Perspectief 1 termijn

Betoog bij behandeling begroting 2023-2026 We leven in onzekere tijden, met torenhoge inflaties en energieprijzen. Dit raakt onze inwoners en bedrijven, maar ook de gemeentelijke financiën. Wij vinden dat we met deze situatie, die voor ons nieuw is, op een gedegen manier om moeten gaan, en in onze begroting meer rekening moeten houden met de toekomst en volgende generaties. ✓

Nut en noodzaak moeten leidend zijn bij de keuzes die we gaan maken. We zijn daarom positief dat het College de meevallers uit de septembercirculaire nog niet gaat verbruiken en deze pas bij de kadernota 2024 mee gaat nemen. Ook stemt het ons positief dat de gestegen energiekosten voor gebruikers van accommodaties nog niet doorberekend worden.

 Echter, de ambities uit het hoofdlijnenakkoord zijn nog niet verwerkt in deze begroting. De begroting die voorligt is nog een voortzetting van het oude college: beleidsarm en niet overal transparant. Zoals we eerder aangaven vinden we het Hoofdlijnenakkoord nog niet concreet genoeg. Concretisering zal ook leiden tot bepaalde extra uitgaves en desinvesteringen. Hiervan is nog niets terug te vinden in de begroting. Wij vragen ons af wat de kosten gaan zijn en waar deze van betaald worden. Of laten we de ambities uit het Hoofdlijnenakkoord nu al varen? Wij werken graag mee aan een Hoofdlijnenakkoord waarin de doelen passend, concreet en transparant zijn en dit ook zichtbaar is in de begroting. Aan de hand van zes onderwerpen willen we vanavond onze mening over de begroting nader belichten, We zullen ook enkele vragen stellen aan het college. (1. Zorg) Het eerste onderwerp waarover wij ons zorgen maken is de zorg, en vooral de Jeugdzorg. We zien een forse toename van de zorgvraag en stijgende wachttijden. Wij willen beleid dat leidt tot verkorting van de wachttijden en dat afspraken in deze nagekomen worden. Verder zouden wij willen hebben dat echte, hoogopgeleide professionals aan de voorzijde de intake verzorgen, waardoor sneller een betere diagnose wordt gesteld waardoor ook sneller naar de betere zorgverlener wordt doorverwezen.

Resultaten zijn kortere wachttijden, betere hulpverlening, en zelfs minder kosten. Hebben de doorgevoerde landelijke bezuiniging op Jeugdzorg met een half miljard ook financiële gevolgen voor ons? Wijn hebben de volgende vragen aan de wethouder: • Wat is, zonder te verwijzen naar de wachttijden bij de zorgverleners en eventueel eigen personeelstekort, financieel nodig om ervoor te zorgen dat we minimaal aan onze eigen afspraken voldoen? • Wat vindt de wethouder van ons voorstel tot een andere inrichting van de vraagafhandeling? Daarnaast is er blijkbaar een regeling dat als mensen niet binnen afgesproken termijnen geholpen worden de zorgvrager recht heeft op een vergoeding. • Wat gaat het college doen om te voorkomen dat de gemeente vergoedingen moeten betalen aan zorgvragers, en welk risico lopen we als gemeente? (2. Wonen) Het tweede onderwerp is wonen. We hebben wonen teveel aan de markt overgelaten en gemaakte afspraken zijn deels niet nagekomen. Hoe gaan we zorgen dat de gerealiseerde woningen betaalbaar zijn? En hoe bewaken we het toevoegen, dus niet vervangen, van de 300 extra sociale huurwoningen? Welke invloed gaat dit hebben op onze financiën? • Kan de wethouder een eerste inschatting maken wat de ambities uit het hoofdlijnenakkoord voor gevolgen hebben voor de financiën?

(3. Armoedebestrijding) Het derde onderwerp is armoedebestrijding. We ondersteunen het plan van het College om 600.000 euro beschikbaar te stellen voor armoede bestrijding bij onze burgers. Ook is het belangrijk dat we de grens optrekken naar 150 % van het bijstandsniveau. Alleen vragen wij ons af of deze maatregelen voldoende zullen zijn de komende tijd. Het geld moet zoveel mogelijk gebruikt worden om financiële situaties structureel te verbeteren, niet enkel als leningen van de nood, die elk jaar terugkomt. • Kan de wethouder aangeven waarop het genoemde bedrag is gebaseerd en wat we gaan doen als in de loop van 2023 blijkt dat we onvoldoende middelen hebben? (4. Financiële weerbaarheid) Het vierde onderwerp is de financiële weerbaarheid van de gemeentefinanciën. In het voorstel van het College is opgenomen om de Algemene Reserve met enkele miljoenen te versterken uit de overschotten van de komende jaren. Hier staan we volledig achter. Wel vinden we het opvallend dat we de afgelopen 10 jaar 40 miljoen hebben ingeteerd op onze eigen Reserves. Grotendeels is dat geld ten goede gekomen aan onze burgers, maar hadden we niet eerder moeten remmen? • Zijn er volgens de wethouder op dit gebied lessen uit het verleden waarvan we kunnen leren? (5. Energie) Het vijfde onderwerp is energie. Het klimaat is in een rap tempo aan het veranderen.

