PvdA 1e termijn

https://horstaandemaas.pvda.nl/

Voor ons ligt een sluitende meerjarenbegroting. Dank aan college, maar vooral aan de organisatie, voor het werk dat is gedaan zodat wij hier over de toekomst van Horst aan de Maas kunnen praten. Financieel dus voorzichtig goed nieuws. Maar de onduidelijkheid blijft, nu het ravijnjaar een jaar is opgeschoven. Onduidelijk is nog wat er na deze periode met de rijksbijdrage gebeurt. Oplettendheid blijft dus van belang. De gemeentelijke financiën zijn dan wel op orde, als PvdA maken we ons toch zorgen. Zorgen omdat veel inwoners, verenigingen en ondernemers zich in een moeilijke situatie bevinden. Waar we het begin dit jaar hadden over energiearmoede hebben we nu een bestaanszekerheidscrisis. De inflatie breekt record naar record en hardwerkende inwoners moeten kiezen tussen koken en stoken. Wij zijn blij dat we als gemeente lef tonen en aan de slag gaan met inwoners. Wel willen we met nadruk meegeven dit ook met ondernemers en verenigingen te doen. Ook als gemeente zelf zullen we de komende tijd de gevolgen ondervinden van de sterk stijgende energieprijzen. In de voorliggende begroting wordt op toekomstige kostenstijgingen geanticipeerd, al zijn er ook veel onzekerheden. Uitdagingen die spelen op zowel mondiaal als landelijk niveau kunnen de gemeente dwingen tot het maken van scherpe en pijnlijke keuzes. We zijn op weg om 1000 woningen in 5 jaar te realiseren.

Als PvdA maken we ons zorgen over de betaalbaarheid. Wij staan voor woningen die betaalbaar zijn. Ook voor jongeren en ouderen uit onze dorpen en wijken. Wij kiezen voor betaalbaar zodat meer mensen een stap kunnen zetten op de woonladder en voor senioren die kleiner willen wonen. En we durven met een doelgroepenverordening en huisvestingsverordening beleid vast te stellen waarmee we sturen op de woningmarkt. De juiste woning op de juiste plaats voor de juiste inwoner. Keuzes maken doen we ook in het project Horst West. Oudere huurwoningen verdwijnen. Bijvoorbeeld op de Marijkestraat. Dit raakt mensen die hier lang wonen. Vereist een goede begeleiding. Op vier andere locaties worden sociale huurwoningen gerealiseerd. Daarmee brengen we balans terug in wijken waar mensen die balans misten. Wij roepen het college ook op om door te durven pakken op het toevoegen van de tijdelijke woningen voor lokale spoedzoekers en andere woonurgenten en de mogelijkheden voor creatieve oplossingen voor lokale spoedzoekers. We hebben dit jaar onze taakstelling voor de huisvesting statushouders gehaald. De achterstand is nog niet helemaal weggewerkt. En we weten dat de komende jaren de uitdaging groter zal worden. Ook hiervoor zal woonruimte gevonden moeten worden. De plannen voor een vorm van tijdelijke huisvestingslocaties met ook aandacht voor

woonurgenten kan hiervoor een oplossing bieden. Wij vragen om een programmatische aanpak. Pak regie op deze opgave en houd ons op de hoogte. Wij vragen ook de overige fracties om hun steun hiervoor uit te spreken. En we staan voor een aanpak waarin onze nieuwe inwoners ook echt mee gaan doen. Als gemeente hebben we met KODE en de Regionale Energie Strategie (RES) kaderstellende documenten vastgesteld voor onze duurzame energie-opwek en -verbruik. 35% besparing en 30% lokale duurzame opwek. Nu gaan we dan de gebiedsvisies vaststellen. We gaan concreet maken wat we waar gaan doen. We hopen op korte termijn dan ook als raad een voorstel te krijgen voor de Peelzone en de A73-Maaslijn zodat we ook echt aan de slag kunnen. Daarbij willen we ook de mogelijkheid bekijken of we wachten op een aansluiting of dat we de opgewekte energie omzetten in waterstof. Een tweede spoor is het bezuinigen op het gebruik van energie. Zowel van belang voor onze duurzaamheidsambities, maar ook voor welzijn van onze inwoners. Woningen beter isoleren bespaart energie en geld. De eerste aandacht dient dan ook uit te gaan naar het beter isoleren van woningen in de laagste categorieën. Een stap van Label E naar B levert meer bezuiniging op dan van B naar A. De wereld is veranderd en blijft veranderen. Zekerheden die we gewend waren uit het verleden zijn verdwenen.

