RIB.21.095 Toezicht en handhaving

Stuknummer: 21.0005501

Raad 07-09-2021 RIB.21.095

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: M.M.C. Kuipers

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 19/07/2021

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Diverse ontwikkelingen m.b.t. het beleidsveld toezicht en handhaving Hierbij informeren wij u over enkele actuele onderwerpen binnen het beleidsveld toezicht en handhaving.

Gemeenschappelijke Regeling Toezicht en handhaving gemeente Venray + Horst aan de Maas Sinds ongeveer 2000 wordt toezicht en handhaving op het gebied van ruimtelijke ordening en milieu voor de gemeente Horst aan de Maas uitgevoerd door de gemeente Venray, op grond van de Gemeenschappelijke Regeling “Districtelijke bundeling handhavingscapaciteit”. Op grond van deze regeling werden jaarlijks kort samengevat bouw-, milieucontroles, juridische procedures en de afhandeling van klachten, gedaan door medewerkers van de gemeente Venray. In 2010 ontstond de wettelijke verplichting om op regionale schaal samen te werken in de vorm van regionale uitvoeringsdiensten (ook wel omgevingsdienst genoemd) om op die manier voldoende expertise te borgen op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). In onze regio leidde dat tot de RUD Limburg-Noord. De RUD is als het ware over de samenwerking Horst aan de Maas - Venray heen gegroeid. Dit maakte de aansturing niet per se eenvoudiger. Ook inhoudelijk ontstond de afgelopen jaren binnen de gemeente Horst aan de Maas de wens om meer integraal te werken op het gebied van toezicht, handhaving (zowel milieu, RO als APV en openbare ruimte), sociale veiligheid en ondermijning. Ook die integraliteit was in de samenwerking niet direct te organiseren.

Daarom heeft het college in 2019 geconcludeerd dat het wenselijk is de huidige samenwerking af te bouwen. De uitwerking hiervan is in 2021 afgerond, waarbij is overeengekomen om de Gemeenschappelijke Regeling gefaseerd af te bouwen, te rekenen vanaf 2021. In een periode van 4 jaar wordt de dienstverlening door Venray volledig afgebouwd. Parallel aan dit spoor bouwt de gemeente Horst aan de Maas haar eigen toezicht en handhavingsorganisatie op. De gemeenteraad dient op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR) een definitief besluit te nemen over deze afbouw. Een dergelijk voorstel zullen wij u in het najaar doen toekomen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T: 077 - 477 97 77

F: 077 - 477 97 50

Pag. 2 van 3

Opbouw eigen organisatie/omvang De afgelopen jaren is de aandacht voor toezicht en handhaving, als onderdeel van de cyclus beleid, planvorming, vergunningverlening, toezicht en handhaving fors toegenomen. Zonder toezicht en handhaving is de keten die ziet op het omgevingsdomein en de leefbaarheid niet sluitend. Niet voor niets neemt het onderdeel toezicht en handhaving aan maatschappelijke (en daarmee ook bestuurlijke) relevantie toe. In deze keten is het belangrijk om de disciplines vergunningverlening en toezicht en handhaving dicht “bij elkaar” te hebben, waardoor afstemming, snelheid van handelen en prioritering sneller en beter verloopt. Met de opbouw van een eigen toezicht- en handhavingsorganisatie wordt bijgedragen aan de verbetering van deze afstemming. Ook de factor lokale kennis en afstemming met andere onderdelen van de organisatie speelt hierin een belangrijke rol. De formatie-omvang voor toezicht en handhaving staat onder zware druk. Door Venray werden op jaarbasis ca. 8700 uur besteed aan toezicht en handhaving. Deze 8700 uur zijn historisch ontstaan en waren niet gebaseerd op een analyse van de noodzakelijke en/of gewenste situatie. Op dit moment wordt een analyse uitgevoerd door een extern bureau.

