RIB.22.052 Gebiedsvisie A73-Maaslijn

Stuknummer: 22.0004375

Raad 06-09-2022 RIB.22.052

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: T. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 14/07/2022

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Proces Gebiedsvisie A73-Maaslijn

In december 2021 heeft uw gemeenteraad opdracht gegeven om een verbrede en verdiepte gebiedsverkenning voor onder andere het projectgebied A73-Maaslijn uit te voeren. Wij zijn voortvarend met deze opdracht aan de slag gegaan. Met deze tussentijdse raadsinformatiebrief informeren we u over welke resultaten er voor besluitvorming eind 2022 aan u worden voorgelegd en hoe het proces er uit ziet. Aanleiding In december 2020 heeft de gemeenteraad KODE vastgesteld, waarin de gemeente de wijze waarop zij energieneutraal wilt worden tot 2030 uitstippelt. Om energieneutraal te worden, is er een combinatie nodig van energiebesparing en duurzame energieopwek (binnen én buiten de gemeentegrenzen). In totaal is de ambitie om in 2030 30% van de energievraag lokaal duurzaam op te wekken, onder andere via grootschalige energieopwek in energielandschappen. Een deel van deze opwek-ambitie zullen we realiseren via zon-op-daken en andere vormen van dubbel ruimte gebruik. Omdat we vooraf weten dat dit onvoldoende potentie biedt om onze ambitie te realiseren, zijn aanvullende projecten voor grootschalige energieopwekking nodig.

Om te waarborgen dat deze energieprojecten samen met de omgeving worden ontworpen en de opbrengsten zoveel mogelijk lokaal landen, is als belangrijk uitgangspunt opgenomen: een gedegen participatieproces met de omgeving en een streven van minimaal 50% lokaal coöperatief eigendom. Er is gekozen voor de definitie lokaal coöperatief1 eigendom omdat hiermee wordt voorkomen dat de opbrengsten enkel landen bij een kleine groep grondeigenaren of bedrijven als lokaal eigendom wordt gedefinieerd. De gemeente ziet de lokale energiecoöperatie Reindonk Energie als een essentiële partner om lokaal coöperatieve energieprojecten op te zetten, dit is ook opgenomen in KODE. In 2021 is er een samenwerkingsovereenkomst opgesteld, waarin de gemeente en coöperatie uitspreken samen te willen werken 1 Een energiecoöperatie is een democratische samenwerking van burgers, op basis van de Europese principes

voor energiecoöperaties zoals gedefinieerd door RESCoop Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 5

in de gebiedsverkenning en de haalbaarheidsstudie. In deze samenwerkingsovereenkomst is de intentie uitgesproken dat er een wens is om gezamenlijk een lokaal coöperatief energieproject te ontwikkelen. De wens om samen te werken met Reindonk Energie is ook recent in het hoofdlijnenakkoord opgenomen dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Bij het vaststellen van KODE heeft de gemeenteraad ook opdracht gegeven voor het uitvoeren van een gebiedsverkenning voor de mogelijke energielandschappen. In december 2021 is de gebiedsverkenning afgerond en heeft Arcadis een verkenningsrapport opgesteld. Op basis van de resultaten heeft de gemeenteraad opdracht gegeven om voor de gebieden Mariapeel en A73-Maaslijn twee (integrale) gebiedsvisies met een haalbaarheidsstudie uit te voeren. In deze raadsinformatiebrief wordt het proces om de gebiedsvisie A73-Maaslijn op te stellen uitgestippeld. De integrale gebiedsvisie voor het gebied Mariapeel wordt in het eerste kwartaal van 2023 aan de gemeenteraad voorgelegd. De gebiedsvisie heeft een nieuwe naam gekregen: De Gedeelde Peel. Gebiedsverkenning Van maart 2021 tot november 2021 is de gebiedsverkenning uitgevoerd, waarin het gesprek is aangegaan met de belanghebbenden in de twee verkenningsgebieden. Uit de gebiedsverkenning is gebleken dat er vanuit de omgeving wisselend wordt aangekeken tegen eventuele ontwikkeling van windturbines.

