RIB.22.064 Een leven lang Sport IN HadM

Stuknummer: 22.0005972

Raad 29-11-2022 RIB.22.064

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

:

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 10/10/2022

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Beleidsnota Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas 2023-2026

Aanleiding Het huidige programmaplan Sport aan de Maas 2020-2022, Bij ons beweeg je mee, loopt af op 31 december 2022. Ook de samenwerkingsovereenkomsten die met onderwijs- en zorgorganisaties zijn gesloten over o.a. de cofinanciering, lopen dit jaar af. Aan de hand van de beleidsdoelen die zijn opgenomen in de vastgestelde beleidsnota ‘Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas’ sluit de gemeente in de komende periode nieuwe overeenkomsten af met deze organisaties. Samen zetten we zo stappen in de belangrijke transformatie van zorg naar gezondheid.

Beantwoording De beleidsnota ‘Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas 2023-2026’ gaat uit van de volgende visie: Via het stimuleren van ‘sport en bewegen’ en daarmee een actieve en gezonde leefstijl, willen we bijdragen aan een vitale gemeenschap waarin het prettig en gezond wonen, opgroeien en ontspannen is en waarin iedereen kans krijgt om zich te ontwikkelen en mee te doen. We dragen ook bij aan vitale sportverenigingen, zodat die optimaal hun maatschappelijke functie kunnen vervullen in de leefbaarheid van de gemeenschap. In het huidige programmaplan Sport aan de Maas, Bij ons beweeg je mee 2020-2022 wordt gewerkt aan de hand van drie programmalijnen: Actief aan de Maas De basis voor een gezonde en sportieve leefstijl wordt gelegd bij kinderen en jongeren. Kinderen en jongeren in de gemeente Horst aan de Maas krijgen de mogelijkheid om te leren hoe ze zich sportief en gezond kunnen ontwikkelen. Via het onderwijs en ouders dient de jeugd van jongs af aan vertrouwd te raken met sport, bewegen en gezondheid.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T: 077 - 477 97 77

F: 077 - 477 97 50

Pag. 2 van 4

Meedoen aan de Maas Hierbij is speciale aandacht voor de doelgroepen die niet altijd vanzelfsprekend mee (kunnen) doen, zoals (kwetsbare) ouderen, mensen met een beperking, statushouders, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en gezinnen in armoede. Sport en bewegen in de buurt is hierbij het middel om sociale cohesie, ontmoeting, integratie en participatie te versterken. Verenigen aan de Maas Sportverenigingen vervullen een belangrijke maatschappelijke functie. Ze zorgen voor ontmoeting, ontspanning, plezier en dragen op die manier bij aan de leefbaarheid in de dorpen. Dat maakt een vitaal verenigingsleven belangrijk; verenigingen die in staat zijn hun maatschappelijke functie op een goede manier in te vullen. De hiervoor genoemde programmalijnen zullen ook het uitgangspunt vormen voor het nieuwe programmaplan Sport aan de Maas. Om echter nog meer de koppeling met het thema gezondheidsbevordering te leggen wordt hier in het nieuwe programmaplan een vierde programmalijn aan toegevoegd, te weten: Gezondheid aan de Maas Een gezonde leefstijl draagt bij aan de vitaliteit van onze inwoners. En een vitale gezondheid draagt bij aan participatie en geluk, maar ook aan minder gezondheidszorg. Voldoende bewegen en gezonde(re) voeding verlaagt de bloeddruk en cholesterol (risicofactoren op hart- en vaatziekten) en de kans op diabetes.

Evaluatie van het programmaplan Sport aan de Maas 2020-2022 Een belangrijk deel van de afgelopen programmaperiode werd gekenmerkt door corona en de beperkingen die dit met zich mee bracht. Echter juist in die periode is de meerwaarde van het programma gebleken. Bijvoorbeeld in het onderwijs waar ondersteuning is geboden bij het organiseren van buitengym. Maar ook in de ondersteuning van verenigingen bij het toepassen van de maatregelen waar verenigingen als gevolg van corona mee te maken kregen. De evaluatie die met de partners heeft plaatsgevonden en de ambitie die we als gemeente hebben zijn leidend geweest voor de uitgangspunten die staan genoemd in de beleidsnota. Het blijft moeilijk de maatschappelijke impact van de inzet te vertalen in cijfers. We weten dat gezond bewegen naast de vergroting van welzijn ook een besparing oplevert voor gezondheidszorg of jeugdzorg. Uit een SROI meting van het Kenniscentrum Sport, die begin 2021 in opdracht van de Sportregio Noord-Limburg in elke gemeente is afgenomen, blijkt voor onze gemeente dat inzet van elke euro, € 2,84 oplevert. Dit komt onder andere tot uitdrukking tot een afname van ziekteverzuim, toegenomen productiviteit en besparing van zorgkosten. We scoren daarmee net iets beter dan een Peergroup van tien gemeenten. Dat geldt ook voor het voldoen aan de beweegrichtlijnen.

Beleidsdoelen 2023-2026 In 2023 geven we samen met de onderwijs- en zorgorganisaties en met Negen, als uitvoerder van een nieuw programmaplan Sport aan de Maas, invulling aan de transformatieopdracht die we hebben. Dat betekent dat we sport en bewegen samen met deze partners vooral inzetten als een preventieve aanpak en versterking van de sociale basis, om op termijn te kunnen besparen op zorgkosten.

