Overzicht technische vragen en antwoorden ag.p 4 Nota Kostenverhaal

04. Nota kostenverhaal en financiële bijdrage 58. Hart voor HadM Technisch Vragen: 1) Raadsvoorstel pagina 1: Waarom worden de betreffende kosten die betrekking hebben op de openbare ruimte etc. Niet betaald uit de gemeentelijke belastingopbrengsten die daarvoor gebruikt dienen te worden? 2) Is deze nieuwe opzet geen (verkapte of extra) belastingheffing? 3) Klopt het dat er in de Nota weliswaar een uitzondering is voor woningen in de kern, maar dat de betreffende kosten hiervan via een andere manier alsnog door de initiatiefnemer worden betaald? Pagina 2 1) Waarom is er bij tussentijdse aanpassingen nooit een duidelijk verzicht gemaakt van het vigerende beleid? 2) Hoe is dit beleid tot op heden dan toegepast/uitgevoerd als het niet (voldoende) duidelijk is? 3)Hoeveel jaar is op deze wijze gewerkt? 4)Wat is de reden dat de nieuwe Nota kostenverhaal is losgeknipt van de Structuurvisie en daar niet langer in kan worden opgenomen? 6)Waarom was dit eerder wel onderdeel van de Structuurvisie en wat is er zodanig veranderd om dit nu los te knippen? Pagina 3 Punt 1.3 'op een moment is besloten .... plaatsvinden'. Wanneer is dit besloten en door wie is dit besloten? Punt 1.4 onder a: 1) de reden om de kostensoorten niet te stapelen is gelegen in het feit dat initiatieven anders financieel onhaalbaar kunnen worden. Deze drempel wordt nu verwijderd.

Is het een wenselijk gevolg om initiatieven wegens te hoge kosten nu soms wel niet haalbaar te laten zijn? 2) hoe voorkom je dat met het weghalen van deze drempel dit geen verkapt sturingsinstrument gaat worden, waarmee je bijvoorbeeld onwenselijke initiatieven kan tegenhouden? Of is dit juist de bedoeling hiervan? Onder b: 1) waarom wil de gemeente/overheid zoveel bemoeienis om te kunnen sturen bij alle vormen van ruimtelijke initiatieven? 2) Op basis waarvan (wetten/regelgeving) vindt de overheid dat zij het recht hebben om deze steeds verdergaande bemoeienis en inperking op de vrijheid van initiatiefnemers d.m.v. Regels te kunnen invoeren? Pagina 4 bij Kanttekeningen 1) 1.1 Wat zijn de voor- en nadelen zoals deze in juni 2022 op een rij gezet zijn voor het college? 2) 1.8 Waarom wil het college deze strikte bevoegdheid (zelf)? 3) Komt die bevoegdheid eigenlijk toe aan de raad? 4) Zo ja, wordt met het instemmen met dit Raadsvoorstel een mandaat van de raad aan het college verleend? Nota kostenverhaal Pagina 5 laatste alinea: Het vaststellen van een nota kostenverhaal is wettelijk niet verplicht als een gemeente enkel kosten verhaalt. Hier ligt nu wel een Nota kostenverhaal.

1) Waarom zou de gemeente meer dan alleen de kosten willen verhalen bij initiatiefnemers? Je zou toch ook kunnen kiezen voor een systeem met vrij ruime richtbedragen en het te veel of te weinig gerekende bedrag achteraf verrekenen zodat enkel de werkelijke kosten worden verhaald en niets meer of minder?

