RIB.23.036 Overdracht bevoegdheden electriciteitswet

Stuknummer: 23.0002335 b23.00539

Raad 16-05-2023 RIB.23.036

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: M.M.C. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 12/04/2023

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp Raadsinformatiebrief overdracht bevoegdheden Elektriciteitswet

Aanleiding GS is bevoegd gezag bij windparken tussen 5 en 100 Megawatt (MW). GS kan deze bevoegdheid overdragen aan de gemeente. Gemeenten maken veelvuldig gebruik van deze mogelijkheid. Bij motie van 21 december 2021 heeft de gemeenteraad aan het college van B&W opgeroepen: “In samenspraak met de Provincie Limburg en de te ontwikkelen gebiedsvisies te onderzoeken in hoeverre het bevoegd gezag voor de vergunningverlening overdragen kan worden aan Horst aan de Maas en zich hiertoe maximaal inspant, omdat de gemeente Horst aan de Maas de gebiedsvisies ontwikkelt. Op deze wijze heeft de gemeente Horst aan de Maas zelf in de hand welke normen gehanteerd worden”. Het college van B&W is hierover met de provincie Limburg in overleg gegaan. De provincie heeft positief gereageerd op het verzoek om de bevoegdheden over te dragen; het is gebruikelijk dat de bevoegdheden worden overgedragen. De colleges van GS en B&W hebben op 11 april 2023 gelijktijdig en eensluidend besloten om de bevoegdheid over te dragen. De afspraken voor de overdracht van bevoegdheden zijn vastgelegd in een bestuursovereenkomst. Overdracht van bevoegdheden laat lokaal maatwerk toe. Door deze overeenkomst met de provincie Limburg krijgt de gemeente Horst aan de Maas formeel zélf de regie over windenergie in Horst aan de Maas. Hierdoor is meer lokaal maatwerk mogelijk.

Zo vinden er ook in de volgende fase nog omgevingsgesprekken plaats om de beste locaties voor de windmolens in beeld te brengen. De gemeente kan dan vervolgens zelf, in plaats van de provincie, bepalen wat de locaties worden. Dat is belangrijk omdat dan rekening gehouden kan worden met de lokale belangen en omstandigheden. Ook kan de gemeente er beter voor zorgen dat de opbrengsten van windenergie in het gebied zelf blijven. In het voorjaar van 2025 beslist de gemeenteraad definitief over het wel of niet vergunnen van de windmolens in het gebied A73-Maaslijn.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T: 077 - 477 97 77

F: 077 - 477 97 50

Pag. 2 van 3

Meer inspraak inwoners door lokaal maatwerk Met deze regierol is het mogelijk om beter te sturen op een eerlijke verdeling van lusten en lasten. Denk aan afspraken over gesocialiseerde grondvergoeding, waarbij de grondopbrengst eerlijk gedeeld wordt binnen het plangebied. En aan een omwonenden-compensatieregeling en een omgevingsfonds. Maar het belangrijkste is dat de gemeente dan zelf kan bepalen waar de molens exact komen, rekening houdend met lokale belangen en omstandigheden. Overdracht bevoegdheden betekent dat de gemeente de besluiten neemt. Door de overdracht van bevoegdheden heeft de gemeente de mogelijkheid om zelf in samenspraak met de inwoners plannen uit te werken, en deze vervolgens in besluitvorming te brengen. Het resultaat is dat gemeenteraad in het voorjaar 2025 de plannen kan bespreken en daarover een oordeel kan geven. De bestuursovereenkomst is nu opgesteld zodat de gemeenteraad deze kennis van regie mee kan nemen in het tussentijdse “go-no go” besluit in juli 2023. Nieuwe landelijke normen worden toegepast Naar verwachting worden in de loop van 2024 nieuwe landelijke normen met betrekking tot geluid en andere omgevingseffecten van windmolens van kracht. Uiteraard voldoet het besluit in het voorjaar 2025 aan de dan geldende landelijke normen. Hoe ziet het proces er nu verder uit? •

