pilot van Trendsportal werd opgepakt in Horst aan de Maas, ondersteunde datzelfde Trendsportal tussen 2020 en 2022 de regionale uitrol van het project. Hierbij konden de acht Noord-Limburgse gemeentes kennismaken met ons project Veilig op Weg. Dit heeft geleid tot een regionale samenwerking die nog steeds voortduurt. Dat gebeurt op het gebied van de Veilig op Weg-aanpak, maar ook bij specifieke onderwerpen als het afwaarderen van wegen, de introductie van de GOW30 (een doorstromingsweg met een lagere maximum snelheid) en de fietsstraat.

Daarnaast hebben we ook professionele verkeersveiligheidspartners, zoals de politie, Veilig Verkeer Nederland en het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid in Limburg (ROVL). Zij worden betrokken bij een actie of campagne en kunnen soms ook een eigen aandeel hebben.

5.2 W  egbeheer De inrichting van de weg heeft ook invloed op het gedrag van de weggebruiker. Deze moet in eerste instantie passen bij de functie van de weg. Herkenbaarheid en uniformiteit zijn hierbij leidend; het moet voor de weggebruiker duidelijk zijn wat er van hem of haar wordt verwacht. Tegelijkertijd moeten we met een gedragsbril naar het wegontwerp kijken. Zo kijken we of de verwachtingen reëel zijn en tevens kunnen we mogelijk gerichte aanvullende maatregelen nemen. Om die reden zijn we betrokken bij projecten als reconstructies van wegen en bijv. de bouw van een nieuwe school.

 Vrijwel alle gemeentes in Noord-Limburg maken nog steeds gebruik van de Veilig op Weg-aanpak. Binnen Trendsportal wordt bekeken hoe gemeentes hierbij geholpen kunnen worden. Het gaat om advies en ondersteuning, maar ook om gezamenlijke middelen als de social mediakanalen en de website van Veilig op Weg.

5.3 Handhaving Gedrag kan ook, in sommige gevallen, beïnvloed worden door handhaving. Een financiële prikkel is een probaat middel. Zo werkt de structurele snelheidscontrole met flitspalen op de Tienrayseweg heel goed. Deze worden echter alleen onder strikte voorwaarden geplaatst door het OM. Verder is alleen beperkt incidentele handhaving mogelijk. Hiervoor werken we samen met de politie (snelheidscontrole) en team toezicht en handhaving (o.a. parkeren).

5.4 S  ociaal domein Een veilige leefomgeving linkt niet alleen aan verkeersveiligheid maar ook aan leefbaarheid en gezondheid. We werken daarom ook daar waar nodig samen met sociaal domein en -meer specifiekSport aan de Maas. Voorbeelden hiervan zijn de Wandel tijdens je werk-dag, de Fiets naar je werk-dag en het project Doortrappen dat tot doel heeft om onze inwoners zo lang mogelijk veilig te laten doorfietsen.

12

Veilig op Weg

13

6 JAARPLANNING 6.1 O  nderbouwing van de plannen De uitsplitsing per onderdeel zoals die eerder is gemaakt in campagnes, acties en interventies wordt ook bij de uitvoering van de plannen gemaakt. De planning heeft een reikwijdte tot het einde van het jaar. Een onderdeel van het uitvoeringsplan van 2023 vormt een evaluatie van de uitvoering van onderstaande planning. De planning heeft een tweeledig doel. Op de eerste plaats is het een continuering van de activiteiten die we binnen het project al structureel ontplooien en uitvoeren. Daarnaast is er de aanvullende agenda gebaseerd op het collegeprogramma.

6.2 G  eplande campagnes Buurten Onderstaande campagnes staan op dit moment ingepland. We krijgen voortdurend aanvragen binnen. Deze worden samen met de bewoners getoetst op haalbaarheid. Het streven is om voor dit jaar tot 20 campagnes te komen.