2

Pag. 3 van 4

Op basis van lokale ontwikkelingen en landelijke trends zijn voor de komende jaren per programmalijn een aantal doelen voor de komende jaren benoemd. Deze worden in de beleidsnota ‘Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas’ nader toegelicht. Kort samengevat betreft het de volgende doelen per programmalijn:

•

•

• • •

•

Actief aan de Maas We bevorderen de sportparticipatie van kinderen en jeugd, voor wie dit niet vanzelfsprekend is. We stimuleren motorische ontwikkeling van kinderen en jeugd aan de hand van een doorlopende beweeglijn

Meedoen aan de Maas We stimuleren de sportparticipatie van volwassenen met een lage sociaaleconomische status, bij voorkeur in verenigingsverband. We stimuleren de sportparticipatie van nieuwkomers, bij voorkeur in verenigingsverband. We houden ouderen in beweging en waar mogelijk brengen we hen in beweging. We zorgen voor een passend en toegankelijk beweegaanbod voor mensen met een beperking

•

Verenigen aan de Maas We zetten in op een toekomstbestendig verenigingsleven. Waar mogelijk stimuleren we verenigingen om hun maatschappelijke functie te vergroten.

•

Gezondheid aan de Maas We bevorderen een gezonde leefstijl onder jeugd, volwassenen en ouderen.

•

In Q3 in 2023 vindt een evaluatie plaats van de uitvoering van het programmaplan Sport aan de Maas aan de hand van de beleidsdoelen die in de beleidsnota staan beschreven. Financiële consequenties De uitvoering van het toekomstige programmaplan Sport aan de Maas 2023-2024 is naar aanleiding van een aanbesteding in 2020 gegund aan Negen. Voor de uitvoering van het programmaplan wordt jaarlijks € 370.000 beschikbaar gesteld. De meerjarenbegroting van de kostenplaats breedtesport is toereikend voor deze kosten. Daarmee is ook de taakstellende bezuiniging van € 50.000 op deze kostenplaats breedtesport gerealiseerd. Grofweg bestaat de financiële dekking van die € 370.000 uit: - Een rijksbijdrage van ca. € 175.000 via de Brede Regeling Combinatiefuncties; - Een bijdrage van ca. € 75.000 als cofinanciering door verschillende partners uit de onderwijssector, kinderopvang en de zorgsector; - Een gemeentelijke bijdrage van ca. € 120.000

3

Pag. 4 van 4

Bijlagen • Beleidsnota ‘Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas 2023-2026’; • Evaluatie Sport aan de Maas 2020-2022;

4

Een leven lang sport IN! Horst aan de Maas 2023 - 2026

1. Aanleiding Met ons programmaplan Sport aan de Maas, Bij ons beweeg je mee! stimuleren we een gezonde en actieve leefstijl en ondersteunen we sportverenigingen. Sinds 2016 is de uitvoering hiervan gegund aan Negen. In juni 2019 heeft het college het programmaplan Sport aan de Maas, Bij ons beweeg je mee! 2020-2022 vastgesteld. Dit plan loopt af op 31 december 2022. Voortzetting van het programmaplan vraagt daarom om nieuwe besluitvorming met betrekking tot: - Inhoudelijke beleidsdoelen; - De duur van het nieuwe programmaplan; - Het financiële kader voor het nieuwe programmaplan;

2. Onze visie We zetten in op een gezonde en actieve leefstijl, meedoen van inwoners en versterking van het verenigingsleven. Op die manier dragen we bij aan een gemeenschap en omgeving waarin het prettig en gezond wonen, werken, opgroeien en ontspannen is en een gemeenschap met een vitaal (sport)verenigingsleven. Daarmee dragen we bij aan de leefbaarheid in Horst aan de Maas. We doen dit samen met o.a. kinderopvang- en onderwijsorganisaties, zorginstellingen en sportverenigingen. In onze visie is het stimuleren van sport en bewegen dus niet een doel op zich, maar vooral een middel om positieve maatschappelijke effecten te creëren, zoals het verbeteren van gezondheid, het bevorderen van participatie en integratie, preventie en bijdragen aan een leefbare gemeenschap.

Het programmaplan Sport aan de Maas 20202022 In ons huidige programmaplan werken we aan de hand van 3 programmalijnen: • Actief aan de Maas; De basis voor een gezonde en sportieve leefstijl wordt gelegd bij kinderen en jongeren. Kinderen en jongeren in de gemeente Horst aan de Maas krijgen de mogelijkheid om te leren hoe ze zich sportief en gezond kunnen ontwikkelen. Via het onderwijs en ouders dient de jeugd van jongs af aan vertrouwd te raken met sport, bewegen en gezondheid. • Meedoen aan de Maas; Hierbij is speciale aandacht voor de doelgroepen die niet altijd vanzelfsprekend mee (kunnen) doen, zoals (kwetsbare) ouderen, mensen met een beperking, statushouders, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en gezinnen in armoede. Sport en bewegen in de buurt is hierbij het middel om sociale cohesie, ontmoeting, integratie en participatie te versterken. • Verenigen aan de Maas; Sportverenigingen vervullen een belangrijke maatschappelijke functie. Ze zorgen voor ontmoeting, ontspanning, plezier en dragen op die manier bij aan de leefbaarheid in de dorpen. Dat maakt een vitaal verenigingsleven belangrijk; verenigingen die in staat zijn hun maatschappelijke functie op een goede manier in te vullen.