•

•

•

•

•

31 mei 2023 technische informatiesessie gemeenteraad Informatieavond voor de leden van de gemeenteraad over alle procesmatige, milieutechnische, financiële en juridische aspecten van een besluit over windenergie. Eind mei/begin juni informatieavond inwoners over gezondheid Op de publieksavonden bleek behoefte aan een informatieavond voor alle inwoners over onder meer de relatie tussen windenergie en gezondheid. Op deze vraag naar extra informatie gaan we in. We nodigen een expert op het gebied van gezondheid uit die ook alle vragen van de inwoners kan beantwoorden. 27 juni 2023 raadsavond. Opiniërende bespreking van het raadsvoorstel met leden van de gemeenteraad. Mogelijkheid voor inwoners om in te spreken. 11 juli besluit raad “go /no go” De raad besluit of we doorgaan met het onderzoeken van de mogelijkheden voor windenergie in het gebied. Zomer 2023-zomer 2024 uitwerken Als de gemeenteraad op 11 juli instemt wordt daarna begonnen aan een Milieu Effect Rapportage en aan een nadere gebiedsdialoog met omwonenden, grondeigenaren en anderen om in overleg de plannen voor de windturbines verder uit te werken tot op het niveau van het bepalen van de precieze plek van de turbines en de wijze waarop de opbrengsten ten goede komen aan omwonenden, andere inwoners en het gebied. Eind zomer 2024 voorstel klaar De Milieu Effect Rapportage is eind zomer 2024 gereed.

Ook zijn de plannen zo concreet dat besluitvorming mogelijk is.

2

Pag. 3 van 3

•

•

Najaar 2024 / begin 2025 Algemene wet bestuursrecht (AWB) procedure: communicatie, ter visie legging, zienswijzen Najaar 2024 begint de formele procedure om een besluit te nemen. De plannen worden ter visie gelegd en alle belanghebbenden kunnen een zienswijze indienen. Die zienswijzen gaan mee naar de gemeenteraad, voordat deze een definitief standpunt inneemt. Voorjaar 2025 definitieve besluitvorming in gemeenteraad Ook hier is weer de mogelijkheid voor inwoners om in te spreken. Tegen het mogelijke besluit van de gemeente om vergunning te verlenen staat voor alle belanghebbenden beroep bij de Raad van State open. Bij besluit in 2025 voor opwek met wind in A73-Maaslijn zijn de windmolens in 2030 klaar De datum van 1 januari 2030 is een door overheden afgesproken deadline om grootschalige energieopwekking te hebben gerealiseerd. Ook vanuit het oogpunt van tegen gaan van klimaatverandering is voortgang geboden.

Horst aan de Maas onderzoekt naast de mogelijkheden voor windenergie (A73-Maaslijn) ook de mogelijkheden voor zonne-energie (Mariapeel). Doel is om in 2030 30% van de energie die Horst aan de Maas nodig heeft zelf duurzaam op te wekken.

Bijlagen Tekst bestuursovereenkomst

3

Bestuursovereenkomst tussen de provincie Limburg en de gemeente Horst aan de Maas aangaande overdracht bevoegdheden ex art. 9f Elektriciteitswet inzake realisatie windopgave in zoekgebied Maaslijn/A73

Partijen: De Provincie Limburg, rechtsgeldig vertegenwoordigd door gedeputeerde, de heer M. van GaansGijbels, daartoe gemachtigd door de Commissaris van de Koning, handelend ter uitvoering van het besluit van het college van Gedeputeerde Staten van 11 april 2023 met nummer DOC-00433012, hierna ook te noemen: “de Provincie” en De gemeente Horst aan de Maas, ten deze krachtens een door de burgemeester op grond van artikel 171, lid 2, van de Gemeentewet genomen aanwijzingsbesluit vertegenwoordigd door de heer T. Kuipers, wethouder Energietransitie, handelend ter uitvoering van het besluit van het college van burgemeester en wethouders d.d. 11 april 2023, hierna te noemen “de Gemeente” Gezamenlijk te noemen: “Partijen”