CODE

14

LOCATIE

NAAM

PLANNING

Rij jij ook langzamer?

uitgevoerd

B-01

Sevenum - Hoogbroek

B-02

America – Lorbaan

Rij jij ook 60?

uitgevoerd

B-03

Meterik – Oude Peeldijk

Rij jij ook 60?

uitgevoerd

B-04

Grubbenvorst – Burgemeester Cremersstraat

Rij jij ook langzamer?

uitgevoerd

B-05

Grubbenvorst - Lottumseweg

Rij jij ook 50?

maart

B-06

Horst – Dr. van de Meerendonkstraat

Rij jij ook langzamer?

april

B-07

Horst - Pelslap

Rij jij ook langzamer?

mei

B-08

Melderslo - Broekhuizerdijk

Rij jij ook 50?

mei-juni

B-09

Broekhuizenvorst - Heming

Rij jij ook 30?

juni

B-10

Sevenum - Tongerlosestraat

Rij jij ook langzamer?

juni

B-11

Grubbenvorst – Burgemeester Cremersstraat

Rij jij ook 30?

juni

Tabel 6.1. Planning buurtcampagnes Veilig op Weg

15

6.3 G  eplande acties

Scholen De campagnes rond schoolomgevingen hebben een langere voorbereidings- en doorlooptijd. Op dit moment staan onderstaande campagnes gepland. Voor de rest van het jaar is ruimte voor nog twee campagnes.

CODE

LOCATIE

Voor 2023 staan onderstaande acties gepland. Deze hebben uiteenlopende raakvlakken. De acties zijn veelal gericht op verkeersveiligheid met extra aandacht voor de fietser. Daarnaast sturen ze ook op leefbaarheid en gezondheid. NAAM

PLANNING

Mijn veilige schoolomgeving

mei

S-01

Horst – basisschool De Doolgaard

S-02

Broekhuizenvorst – basisschool De Schakel

Mijn veilige schoolomgeving

juni

S-03

Hele gemeente

Wij gaan weer naar school

augustus

CODE

NAAM

OMSCHRIJVING

PLANNING

A-01

Van 80 naar 60

Afwaarderen van specifieke wegen – ambitie uit collegeprogramma

maart -

A-02

Wandel tijdens je werk-dag

Promotie van wandelen tijdens en naar je werk; parkeren op afstand van gemeentehuis

april

A-03

Sanering fietspadpaaltjes

Om aantal eenzijdige fietsongevallen te verlagen worden fietspadpaaltjes verwijderd

april -

A-04

De fiets in het centrum van Horst

Actie gericht op rekening houden met elkaar i.c.m. e-bike clinic en fietspromotie

mei

A-05

Fiets naar je werk-dag

Promotie van fietsgebruik voor woon-werk-verkeer en zakelijke reizen

mei

A-06

Van 50 naar 30 (pilot)

Vooruitlopend op invoering GOW30 i.c.m. gedragscampagne + actieve monitoring

juni -

A-07

Schoolstraat

Actie om gemotoriseerd verkeer in schoolomgeving te weren

juni

A-08

Verkeersquiz

Eerste quiz vanuit Zinnige Zaken krijgt structureel vervolg voor onderbouw VO

september

A-09

Assessment autorijden senioren

Onderzoek met rijscholen voor veilig autogebruik door senioren

september

A-10

Parkeren in woonwijken

Actie sturend op zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid

oktober -

A-11

Veilig fietsen zonder mobiel

Campagne vanuit kinderraad

Niet bekend

Tabel 6.2. Planning schoolcampagnes

Tabel 6.3. Planning acties

16

Veilig op Weg

17

7 WE DOEN MEER 6.4 Interventies

6.5 Financiële dekking

Op dit moment zijn geen interventies gepland. Ze vloeien namelijk vrijwel altijd voort uit een melding over onveilige situatie of uit een contact met een buurt of een school. Alle in 2023 uitgevoerde interventies worden uiteraard wel gedocumenteerd en meegenomen in de eindevaluatie.

De financiering van het project valt uiteen in twee delen. Op de eerste plaats zijn dat de uitvoeringskosten zoals campagnemateriaal, borden en markering. Daarnaast wordt het project structureel ondersteund door Studio Bleij op gebied van grafische vormgeving, bedenken van concepten/campagnes en communicatie. De projectkosten worden gedekt vanuit het budget Verkeersregelingen nieuw.