3. Relevante ontwikkelingen Om te bepalen welke doelen voor het beleidsveld ‘sport en bewegen’ voor de komende jaren belangrijk zijn, is het goed om te kijken naar relevante lokale en algemene ontwikkelingen. En hoe ‘sport en bewegen’ een belangrijke bijdrage hieraan kan leveren. Enkele belangrijke ontwikkelingen worden hieronder in het kort toegelicht:

• IN! Horst aan de Maas Onder de titel IN! Horst aan de Maas wordt de komende jaren ingezet om gezondheid en welbevinden van de jeugd, maar ook onder volwassenen te vergroten. Dit doen we door beschermende factoren in de omgeving van de jongere te versterken en risicofactoren te verminderen. Omdat vrije tijd hierin een belangrijk omgevingsdomein is, zien we, naast onderwijs en ouders, een belangrijke rol weggelegd voor sportverenigingen en culturele verenigingen. Op die manier willen we stimuleren dat inwoners gezondere keuzes maken, door bijvoorbeeld te sporten, minder of geen alcohol te drinken of drugs te gebruiken. In deze beweging past ook het streven naar een ‘Kansrijke Start’. Die staat voor een start en een omgeving waarin een kind liefdevol en zonder stress gezond kan opgroeien en zo een fundament heeft, waarop het de rest van zijn leven op kan bouwen. • Limburg Fit (LiFi) Vanuit de Investeringsagenda 2e tranche is een subsidie beschikbaar gesteld voor het programma LiFi. Met dit programma wordt beoogd om basisscholen in de regio te ondersteunen naar een Gezonde Basisschool van de Toekomst. Belangrijke uitgangspunten binnen deze interventie zijn dat in het onderwijs ruim aandacht is voor sport en bewegen en voor gezonde voeding, zoals het nuttigen van een gezonde lunch op school.

•

Toename van overgewicht en inactiviteit Hoewel exacte cijfers over de situatie in Horst aan de Maas ontbreken, heeft onderzoek door kinderartsen van Maastricht UMC uitgewezen dat door de sluiting van scholen en de beperkingen in het sporten tijdens de coronaperiode, één op de

drie kinderen meer ongezonde snacks is gaan eten, 75% van de jongeren heeft aangegeven minder te zijn gaan sporten en 20% van de kinderen zegt te zijn aangekomen. Bij kinderen die al overgewicht hadden was dat zelfs 40%. •

Wijzigingen met betrekking tot het bewegingsonderwijs In februari 2020 is een wetsvoorstel aangenomen dat basisscholen verplicht om wekelijks tweemaal 45 minuten bewegingsonderwijs aan te bieden. Scholen hebben 3 jaar de tijd om aan deze norm te voldoen. Lang niet alle scholen binnen onze gemeente voldoen op dit moment al aan deze norm. Met ingang van het schooljaar 2023-2024 is men daartoe echter wel verplicht. De scholenkoepels Dynamiek en Akkoord-PO hebben aangegeven behoefte te hebben aan coaching en ondersteuning bij het bewegingsonderwijs. Temeer daar de nieuwe norm voor bewegingsonderwijs er waarschijnlijk niet toe zal leiden dat elke school tweemaal per week gebruik zal maken van een sporthal of gymzaal in verband met de reistijd die hiermee is gemoeid. • Stijgende zorgkosten De vergrijzing van onze samenleving leidt bij ongewijzigd beleid tot een forse toename van de zorgkosten. De kosten in verband met ouderenzorg bedragen in dat geval in 2040 43 miljard, ten opzichte van 19 miljard in 2018, aldus het RIVM. Dit is een stijging van maar liefst 126%. Met het stimuleren van een gezonde en actieve leefstijl wordt niet alleen bijgedragen aan gezond en prettig ouder worden. Een betere vitaliteit draagt ook bij aan het verminderen van een beroep op zorg en daarmee op een vermindering van de zorgkosten.

Daarbij kan de meeste ‘winst’ worden behaald door al vroeg aandacht te schenken aan het belang van een gezonde leefstijl. In het bijzonder onder bepaalde doelgroepen, waarvoor sport en bewegen niet vanzelfsprekend is, zoals de lage SES doelgroep, nieuwkomers en mensen met een beperking. •

Lagere sportdeelname onder lage SES doelgroep Mensen met een laag opleidingsniveau en laag inkomen behoren tot de doelgroep met een lage sociaaleconomische status (SES). Onderzoeken hebben al jaren geleden uitgewezen dat deze doelgroep vaker gezondheidsproblemen ervaart,

dan mensen die een hogere sociaaleconomische status hebben. Daarnaast leven mensen met een lage SES gemiddeld zo’n 6 jaar korter en zo’n 15 jaar in een minder goede gezondheid. Uit onderzoek van het Mulier Instituut is gebleken dat onder volwassenen met een lage sociaal economische status slechts 21% wekelijks sport, ten opzichte van 74% met een hoge sociale economische status. Daarnaast heeft onderzoek uitgewezen dat een hoog percentage lidmaatschap van een sportvereniging in een wijk, leidt tot lagere zorgkosten in die wijk. Samengevat is de conclusie dat het bevorderen van sport en bewegen onder de lage SESdoelgroep, bij voorkeur in verenigingsverband, een positief effect heeft op de gezondheid van deze doelgroep. • Toename van het aantal nieuwkomers In onze dorpen vestigen zich statushouders en arbeidsmigranten. Sport en bewegen is voor hen niet altijd vanzelfsprekend. Daarnaast is ook een goede integratie van deze nieuwkomers niet vanzelfsprekend, net zomin als het draagvlak voor hun komst en verblijf. Lidmaatschap van een vereniging in het dorp kan bijdragen aan het draagvlak, integratie en het opbouwen van een sociaal netwerk. Tegelijkertijd biedt het verenigingen de kans op nieuwe leden en vrijwilligers, nu zij meer moeite hebben om leden aan zich te binden.

