RIB 21.026 Motie Veilig fietsklimaat

Stuknummer: 20.0010732

Raad 23-02-2021 RIB 21.026

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: E. Beurskens

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 21/12/2020

status

: Toezeggingen, nummer: 2018.085A

openbaar

: Ja

Onderwerp Vervolg motie Veilig Fietsklimaat Aanleiding In de raadsvergadering van 18 september 2018 heeft uw Raad de ‘Motie Veilig fietsklimaat Horst aan de Maas’ aangenomen. Daarin werd gevraagd kaders te maken hoe een veilig fietsklimaat voor Horst aan de Maas eruit ziet en waar in onze gemeente verbetering nodig is. Op 3 maart 2020 heeft een themaraadsessie over Veilig Fietsklimaat plaatsgevonden waarin de motie behandeld is. Naar aanleiding van de themaraadsessie is de nadruk komen te liggen op veilige fietsverbindingen tussen alle kernen. Conform toezegging komen we middels deze raadsinformatiebrief hier bij u op terug. Beantwoording Bijgevoegd aan deze raadsinformatiebrief is de memo ‘Vervolg motie Veilig Fietsklimaat’. Hierin treft u de uitwerking van het vervolg van de motie zoals in de themaraadsessie op 3 maart 2020 kortgesloten; - We brengen de routes in kaart; - Routes worden getoetst op verkeersveiligheid en sociale veiligheid. - Er volgen eventuele verbeterpunten en aanbevelingen.

Bijlagen Memo ‘vervolg motie Veilig Fietsklimaat’

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

interne memo

Aan: Gemeenteraad

datum December 2020

van J. Berkers afdeling Verkeer cluster Ruimte doorkiesnummer

team Openbare Werken

circuleren over afdeling ja nee

onderwerp Vervolg motie veilig fietsklimaat Aanleiding In de raadsvergadering van 18 september 2018 heeft de gemeenteraad van Horst aan de Maas de ‘Motie Veilig fietsklimaat Horst aan de Maas’ aangenomen. Daarin werd gevraagd om samen met de raad kaders te maken hoe een veilig fietsklimaat voor Horst aan de Maas eruit ziet en waar in onze gemeente verbetering nodig is. Op 3 maart 2020 heeft een themaraadsessie over Veilig fietsklimaat plaatsgevonden waarin de motie behandeld is. Na aanleiding van de themaraadsessie is de nadruk komen te liggen op veilige fietsverbindingen tussen alle kernen. Deze memo gaat daar verder op in, de focus ligt op verbindingen buiten de bebouwde kom. Beleid, GVVP & Trendsportal In het GVVP is de ambitie uitgesproken het utilitaire en het recreatieve fietsgebruik te stimuleren. Een van de uitgangspunten is dat de fietsroutes moeten voorzien in directe en veilige verbindingen tussen kernen. Daarvoor zijn in het GVVP ontwerpcriteria opgenomen. In de tabel hiernaast zijn deze voor buiten de bebouwde kom. Binnen de 5 doelstellingen van Trendsportal wordt ook aan fietsbeleid gerefereerd. Hoofdzakelijk binnen de doelstelling Verbeteren verkeersveiligheid waarbinnen het doel ‘Een hoogwaardig en compleet fietsnetwerk’ valt.

Het Trendsportal-beleid geeft uitvoerders de bewegingsruimte om naargelang de situatie maatregelen te treffen die bijdragen aan de doelstelling. Het huidige beleidskader is daarmee een mix van het GVVP en Trendsportal. Bovengenoemde bewegingsruimte is belangrijk om mee te kunnen met de snelle ontwikkelingen die plaatsvinden op onze fietspaden. De samenstelling van verkeer wijzigt, denk aan de toename van bakfietsen en elektrische (snel-)fietsen. Het vraag andere, eigentijdse, eisen om dit scala aan type fietsen goed te integreren in onze openbare ruimte.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg interne memo: Aanzet onderzoek afrit 10 A73

Beleid openbare verlichting (OV) Buiten de bebouwde kom beperkt OV zich in basis tot oriëntatieverlichting. Dat betekent dat op bepaalde punten OV beperkt toegepast wordt. De hoofdredenen hiervoor zijn het ontbreken van noodzaak, hoge kosten en ontregeling van de natuur (dag/nacht ritme) en verstoring van de nachtelijk landschap/sterrenhemel. Wat is een veilig fietsklimaat? Een veilig fietsklimaat is van meerdere factoren afhankelijk. Eén van de meest voor de hand liggende factoren is de infrastructuur zelf. Uitgangspunt daarbij is dat de fietsvoorzieningen ter plaatse moeten passen bij de functie en het gebruik van de weg. Op rustige fietsroutes is bijvoorbeeld niet altijd een vrijliggend fietspad van 4 meter breed nodig, of gewenst. Ook niet vanuit verkeersveiligheidsoogpunt. Op druk befietste routes naast gebiedsontsluitingswegen zijn er andere eisen waaraan een route moet voldoen. Een andere bepalende factor is of de route ook deel uitmaakt van een route naar een specifieke bestemming, bijvoorbeeld deel uitmaakt van een school-thuisroute. Het kan dus zijn dat zelfs als er geen specifieke inrichtingsaspecten zijn opgenomen voor fietsers, er alsnog sprake kan zijn van een veilig fietsklimaat. Sociaal veilig Wanneer sociaal veilig genoemd wordt in de context van fietsroutes wordt vaak gedacht aan openbare verlichting. Dat is te beperkt.