4

Bijlage 04e:staat bij het voorbeeld van de solitaire woning dat in de huidige situatie de aanvullende bijdrage 'overig' geen juridische basis heeft. Op basis waarvan vindt de verantwoording van het moeten betalen van deze kosten in de huidige situatie dan wel plaats? 04f Brandbrief 1) Waarom was er eerder wel overleg met de betreffende bedrijven? 2) Waarom is dat een aantal jaren geleden gestopt? 3) Wat is de visie van het college op hetgeen in de brief wordt gesteld door de indieners? Antwoorden: 1. Raadsvoorstel pagina 1: Waarom worden de betreffende kosten die betrekking hebben op de openbare ruimte etc. Niet betaald uit de gemeentelijke belastingopbrengsten die daarvoor gebruikt dienen te worden? Er is een verhoudingsgewijze toerekening van deze kosten aan de hand van toekomstige uitbreidingen (lees: plannen) qua oppervlakte. De verhouding is 90/10. Dat betekent dat 10% wordt verhaald via de Nota Kostenverhaal. De overige 90% wordt bekostigd uit de gemeentelijke middelen, bv. belastinggelden. 2.

Is deze nieuwe opzet geen (verkapte of extra) belastingheffing?

Nee. De nieuwe ontwikkelingen geven ook druk op de bestaande voorzieningen én vragen om extra maatregelen en compensatie om de leefbaarheid en kwaliteit van groen/water/recreatieve voorzieningen e.d. te versterken/behouden. Bovendien is kostenverhaal een wettelijke verplichting. 3. Klopt het dat er in de Nota weliswaar een uitzondering is voor woningen in de kern, maar dat de betreffende kosten hiervan via een andere manier alsnog door de initiatiefnemer worden betaald? De vraag is niet geheel duidelijk. Voor de beantwoording hebben we het als volgt geïnterpreteerd: Voor wonen in de kern is geen GKM afdracht meer verschuldigd? Dat is correct. In het nieuwe beleid is voor wonen in de kern geen GKM afdracht meer verschuldigd. Een beleidskeuze die passend is bij de doelstellingen die de provincie destijds via het LKM beoogde. De gemeente sluit daar nu opnieuw bij aan. De overige categorieën van kostenverhaal zijn wel van toepassing voor woningen in de kern. 4. Pagina 2: Waarom is er bij tussentijdse aanpassingen nooit een duidelijk overzicht gemaakt van het vigerende beleid? De vraag is niet geheel duidelijk. Naar welke tussentijdse aanpassingen wordt gevraagd? Wijzigingen in de Structuurvisie zijn steeds toegankelijk en inzichtelijk gemaakt bij de respectievelijke raadsvoorstellen. Dat geldt ook voor kostenverhaal. 5.

Hoe is dit beleid tot op heden dan toegepast/uitgevoerd als het niet (voldoende) duidelijk is?

Ook deze vraag is niet geheel duidelijk. Naar welke uitvoering wordt gevraagd? Het beleid zoals vastgesteld is toegepast. In de toepassing vraagt dit om relatief veel interne afstemming. Vandaar ook de bestuurlijke wens om het beleid aan te passen en te vereenvoudigen. 6.

Hoeveel jaar is op deze wijze gewerkt?

Het is niet helemaal duidelijk naar welke wijze wordt gevraagd. We gaan er vanuit dat naar de Structuurvisie wordt gevraagd. 5

Na iedere herziening van de Structuurvisie zijn aanpassingen in de werkwijze doorgevoerd. De laatste herziening dateert uit 2019. 7. Wat is de reden dat de nieuwe Nota kostenverhaal is losgeknipt van de Structuurvisie en daar niet langer in kan worden opgenomen? Daarvoor zijn 2 redenen: • Gelet op de invoering van de Omgevingswet is het niet logisch om veel energie en tijd te steken in het samenvoegen tot één document waarvan de looptijd ca. anderhalf jaar zou zijn. • Maar zeker zo belangrijk is de wens om de ruimtelijke afweging beleidsmatig te scheiden van de financiële bijdrage die het gevolg is van het ruimtelijk besluit en dit ook transparant te maken. 8. Waarom was dit eerder wel onderdeel van de Structuurvisie en wat is er zodanig veranderd om dit nu los te knippen? Vanuit de provincie diende het GKM vastgelegd te worden door gemeentes. Onder de Wro werd dat in een Structuurvisie gedaan. Bovenwijkse voorzieningen waren via een eigen beleidsnota vastgelegd. De veranderingen zijn met name de naderende invoering van de Omgevingsvisie en de daarbij behorende voorwaarden. 9. Pagina 3: Punt 1.3 'op een moment is besloten .... plaatsvinden'. Wanneer is dit besloten en door wie is dit besloten? In juni 2022 heeft het College besloten over de aanpak van de nieuwe nota Kostenverhaal. 10.