Vanuit de omgeving wordt in ieder geval minimaal geëist dat eventuele ontwikkelingen gepaard gaan met het koppelen met andere opgaven in het gebied, zoals leefbaarheid. Visie met haalbaarheidsstudie In december 2021 heeft de gemeenteraad de opdracht gegeven om een verbrede en verdiepte gebiedsverkenning uit te voeren (voor elk energielandschap één), om te komen tot een (integrale) visie voor de verkenningsgebieden en een haalbaarheidsstudie. Voor het gebied A73-Maaslijn zal het resultaat van deze opdracht inhouden: een (integrale) visie op hoofdlijnen voor het gebied A73-Maaslijn een haalbaarheidsstudie voor de mogelijke windenergieprojecten in het gebied, met een voorgestelde ontwikkelstrategie. Deze visie bestaat daarbij uit vier hoofdthema’s: windenergie (de haalbaarheidsstudie), agrarische structuur, natuur en leefbaarheid. Op basis van de (integrale) visie, de haalbaarheidsstudie en ontwikkelstrategie kan de gemeenteraad een besluit nemen over: • In welke projectlocaties binnen het gebied er ruimte is voor de ontwikkeling van windturbines (en onder welke voorwaarden); • De voorgestelde visie voor het A73-Maaslijn gebied; • Het wel of niet overgaan op de vervolgfase (concreet projectplan opstellen of selecteren, op basis van het besluit over ruimte in projectlocaties); • De rolverdeling in de volgende fase.

Na de zomer wordt er een themasessie over de tussentijdse resultaten georganiseerd. De integrale visie, haalbaarheidsstudie en ontwikkelstrategie worden rond de jaarwisseling 2022/23 aan de gemeenteraad voorgelegd. De andere gebiedsvisie (verkenning zonneweide rondom Mariapeel) wordt uitgewerkt als onderdeel van een gebiedsgerichte aanpak Gedeelde Peel (samenhang klimaat-, natuur en wateropgaven), waarover u op 20 en 21

2

Pag. 3 van 5

juli ben bijgepraat en waarover u verder periodiek wordt geïnformeerd. De gebiedsvisie wordt in het eerste kwartaal van 2023 aan de gemeenteraad voorgelegd. Gebiedsvisie Er wordt een (integrale) visie op hoofdlijnen opgesteld. In deze visie wordt een beeld geschetst van de gewenste toekomstige ontwikkelingen op het gebied van windenergie, agrarische structuur, natuur en leefbaarheid in het gebied. Het gewenste toekomstbeeld voor agrarische structuur, natuur en leefbaarheid wordt samen met bewoners, grondeigenaren en andere belanghebbenden in het gebied ontwikkeld door middel van werkateliers. Deze ontwikkelingen worden, op basis van de beslissing van de gemeenteraad, verder uitgewerkt tot projecten. De visie zal in kaartvorm, met een toelichting op hoofdlijnen, worden aangeleverd. Daarnaast zal inzicht worden gegeven in de beschikbare en benodigde financiële stromen. In onderstaand schema is weergegeven welke onderdelen er worden uitgewerkt.

Haalbaarheidsstudie windenergie In het plangebied zijn drie potentiële projectgebieden aangewezen: Witveld, Klaver 11 en Hoogheide. Voor de projectgebieden wordt in beeld gebracht of en waar een windproject haalbaar is en onder welke randvoorwaarden. Om de haalbaarheid in beeld te brengen, wordt er een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. De studie bestaat uit de volgende onderdelen: milieutechnische analyse, gezondheidseffecten, sociale haalbaarheid, technische haalbaarheid en een globale businesscase. Milieutechnische analyse Er wordt een milieutechnische analyse uitgevoerd naar de effecten van windenergie (denk aan geluid, slagschaduw, effecten op natuur, veiligheid) in de projectgebieden op natuur en milieu, hoe acceptabel deze effecten zijn en welke alternatieven er zijn. Er wordt rekening gehouden met de momenteel in ontwikkeling zijnde afstandsnormen voor windturbines, in navolging van het Nevele-arrest. Hierbij wordt ook naar de mogelijke scenario’s met betrekking tot plaatsing gekeken. Deze milieutechnische analyse, die wordt uitgevoerd door het adviesbureau Arcadis, is tevens een voorloper op de Milieueffectrapportage die in stap 3 van het ontwikkelproces moet worden opgesteld.

3

Pag. 4 van 5

Gezondheidseffecten Er worden landelijk door burgers zorgen geuit op de gezondheidseffecten van windturbines in de omgeving. In de gemeente Horst aan de Maas spelen deze zorgen ook. Binnen dit project worden er specifiek zorgen geuit door de boomteeltsector. Om die reden zullen ook de gezondheids- en veiligheidseffecten van windenergie worden onderzocht. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de effecten voor werknemers die dagelijks in de nabijheid van een windturbine werken, maar ook om zorgen die door andere gebruikers of bewoners van het gebied geuit worden. De gezondheidseffecten worden door adviesbureau Arcadis onderzocht. Sociale haalbaarheid De sociale haalbaarheid gaat over de randvoorwaarden die door de omgeving van een mogelijke windproject worden gesteld. Hierbij gaat het om de wijze waarop zij betrokken willen worden in het ontwerp en de ontwikkeling, coalitievorming, mogelijke plaatsing van windturbines op basis van sociale randvoorwaarden, de financiële participatiemogelijkheden (van (mede)eigenaarschap tot een omwonendenregeling), de invloed die zij hebben op de werking van het windpark (zoals afspraken over ‘draaitijden’). De sociale haalbaarheid wordt onderzocht door de lokale energiecoöperatie Reindonk Energie.