Veilig op Weg bestaat uit een aantal onderdelen die op een unieke manier met elkaar vervlochten zijn.

De pijlers waarop het project steunt zijn; • B  ewustwording en gedragsverandering • Inwonersparticipatie • A  nders werken en positief denken Deze elementen zijn zowel afzonderlijk als gezamenlijk op meerdere terreinen inzetbaar. Onze aanpak kan ook los van de Veilig op Weg-aanpak van waarde zijn voor onze organisatie en onze gemeente met haar inwoners. Op gebied van gedragsverandering gaven we al ondersteuning bij de uitvoering van de richtlijnen rond Corona. Daarnaast zetten we ons motto We houden

18

rekening met elkaar breed in. Ook binnen onze organisatie kan gedragsverandering actief ingezet worden, bijv. het promoten van fietsgebruik en een positieve benadering van verduurzaming van dienstkilometers door gebruik van elektrische deelauto’s. De samenwerking met onze inwoners staat hoog op de agenda door de implementatie van de omgevingswet, maar ook met de organisatieontwikkeling. Het meekijken in de keuken van Veilig op Weg kan voor veel medewerkers van de gemeente van waarde zijn. Tenslotte onderscheiden we ons doordat we vanuit een positieve grondhouding op een andere manier werken. Dit is uiteraard resultaatgericht, maar het maakt het werken voor en met onze inwoners een stuk leuker. In die zin kan het ook van meerwaarde zijn voor onze organisatie.

Veilig op Weg

19

20

Bijlage bij Veilig op Weg Uitvoeringsplan 2023

Titel document

Van 50 naar 30

Subtitel

Bijlage Uitvoeringsplan Veilig op Weg 2023

Status

Concept

Datum

3 april 2023

Auteur

Ton Peeters

Grafische vormgeving

Regina Bleijenberg

Gecontroleerd door Datum / paraaf Gecontroleerd door Datum / paraaf

2

Inhoud 1.

Landelijke ontwikkelingen ................................................................................................................ 5 1.1 Tweede Kamermotie ...................................................................................................................... 5 1.2 Een nieuwe wegcategorie .............................................................................................................. 5

2.

Situatie Horst aan de Maas ............................................................................................................. 7 2.1 Ambitie ........................................................................................................................................... 7 2.2 Onderhoud en reconstructies ........................................................................................................ 7 2.3 Kennis vergaren ............................................................................................................................. 7

3.

Van 50 naar 30 ................................................................................................................................ 9 3.1 Een pilot ......................................................................................................................................... 9 3.2 De aangewezen straten ................................................................................................................. 9 3.3 Monitoring ...................................................................................................................................... 9 3.4 Uitvoering en planning ................................................................................................................. 10 3.5 Communicatie .............................................................................................................................. 10

3

4

1. Landelijke ontwikkelingen 1.1 Tweede Kamermotie In oktober 2020 heeft de Tweede Kamer met grote meerderheid een motie aangenomen met het voorstel om een snelheidsregime van 30 km/u binnen de bebouwde kom de standaard te maken. Het voorstel laat wel ruimte voor een hogere maximumsnelheid "als het veilig kan", bijvoorbeeld op belangrijke doorgaande wegen. Gemeenten moeten dan wel motiveren waarom op die plek sneller kan worden gereden. De inrichting van de weg en het bijpassende snelheidsregime zijn cruciaal bij de beoordeling van de veiligheid op een weg. Hierbij gaat het vooral om de positie van de fietser. Zo zal op nieuw ingerichte 50 km-wegen de fietser een eigen ruimte moeten krijgen in de vorm van een vrij liggend fietspad.