Partijen hebben de volgende overwegingen: • •

•

•

•

•

De Provincie en de Gemeente willen bijdragen aan de energietransitie en onderschrijven de doelen van het Klimaatakkoord; De RES Noord en Midden Limburg heeft met instemming van de Gemeente namens alle regionale gemeenten en met instemming van de Provincie een bod gedaan van 1.2 Terawatthour (hierna: TWh) jaarlijks op te wekken duurzame energie in 2030; De gemeenteraad van de gemeente Horst aan de Maas heeft in november 2020 het Kader Opwek Duurzame Energie (KODE) vastgesteld, waarin de ambitie is vastgelegd om in 2030 1150 Terajoule (hierna: TJ) duurzame energie per jaar op te wekken. Dat is ten opzichte van nu een groei van afgerond 1000 TJ. Van deze ambitie moet tenminste 713 TJ worden gerealiseerd in energielandschappen; In de energielandschappen wordt de opgave voor de opwek van energie gecombineerd met de opgave om ook meekoppelkansen te benutten. KODE noemt de meekoppelkansen natuur, landbouw en leefbaarheid. Het ontwerp voor de energielandschappen geeft dus een breder gebiedsperspectief; De RES Noord en Midden-Limburg heeft met RES 1.0 een bod gedaan van 1,2 TWh met de ambitie dit te verhogen. In het bestuurlijk overleg van 29 september 2022 is een afwegingsmethodiek vastgesteld voor (aanvullende) ambitie- en pijplijnprojecten: de projectenlijst RES NML. Via het bestuurlijk overleg worden projecten op de “Routekaart RES NML” geplaatst.

Deze zijn input voor het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (P-MIEK) om verbinding te maken ten behoeve van provinciale besluitvorming. De Minister voor Klimaat en Energie benadrukt in de Kamerbrief van 23 december 2022, met verwijzing naar het Fit for 55 pakket, dat extra stappen moeten worden gezet vanwege de sterk toenemende vraag naar elektriciteit in 2030. De Minister constateert dat de pijplijn aan projecten dreigt op te drogen, en constateert dat de netcongestie vraagt om andere keuzes

• •

•

voor wat betreft de locaties en vormen van opwek, zodat de (bestaande) netinfrastructuur optimaal wordt benut. Een balans én lokale combinaties tussen zon-PV en windenergie op land is daarom wenselijk om de klimaatdoelstellingen te behalen; Windenergie belast de netinfrastructuur veel evenwichtiger dan zonne-energie en draagt daarom bij aan een betaalbare en voortvarende energietransitie; De gemeenteraad van de gemeente Horst aan de Maas heeft op 21 december 2021 onder meer besloten te onderzoeken hoe het bevoegd gezag voor vergunningverlening voor windenergie kan worden overgedragen aan de Gemeente; De Gemeente en de Provincie onderschrijven de praktijk waarbij door het bevoegd gezag met initiatiefnemers een anterieure overeenkomst gesloten wordt, waarin wordt vastgelegd dat de te maken plankosten zoveel als mogelijk worden verhaald op en gecompenseerd worden door de initiatiefnemers;

Partijen hebben deze verdere overwegingen: •

•

•

•

•

Op grond van artikel 9f, eerste en tweede lid van de Elektriciteitswet 1998 zijn Gedeputeerde Staten het bevoegde gezag voor de besluitvorming over, en voor de coördinatie en voorbereiding van de besluiten die nodig zijn voor het oprichten van een windpark met een capaciteit van ten minste 5 maar niet meer dan 100 MW; Gedeputeerde Staten kunnen op grond van artikel 9f, zesde lid onder a. bepalen dat deze bevoegdheidstoedeling niet van toepassing is, indien, gelet op de omvang, de aard en ligging van het betreffende windpark redelijkerwijze niet te verwachten valt dat uitoefening van deze bevoegdheden door Gedeputeerde Staten de besluitvorming in betekenende mate zal versnellen of daaraan anderszins aanmerkelijke voordelen zijn verbonden; Gedeputeerde Staten van de Provincie hebben hun overwegingen en onderbouwing dat in dit geval artikel 9f, zesde lid onder a. van toepassing is, vastgelegd in hun besluit van 11 april 2023; de Gemeente heeft kennis genomen van dit besluit.

Gedeputeerde Staten hebben hun besluit van 11 april 2023 gebaseerd op het voornemen de onderhavige overeenkomst met de Gemeente aan te gaan; Het besluit van Gedeputeerde Staten van de Provincie als hiervoor bedoeld draagt bevoegdheden over, maar laat onverlet dat zowel de Provincie als de Gemeente een gezamenlijke en blijvende verantwoordelijkheid dragen voor het faciliteren en uitvoeren van de energietransitie, ook voor projecten voor grootschalige opwek met behulp van wind indien een integraal gebiedsperspectief met meekoppelkansen aan de orde is; Partijen wensen, gelet op het voorgaande, de afspraken hieromtrent schriftelijk vast te leggen.

