PPT Gezondheidseffecten IWT

Gezondheidseffecten IWT Inspraakavond Gemeenteraad Horst- 28 Juni 2023

Ronald Melieste Medicus,n.p. Voorzitter Ned. Reanimatie Raad Bestuurslid Stichting Bewonersplatform Lid Windwiki

Ronald Melieste

Diverse wetenschappelijke publicaties

In de media

Omwonenden van windparken hebben last van laag-frequent geluid (bromtonen) van de molens. Dit zorg voor slaapstoornis en andere gezondheidsklachten. Dit speelt in het hele land. Wetenschappers zijn het eens dat er onvoldoende onderzoek is gedaan naar de gezondheidseffecten van IWT’s en pleiten voor onafhankelijk en gedegen onderzoek De Nederlandse geluidsnormen zijn verouderd en blijken ongeschikt om laagfrequent geluid goed in kaart te brengen. De geluidsnormen wijken sterk af van buurlanden (10x de tip hoogte)

Rode draad recente wetenschappelijke publicaties

Vóór 2011 toetsing aan de ‘Handreiking Industrielawaai’, die uitgaat van het omgevingsgeluid: -Stille landelijke gebieden (30, 35 en 40 dB voor resp. de nacht, avond en dag) tot -een industrieterrein (resp. 40, 45 en 50 dB).

Dit zijn grenswaarden die niet overschreden mogen worden. Gevolg: nagenoeg geen windenergie in Nederland mogelijk.

Vanaf 2011: er wordt gemiddeld over de dag (Lden) daarnaast gemiddeld over het hele jaar; De fabrikant levert de gegevens over de geluidsbelasting aan; geen onafhankelijke metingen; Uitgangspunt was: voor omwonenden blijft de situatie gelijk! Gevolg: zelfs een duidelijke overschrijding leidt niet tot de conclusie dat de norm wordt overschreden.

Huidige Landelijke Normern

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Gezondheid & Ontwikkeling

Laagfrequent Geluid

Volwassenen met Risicofactoren

Cummulatief Geluid Bisophenol A

Bisophenol A

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Geluid van IWT’s is anders dan verkeerslawaai: pulserend, zwiepend, zoevend, bonkend.

Er is een relatie tussen enerzijds de variabele windsnelheid, de hoek waaronder de wind de wieken treft, de hoogte van de mast en de geluidsproductie op diverse afstanden tot de mast. Lawaai van IWT’s is ’s nachts hinderlijker dan overdag, omdat er ’s nachts minder omgevingslawaai is en de verstoring van het windturbinegeluid meer opvalt. ’s Nachts waait het in hogere luchtlagen vaak harder dan op de grond, waardoor IWTlawaai sterker blijkt dan de fabrikant opgeeft. Lawaai veroorzaakt diverse klachten waaronderchronische inslaap- en doorslaapproblemen die op den duur bij volwassenen hart- en vaatziekten en bij kinderen verstoorde ontwikkeling veroorzaken. De WHO waarschuwde al in 2003 dat lawaai een toenemend gezondheidsprobleem was, is en wordt.

Geluid

Slaap belangrijk voor functioneren overdag

(Laagfrequent) Geluid

Slaap belangrijk voor gezondheid m in de r k a ns op ca r diova scu la ir e pr oble m e n

a le r t h e id

om ga a n m e t st r e ss

voldoe nde sla a p

ge he uge n

con ce n t r a t ie

ve r st e r k in g im m u u nsyst e e m

voldoe n de sla a p

m in de r k a n s op ove r ge w ich t

psych ia t r isch e pr oble m e n : de pr e ssie

Met name ’s nachts maken windturbines (tot 5 x meer) lawaai vanwege de bijzondere nachtelijke atmosferische condities, die tot sterke winden kunnen leiden bij windstilte aan de grond.

Winni Hofman, UvA

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Infrasoon en laag frequent geluid

Geluid

Blootstelling aan een overmaat aan laagfrequent geluid leidt tot: • Chronische Slaapproblemen

(Laagfrequent) Geluid

• Oorsuizen • Druk op de oren

• Misselijkheid • Moeheid

• Concentratieproblemen • Angst • Stress • Depressie en Suicide Ascone L, Kling C, Wieczorek J, Koch C & Kühn S. A longitudinal, randomized experimental pilot study to investigate the effects of airborne infrasound on human mental health, cognition, and brain structure. doi.org/10.1038/s41598-021-82203-6

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Blootstelling aan een overmaat aan laagfrequent geluid leidt tot vermoeidheid en slaapstoornissen Slaapstoornissen leiden zowel bij volwassenen als kinderen tot stemmingsstoornissen en metabole ontregeling, zoals overgewicht en diabetes mellitus en daarnaast hypertensie Een onderzoek waarin twee groepen werden vergeleken waarbij één groep aan infrasoon geluid werd blootgesteld gedurende 28 dagen, liet met functionele MRI onderzoek in de blootgestelde groep een afname van grijze stof zien in het somatomotore en cognitieve hersendeel van de kleine hersenen en de auditieve cortex, wat samenhangt met taalbegrip en productie van semantisch/lexicaal opnemen en lezen. K Persson Waye. Effects of low frequency noise on sleep. Ascone L, Kling C, Wieczorek J, Koch C & Kühn S. A longitudinal, randomized experimental pilot study to investigate the effects of airborne infrasound on human mental health, cognition, and brain structure. doi.org/10.1038/s41598-021-82203-6

