N.O. Onderzoeksrapport Californië - gemeente Horst aan de Maas - wijzigingen zichtbaar na wederhoor Burghout en opmerkingen presidium (1)

Kuipers mailt Burghout terug op 12 september 2021 met de wat hem betreft belangrijke punten, namelijk dat het gaat om voor glastuinbouw incourante stukken grond en dat inwoners van de gemeente Horst aan de Maas kunnen mee-investeren. Verder benoemt Kuipers dat de SDE-subsidie voor de reeds vergunde zonneweides al is verstrekt, dit in antwoord op een specifieke vraag vanuit de raad. Kuipers sluit zijn bericht af met: "Al hoefde ik niet meer overtuigd te worden." Burghout stuurt een bericht terug waarin hij benadrukt dat intensief overleg is gevoerd met de omgeving en dat het, naast incourante stukken vanwege de vorm, gaat om een kavel dat gedeeltelijk onder een hoogspanningsleiding ligt. Kuipers mailt vervolgens zijn reactie op de raadsvragen naar de zaakmanager omgevingsvergunningen en de projectleider gebiedsontwikkeling Greenport Venlo met de vraag deze door te zetten naar de griffie. 21-09-2021: Behandeling VVGB door de gemeenteraad214 Tijdens de raadsbehandeling op 21 september 2021 wordt een aantal vragen mondeling beantwoord. In antwoord op de vraag wie de aanvrager is, wordt in de beantwoording gesteld: “Zowel de eerder verleende vergunningen alsook de nu aan de orde zijnde aanvragen zijn ingediend door Karakter Energie B.V. respectievelijk Karakter Two Energie B.V.” 212 Afsprakenlijst voorbereidende vergadering 7 september 2021. P. 3. Te raadplegen:

https://horstaandemaas.raadsinformatie.nl/document/10597536/1 213 Mailwisseling Burghout met wethouders Kuipers en Tegels (13 september 2021) 214 Raadsbesluit VVGB zonneparken Nieuw Erf en Vinkenpeelweg (21 september 2021)

76

In de beantwoording wordt verder gesteld dat, hoewel het gaat om acht hectare projectgebied, minder dan 70% van deze ruimte benutbaar is voor glastuinbouw. Volgens het college gaat het om echte restpercelen die ook voor akkerbouw relatief weinig waarde hebben. Verder wordt in de beantwoording gesteld: “De uitbreiding van de zonneparken vindt plaats op restpercelen waarop geen glastuinbouw is voorzien. De uitbreiding van de zonneparken heeft geen negatieve invloed op de exploitatie van het projectvestigingsgebied.”215 Op 21 september 2021 wordt de VVGB in de raad behandeld. In de raad is veel kritiek op het feit dat van KODE wordt afgeweken. Tevens wordt door de PvdA gesteld dat een mistig beeld is gecreëerd rond de identiteit van de initiatiefnemer. De VVD stelt dat de raad uit eigen onderzoek moet vernemen dat de initiatiefnemer de oud-directeur van Californië B.V. zelf betreft. Verder stelt de VVD dat Californië B.V. in het verleden het bestemmingsplan heeft laten wijzigen om zonneparken in het concentratiegebied mogelijk te maken, terwijl het gebied met publieke investeringen tot stand is gekomen met de bedoeling glastuinbouw mogelijk te maken.216 De VVD stemt dan ook tegen het voorstel. Tegels stelt dat Karakter de initiatiefnemer is, maar dat dit bedrijf meerdere aandeelhouders heeft. De voormalig directeur is één van de aandeelhouders.

Beleggingsfonds Meewind is tevens voor 50% aandeelhouder in het risicodragend kapitaal en burgers laten participeren is het belangrijkste doel van dit bedrijf, aldus Tegels.217 Tegels zegt toe om het verzoek, dat de gemeente zich maximaal zal inspannen om burgers te laten participeren in de ontwikkeling, bij wethouder Kuipers neer te leggen. De raad besluit om de (ontwerp-)VVGB voor de uitbreiding van het zonnepark op de locatie Nieuw Erf in Horst en Vinkenpeelweg Grubbenvorst in het gebied Californië af te geven. Het besluit luidt als volgt: 1. Een ontwerp-verklaring van geen bedenkingen af te geven voor de uitbreiding van de zonneparken op de locaties Nieuw Erf in Horst en Vinkenpeelweg Grubbenvorst in het gebied Californië; 2. Indien er geen zienswijzen tegen de ontwerp-verklaring van geen bedenkingen en de ontwerpbesluiten tot verlening van de omgevingsvergunningen worden ingediend, de verklaring

