RIB.23.003 Schaarste elektriciteitsnet HadM

Stuknummer: 22.0007228

Raad 10-01-2023 RIB.23.003

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: M.M.C. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 25/11/2022

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Nog steeds schaarste op het elektriciteitsnet in Horst aan de Maas Aanleiding Op 9 juni 2022 kondigden netbeheerders Enexis en Tennet voor heel Brabant en Limburg transportschaarste af. De ruimte om stroom te leveren aan nieuwe grootverbruikers was op. Via een raadsinformatiebrief bent u daar toen over geïnformeerd (RIB 22.039 van 9 juni 2022 met als onderwerp “RIB Transportschaarste elektriciteitsnet Limburg”). Vervolgens is een regionale taskforce netcongestie aangesteld om een oplossing te vinden. Begin september was er goed nieuws: door efficiënter gebruik van het net en een aanpassing van de rekenmethodes zou er weer ruimte komen. De afnameschaarste leek voorlopig van de baan. Maar ondertussen heeft Enexis de details van de extra capaciteit verder doorberekend en daaruit blijkt helaas dat het probleem in Horst aan de Maas niet is opgelost. Net als met files, verplaatsen verkeersopstoppingen op een hoofdwegennet zich na een verbetering van een snelweg, vaak naar het onderliggende wegennet. Dat is in Limburg en Brabant op een beperkt aantal plekken in het elektriciteitsnet ook het geval. Op 17 november maakte Enexis bekend dat onderstation Horst, vlakbij Melderslo, één van die plekken is. Vanuit station Horst bedient Enexis een groot deel van onze gemeente en een kleine stukje van Venray en Venlo.

Dit betekent dat de zogenaamde ‘afnamecongestie’ in onze gemeente voor grootverbruikers voorlopig zal blijven. Wat dat betekent wordt hierna verder toegelicht. Wat zijn de gevolgen van de afnamecongestie in Horst? Op dit moment is er nog ‘dreigende congestie’. Dat betekent dat als een klant een aanvraag indient, Enexis met hen in gesprek gaat over de stappen die ze kunnen nemen om zo min mogelijk vertraging op te lopen in het realiseren van het project. Klanten kunnen bijvoorbeeld een offerte aanvragen voor een aansluiting zonder transportcapaciteit. Dan wordt de aansluiting wel gemaakt, maar er wordt geen stroom geleverd. Op het moment dat er capaciteit vrijkomt, komt deze klant eerder aan de beurt. Als er eenmaal netcongestie wordt afgekondigd en het net dus vol is, kan Enexis geen nieuwe grootverbruikers aansluiten. Ook verzoeken van bestaande bedrijven om een grotere stroomaansluiting kunnen niet worden gehonoreerd. Nieuwbouwplannen die veel elektriciteit vragen komen dan dus stil te liggen. Ook plannen van bedrijven die willen verduurzamen door hun bedrijfsproces of hun vervoer te elektrificeren, kunnen niet uitgevoerd worden omdat de benodigde extra stroom niet geleverd kan worden.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T: 077 - 477 97 77

F: 077 - 477 97 50

Pag. 2 van 3

Wie krijgt hiermee te maken? Netcongestie is op dit moment alleen een probleem voor partijen die veel stroom afnemen (grootverbruikers). Ter verduidelijking: • Grootverbruik Alles met een aansluiting van meer dan 3x80 ampère (55 KW) is grootverbruik. Bijvoorbeeld: industrie, logistieke hallen, productiebedrijven, uitbreiding vakantieparken, winkels met eigen bakkerij of koelingen (“stroomvreters”), basisscholen, multifunctionele centra en hoogbouw met lift. • Kleinverbruik Alles met een aansluiting kleiner dan 3x80 ampère (55kw) is kleinverbruik. Enexis garandeert dat zij nog wel een aansluiting krijgen. Hieronder vallen woningen (nieuwbouw), kleinschalige bedrijvigheid zoals bv. een winkel. Uitbreiding vakantiepark of B&B met klein aantal huisjes (centrale ruimte wordt bv. al “spannend”). Wat doet Enexis om de netcongestie op te lossen? Enexis is al gestart met een onderzoek naar congestiemanagement (‘spitsmijden’). Enexis probeert met grootverbruikers van stroom af te spreken dat zij hun stroomvraag verschuiven naar de ‘rustige’ momenten op het elektriciteitsnet. Want dat is de nieuwe realiteit: sommige bedrijven moeten hun bedrijfsprocessen gaan afstemmen op de beschikbaarheid van stroom. Enexis geeft soms zelfs een vergoeding als bedrijven vrijwillig ruimte inleveren. Dit vraagt om omdenken en creativiteit van alle partijen.