Punt 1.4 onder a: 1) de reden om de kostensoorten niet te stapelen is gelegen in het feit dat initiatieven anders financieel onhaalbaar kunnen worden. Deze drempel wordt nu verwijderd. Is het een wenselijk gevolg om initiatieven wegens te hoge kosten nu soms wel niet haalbaar te laten zijn? Dit betrof het uitsluiten van stapeling van GKM modules. Dat is ook in de nieuwe nota Kostenverhaal niet mogelijk. Het niet stapelen is in het verleden juridisch uit te leggen geweest als: er kan niet zowel een bijdrage bovenwijks als GKM gevraagd worden. Dat is echter wettelijk wel mogelijk en was ook de intentie. De afweging of een initiatief door kan gaan, is allereerst een inhoudelijke (ruimtelijke) afweging. Daarop volgt bepaling van de financiële bijdrage. Indien dat een initiatief onhaalbaar zou maken, kan er een beroep op de hardheidsclausule worden gedaan. 11. hoe voorkom je dat met het weghalen van deze drempel dit geen verkapt sturingsinstrument gaat worden, waarmee je bijvoorbeeld onwenselijke initiatieven kan tegenhouden? Of is dit juist de bedoeling hiervan? Nee, dat ik juist niet de bedoeling. De inhoudelijke wenselijkheid (= ruimtelijke afweging) is een eigen besluit. Bij een positief ruimtelijk besluit wordt dat gevolgd door een verplichting tot een financiële bijdrage. Zie ook antwoord op vraag 10. 12.

Onder b: 1) waarom wil de gemeente/overheid zoveel bemoeienis om te kunnen sturen bij alle vormen van ruimtelijke initiatieven?

6

Deze vraag is nu niet relevant want de Nota Kostenverhaal staat los van de afwegingen ten aanzien van de ruimtelijke ordening. De Structuurvisie, die toeziet op de ruimtelijke ordening, wijzigt niet op inhoudelijke overwegingen met deze nota..

13. Op basis waarvan (wetten/regelgeving) vindt de overheid dat zij het recht hebben om deze steeds verdergaande bemoeienis en inperking op de vrijheid van initiatiefnemers d.m.v. Regels te kunnen invoeren? Dat heeft de Rijksoverheid vastgelegd in diverse wetten en regelgeving, waaronder in de Wet ruimtelijke ordening (Wro), Wet Milieubeheer, Natuurbeschermingswet en straks in de Omgevingswet. 14. Pagina 4 bij Kanttekeningen: 1.1 Wat zijn de voor- en nadelen zoals deze in juni 2022 op een rij gezet zijn voor het college? Om te komen tot een goed werkend kostenverhaal voor de gemeente, zijn er een drietal opties. Deze mogelijke opties/scenario’s zijn: A. Repareren van de huidige kostenverhaalsystematiek onder de Wro en vervolgens deze nota Kostenverhaal geheel herzien in het traject Omgevingsvisie onder de Omgevingswet. B. Een nieuwe nota Kostenverhaal opstellen die vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet al ‘omgevingsproof’ is. C. Niets doen totdat de Omgevingsvisie is opgesteld en dan een nota Kostenverhaal gaan maken. Voor- en nadelen van elk scenario Scenario A

Scenario B

Scenario C

•

Op korte termijn (binnen 1 jaar) een werkbare nota Kostenverhaal waarmee bestaande problemen worden opgelost Nota sluit aan bij geldende wetgeving en blijft daarmee actueel

•

Veel tijd (2-3 jaar) nodig om volgens de nieuwe wetgeving en omgevingsvisie een nota op te stellen

•

In komende jaren geen actie nodig

•

•

Nota Kostenverhaal sluit aan bij nieuwe wetgeving en de vertaling in de Omgevingsvisie

•

Reparatie van fouten waardoor meer en passende verhaalsmogelijkheden ontstaan op korte termijn en heldere uitleg aan externe partijen mogelijk is

•

•

Verhaalsmogelijkheden blijven tot de nieuwe nota op huidige niveau, dus geen reparatie van fouten. Bestaande problemen blijven tot die tijd bestaan.