215 Afhandeling raadstoezegging 2021.130 (21 september 2021) Te raadplegen:

https://horstaandemaas.raadsinformatie.nl/document/10538998/1 216 De achtergrond van de wijziging van het bestemmingsplan is beschreven in paragraaf 2.2.3. In het wederhoor geeft Burghout aan dat de uitspraak van de VVD niet klopt, dat in 2013 ’zon op land’ nog een totaal onbekend begrip was, ook voor Burghout en Californie B.V. Voor zover Burghout weet is de toevoeging over duurzame energie erin gekomen met oog op verduurzaming van de glastuinbouw. 217 Burghout geeft in het wederhoor aan dat Meewind geen aandeelhouder is, zij doen alleen mee met circa 50% risicodragend vermogen. Er is volgens Burghout nooit gesteld of tegen de gemeente verteld dat Meewind aandeelhouder is. In het kader van dit onderzoek is de organisatiestructuur van Meewind niet onderzocht.

77

van geen bedenkingen als definitief aan te merken, zodat de omgevingsvergunningen kunnen worden verleend. In het raadsvoorstel is toegelicht dat op grond van art. 6.5, lid 1 Bor er bij vergunnen in afwijking van het bestemmingsplan in het geval van een uitgebreide voorbereidingsprocedure een verklaring van geen bedenkingen nodig is. Bij besluit van 20 oktober 2015 heeft de gemeenteraad besloten dat in alle gevallen het college bevoegd is om deze omgevingsvergunningen te verlenen, tenzij er sprake is van ontwikkelingen die niet concreet in een visie zijn afgekaderd. Dit laatste is volgens het raadsvoorstel aan de orde doordat beide uitbreidingsvergunningen niet geheel passen binnen het door de raad vastgestelde KODE. Dit maakt dat er zowel voor een ontwerpbesluit tot verlening als voor het definitieve besluit een VVGB nodig is.218 In het raadsvoorstel wordt benoemd dat de tweestaps (ontwerpbesluit en definitief besluit) VVGB de doorlooptijd van de vergunning onevenredig lang laat duren. 24-09-2021: TenneT geeft officiële toestemming voor bouwen onder de hoogspanningsverbindingen 219 TenneT geeft aan Burghout officieel toestemming voor de werkzaamheden en activiteiten onder de hoogspanningsverbindingen. Hierbij gelden de voorwaarden voor het plaatsen van apparatuur zoals deze in een overleg tussen TenneT en Burghout zijn vastgelegd.

De zaakmanager omgevingsvergunningen wordt hiervan door Burghout per e-mail op de hoogte gesteld. 24-09-2021: Het college neemt ontwerpbesluit voor de uitbreiding van beide zonneparken 220 Nadat de raad op 21 september 2021 beide verklaringen van geen bedenkingen heeft afgegeven, neemt het college op 24 september 2021 het ontwerpbesluit voor de uitbreiding van beide zonneparken. 25-09-2021 tot 05-11-2021: De ontwerp-omgevingsvergunning en bijbehorende stukken liggen van 25 september 2021 tot en met 5 november 2021 ter inzage voor het indienen van zienswijzen De ontwerp-besluiten voor de omgevingsvergunningen liggen ter inzage van 25 september 2021 tot en met 5 november 2021. 27-09-2021: Burghout stuurt overeenkomsten naar zaakmanager omgevingsvergunningen 221 Burghout stuurt de planschadeverhaalovereenkomsten en de anterieure overeenkomsten voor de twee uitbreidingsvergunningen op naar de zaakmanager omgevingsvergunningen.