1.2 Een nieuwe wegcategorie Zogenaamde grijze wegen komen voor in bijna alle gemeenten. Dit zijn wegen die niet passen in de wegcategorisering volgens Duurzaam Veilig doordat functie, vormgeving en gebruik van de weg niet eenduidig zijn. Een voorbeeld hiervan is de Doolgaardroute in Horst. Een veilige snelheid en een geloofwaardige limiet zijn onmisbaar voor een duurzaam veilige weginrichting. Het nationaal wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek SWOV heeft daarom voor gebiedsontsluitingswegen (GOW) binnen de bebouwde kom een nieuwe wegcategorie met een 30 km-regime voorgesteld: de GOW30. Steeds meer gemeenten zijn van plan om binnen hun gemeente de GOW30 te introduceren. Tot nu toe kenden we in Horst aan de Maas alleen 30 km-zones. Deze bestonden uit erftoegangswegen. Op de doorgaande gebiedsontsluitingswegen (in het gemeentelijke verkeers- en vervoersplan benoemd als buurtontsluitingswegen) gold binnen de bebouwde kom standaard een snelheidsregime van 50 km/u. Met de GOW30 is het nu ook mogelijk om op de doorgaande wegen de snelheid terug te brengen naar 30. Een werkgroep van het kennisplatform CROW ontwikkelt op dit moment de herkenbaarheidskenmerken van deze wegcategorie. De voornaamste verschillen zijn opgenomen in onderstaande tabel.

GOW30

30 km-zone

Categorie

Gebiedsontsluitingsweg

Erftoegangsweg

Verharding

Asfalt

Klinkers - asfalt

Fietsvoorzieningen

Rode fietssuggestiestroken

Alleen op utilitaire fietsroutes

Snelheidsremmers

Nee

Beperkt

Voorrang

Voorrang op zijstraten

Gelijkwaardige kruisingen

Tabel 1.1 Vergelijking 30-km wegen

5

6

2. Situatie Horst aan de Maas 2.1 Ambitie De gemeente Horst aan de Maas omarmt de landelijke ambitie om daar waar mogelijk binnen de bebouwde kom de snelheid te verlagen van 50 naar 30 km/u. Dit is ook opgenomen in het collegeprogramma op pagina 13 met de volgende tekst: We verlagen de snelheid op specifieke wegen…van 50 naar 30 km/u. Dit bevordert de verkeersveiligheid, zonder de doorstroming van verkeer te hinderen. Om invulling te geven aan deze ambitie wordt het volgende gedaan. Bij reconstructies en groot onderhoud van 50 km-wegen wordt een afweging gemaakt of op deze weg gekozen kan voor een 30 km-regime in de vorm van een GOW30 of een 30 km-zone. Daarnaast wordt op een pilot opgezet op vijf wegen binnen onze gemeente. Hierin worden de effecten gemeten van een verlaging van de maximum snelheid van 50 naar 30 km/u.

2.2 Onderhoud wegen Jaarlijks wordt aan vele wegen binnen onze gemeente onderhoud gepleegd. Soms gaat het om groot onderhoud en een volledige herinrichting van de weg. Dat is vooral het geval als het onderhoud samenvalt met vervanging van het riool en het afkoppelen van hemelwater. Bij reconstructies wordt de bestaande bestrating en zijn geheel verwijderd en kan in feite met een schone lei begonnen worden. Dit kan leiden tot een volledig nieuwe weginrichting. Een voorbeeld hiervan is de Gasthuisstraat in Horst die getransformeerd is van doorgaande 50 km-weg naar een fietsstraat binnen een 30 km-zone. Als onderhoud gepleegd wordt op 50 km-wegen dan dient de vraag zich aan voor welke wegcategorie en snelheidsregime gekozen wordt. Hierbij wordt gekeken naar de huidige functie en het gebruik van de weg en met name naar de positie van de fietser. Als de weg nog steeds een doorgaande functie heeft en de ruimte voor een vrij liggend fietspad ontbreekt dan kan gekozen worden voor de GOW30. Dit jaar vinden onderhoudswerkzaamheden plaats op de Broekhuizerweg en Kerkstraat in Broekhuizenvorst en de Kranestraat in Horst. In het nieuwe ontwerp van deze 50 km-wegen is gekozen voor een duurzaam veilige weginrichting volgens de nieuwe wegcategorie; de GOW30.