Sociale veiligheid gaat veel verder dan alleen infrastuur. Het is een lastig meetbaar begrip en heeft ook betrekking op routekeuze, het gedrag en bekwaamheid van de fietser en bovenal de (maatschappelijke) omgeving. Een route die goed verlicht is, voelt in basis meer sociaal veilig. Maar ook voor OV gaat op dat het toepassen ervan moet passen bij de functie en het gebruik van de weg. Bijvoorbeeld; het effect van het toepassen van OV langs routes die nauwelijks befietst worden is beperkt. Verkeerskundige inventarisatie Om bovenstaande te vertalen naar de fietsroutes tussen de kernen van de gemeente Horst aan de Maas zijn een aantal toetsingsvelden opgesteld. Zoals hierboven is geconstateerd is de mate van ‘veilig fietsklimaat’ van veel factoren afhankelijk en zijn routes onderling niet te vergelijken (vanwege wisselend gebruik, kenmerken, afstanden ect.). Om die reden is ervoor gekozen om de inventarisatie niet aan de hand van afgebakende criteria te doen maar aan de hand van verkeerskundig inzicht. Hierbij is ook gelet op de aanwezigheid van knelpunten. In bijlage 1 staat een overzichtskaart waarop de routes tussen kernen in Horst aan de Maas in kaart zijn gebracht en verkeerskundig beoordeeld.

Voor de beoordeling zijn kleurcodes aan de routes toegekend; - Groene routes, hier is sprake van een veilig fietsklimaat: Deze routes voldoen (nagenoeg) aan de functie die de route heeft. Er zijn geen noodzakelijke aanpassingen. Wel kunnen er op groene routes kleine verbeterpunten zijn. - Gele routes, Hier is sprake van een veilig fietsklimaat, maar er zijn verbeterpunten: Deze routes voldoen gedeeltelijk aan de functie die de route heeft. Op gele routes zijn noemenswaardige verbeterpunten aanwezig. Er zijn geen noodzakelijke aanpassingen nodig. - Oranje routes, hier is verbetering gewenst om tot een veilig fietsklimaat te komen: De inrichting van deze routes past niet bij de functie van de route of er zijn knelpunten op de route aanwezig. Er is winst te behalen om deze routes aan te pakken. Deze memo gaat niet in op groene routes. Deze routes voldoen verkeerskundig en worden omwille van de leesbaarheid en het overzicht buiten beschouwing gelaten. Verderop in deze memo is een ‘beoordelingstabel’ opgenomen waarin de gele en oranje routes afgezet worden tegen de belangrijkste beoordelingspunten.

2

Beoordelingstabel In onderstaande tabel staan de gele en oranje routes benoemd op een aantal beoordelingspunten. Route status Voorziening fietsers waardeoordeel verlichting

Knelpunten

Drukte (--,-,o, +,++)

Actiepunten (oranje) of verbeterpunten (geel)

Horst- Sevenum

Oranje

Fietspad aan twee zijden van de weg

Fietspaden te smal voor grote aantallen.

Goed

Rotonde Jumbo

++

-bredere fietspaden -knelpunt oplossen

Tienray- Horst

Oranje

Fietspad aan twee zijden van de weg

Fietspaden voldoen krap aan breedte.

Goed

Omgeving afrit 10

++

-knelpunt oplossen

Horst- America

Geel

Geen voorziening

Geen voorzieningen maar gebruik route beperkt

Voldoende

-

++

-aanleg (zwarte) suggestiestroken

Lottum- Horst

Geel

Fietspad tweerichtingsverkeer

Fietspad te smal voor tweerichtingsverkeer

Beperkt

-

o

-bredere fietspaden

LottumGrubbenvorst

Geel

Fietspad tweerichtingsverkeer

Fietspad te smal voor tweerichtingsverkeer

Beperkt

-

+

-bredere fietspaden

LottumBroekhuizen Swolgen- Tienray

Geel

Fietspad tweerichtingsverkeer

Beperkt

-

+

-bredere fietspaden

Geel

Fietspad tweerichtingsverkeer

Goed

-

+

-bredere fietspaden

Tienray- Meerlo

Geel

Beperkt

-

o

-bredere fietspaden

Horst- Castenray

Geel

Fietspad aan twee zijden van de weg Fietspad aan twee zijden van de weg

Fietspad te smal voor tweerichtingsverkeer Fietspad te smal voor tweerichtingsverkeer Fietspaden te smal Fietspaden te smal, aansluiting Tienrayseweg niet optimaal