•

Binnen een periode van 3 jaar wordt de nota tweemaal aangepast.

•

Aansluiting tussen nog op te stellen strategische Omgevingsvisie en uitvoerend beleidsnota Kostenverhaal kan niet gewaarborgd worden Tot die nieuwe nota Kostenverhaal is het kostenverhaal niet stevig verankerd en zijn de verhaalsmogelijkheden niet optimaal. Bestaande problemen blijven tot die tijd bestaan Mogelijk extra herstelronde nodig als aansluiting niet volledig is

•

Nota is direct gelinkt aan de strategische Omgevingsvisie en behoeft geen herstelronde meer

•

7

15.

1.8 Waarom wil het college deze strikte bevoegdheid (zelf)?

Dit is gebaseerd op de algemene rolverdeling tussen raad en college is van toepassing. De raad heeft een kaderstellende en toetsende rol. Het college gaat over de uitvoering van vastgesteld beleid. 16.

Komt die bevoegdheid eigenlijk toe aan de raad?

Nee, zie antwoord op vraag 15. 17. Zo ja, wordt met het instemmen met dit Raadsvoorstel een mandaat van de raad aan het college verleend? Nee, dat was er al, zie ook antwoord op vraag 15. 18. Nota kostenverhaal Pagina 5 laatste alinea: Het vaststellen van een nota kostenverhaal is wettelijk niet verplicht als een gemeente enkel kosten verhaalt. Hier ligt nu wel een Nota kostenverhaal. Waarom zou de gemeente meer dan alleen de kosten willen verhalen bij initiatiefnemers? Je zou toch ook kunnen kiezen voor een systeem met vrij ruime richtbedragen en het te veel of te weinig gerekende bedrag achteraf verrekenen zodat enkel de werkelijke kosten worden verhaald en niets meer of minder? Ook zo’n systeem moet verankerd worden in een beleidsnota. Deze voorgestelde werkwijze zou voor veel administratieve handelingen zorgen die een extra druk leggen op de personele capaciteit. Die werkwijze zou voor veel toetsing en discussie achteraf kunnen zorgen, terwijl nu de duidelijkheid vooraf wordt verstrekt en eveneens op basis van werkelijkheid (d.w.z. via tarief per m² uitgeefbaar) is. Bovendien is er vaak sprake van een behoorlijk verschil in uitvoeringstijd van een ontwikkeling t.o.v. de uitvoering van de maatschappelijke voorziening waaraan bijgedragen wordt. 19.

Bijlage 04e:staat bij het voorbeeld van de solitaire woning dat in de huidige situatie de aanvullende bijdrage 'overig' geen juridische basis heeft. Op basis waarvan vindt de verantwoording van het moeten betalen van deze kosten in de huidige situatie dan wel plaats? Op basis van het raadsbesluit Herziening Structuurvisie 2016. 20.

04f Brandbrief: Waarom was er eerder wel overleg met de betreffende bedrijven?

Dit was een overleg gerelateerd aan een specifiek project danwel om maatregelen samen te nemen om de economische recessie te doorstaan. Over algemeen belang is dit eveneens geprobeerd op te starten, maar het eigenbelang van de gesprekspartners had de bovenhand in die overleggen. 21.

Waarom is dat een aantal jaren geleden gestopt?