2.3 Kennis vergaren Naast de in de vorige paragraaf genoemde wegen zijn er binnen onze gemeente nog diverse 50 kmwegen waar geen onderhoud gepland staat, maar die wel in aanmerking komen om afgewaardeerd te worden naar 30 km/u. Deze wegen voldoen nog niet aan de inrichtingskenmerken van de GOW30. Voor vijf van deze wegen wordt een aparte pilot opgezet. Er wordt een snelheidsregime van 30 km/u ingevoerd zonder grote civiele maatregelen te nemen. Op deze wegen wordt kennis vergaard met het verzamelen van data over zowel de weg als de omgeving. Deze informatie kan gebruikt worden voor de toekomst als 30 km/u binnen de bebouwde kom definitief de norm wordt. De pilot wordt in het volgende hoofdstuk uitgebreid toegelicht.

7

8

3. Van 50 naar 30 3.1 Een pilot Op vijf wegen binnen onze gemeente wordt een pilot uitgevoerd waarbij de maximum snelheid verlaagd wordt van 50 naar 30 km/u zonder dat grote maatregelen genomen worden. Gedurende één jaar wordt actief data verzameld met metingen, observaties en enquêtes (zie par. 3.3). Het doel is om informatie te verkrijgen die inzicht geeft in de effecten van deze maatregel op diverse soorten wegen. Deze kennis kan in de toekomst gebruikt worden bij besluitvorming over afwaardering van wegen en biedt input voor gedragscampagnes vanuit het project Veilig op Weg. Er worden objectieve en subjectieve gegevens verzameld; deze laatste kunnen ook ingezet worden bij inwonerparticipatie. Na deze meetperiode blijft op de wegen het nieuwe snelheidsregime van kracht.

3.2 De aangewezen straten De afgelopen maanden is een keuze gemaakt voor een vijftal wegen op basis van input van inwoners; op al deze wegen lopen participatietrajecten. De keuze voor de Dr. Van de Meerendonkstraat is mede bepaald na een toezegging in het G-debat. Daarnaast is bewust gekozen voor een brede variëteit in weginrichtingen, waarbij het zowel om woonstraten gaat als om doorgaande wegen. De eerste categorie wordt toegevoegd aan een 30 km-zone; de andere wegen krijgen de wegcategorie GOW30. Per weg wordt bekeken welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn. Dit kunnen beperkte infrastructurele maatregelen zijn, het merendeel zal echter bestaan uit markering en borden. Nr

Kern

Str

Categorie

1

Grubbenvorst

Baersdoncklaan, Burgemeester Cremersstraat

30 km-zone

2

Grubbenvorst

Lottumseweg

30 km-zone

3

Horst

Doolgaardstraat – Deken Cremersstraat – Noordsingel

GOW30

4

Horst

Kranestraat – Dr. Van de Meerendonkstraat

GOW30

5

Lottum

Horsterdijk, Hoofdstraat, Markt en Broekhuizerweg

GOW30

Tabel 3.1 Overzicht pilotwegen

3.3 Monitoring De dataverzameling en -analyse vindt plaats gedurende een periode van één jaar na implementatie van de maatregel in de vijf straten. Deze periodes zullen niet synchroon lopen, omdat het moment van invoering varieert per straat (zie par. 3.4). De monitoring vindt bij alle straten op dezelfde wijze plaats, hierbij worden objectieve en subjectieve gegevens verzameld. Het SWOV heeft in het rapport Opzet evaluatie GOW30 drie onderzoeksvarianten in beeld gebracht. Wij hebben gekozen voor Onderzoeksvariant B - Voor- en na-onderzoek zonder controlegroep. Hierbij wordt geen vergelijking gemaakt met andere wegen; het onderzoek vindt alleen op de bewuste weg plaats. Deze keuze is gemaakt omdat het onmogelijk is om een controlelocatie te vinden die een-op-een vergelijkbaar is met de pilotweg. 9

De volgende aspecten worden in kaart gebracht. 

Verkeersintensiteit en -samenstelling Met periodieke verkeersmetingen kijken we naar de intensiteiten van verschillende modaliteiten (personenauto, vrachtverkeer en fiets). Dit gebeurt mechanisch met telslangen of sensoren. Hierbij kan een toe- of afname en verschuiving gemeten worden.