Gemeenten hebben geld gekregen voor de bestrijding van energiearmoede. Een groot deel hiervan wordt rechtstreeks uitgekeerd aan inwoners met een smalle beurs door middel van de energietoeslag. Het rijk wil bepaalde energietarieven tijdelijk maximeren. Maar ondanks dat worden geldzorgen voor steeds meer inwoners een probleem. Inflatie breekt record naar record, onzekerheid over je baan neemt toe, bedrijven geven aan zo niet verder te kunnen en onzekerheid wat de toekomst brengt. En juist voor werkenden. Want het overgrote deel van de inwoners die een energietoeslag aanvraagt heeft geen uitkering maar een baan. Werken moet weer gaan lonen. We mogen niet accepteren dat inwoners met een fulltime baan en een modaal inkomen in moeilijkheden komen. In deze begroting stelt het college de raad voor financiële voorzieningen beschikbaar te stellen aan inwoners tot 150% van het sociaal minimum. Als PvdA zijn we blij met dit voorstel maar vrezen dat er meer nodig zal zijn. We komen hier later op terug. Ook verenigingen en stichtingen staan onder druk. Stijgende kosten en herijking van het subsidiekader zorgen voor onduidelijkheid en zorgen over de toekomst. Het hebben en behouden van goede accommodaties vraagt keuzes. Gelet op de door ons gewenste transformatie in het sociaal domein verdienen zeker sport en cultuur een juiste ondersteuning.

Ook kijken we uit naar de nieuwe visie Kasteelpark ter Horst. Er hebben inmiddels diverse onderzoeken plaatsgevonden. Een unieke kans op ontmoeten, sport en bewegen in samenhang met cultuurhistorie en natuur te behouden en versterken. Goed dat het college verder inzet op het behoud van landschappelijke waarden. We zijn bereid deze keuzes te maken, maar we zijn ook afhankelijk van landelijke ontwikkelingen. Nog steeds is er onduidelijkheid over de sanering van bedrijven en wat zijn dan de gevolgen voor onze visie veehouderij? We willen hierover graag met de raad en college in gesprek.

Het huidige zorgstelsel staat onder druk, de druk op professionele zorg neemt toe als gevolg van de toenemende vraag naar zorg, de complexiteit van de problematiek, denk aan de jeugdzorg, en de personeelstekorten in de zorg. We komen er niet door alleen bij te schaven. We moeten het systeem echt anders durven inrichten. In de hervormingsagenda jeugd zitten maatregelen die de gemeenten moeten uitvoeren, echter wel met een korting van het rijk. Dit kan vergaande consequenties hebben. Zeker omdat we als Horst aan de Maas via het actieplan en sturing en inkoop al een paar jaar bezig zijn. Hebben wij besparingen al gerealiseerd die het Rijk nu nog een keer inrekent? Door demografische ontwikkelingen zal het aantal ouderen dat professionele zorg ontvangt de afgelopen jaren blijven toenemen. Over 18 jaar is het aantal 90 plussers verdubbeld. Door de toegenomen zorgbehoefte in combinatie met de personele krapte kunnen we de juiste zorg niet meer garanderen. Dat maakt dat we echt andere keuzes moeten durven maken. We hebben stevige ambities geformuleerd rondom ‘transformatie’ van zorg naar gezondheid. Hoe pakken we door zodat dat deze ook leidt tot vermindering van de behoefte aan dure zorg. Zoeken naar mogelijkheden om zorg binnen het eigen netwerk te ondersteunen en zo in te richten dat het haalbaar blijft is de komende opgave.

Door een sterke inzet op versterking van preventie en transformatie van de zorg zou dit op termijn winst aan de zorgkosten kant moeten opleveren. Dit wordt bemoeilijkt door hoge aanloopkosten. Met een motie zullen we hier meer aandacht voor vragen. De risico paragraaf zou wat ons betreft aangevuld mogen worden met Grandorse. Als gemeente hebben we hier fors geïnvesteerd maar onduidelijkheid over toekomstige investeringen in dit gebied door de stikstofproblematiek waar maar geen duidelijkheid over komt weerhoudt investeerders. Wel een stal bouwen zonder paarden schiet niet op. Ook het afvalbeleid, een voorbeeld voor veel gemeente, dreigt onder druk te komen door toenemende kosten van inzameling en verwerking. Ook hierin zullen we keuzes moeten maken in het komende jaar. De voorliggende begroting, een financiële vertaling van een beleidsarme kadernota, maar ook een begroting die meer jarig sluitend is. Wel met een mistige blik op de toekomst. Het ravijn van 2026 is inmiddels 2027 geworden, de invoering van de omgevingsvisie wederom uitgesteld en de gevolgen van de mondiale ontwikkelingen dwingen ons het komend jaar ongetwijfeld tot lastige keuzes.

Tenslotte hebben we met D66-GroenLinks nog een motie voorbereid om te kijken hoe we met een meerjarig programmaplan op een concrete en praktische manier een oplossing kunnen vinden voor de gevreesde energiearmoede en met een preventieve aanpak de transformatie in de zorg met voorrang kan worden opgepakt. Voorzitter, fracties, we zijn trots op een gemeente die heel veel dingen goed doet. 2023 staat voor ons in het teken van de vraag of we de goede dingen doen. Echte keuzes durven maken. Zodat onze inwoners kunnen wonen in een woning die bij ze past op een plek waar ze zich thuis voelen. In dorpen en wijken waar nieuwe bewoners welkom zijn maar ook echt mee kunnen doen. En waarin we zo gezond zijn dat ook over 10 en over 50 jaar inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben die zorg en ondersteuning kunnen bieden.