• Valrisico onder ouderen De urgentie voor een aanpak om de valrisico’s onder ouderen terug te dringen blijkt uit het feit dat er elke 5 minuten een 65-plusser op de Spoedeisende Hulp belandt door een val. Dagelijks overlijden er 13 ouderen door. ‘Vallen’ kost jaarlijks ongeveer 1,2 miljard euro aan gezondheidszorg. Daarnaast brengt een val vaak een enorm persoonlijk leed met zich mee. De verwachting is dat ongeveer 28% van de incidenten voorkomen kan worden, als wordt ingezet op (val)preventie. Het programma omvat de gehele keten: van signalering, screening en doorverwijzing tot cursussen valpreventie, monitoring en nazorg.

•

•

Ontwikkelingen m.b.t. het verenigingsleven Het verenigingsleven staat om meerdere redenen enigszins onder druk. Het Mulier Instituut heeft in het najaar 2020 (landelijk) onder sportverenigingen gepeild wat volgens die verenigingen de impact is van de beperkende maatregelen als gevolg van corona op het verenigingsleven. De belangrijkste resultaten uit het onderzoek zijn: - Bij bijna de helft van de sportverenigingen in Nederland bestaan (ernstige) zorgen over de gevolgen van de coronacrisis voor de toekomst van hun vereniging. O.a. over het verlies van leden, vrijwilligers en hun financiële situatie. Binnensportverenigingen maken zich het vaakst zorgen. - Ongeveer de helft van de binnensportverenigingen heeft met ledendaling te maken. Bij 1 op de 3 verenigingen is het ledenaantal gedaald in de periode van september 2019 tot september 2020.

4. Leefstijlakkoord Horst aan de Maas Tijdens een bijeenkomst op 7 maart ’22 met sportverenigingen en diverse maatschappelijke organisaties zijn het lokale Sportakkoord en Preventieakkoord samengevoegd tot een Leefstijlakkoord. Hieraan hebben zich allerlei lokale partners verbonden, uit het verenigingsleven, de onderwijs- en zorgsector. Ten grondslag aan ons lokale Leefstijlakkoord liggen de uitgangspunten van het landelijke Sportakkoord en Preventieakkoord. Deze uitgangspunten komen terug in de beleidsdoelen die verderop worden geformuleerd.

Het landelijke Sportakkoord kent de volgende speerpunten: • Inclusieve sport: De ambitie is dat iedere Nederlander een leven lang met plezier kan sporten en bewegen. Belemmeringen vanwege fysieke of mentale gezondheid, leeftijd, sociale positie of etnische achtergrond worden weggenomen. • Vitale aanbieders: De ambitie is om sportaanbieders toekomstbestendig te maken, zodat ze hun vizier kunnen richten op een passend aanbod en passende bindingsvormen. • Positieve sportcultuur: De ambitie is dat overal met plezier, veilig en zorgeloos kan worden gesport. Dit vraagt om ondersteuning van verenigingen om misstanden te voorkomen. • Vaardig in bewegen: De ambitie is om meer kinderen aan de beweegnorm te laten voldoen en de neerwaartse spiraal van de motorische vaardigheid naar boven toe om te buigen. Het landelijke Preventieakkoord kent de volgende speerpunten: • Het terugdringen van overgewicht: Het streven is om dit in 2040 onder volwassenen terug te dringen van 50% naar 38%. • Een rookvrije generatie: In 2040 moeten alle kinderen opgroeien zonder contact met rokers en rook. En dat onder volwassenen nog slechts 5% rookt. • Minder overmatig alcoholgebruik: In 2040 moet het percentage overmatig alcoholgebruik zijn teruggebracht van 8,9% naar 5%.

Van overmatig alcohol-gebruik is bij mannen sprake van meer dan 21 glazen alcohol per week en bij vrouwen van meer dan 14 glazen alcohol per week.

5. Algemene uitgangspunten voor de uitvoering Aan de uitvoering door de sportconsulenten verbinden we een aantal algemene uitgangspunten, die moeten bijdragen aan een efficiënte inzet, aan het neerleggen van de verantwoordelijkheden op de juiste plaats en aan duurzame resultaten. Deze uitgangspunten zijn relevant voor het creëren van juiste verwachtingen onze partners, het onderwijs, de kinderopvang, de zorginstellingen en de sportverenigingen. Algemene uitgangspunten voor de uitvoering De werkzaamheden van de sportconsulent zijn gericht op borging. De werkzaamheden van de sportconsulenten zijn zoveel mogelijk gericht op het versterken van de eigen kracht binnen de organisatie waar de werkzaamheden worden verricht. Met als doel dat deze organisatie op termijn die werkzaamheden zoveel mogelijk zelfstandig kan uitvoeren. Concreet betekent dit o.a.: - Dat de sportconsulent in het onderwijs of bij de kinderopvang geen gymles c.q. beweegprogramma geeft, behalve als deze als voorbeeld dient in het kader van coaching van de leerkracht of pedagogisch medewerker - Dat de sportconsulent bij de zorginstellingen geen beweegactiviteiten organiseert en uitvoert. Ter ondersteuning van de zorgmedewerker kan wel worden meegedacht over de inhoud van een beweegprogramma en kan in het kader van coaching wel als voorbeeld een activiteit worden uitgevoerd.