Technische haalbaarheid In verband met de schaarste op het netwerk, is het niet meer vanzelfsprekend dat een energieproject op het netwerk kan worden aangesloten. Daarom kijken we ook naar alternatieve technische oplossingen, zoals cablepooling (zonneweides en windturbines koppelen), opslag- en omslagmogelijkheden, direct leveren aan grootverbruikers. De technische haalbaarheid wordt door adviesbureau Arcadis onderzocht. Globale businesscase Door een globale businesscase op te stellen, krijgen we inzicht in de financiële haalbaarheid van een windenergie project. Ook krijgen we inzicht in de benodigde en beschikbaar financiële middelen voor de sporen agrarische structuur, natuur en leefbaarheid. In de businesscase wordt gekeken naar de investeringskosten, de onderhoudskosten, de afdracht naar een omgevingsfonds, mogelijke subsidies/geldstromen en het resterende rendement. De intentie is om de opbrengsten van een windpark te herinvesteren in de omgeving. Het is van belang om een beeld te hebben van de grootte van de opbrengsten. Door de kosten en opbrengsten in beeld te brengen, ontstaat er een beeld van de investeringen die in de omgeving gedaan kunnen worden. Daarnaast wordt er naar andere financieringsmogelijkheden voor de andere sporen gekeken.

Naast investeringen in de omgeving kunnen de opbrengsten ook landen in een klimaatfonds, dat bijvoorbeeld kan worden ingezet voor de energiebesparingsopgave. Daarbij valt vooral te denken aan energiebesparingsinitiatieven die inwoners (woningbezitters én huurders) ondersteunen die niet de financiële ruimte hebben om als mede-investeerder mee te profiteren. Op een dergelijke manier wordt verzekerd dat iedereen mee kan doen. Dit heeft ook impact op de andere sporen in de visie. De globale businesscase wordt door adviesbureau Arcadis in beeld gebracht, in samenwerking met lokale energiecoöperatie Reindonk Energie. Ontwikkelstrategie Met de visie op hoofdlijnen en de haalbaarheidsstudie zijn de randvoorwaarden voor een concreet projectplan in beeld gebracht. Op dit moment zijn er drie potentiële projectgebieden in beeld. Deze projectgebieden zijn erg verschillend van elkaar op het gebied van gebruiksfuncties en eigendomssituaties. We verwachten dat er voor

4

Pag. 5 van 5

het projectgebied Witveld al een vrij concreet projectplan gereed kan zijn, indien uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat het realiseren van windturbines hier mogelijk is. Vanaf dit punt moeten er nog best wat stappen gezet worden om tot een vergunning en uiteindelijk een gerealiseerd project te komen. Daarom is het van belang om tezamen met de visie en de haalbaarheidsstudie, een ontwikkelstrategie op te stellen. In een ontwikkelstrategie wordt uitgewerkt wat we met de ontwikkeling willen bereiken, welke stappen we moeten doorlopen, hoe de besluitvorming daarbij verloopt, welke rol de verschillende partijen hebben, welke ontwerp- en ontwikkelvrijheid we bieden en hoe de gewenste ontwikkelingen financieel geborgd zijn. In de ontwikkelstrategie ligt een focus op de ontwikkeling van een mogelijk windproject. Ook wordt opgenomen welke stappen er nodig zijn voor de ontwikkeling van projecten in de sporen agrarische structuur, leefbaarheid en natuur. In deze ontwikkelstrategie wordt de rol van de energiecoöperatie, de gemeenteraad en het college in het vervolgproces ook verder uitgewerkt. Zo wordt uitgewerkt of en in welke gebieden de gemeente een initiatiefnemersrol kan en wil nemen. Vervolgtraject Op basis van het besluit van de gemeenteraad over de integrale gebiedsvisie zijn er criteria vastgesteld waar een concreet projectplan voor windenergie aan moet voldoen.

Na het opstellen of selecteren van een concreet projectplan, moeten er nog verdere stappen genomen worden om een omgevingsvergunning te kunnen verlenen. Zo moet er onder andere een project-MER worden uitgevoerd en een masterplan worden opgesteld. Welke stappen genomen moeten worden, in welke volgorde en door wie wordt opgenomen in de ontwikkelstrategie. In het raadsvoorstel dat rond de jaarwisseling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, is het vervolgtraject in groter detail uitgewerkt.

5