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Gezondheid & Ontwikkeling

Laagfrequent Geluid

Volwassenen met Risicofactoren

Cummulatief Geluid Bisophenol A

Bisophenol A

Gezondheid & Ontwikkeling

Omgevingslawaai heeft meerdere effecten op de gezondheid van kinderen Er is voldoende wetenschappelijk bewijs voor de effecten van omgevingslawaai bij kinderen op adrenaline spiegel, ergernis, welzijn en cognitieve effecten zoals begrijpend lezen, langetermijngeheugen en prestaties op gestandaardiseerde tests Wetenschappelijke bevindingen over verhoogde bloeddruk zijn zeer gemengd en verdere studies met betere metingen van blootstelling aan lawaai zijn nodig

Gezondheid & Ontwikkeling

In de RIVM-rapporten zijn de schadelijke effecten op de (hersen)ontwikkeling niet meegenomen, hetgeen een aanpassing van de momenteel in Nederland gehanteerde norm noodzakelijk maakt. Dit leidt tot een onacceptabel gezondheidsrisico voor grote groepen kinderen, welke gedurende hun gehele leven gevolgen zullen hebben!

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Gezondheid & Ontwikkeling

Laagfrequent Geluid

Volwassenen met Risicofactoren

Cummulatief Geluid Bisophenol A

Bisophenol A

Laagfreq uent Geluid

• Lange termijnonderzoek waaruit blijkt dat langdurige blootstelling aan geluid de waarneming en denken op oudere leeftijd nadelig beïnvloedt en tot

Volwassenen met Risicofactoren

voortijdige dementie aanleiding kan geven.1 • Ouderen gevoeliger voor het laagfrequent geluid van windturbines

• Verhoogd risico op hartinfarct bij aanwezigheid van laag frequent geluid binnen de woning hoger dan 15 dB gedurende 3 nachten voorafgaand aan het infarct2 • Verhoogd risico op beroerte2 1) Jennifer Weuve, Jennifer D’Souza, Todd Beck Denis A. Evans, Joel D. Kaufman, Kumar. B. Rajan Carlos F. Mendes de Leon, Sara D. Adar. Long-term community noise exposure in relation to dementia, cognition, and cognitive decline in older adults. 2) Aslak Harbo Poulsen et. al. Short-term nighttime wind turbine noise and cardiovasculair events: a nationwide case-crossover study from Denmark. Environment International, vol. 114; https://doi.org/10.1016/j.envint.2018.02.030

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Gezondheid & Ontwikkeling

Laagfrequent Geluid

Volwassenen met Risicofactoren

Cummulatief Geluid Bisophenol A

Bisophenol A

Cummulatief Geluid

Verheijen et al, (2009). Evaluatie nieuwe normstelling windturbinegeluid. Invloed van verschillende grenswaarden op blootstelling, hinder en mogelijkheden ontwikkelingslocaties. RIVM Rapport 68030000. Janssen SA, Vos H, Eisses AR, Pedersen E. A comparison between exposure-response relationships for wind turbine annoyance and annoyance due to other noise sources. J Acoust Soc Am. 2011 Dec;130(6):3746-53

Geluid

(Laagfrequent) Geluid

Gezondheid & Ontwikkeling

Laagfrequent Geluid

Volwassenen met Risicofactoren

Cummulatief Geluid Bisophenol A

Bisophenol A

Bisophe nol A Bisophenol A

Bisophe nol A Bisophenol A

Meerdere wetenschappelijke publicaties die aantonen dat de wieken van turbines onderhevig zijn aan erosie. Dit leidt ertoe dat microplastics in het milieu vrijkomen en daarmee dus ook bisphenol A. Epoxyharsen worden toegepast in wieken van windturbines. Wieken zijn onderhevig aan erosie en daarbij komt

bisphenol A vrij. Dit is een toxische stof waarvan de schadelijke effecten op de gezondheid uitgebreid zijn beschreven. Onvruchtbaarheid Risico op obesitas

Hyperactiviteit Verhoogde agressiviteit

Verminderde zaadcellen

Leerachterstand

Vervroegde puberteit

Prostaatkanker

Als dergelijk onderzoek plaatsvindt, kan ook aandacht besteed worden aan de afweging van verschillende belangen, waarin voor ons gezondheid op de eerste plaats behoort te staan: ‘salus aegroti suprema lex’ (Hippocrates). Ons inziens is ‘voorkomen beter dan genezen’

‘indien op land geplaatste windturbines (nog) noodzakelijk zijn, plaats de turbines dan op een zodanige afstand dat het geluid en de trillingen van de turbines de gezondheid niet aantasten’

Conclusie