De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de borging ligt bij de betreffende organisatie waar de werkzaamheden plaatsvinden. De rol van de sportconsulent is ondersteunend en gericht op verbinding De sportconsulent is ondersteunend aan het reguliere personeel van de organisatie waar de werkzaamheden plaatsvinden, zoals leerkrachten, pedagogisch medewerkers, medewerkers in de zorg en vrijwilligers. Daar waar de organisatie verbinding zoekt met andere organisaties in de gemeenschap ten behoeve van sport- en beweegactiviteiten

kunnen deze door de sportconsulent als verbinder worden gelegd. De werkzaamheden van de sportconsulent zijn gericht op duurzame activiteiten en niet op evenementen Omdat we duurzame effecten willen realiseren wordt de sportconsulent bij activiteiten die daar op gericht zijn. Concreet betekent dit bijv. dat de sportconsulent in het basisonderwijs niet verantwoordelijk is voor de organisatie van Koningsdag. Beperkte ondersteuning kan wel, de verantwoordelijkheid ligt echter bij het onderwijs. Ondersteuning van verenigingen wordt zoveel mogelijk collectief geboden Om zoveel mogelijk tegemoet te kunnen komen aan ondersteuningsvragen, zal deze ondersteuning waar mogelijk collectief worden geboden. Dit geldt vooral voor verenigingsondersteuning. Middels het organiseren van informatiebijeenkomsten of workshops rondom relevante thema’s worden zoveel mogelijk verenigingen in de gelegenheid gesteld om collectief gebruik te maken van de ondersteuning.

6. Beleidsdoelen per programmalijn De eerder genoemde ontwikkelingen worden vertaald naar beleidsdoelen per programmalijn. Om de bijdrage vanuit het programmaplan aan onze gezondheidsdoelen nadrukkelijker een plek te geven, is de programmalijn ‘Gezond aan de Maas’ toegevoegd.

Hieronder worden per programmalijn de beleidsdoelen benoemd en toegelicht. De beleidsdoelen sluiten zoveel mogelijk aan bij de speerpunten die genoemd staan in het landelijke Sport- en Preventieakkoord, die ook zijn vertaald naar het lokale Leefstijlakkoord.

sportparticipatie voor wie dit

We bevorderen een gezonde leefstijl onder kinderen, jeugd en volwassenen. Een gezonde leefstijl draagt bij aan de vitaliteit van onze inwoners. En een vitale gezondheid draagt bij aan participatie en geluk, maar ook aan minder gezondheidszorg. Voldoende bewegen en gezonde(re) voeding verlaagt de bloeddruk en cholesterol (risicofactoren op harten vaatziekten) en de kans op diabetes.

Beleidsdoelen Meedoen aan de Maas

Beleidsdoelen Actief aan de Maas We bevorderen de kinderen en jeugd, vanzelfsprekend is.

Beleidsdoelen Gezond aan de Maas

van niet

Sociale omstandigheden, gezondheidsfactoren, achterstand in motorische en/of geestelijke ontwikkeling kunnen ertoe leiden dat het niet vanzelfsprekend is, dat kinderen en jeugd deelnemen aan sport c.q. lid zijn van een sportvereniging. Met name vanaf 13 jaar loopt het lidmaatschap terug. Daarnaast brengt de huidige koopkracht- en energiecrisis het risico met zich mee dat deelname aan het verenigingsleven in het gedrang komt. We stimuleren motorische ontwikkeling van kinderen en jeugd aan de hand van een doorlopende beweeglijn. Een goede motorische ontwikkeling is de basis om ‘een leven lang’ met plezier te kunnen sporten. Aandacht hiervoor is al in een vroeg stadium van belang. Voldoende bewegen is geen vanzelfsprekendheid onder kinderen. Bovendien hebben de beperkingen vanwege corona geleid tot een inactievere leefstijl. In Horst aan de Maas beweegt 16% van de jongeren uit het voortgezet onderwijs dagelijks 1 uur per dag. Vooral de jongeren uit het VMBO zijn minder actief. De basis voor ‘een leven lang’ met plezier sporten en bewegen moet daarom al bij de allerjongsten worden gelegd,

We stimuleren de sportparticipatie van volwassenen met een lage sociaaleconomische status, bij voorkeur in verenigingsverband. Omdat onder deze doelgroep de grootste ‘winst’ kan worden behaald als het gaat om een gezondere leefstijl en participatie in de samenleving, is het belangrijk om deelname aan een sport- en beweegaanbod te stimuleren. Niet alleen draagt dit bij aan een gezondere leefstijl, het vergroot ook het sociale netwerk van de deelnemer en diens maatschappelijke participatie. We stimuleren de sportparticipatie van nieuwkomers, bij voorkeur in verenigingsverband. Hoewel deze doelgroep veelal ook een lage sociaaleconomische status heeft, is ervoor gekozen om het stimuleren van sportparticipatie onder deze doelgroep als een afzonderlijk beleidsdoel te benoemen. De belangrijkste reden hiervoor is dat naast de al genoemde argumenten voor de lage SES doelgroep, deelname aan het (sport)verenigingsleven een enorme meerwaarde heeft voor de integratie in de lokale samenleving. Dit vraagt echter niet alleen aanpassing van de nieuwkomer, maar ook bereidheid van de vereniging om voor de opvang van deze specifieke doelgroep extra aandacht te hebben.

We houden ouderen in beweging en waar mogelijk brengen we hen in beweging. Een actieve leefstijl met voldoende beweging draagt bij aan vitaal ouder worden. Een betere vitaliteit heeft een positieve invloed op de kwaliteit van leven, maar draagt ook bij aan het terugdringen van zorgkosten. Aandacht voor valpreventie is hierbij een belangrijk speerpunt. We zorgen voor een passend en toegankelijk beweegaanbod voor mensen met een beperking Daarmee vergroten we de mogelijkheden op sportparticipatie voor deze doelgroep. Waar mogelijk wordt dit aanbod ondergebracht bij het sportaanbod voor valide sporters, om zo inclusief sporten te vergroten.