Snelheid De verkeersmetingen worden ook gebruikt om de snelheden te meten. De snelheidsmetingen zullen op vaste punten op de wegen toegepast worden m.b.v. telslangen. We maken ook gebruik van anonieme data als Floating Car Data en Speed Profiles die verkregen worden uit mobiele telefoons en navigatiesystemen.



Ongevallen Hierbij gebruiken we voornamelijk gegevens over letselongevallen. Verkeersongevallenregistratie BRON kan duidelijk maken hoeveel ongevallen per wegvak of kruispunt hebben plaatsgevonden. In de toekomst kan de landelijke ambulanceregistratie eveneens geraadpleegd worden.



Conflicten Op vastgestelde locaties brengen we conflicten tussen verschillende weggebruikers in beeld. Hierbij kan het gaan om overstekende voetgangers of conflicten tussen in- en uitparkerende voertuigen en fietsers. Dit zullen we uitvoeren met observaties.



Verkeersbeleving Verkeersbeleving kan worden bepaald door meerdere factoren zoals snelheid, ongewenst gedrag, bijna-ongevallen, verblijfskwaliteit en parkeren. Met enquêtes en interviews onder de bewoners en bezoekers maken we inzichtelijk hoe men de nieuwe verkeerssituatie ervaart.

3.4 Uitvoering en planning Voor de uitvoering van de maatregel en de opzet van de monitoring wordt een gedetailleerd plan uitgewerkt. Gedurende de pilot van één jaar worden op vooraf bepaalde momenten metingen verricht, enquêtes gehouden en observaties uitgevoerd. Dit wordt opgenomen in een planning. De pilot Van 50 naar 30 gaat van start in het tweede kwartaal van 2023 m.u.v. de Kranestraat en Dr. van de Meerendonkstraat in Horst. Deze sluit aan op de reconstructie van het voorste deel van de Kranestraat in het vierde kwartaal van 2023. Na afloop van de pilot vindt een evaluatie plaats.

3.5 Communicatie De communicatie richt zich op twee (doel)groepen; de aanwonenden en de weggebruikers. De buurtbewoners worden in een vroeg stadium meegenomen in de plannen. Daarnaast zijn zij de ogen en oren van de straat; een geselecteerde groep zal ook bevraagd worden naar hun verkeersbeleving. Om die weggebruikers te bereiken worden vanuit het project Veilig op Weg een informatie- en een gedragscampagne opgezet. Ook hierbij worden de bewoners betrokken. In een nog op te stellen communicatieplan wordt ook de reguliere en social media meegenomen.

10

CAMPAGNES & PROJECTEN SINDS 2017 VEILIG OP WEG WIL VEILIG VERKEERSGEDRAG STIMULEREN

REGIO NOORD - LIMBURG

EN AANLEREN. DAT DOEN WE DOOR VERKEERSDEELNEMERS KENNIS, HOUDING EN MOTIVATIE BIJ TE BRENGEN VIA ACTIES

8

EN CAMPAGNES DIE WE SAMEN MET BEWONERS OPZETTEN.

BROEKHUIZENVORST

HORST AAN DE MAAS

10

TIENRAY

31

VOLGERS

SOCIAL MEDIA

GEMEENTEN

HORST

CAMPAGNES

METERIK

SWOLGEN

BROEKHUIZEN

MELDERSLO LOTTUM

110

CAMPAGNES

GRIENDTSVEEN

AMERICA HEGELSOM GRUBBENVORST

330 BEESEL

2

BERGEN

1

DEURNE

1

GENNEP

1

MOOK EN MIDDELAAR

1

PEEL EN MAAS

1

VENLO

1

VENRAY

2

KRONENBERG

903

WIJ GAAN WEER NAAR SCHOOL

OVERIGE ACTIES

MEERLO

GEM_VOW_scholenweerbegonnen_A0_2022_DEF.indd 2

EVERDSOORT

SEVENUM

MIJN VEILIGE SCHOOL OMGEVING

19-07-2022 12:37

• IK FIETS 10 • WIJ HOUDEN REKENING MET ELKAAR • WELKOM OP DE NIEUWE HORSTERDIJK • PROJECT ZEBRA • VERKEERSQUIZ •