Vanwege bestuurlijke en ambtelijke wijzigingen, naast de punten zoals genoemd bij vraag 20 (maatregel/projectspecifiek en strijdige belangen). Bovendien blijven de gesprekken op projectniveau voortduren. 22.

Wat is de visie van het college op hetgeen in de brief wordt gesteld door de indieners?

Het college begrijpt dat nieuw beleid tot vragen kan leiden bij partijen. 8

De raad heeft het college de opdracht gegeven om het beleid kostenverhaal aan te passen met daaraan gekoppeld een ambitieus tijdpad. Ambtelijk is de tijd hard nodig geweest om de nota op te stellen. De communicatie met partijen is gezien als fase 2 ‘uitvoering’, voor de komende periode. Het is dus altijd de intentie geweest om met de partijen te communiceren. In het traject van opstellen heeft afstemming plaatsgevonden met een aantal vergelijkbare gemeenten. De conclusie is dat onze nieuwe tarieven in lijn liggen met deze gemeenten. Tevens is, met het oog op de naderende Omgevingswet, voorzien dat de nota Kostenverhaal na het vaststellen van de Omgevingsvisie, nogmaals wordt aangepast. Eventuele hiaten kunnen dan gerepareerd worden.

04. Nota kostenverhaal en financiële bijdrage 51 VVD technisch Vraag: 1. We ontvangen graag een overzicht van de toevoegingen en de onttrekkingen van het GKM van de laatste 5 jaar 2. Waar zijn de onttrekkingen aan besteed de laatste 5 jaar, financieel onderbouwd. 3. Worden bij gemeentelijke projecten ook GMK/bovenwijkse afdrachten gedaan/berekend? 4. Het budget is aanzienlijk verhoogt op basis van welke conclusies en voorwaarden dit is verhoogd? 5. Hoe is het kostenverhaal in omliggende gemeenten ten opzichte van onze gemeente? Vernomen dat we als HadM hier dusdanig hoger uitkomen. Klopt dit en vanwaar deze verschillen? 6. Projecten die ingediend worden voor 1-1-24 worden nog meegenomen in de oude tarieven toch? 7. Is er in dit voorstel rekening gehouden met de integraliteit van alle beleidsstukken en hoe deze invloed hebben op elkaar? Is dit extern getoetst om te kijken of dit in de praktijk een haalbaar en betaalbaar scenario is? Beantwoording: 1. We ontvangen graag een overzicht van de toevoegingen en de onttrekkingen van het GKM van de laatste 5 jaar. De GKM inkomsten bestaan uit financiële afdrachten die worden gevraagd voor ruimtelijke ontwikkelingen vanuit de structuurvisie. Deze gelden worden besteed aan de kwaliteitsverbeterende projecten zoals vermeld op de projectenlijst die is opgenomen in de structuurvisie.

Alle GKM afdrachten zijn en/of worden voorgelegd aan de Raad.

2. Waar zijn de onttrekkingen aan besteed de laatste 5 jaar, financieel onderbouwd. Algemeen: De onttrekkingen zijn besteed aan de kwaliteitsverbeterende projecten zoals vermeld op de projectenlijst die is opgenomen in de structuurvisie. De onttrekking van 2018 heeft betrekking op het wegnemen van hinder tbv kwaliteit buitengebied. De onttrekking van 2019 betreft een bijdrage aan het Grote Molenbeek project. De onttrekking van 2021 waren een bijdrage aan de recreatieve verbinding Meterik-Horst en kosten voor het herstel groen/blauw structuur in Melderslo. 9