Beleidsdoelen Verenigen aan de Maas We zetten in op een verenigingsleven.

toekomstbestendig

Het verenigingsleven staat om diverse redenen onder druk. O.a. door een teruglopend ledenaantal, niet alleen door demografische ontwikkelingen, maar ook door andere sportbehoeften. Daarnaast hebben veel verenigingen ook moeite om vrijwilligers te werven en te behouden. Met name voor bestuurstaken. De recente energie- en koopkrachtcrisis zijn ook voor verenigingen een risico. Waar mogelijk stimuleren we verenigingen om hun maatschappelijke functie te vergroten. Het verenigingsleven vervult een belangrijke functie in de lokale samenleving en draagt daarmee bij aan de leefbaarheid in een dorp, door de mogelijkheden die het biedt om samen te sporten, te participeren en te ontmoeten. Daarnaast liggen er kansen om die maatschappelijk betekenis te vergroten, door bijv. een ‘gezonde sportkantine’ in te richten, beleid te ontwikkelen met betrekking tot verantwoord alcoholgebruik, roken te ontmoedigen en een naschools aanbod te ontwikkelen.

EVALUATIE SPORT AAN DE MAAS 2020 - 2022 Wat hebben we bereikt 2020-2022

Dit is een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en effecten die we hebben gerealiseerd als gevolg van de uitvoering van het programmaplan Sport aan de Maas. Dit is mede tot stand gekomen naar aanleiding van de gesprekken met onze partners. Tevens is dit een overzicht van een greep uit onze activiteiten en een aantal hoogtepunten. Ook hebben we aangegeven hoe vanuit een nieuw programmaplan nog meer impact willen maken.

PROJECTPLAN

SAMENVATTING VAN DEZE EVALUATIE • De afgelopen jaren is er een goede basis gelegd voor sport en bewegen in Horst aan de Maas; • Partners en organisaties zien de meerwaarde van sport en bewegen. Niet alleen als doel, maar ook als middel;

De inzet is omschreven in Programmaplan Sport aan de Maas van juni 2019

PROGRAMMALIJNEN

• Actief aan de Maas • Meedoen aan de Maas • Verenigen aan de Maas

• Onze ondersteuning en coaching hebben bijgedragen aan bewustwording van het belang van meer beweging; • Onze ondersteuning en coaching hebben bijgedragen aan kennis en een kwaliteitsverbetering van ons aanbod, en • We hebben bijgedragen om inactieve inwoners toe te leiden naar passend beweegaanbod.

SAMENWERKEN SAMENWERKINGSVERBANDEN Wat hebben we bereikt 2020-2022

We ondersteunen samenwerkingsverbanden zoals Grubbenvorst Verenigt, Expeditie Sevenum en Horse aan de Maas. Ook stimuleren we sportverenigingen van sport specifieke takken elkaar op te zoeken. Zo hebben de vechtsportverenigingen een subsidieaanvraag gedaan om gezamenlijke projecten en activiteiten te realiseren. En hebben we samen met RKSV Wittenhorst en HTC Horst een plan geschreven hoe de samenwerking tussen beide verenigingen te versterken. Deze ondersteuning bieden we op projectniveau, waarbij het eigenaarschap bij de verenigingen ligt. Hierdoor werken we duurzaam aan projecten.

KRUISBESTUIVING ORGANISATIES We hebben samenwerking tussen verschillende organisaties gestimuleerd en georganiseerd. Zo organiseerden leerlingen van het Dendron College, onder de noemer Dendron Beweegt in de Regio, diverse activiteiten bij de kinderopvang. En komen de kleuters van de kinderopvang bij Hof te Berkel om samen met de bewoners in beweging te komen. Ook hebben leerlingen van BS De Twister samen met bewoners van Hof te Berkel Rundje um ut Hufke gelopen en samen een fruitspies gemaakt. Het streven is om, door middel van projecten, deze samenwerking nog meer uit te bouwen. Uiteindelijk zien we graag dat partners deze samenwerking structureel met elkaar aangaan, zonder dat ondersteuning van de beweegcoach altijd nodig is.

“Verenigingen zijn het grootste vervangende gezinshuis van Nederland. Samen met onze partners zijn we er toe in staat iedereen, ongeacht zijn of haar beperking, kwaliteit van leven in Grubbenvorst en/of Lottum te garanderen.” - Quote Roy Knelissen, voorzitter Grubbenvorst Verenigt. “Wat een gemis na 2 jaar eindelijk weer een groep kinderen op bezoek in onze binnentuin. Dit moeten we erin houden, wat een blije gezichten en positieve energie!” - Quote medewerkers Hof te Berkel, De Zorggroep “Geweldig! Zelf lopen, versieren en aanmoedigen! Dit allemaal samen met basisschool de Twister en wijkcomité Hof te Berkel. RuuH zorgt voor verbinding!” - Quote Helma Michels, procesbegeleider vrijwilligers Hof te Berkel, De Zorggroep

BEWUSTWORDING VAN HET BELANG VAN BEWEGEN IN BEWEGING TIJDENS DE CORONA-PANDEMIE Wat hebben we bereikt 2020-2022

De Corona pandemie heeft, meer dan ooit, men het belang van sporten en bewegen doen inzien. Waar coaching normaalgesproken centraal staat, hebben wij tijdens de Corona pandemie gekeken hoe partners ontzorgd konden worden, waarbij de deelnemers toch alle voordelen van sport en bewegen konden ervaren. * Voor een overzicht van deze activiteiten wordt verwezen naar bijlage 1: Corona factsheet Sport aan de Maas.