Partijen komen het volgende overeen: Artikel 1: Definities a) Zoekgebied wind: het op bijbehorende kaart, zoals bijgevoegd op bijlage 1, in blauw aangegeven gebied waarbinnen de Gemeente de opwek van windenergie heeft onderzocht; b) Ontwikkelgebied wind: het op bijbehorende kaart, zoals bijgevoegd op bijlage 1, in rood aangegeven specifiekere gebied waarbinnen de Gemeente de opwek van windenergie wil realiseren;

c) RES: de regionale energie strategie 1.0 Midden en Noord Limburg, vastgesteld door de gemeenteraad van de Gemeente Horst aan de Maas op 1 juni 2021 en door Provinciale Staten van Limburg op 18 juni 2021. Artikel 2: Doel van deze overeenkomst 1. Deze bestuursovereenkomst heeft als doel om de wederzijdse rechten en verplichtingen tussen Partijen vast te leggen na de overdracht door de Provincie aan de Gemeente van bevoegdheden (voorbereiding, coördinatie en besluitvorming) inzake de realisatie van windturbines in de gemeente Horst aan de Maas. De overdracht van bevoegdheden zoals hiervoor bedoeld is vastgelegd in het besluit d.d. 11 april 2023 van Gedeputeerde Staten van Limburg (kenmerk: DOC-00433012). Artikel 3: Verplichtingen Gemeente 1. De Gemeente aanvaardt de overdracht van bevoegdheden zoals vastgelegd en omschreven in het GS-besluit van 11 april 2023 (kenmerk:DOC-00433012). 2. De Gemeente neemt de inspanningsverplichting op zich om uiterlijk 1 januari 2030 in het zoekgebied Maaslijn/A73, en meer in het bijzonder in de ontwikkelgebieden Witveld en Hoogheide, per jaar tenminste 223 TJ opwek door middel van windturbines te realiseren. 3.

De Gemeente spant zich in ten behoeve van de realisatie van deze windturbines uiterlijk 1 juli 2025 de vereiste planologische medewerking, rechtsgeldige (omgevings)-vergunningen en eventueel andere voor de realisatie van de windturbines vereiste besluiten, verleend te hebben. 4. De Gemeente spant zich er, met het oog op het gewenste maatschappelijk draagvlak, voor in om - in samenspraak met de initiatiefnemers en betrokkenen uit de directe omgeving – ervoor te zorgen dat de omgeving zoveel mogelijk in het windpark kan mede-investeren c.q. kan meeprofiteren van de geplande ontwikkelingen en opbrengsten. 5. Daar waar in deze overeenkomst een inspanningsverplichting van de Gemeente aan de orde is, geldt dat deze door de Gemeente wordt uitgeoefend met inachtneming van de op haar rustende publiekrechtelijke verantwoordelijkheid. Hiermee wordt bedoeld dat de Gemeente en haar organen bij de uitoefening van hun taken, in het kader van de uitvoering van in deze overeenkomst genoemde inspanningsverplichtingen, zijn gebonden aan de eisen die voortvloeien uit de wet, andere voorschriften en algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Het bepaalde in deze overeenkomst kan aan deze verantwoordelijkheid niet afdoen en kan evenmin leiden tot aansprakelijkheid van de Gemeente.

Onder meer kan de Gemeente niet aansprakelijk worden gesteld voor handelen of nalaten dat voortvloeit uit aanwijzingen van hogere overheden of uitspraken van rechterlijke instanties. Artikel 4: Verplichtingen Provincie 1. De Provincie heeft op 11 april 2023 – middels een separaat GS-besluit (kenmerk: DOC00433012) besloten, conform het bepaalde in artikel 9f, zesde lid van de Elektriciteitswet 1998, af te zien van de aan hen in het eerste en tweede lid van dat artikel toebedeelde bevoegdheden inzake de besluitvorming over en de coördinatie en voorbereiding van de besluiten die nodig zijn voor het oprichten van een windpark op de locatie met een capaciteit van ten minste 5 maar niet meer dan 100 MW; Indien echter mocht blijken dat de Gemeente niet of niet tijdig voldoet of kan voldoen aan de in artikel 3, sub 1 tot en met 4 van deze overeenkomst opgenomen verplichtingen, zijn Gedeputeerde Staten – na voorafgaand overleg met de Gemeente – bevoegd om de in artikel 4 sub 1 van deze overeenkomstgenoemde bevoegdheden alsnog zelf uit te oefenen;