3. Worden bij gemeentelijke projecten ook GKM/ bovenwijkse afdrachten gedaan/berekend? Ja, de afdrachten gelden voor ontwikkelaars en gemeente in dezelfde mate. 4. Het budget is aanzienlijk verhoogd. Op basis van welke conclusies en voorwaarden is dit verhoogd? De gemeente heeft altijd de intentie gehad om zowel het beleid voor Bovenwijkse voorzieningen als het beleid van GKM toe te passen. Door een omissie bleek op enig moment dat dat juridisch aanvechtbaar was. Derhalve is besloten om een nieuwe nota Kostenverhaal op te stellen waarin die omissie werd weggenomen en beide afdrachten gevraagd konden worden. Een en ander conform wetgeving. In de Omgevingswet (zoals ook in de Wro) is het verplicht om kostenverhaal toe te passen en dienen nieuwe ontwikkelingen mee te betalen aan de maatschappelijke investeringen omdat ook die daar profijt van hebben. In de themaraad van 23 mei jl. is dit toegelicht. 5. Hoe is het kostenverhaal in de omliggende gemeente ten opzichte van onze gemeente? Vernomen dat we als HadM hier dusdanig hoger uitkomen. Klopt dit en vanwaar deze verschillen? De gemeente heeft niet van alle gemeenten de door te berekenen kosten in beeld. Wel is van de gemeente Peel en Maas bekend dat ze voor een project, zoals in het voorbeeld van ontwikkelaars, een iets hogere bijdrage vragen.

Voor een woningbouwproject berekenen zij voor Bovenwijkse voorzieningen € 13,- per m², voor de Herstructureringsreserve € 5,- per m² en voor GKM € 5,- per m². In totaal gaat het dan om € 23,- per m². De gemeente Horst aan de Maas komt op basis van het nieuwe beleid in dit voorbeeld op € 22,- per m² uit. Voor de nieuwe nota was Peel en Maas overigens voornemens om nog een nieuw fonds toe te voegen. Ook van de gemeente Venray zijn de te verhalen bijdragen bekend. Zij brengen voor Bovenwijkse voorzieningen en het GKM in totaliteit een bijdrage van € 5.000,- per woning in rekening. Voor woningen op percelen tot 227 m² ligt de bijdrage in Venray dus hoger en voor percelen vanaf 227 m² ligt de bijdrage in Horst aan de Maas hoger. Verschillen ontstaan o.a. als gevolg van ambitieniveau voor de diverse maatschappelijk benodigde investeringen, oppervlakte van gemeente, verhouding platteland/stedelijk gebied etc. Dat moet ook de grondslag zijn. 6. Projecten die ingediend worden voor 1-1-24 worden nog meegenomen in de oude tarieven toch? In de nota Kostenverhaal is een overgangsperiode opgenomen. Voor initiatieven waar op 11 juli (als zijnde de datum van vaststelling) nog geen principebesluit genomen is en waar nog geen financiële afdrachten zijn afgesproken, zullen vanaf dan onder het nieuwe beleid vallen.

Voor die initiatieven waar wel een principebesluit genomen is en financiële afdrachten zijn afgesproken, is er de tijd tot 31 december 2023 om een anterieure overeenkomst met de gemeente te sluiten onder het oude beleid. Daarna gaat ook voor die initiatieven het nieuwe beleid gelden. 04. Nota kostenverhaal en financiële bijdrage 53. CDA politiek Vragen (ter beantwoording voor of tijdens de raadsavond van 27 juni 2023): 1. Heeft het college kennis genomen van de brandbrief van vijf ontwikkelaars (d.d. 21 juni 2023), en zo ja; wat is de reactie van het college op de situatie die geschetst wordt in de brief? 2. In hoeverre acht het college het realistisch dat projecten de komende maanden en jaren stil komen te liggen door financiële problemen? 3. In hoeverre is er in dat geval sturing mogelijk? Met andere woorden: in hoeverre is flexibiliteit geborgd in de nota kostenverhaal? 4. Hoe verhouden de aan ontwikkelaars doorberekende kosten die voortvloeien uit de nota kostenverhaal zich tot de kosten die in omliggende gemeenten in rekening worden gebracht? 5. De projectontwikkelaars geven aan dat ze te weinig marge hebben in Horst over toekomstige ontwikkelingen. Hebben we zicht op de opbrengsten van de ontwikkelaars? M.a.w. is er transparantie waardoor er een dialoog mogelijk is om indien nodig bij te stellen? Antwoord: politieke vraag