ZWEMPRET Sinds dit jaar wordt zwempret (de jaarlijks zwemcheck) door al het basisonderwijs uit de gemeente omarmt. Alle leerlingen van groep 5/6 worden gescreend of zij hun zwemdiploma hebben. Belangrijk nu is om met elkaar te bepalen hoe de vervolgstap eruit ziet wanneer kinderen geen zwemdiploma hebben.

‘‘Complimenten voor de aandacht die jullie in tijden van corona voor de verenigingen hebben. Onder andere de digitale bijeenkomsten met andere verenigingen, welke jullie hebben georganiseerd, hebben ons heel goed geholpen.’’ - Quote Bas Janssen, voormalig voorzitten HOVOC ‘‘Ik merk tijdens het bewegen dat onze cliënt zichzelf ontspant en plezier ervaart, ook na het bewegen heeft ze een positiever humeur.’’ - Quote medewerker PSW AC Sevenum

KWALITEITSVERBETERING DOOR ONDERSTEUNING EN COACHING STRUCTURELE AANDACHT AAN BEWEGEN Wat hebben we bereikt 2020-2022

Bij de partnerzorginstellingen heeft bewegen een structureel karakter gekregen. Zo wordt bij Dichterbij personeel dat affiniteit heeft met bewegen gecoacht om het talentenclubje bewegen te begeleiden. En Bij Hof te Berkel worden de vrijwilligers gecoacht om de bewoners structureel aan het bewegen te krijgen. Ook worden vrijwilligers en familieleden van bewoners begeleid hoe om te gaan met de duofiets, om samen met bewoners te gaan fietsen.

BEN BIZZIE Het Ben Bizzie programma zorgt ervoor dat er wordt bewogen met impact! (vak) Leerkrachten, pedagogisch medewerkers en beweegcoaches kunnen, ter ondersteuning, gebruik maken van diverse programma’s. Daarbij is het aanbod van Ben Bizzie (hèt

“Het werk dat de beweegcoaches verrichten sluit perfect aan bij de wensen en behoeften van onze doelgroep. Met hun enthousiasme en creativiteit krijgen zij

beweegmaatje voor kinderen) verzameld op het Ben Bizzie platform. Op het platform is

niet alleen onze cliënten in beweging, maar ook de medewerkers. Het is super leuk

allerlei lesmateriaal (inclusief video’s) te vinden van de leerling van gymles tot bewegend

om te zien hoe onze medewerkers steeds vaker aan bewegen denken en hier mee

leren en pauzesport.

bezig zijn.” - Quote Directeur Dichterbij “De cursus Pedagogisch Handelen geeft ons als jeugdleider extra handvatten om het plezier in de groep te verhogen en de trainingen te verbeteren. Inzicht in de verschillende drijfveren van de kinderen helpt ons om de samenwerking in het team te vergroten. We hebben ook al verschillende tips direct toegepast in onze trainingen”. - Quote trainer SV Helenaveen/Griendtsveen

KWALITEITSVERBETERING DOOR ONDERSTEUNING EN COACHING VITAAL VERENIGEN Wat hebben we bereikt 2020-2022

Middels Vitaal Verenigen worden sportverenigingen klaargestoomd voor de toekomst. Zo hebben er de afgelopen jaren meer dan 50 unieke (kennismakings)gesprekken plaatsgevonden. Zijn er 30 begeleidingstrajecten geweest en zijn er diverse sportavonden georganiseerd (bijv. de sportwaarderingsprijs). Daarnaast is er het platform Vitaal Verenigen, met goede voorbeelden, inspirerende verhalen en handige tips. Het platform biedt een helpende hand aan iedere vereniging, die aan de slag wil om de club klaar te maken voor de toekomst.

SPORTAKKOORD

In samenwerking met diverse partners zijn nieuwe projecten opgestart. Het Genietlidmaatschap, Beweeg Helden en Sportwaarderingsprijs zijn hier voorbeelden van. Ook kunnen vanuit het sportakkoord services ingezet worden t.b.v. de vereniging. Zo zijn er de afgelopen twee jaar negen services ingezet. Twee services richtten zich specifiek op het veilig sportklimaat; Pedagogisch handelen waarbij ruim 80 trainers van 14 verenigingen vier avonden tips en tools hebben gekregen. Ook zijn er 16 personen opgeleid tot vertrouwenscontactpersoon (VCP). Aanvullend daarop is een netwerk ontstaan, waarbij de VCPen jaarlijks bij elkaar komen voor het uitwisselen van kennis en ervaringen.

“Jullie laten mij inzien hoe je sterkere leerlingen kunt uitdagen tijdens de gymlessen” - Quote leerkracht basisonderwijs

IEDEREEN DOET MEE BEWEEGMAKELAAR Wat hebben we bereikt 2020-2022

De beweegmakelaar is regelmatig ingeschakeld door gebiedsteams of andere professionals. Inactieve inwoners met een zorgvraag zijn begeleid naar passend beweegaanbod. Ook zijn er inwoners die de beweegcoach zelf benaderen, om mee te kijken naar passend beweegaanbod. Door inzet van de beweegmakelaar wordt een bijdrage geleverd aan de zorgvraag of preventie van een zorgvraag. Zo zijn er de afgelopen jaren meer dan 20 beweegvragen binnengekomen, waarin de beweegmakelaar een rol heeft gespeeld.