Beperkt

-

+

-bredere fietspaden -Tienrayseweg

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Beknopte conclusie Algemeen genomen is het fietsklimaat binnen gemeente Horst aan de Maas goed. Het overgrote deel van de routes voldoet aan de inrichting die bij de functie en het gebruik van de weg past. Op twee routes zijn verkeersveiligheidsknelpunten waardoor deze een oranje status hebben gekregen. De totale verdere inrichting van deze routes is overigens in orde. De fietspaden tussen Horst en Sevenum zijn zeer druk befietst en voldoen niet aan de gewenste fietspadbreedte (weg van provincie Limburg). Zeven andere routes hebben een gele status toegekend gekregen. Het betreft hier voornamelijk vrijliggende fietspaden die te smal zijn voor fietsverkeer in twee richtingen. De drukte op deze paden is beperkt. Dat de fietspaden te smal bevonden worden heeft o.a. te maken met de snelle (technologische) ontwikkeling waardoor de samenstelling op onze fietspaden in rap tempo veranderd. Denk bijvoorbeeld aan de toename van snelheidsverschillen door elektrische fietsen, waardoor er meer passeerruimte nodig is op de fietspaden. Dat heeft ook effect op de sociale veiligheid. De beleving van sociale veiligheid is overigens niet overal gelijk. Dit heeft te maken met het landelijk karakter van de gemeente en de vaak relatief grote afstanden tussen (kleine) kernen. Het gebruik van deze paden is ook relatief laag.

Het toepassen van openbare verlichting is om bovenstaande reden niet altijd haalbaar, wenselijk of effectief. Een goede afweging tussen nut en noodzaak is belangrijk, waarbij welzijn en regelgeving omtrent flora en fauna een belangrijke rol speelt. De volgende stappen Hieronder een overzicht van de te nemen stappen n.a.v. de motie Veilig Fietsklimaat. De oranje routes met knelpunten hebben in basis prioriteit om verbetert te worden. Hieronder meer over de aanpak. Oplossen knelpunten Twee routes bevatten knelpunten die binnen een aanzienlijke tijd opgelost dienen te worden. De rotonde nabij de Jumbo Sevenum en de omgeving rondom afrit 10 A73. Beide knelpunten zijn in beeld en we zijn actief op zoek naar oplossingen voor korte en lange termijn. Slim wegbeheer Op veel van de in de tabel genoemde routes zijn de voorzieningen voor een veilig fietsklimaat niet meer up-todate. Naarmate tijd voorbij gaat veranderen de normen voor onze infrastructuur. Dat gaat vaak veel sneller dan de levensduur van deze infrastructuur. Het komt dus relatief veel voor dat de levensduur van een weg nog lang niet voorbij is, maar dat de inrichting niet meer bij de tijd is. In de tabel zie we dat dat vaak het geval is met breedte van fietspaden. Vaak is deze infra erg kostbaar en zijn middelen niet toereikend om alles bij de tijd te houden.

Een van de manieren om deze wegen efficiënt aan te pakken is om deze opgaven te koppelen aan wegbeheer. Dit is iets wat binnen onze gemeente al volop gebeurt. Door slim te combineren realiseren we bredere fietsstroken en fietspaden tegen beperkte aanvullende kosten. Hierbij hebben we onze focus op alle fietsroutes, ook die groen zijn op de kaart of er niet op staan. Sociaal veilig gedrag Vanuit Trendsportal en Veilig op Weg wordt veel aandacht besteed aan veilig fietsgedrag. Dat gaat veder dan alleen het veilig laten deelnemen aan het verkeer. Er zijn diverse campagnes en programma’s opgezet om het verkeersgedrag te verbeteren. Voornamelijk kwetsbare doelgroepen zoals ouderen en jongeren komen aan bod. Maar er zijn ook programmaonderdelen die zich richten op de ouders. Voorbeelden van deze campagnes zijn Ouderen op de fiets en het totale programma van Veilig op Weg. Daarnaast is neemt onze gemeente deel aan de nieuwe provinciale aanpak voor verkeerseducatie op scholen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg interne memo: Aanzet onderzoek afrit 10 A73

Bijlage: 1. Kleurenkaart veilig fietsklimaat

5

Bijlage 1, kleurenkaart fietsroutes Memo Veilig Fietsklimaat

Legenda : Veilig fietsklimaat : Veilig fietsklimaat met verbeterpunten :Verbetering gewenst