Dit bedreigt onze manier van leven zoals we gewend zijn, maar het biedt ook kansen. Belangrijke aspecten hierbij zijn energiebesparing en –opwekking. Betaalbaarheid van energie is erg belangrijk. De fors gestegen prijzen zorgen ervoor dat de energiekosten voor veel inwoners, MKB en verenigingen een probleem zijn geworden. Wij dienen dan ook samen met andere partijen een motie in waarin we het College oproepen te komen met een plan deze groepen te ondersteunen. Niet alleen met geld, maar ook in het verlagen van het energieverbruik. Wij zijn blij dat onze motie die wij eerder al in juni indienden verder wordt ingevuld met deze nieuwe motie. Ook op het gebied van energieopwekking kunnen we als gemeente meer doen. In deze crisis wordt de noodzaak van duurzame energiebronnen en dragers met de dag belangrijker. Alle daken in onze gemeente zouden vol moeten liggen met zonnepanelen zoals we eerder in een motie hebben verzocht. Maar ook Waterstof als energiedrager wil om de een of andere reden nog niet landen in onze gemeente. Dat dit nog 5 tot 10 jaar duurt is inmiddels achterhaald. Met waterstof kunnen we energie opslaan die we niet direct nodig hebben, en zorgen voor kosteneffectieve opslag en verbruik in goedkope piekperiodes die tevens het net ontlast in de piekperiodes. Sluit alle daken op Greenport aan en koppel deze vervolgens met een waterstofcentrale.

Ook dit zal geld kosten, maar zulke investeringen zullen uiteindelijk zeker geld en kennis opleveren. We zouden graag zien dat de gemeente bij elk groot te ontwikkelen energieproject deelneemt als investering voor de toekomst. • Wat vindt de wethouder van onze ideeën? (6. Boer en natuur) Het zesde onderwerp is boer en natuur. De natuur in Nederland staat zwaar onder druk en ook deze crisis biedt kansen tot een broodnodige transitie in de landbouw. Als Perspectief streven we naar een gezonde, duurzame samenleving om onze voedselvoorziening en leefomgeving te beschermen. Hiervoor is ruimte nodig in de begroting. Boeren verdienen kansen om de ontwikkeling naar een biologisch bedrijf te maken. Ook de gemeente kan en moet een belangrijke rol gaan spelen in de broodnodige transitie. Daarvoor zijn middelen nodig, die nu nog niet worden genoemd. Wij vinden daarnaast dat de gemeentelijke pachtgronden alleen nog maar ingezet moeten worden voor biologische teelten, en dat slechte landbouwgronden weer teruggegeven moeten worden aan de natuur. • Hoeveel geld wil dit College in gaan zetten voor de genoemde transitie in de land- en tuinbouw?

Zoals u heeft gemerkt zijn we over een aantal zaken in deze begroting tevreden, terwijl een aantal andere zaken veel beter moeten. Vooral het feit dat het Hoofdlijnenakkoord nog niet is verwerkt, baart ons grote zorgen, en stelt ons de vraag waar we vanavond eigenlijk een beslissing over moeten nemen. Tot slot dwingt deze crisis ons om keuzes te maken, en voorlopig alleen maar geld uit te geven aan zaken die noodzakelijk zijn voor het welzijn van onze burgers. Met deze blik hebben we nog een keer naar de investeringen gekeken. Daar ontdekten we dat er nog een reservering ligt van 5,3 miljoen euro voor het Kasteelpark, een overblijfsel van het gestopte Afslag 10 project. Over dit bedrag hebben wij als raad nog geen beslissing genomen. Wij vinden het belangrijk dat er aandacht en budget blijft om de kasteelruïne in zijn huidige staat te conserveren. Maar wat ons betreft blijft het daar voorlopig bij en wordt er nog niets aan het park toegevoegd. Zoals vanavond duidelijk is geworden kan dit geld op dit moment effectiever ingezet worden. In het kader van verwachtingsmanagement, de beperkte middelen die we hebben, en het zo effectief mogelijk inzetten van beschikbare tijd van onze ambtenaren, hebben we een motie opgesteld over de omgeving van het Kasteelpark.