BEN BIZZIE BEWEEGT BETER

BEWEEG HELDEN

Ben Bizzie Beweegt Beter biedt, als aanvulling op de reguliere gymlessen, extra

Beweeg Helden is een programma ontstaan vanuit het sportakkoord. Het is een traject

beweeglessen voor kinderen die ondersteuning kunnen gebruiken. Kinderen die

voor kinderen die motorisch e/o sociaal emotioneel geen aansluiting kunnen vinden bij

moeite hebben met de reguliere gymles worden in 9 beweeglessen uitgedaagd om hun

het bestaande beweegaanbod. Middels Beweeg Helden wordt een jaar lang gewerkt

motorische en sociaal-emotionele vaardigheden verder te ontwikkelen. Hierdoor krijgen

aan motorische vaardigheden en thema’s als samenwerken, durven en vertrouwen.

leerlingen meer vertrouwen in zichzelf in beweegsituaties. Dit is essentieel voor een

Doel is om de deelnemers toe te leiden naar passend, bestaand beweegaanbod. De

actieve sportdeelname.

deelnemers worden lid van HoSeMa, om ook te ervaren hoe is het is om lid te zijn van een vereniging.

GENIETLIDMAATSCHAP

REGISSEUR MEEDOEN DOOR BEWEGEN

Het genietlidmaatschap is er voor iedereen die niet mee kan doen met sport en

De Regisseur Meedoen door bewegen is de spil in het web omtrent alles wat gebeurd op

bewegen, maar dit wel wil ervaren. Zo zijn de peuters tijdens de Peuter4Daagse langs

het gebied van meedoen door bewegen. De regisseur zorgt dat bestaande programma’s

Hof te Berkel gewandeld en heeft Rundje um ut Hundje dit jaar de route verlegt naar de

en interventies worden voortgezet, zet nieuwe programma’s en interventies op, bouwt

wijk Hof te Berkel. Ook brengen dit jaar de oudere wijkbewoners van de Norbertuswijk

verder aan de lokale netwerken en werkt nauw samen met de lokale partners.

en bewoners van Hof te Berkel een bezoek aan Hovoc, Wittenhorst en HTC.

VANAF 2023 AAN DE SLAG MET: Inmiddels bestaat Sport aan de Maas al vele jaren en heeft men gezien wat mogelijk is vanuit het sport en bewegen. Toch zien we nog steeds uitdagingen, waar we vanuit het nieuwe programmaplan ook graag mee aan de slag gaan!

Wat hebben we bereikt 2020-2022 PREVENTIEVE INZET VANUIT HET SOCIAAL DOMEIN

De lijnen met de gemeente zijn kort en we weten elkaar te vinden. Toch liggen er nog veel uitdagingen waar sport en bewegen een preventieve rol in kan spelen. Denk hierbij aan IN! en de Wmo. Daarnaast krijgt de gemeente steeds meer taken vanuit het rijk toebedeeld. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe wet Inburgering. Het is dan ook noodzakelijk om meer ruimte te creëren voor inzet in het sociaal domein.

VERENIGEN MET VERENIGEN

BEWEGEN VERANKEREN IN DE ORGANISATIE Samen met onze partners gaan we samen aan de slag hoe we sport en bewegen nòg

Corona heeft er toe geleidt dat sportverenigingen Sport aan de Maas weten te vinden

meer kunnen verankeren binnen de organisaties. Corona heeft laten zien hoe belangrijk

voor ondersteuningsvragen. Het adviseren van de verenigingen gaat nog meer

dit is! We gaan dan ook nog meer inzetten op kwaliteit en impact maken!

plaatsvinden. Zo blijft het eigenaarschap bij de verenigingen liggen.

BEWEGEN TIJDENS DE ALLEDAAGSE HANDELINGEN

GENIETLIDMAATSCHAP VERDER UITBOUWEN

Medewerkers en vrijwilligers van Hof te Berkel worden gecoacht hoe de bewoners meer

Het genietlidmaatschap zien we als een ‘groeiproject’, wat vooral moet ontstaan door de

(onbewust) in beweging kunnen worden gebracht, tijdens de alledaagse handelingen.

goede voorbeelden. Enkele zorgorganisaties gaan hier actief mee aan de slag. Zo gaat

Dit is goed voor de gezondheid en zelfredzaamheid van de bewoners.

Dichterbij dit actief oppakken, zodat alle cliënten die willen, kunnen genieten van de sport!

VANAF 2023 AAN DE SLAG MET: OVERDRACHT VERHOGEN BINNEN KINDEROPVANG ’T NEST Wat hebben we bereikt 2020-2022

Kinderopvang ’t Nest ziet een duidelijke meerwaarde bij het coachen van hun pedagogische medewerkers (PM’ers) bij het verzorgen van peutergym en bewegen voor de BSO-kinderen. In een tijdsbestek van 9 tot 12 weken worden de PM’ers hiertoe opgeleid. We gaan samen met ’t Nest aan de slag hoe we deze opgedane kennis kunnen borgen binnen de kinderopvanglocaties.

“Het is een fijne en veilige leeromgeving met afwisselende activiteiten waar echt de tijd wordt gemaakt voor elk individu. Er wordt echt naar Thijs geluisterd en wanneer hij iets niet begrijpt, wordt dat ook aan de rest van de groep uitgelegd”. - Quote moeder van Thijs* – deelnemer Beweeg Helden * gefingeerde naam