Bij deze analyse is gevraagd naar vergelijkbare kengetallen van andere gemeenten en/of omgevingsdiensten en de (wettelijke) beleidsprioriteiten om op basis daarvan een redelijke aanname te kunnen doen welke formatie minimaal noodzakelijk is en welke formatie wenselijk is voor de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving in het ruimtelijk domein van de gemeente Horst aan de Maas. Een voorlopige inschatting is dat deze omvang behoorlijk dient te worden opgeschaald om te komen tot een redelijk niveau van toezicht en handhaving en het ontstaan van een robuust organisatieonderdeel. Een eerste inschatting is gemaakt op ca. 10 fte extra benodigd. In de Kadernota 2022 is al een voorschot opgenomen door in meerjarig perspectief hier een bedrag van € 500.000 (vanaf 2023 oplopend) op te nemen. Bij dit bedrag is voorzichtigheidshalve uitgegaan van 50% van deze 10 fte, aanvullend ten opzichte van de huidige beschikbare capaciteit. Zodra de resultaten van de benodigde/wenselijke formatie-omvang bekend zijn, zullen wij u hierover verder informeren. De uitkomsten van dit onderzoek moeten ook richting geven welke taken de gemeente zelf wil en kan uitvoeren en voor welke taken samenwerking met andere partners noodzakelijk is.

Met de opbouw van een eigen organisatie is de noodzaak om op korte termijn te komen tot een samenwerkingsovereenkomst met de gemeenten in NNL-verband (Venray, Gennep, Mook en Middelaar) komen te vervallen. De opbouw van de eigen organisatie laat overigens onverlet dat op (kleinere) onderdelen deze samenwerking nog steeds gezocht kan worden.

Doorontwikkeling van de RUD Limburg-Noord en rapport commissie Van Aartsen Sinds 1 juli 2014 bestaat een landelijk dekkend stelsel van omgevingsdiensten. Bij een omgevingsdienst moeten elke gemeente en provincie uitvoeringstaken verplicht afnemen met betrekking tot toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving (met de nadruk op complexe milieutaken). Decentrale overheden behouden wel hun bevoegdheid, maar de uitvoering van toezicht en handhandhaving wordt bij de omgevingsdienst belegd. Ambtenaren zijn niet meer in dienst van een individuele gemeente maar werken op afstand. Deze regio kent als enige regio in Nederland geen fysieke regionale omgevingsdienst. De RUD Limburg-Noord is een zogenaamde netwerk-omgevingsdienst. Binnen het netwerk zijn alle betrokken medewerkers werkzaam gebleven voor de individuele gemeenten. Er is een klein coördinatiecentrum dat onder leiding van de directeur zorgt voor afstemming en sturing. Het functioneren van de netwerk-RUD is in 2019/2020 geëvalueerd. Op basis van de evaluatie is geconstateerd om de netwerk-RUD voort te zetten, maar wel een aantal verbeteringen op te pakken om daarmee met name de sturing aan te scherpen. Deze verbeteringen zijn thans in uitvoering.

2

Pag. 3 van 3

Recent is landelijk door een onafhankelijke commissie onder leiding van oud-minister Van Aartsen een rapport uitgebracht over de toekomst van alle regionale omgevingsdiensten. Volgens de commissie is de onafhankelijkheid van de omgevingsdiensten bij het uitvoeren van hun taak ten onrechte ondergeschikt gemaakt aan nabijheid bij het bevoegd gezag. Daarnaast zijn de omgevingsdiensten ‘onvoldoende robuust’ om hun toezichtrol goed op te pakken en kampen ze met een té divers takenpakket. Daardoor komt een regionale handhavingsstrategie volgens de commissie niet van de grond. De aanbevelingen van de commissie Van Aartsen zijn enerzijds een steun in de rug voor de ingezette verbetering bij de RUD met doortastendheid op te pakken. Anderzijds schuren de aanbevelingen met het karakter van een netwerk-RUD. Vanuit de VNG is steun uitgesproken voor een versterking van de omgevingsdiensten doch ook terughoudendheid om de afstand tot het gemeentebestuur te vergroten. Deze beweging zou op gespannen voet staan met de invoering van de Omgevingswet. Het advies van de Commissie Van Aartsen is aangeboden aan het (demissionaire) kabinet. Het nieuwe kabinet zal een standpunt moeten innemen met betrekking tot dit advies.

Door het Algemeen Bestuur van de RUD is besloten om in ieder geval onderzoek te doen naar aanvullende verbeteracties (ten opzichte van de afgesproken verbeteracties) waarmee kan worden ingespeeld op de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen. Tevens wordt onderzoek gedaan naar mogelijke toekomstscenario’s voor de RUD LN (afhankelijk van de besluitvorming van het nieuwe kabinet).

Bijlagen: -

3