2. Gedeputeerde Staten zullen het realiseren van de opwek van duurzame energie ook na de overdracht van bevoegdheden beschouwen als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Gemeente en Provincie, en deze verbinden met het integrale gebiedsperspectief voor het zoekgebied Maaslijn A73. 3. Indien en voor zover de Gemeente ter uitvoering van de hiervoor genoemde inspanningsverplichtingen (publiekrechtelijke) medewerking nodig heeft van andere overheidslichamen/-organen dan van de Gemeente zelf, dan spant de Provincie zich in om het verzoek van de Gemeente ter verkrijging van die medewerking te ondersteunen. Artikel 5: Algemene bepalingen 1. Deze overeenkomst kan uitsluitend schriftelijk worden aangevuld en/of gewijzigd met instemming van Partijen; 2. Indien zich een situatie voordoet waarin deze overeenkomst niet voorziet en die de voortgang, kwaliteit en/of omvang van de locatie op enigerlei wijze belemmert, zijn Partijen gehouden om in nader overleg te treden zodat de gerezen belemmeringen zoveel mogelijk worden weggenomen; 3.

Indien een partij van mening is dat de doelstelling, tot realisatie van windturbines in de gebieden Witveld en Hoogheide, een en ander zoals bedoeld en omschreven in artikel 3 van deze overeenkomst, niet meer haalbaar is, brengt deze partij de andere partij daarvan zo spoedig mogelijk schriftelijk op de hoogte, waarna partijen met elkaar in overleg treden. Artikel 6 Voortgang en overleg Partijen zullen ieder half jaar (of zoveel vaker of minder vaak dan nodig is) met elkaar bestuurlijk in overleg treden met betrekking tot de voortgang van het proces en de uitvoering van onderhavige overeenkomst. Daartoe stelt de gemeente schriftelijk voor 1 december 2023 en vervolgens halfjaarlijks een voortgangsrapportage op m.b.t. de plan- en besluitvorming rond de realisatie van windturbines op de locatie windenergie. Artikel 7 Toepasselijk recht en geschillen 1. Op deze overeenkomst is het Nederlandse recht van toepassing; 2. Ingeval geschillen ontstaan tussen Partijen, zullen Partijen middels (minnelijk) overleg tot een oplossing trachten te komen. Een geschil is aanwezig, indien één partij dat schriftelijk en gemotiveerd mededeelt aan de ander partij; 3. Indien Partijen niet tot een minnelijke oplossing van enig geschil kunnen komen, zullen zij dit ter beoordeling voorleggen aan de bevoegde rechter van de rechtbank Limburg.

Artikel 8: Inwerkingtreding en werkingsduur Deze overeenkomst treedt in werking met ingang van de dag na bevoegdelijke ondertekening door Partijen en eindigt van rechtswege op het moment dat de Gemeente alle op haar uit hoofde van deze overeenkomst rustende inspanningsverplichtingen is nagekomen, doch eindigt deze bestuursovereenkomst uiterlijk 1 juli 2025.

Artikel 9: Bijlage Aan deze overeenkomst is de volgende bijlage gehecht: -

Bijlage 1: Kaart zoek- en ontwikkelgebied wind

Deze bijlage maakt integraal onderdeel uit van deze overeenkomst.

Aldus opgemaakt en ondertekend in tweevoud Te Maastricht op

Namens Gedeputeerde Staten van Limburg, gedeputeerde M. van Gaans-Gijbels

Te Horst aan de Maas op

Namens het college van de gemeente Horst aan de Maas, wethouder T. Kuipers

Bijlage 1: Kaart zoek- en ontwikkelgebied wind

Blauw: zoekgebied Maaslijn/A73

Rood: ontwikkelgebieden Hoogheide Witveld Klaver 11 (vooralsnog niet)