Enexis houdt er rekening mee dat in sommige regio’s meer zogenoemde ‘flexpotentie’ zit dan in andere regio’s. De flexpotentie hangt af van hoeveel bedrijven flexibel kunnen en willen zijn in hun stroomafname. Er is nog geen zicht op de flexpotentie in Horst aan de Maas. Provincie voert regie over de langetermijnoplossing in Limburg: netverzwaring Congestiemanagement levert netruimte op voor de korte termijn, maar op de langere termijn is het verzwaren van de elektriciteitsnetten van groot belang. De provincie heeft de taak om hiervoor – samen met Enexis en alle gemeenten- een gedragen plan te maken, waarin staat wat nodig is en wat prioriteit heeft. Dit plan, onder regie van de provincie, wordt ‘PMIEK’ genoemd: het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat. Alle provincies moeten in het voorjaar van 2023 zo’n plan opleveren. Alle PMIEK’s worden vervolgens afgestemd met de nationale plannen voor de energie-infrastructuur, zoals het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), het Programma Energie Hoofdstructuur (PEH) en het nationale Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK). Deze manier van samenwerken en samen sturen op energie-infrastructuur is nieuw en nog volop in ontwikkeling.

Voor meer info, onder andere over de insteek van de provincie Limburg, zie deze link: https://limburg.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/1efb439e-2f87-4f6a-a374-9ce5e1fd4f8c Rijksoverheid presenteert eind december actieprogramma netcongestie Ook op nationaal niveau wordt gewerkt aan het versterken van de energie-infrastructuur en het oplossen van netcongestie. Hiervoor zijn al drie nationale energieplannen genoemd: NPE, PEH en MIEK. Eind december komt het kabinet daarnaast met een breed actieprogramma voor de aanpak van netcongestie. Deze aanpak zal waarschijnlijk via vier lijnen lopen. Ten eerste wordt ingezet op meer ‘spitsmijden’: door sterkere financiële en juridische prikkels wordt het verminderen van grote piekbelastingen van het elektriciteitsnet gestimuleerd. Ten tweede wil het rijk meer ruimte creëren voor energieopslag en voor flexibiliteit bij het invoeden en afnemen van elektriciteit. Ten derde wordt er flink geïnvesteerd in de fysieke uitbreiding van de energie-infrastructuur. En tot slot zal er meer gestuurd worden op het publiek belang, zodat de schaarse netcapaciteit als eerste ten goede komt aan zaken van groot publiek belang. Nu zijn netbeheerders nog verplicht om aansluitverzoeken af te

2

Pag. 3 van 3

handelen op volgorde van indienen. Het zogenaamde ‘first come first serve’- principe. Straks kan op basis van publiek belang besloten worden dat bijvoorbeeld een ziekenhuis of een school voorrang krijgt op andere aanvragers. Wat doet de gemeente Horst aan de Maas? Sinds de eerste signalen over een vol stroomnet dit voorjaar adviseert de gemeente alle partijen met een bouwproject of bedrijfsplan om zo vroeg mogelijk in het project te overleggen met Enexis over de mogelijkheden. Dat advies blijven we geven. Daarnaast gaan we rechtstreeks bij de provincie én via de RES-regio Noord- en Midden-Limburg ervoor pleiten om van het oplossen van de netproblemen in Horst een prioriteit te maken binnen het PMIEK van de provincie Limburg. Als er vervolgens ruimtelijke procedures nodig zijn om het onderstation in Horst te kunnen uitbreiden, of te ontlasten met een nieuwe onderstation, dan zet de gemeente zich in om die procedures zo snel mogelijk te doorlopen. Ondanks alle inzet van netbeheerders, overheden en afnemers, zal schaarste op het elektriciteitsnet nog jarenlang een realiteit blijven. In de loop van 2023 wordt de gemeenteraad actief geïnformeerd over de stand van zaken in Horst aan de Maas, de vorderingen van het PMIEK en de verwachte vervolgstappen.

3