218 Voor precieze afwijking van bestemmingsplan zie: Raadsvoorstel tot het afgeven van een (ontwerp-)verklaring

van geen bedenkingen voor de uitbreiding van de zonneparken aan het Nieuw Erf in Horst en de Vinkenpeelweg in Grubbenvorst in het gebied Californië (21 september 2021) 219 Mailwisseling ambtenaren met TenneT (24 september 2021) 220 21_0007075 1_ Ontwerpbesluit Vinkenpeelweg; 21_0007076 2_ Ontwerpbesluit Nieuw Erf 221 Mailwisseling tussen Burghout en ambtenaar (27 september 2021)

78

04-10-2021 tot 05-10-2021: E-mailwisseling tussen zaakmanager omgevingsvergunningen en Burghout over advies veiligheidsregio222 Op 4 oktober vraagt de zaakmanager omgevingsvergunningen aan Burghout wat het resultaat is van diens overleg met de veiligheidsregio en of dat in de vergunningstekeningen is verwerkt. Op 5 oktober antwoordt Burghout dat de veiligheidsregio akkoord heeft gegeven op de ontwikkeling. Hij stuurt de adviezen van de veiligheidsregio als bijlage mee. 08-10-2021 tot 12-10-2021: E-mailwisseling tussen zaakmanager omgevingsvergunningen en Burghout naar aanleiding van vragen van Greenport Venlo223 Greenport Venlo stelt twee vragen over het inrichtingsplan. Deze worden op 8 oktober 2021 door de zaakmanager omgevingsvergunningen doorgezet naar Burghout, die hierop reageert op 12 oktober 2021. 20-10-2021: Overleg tussen projectleider gebiedsontwikkeling Greenport Venlo en Burghout (inhoud onbekend) 21-10-2021: E-mailwisseling tussen Burghout en Greenport Venlo224 Greenport Venlo geeft mee dat het moment waarop de landschappelijke inpassing voltooid moet zijn, in het besluit moet worden opgenomen. Burghout reageert hierop dat in de voorschriften bij de vergunning is opgenomen dat de aanleg 18 maanden na het verstrekken van de vergunning klaar moet zijn.

08-11-2021: E-mailwisseling tussen de zaakmanager omgevingsvergunningen en Burghout over reacties provincie en waterschap225 De zaakmanager omgevingsvergunningen mailt Burghout met de reacties van de provincie en het waterschap op de ontwerpbesluiten voor beide zonneparken en geeft aan dat deze kunnen worden verwerkt in de ruimtelijke onderbouwingen. 09-11-2021 tot 12-11-2021: E-mailwisseling verwerking reacties en definitief worden besluit 226 Pouderoyen Tonnaer verwerkt namens Burghout de reacties en mailt deze aan de zaakmanager omgevingsvergunningen. 222 Mailwisseling ambtenaar en Burghout (4 en 5 oktober 2021) 223 Mailwisseling ambtenaar en Burghout (12 oktober 2021) 224 Mailwisseling ambtenaar en Burghout (22 oktober 2021) 225 Mailwisseling ambtenaar en Burghout (8 november 2021) 226 Mailwisseling ambtenaar en adviseur Burghout (10 november 2021); Mailwisseling ambtenaar en Burghout (11

november 2021)

79

De zaakmanager omgevingsvergunningen stuurt de twee besluiten naar Burghout, deze worden op 11 november 2021 in het gemeenteblad gepubliceerd227 en op 12 november 2021 voor een beroepstermijn van zes weken ter inzage gelegd. Burghout bedankt de zaakmanager omgevingsvergunningen voor haar aanpak gedurende het vergunningverleningsproces en het zorgvuldige besluitvormingsproces van de gemeente. Op 11 november 2021 reageert de zaakmanager omgevingsvergunningen hierop, waarin zij Burghout succes wenst met de realisatie van de zonneparken.

Gevraagde opheldering, burgerfinanciering, en contact met bewoners 18-10-2021: College Horst aan de Maas vraagt Burghout om opheldering Het college vraagt Burghout, met het oog op de aanleg van zonneparken in het glastuinbouwgebied Californië en de benodigde gemeentelijke besluiten, per brief om een toelichting ten aanzien van zijn rol als directeur van Californië B.V. en zijn betrokkenheid bij de aanleg van de zonneparken. 228 In de brief wordt gesteld dat het college voornemens is medewerking te verlenen aan het aanleggen en/of uitbreiden van zonneparken in glastuinbouwgebied Californië en dat hiervoor de benodigde ruimtelijke besluiten zijn genomen en/of in voorbereiding zijn. In de brief wordt niet vermeld of het antwoord van Burghout op enige manier van invloed kan zijn op de te nemen besluiten.De brief wordt verzonden naar het adres van Californië BV in Horst. Burghout geeft in het wederhoor aan dat die brief hem niet heeft bereikt. Op 10 november 2021 stuurt het college dezelfde brief nogmaals aan Burghout. Ditmaal niet naar een adres in Horst maar naar het huisadres van Burghout. Burghout wordt gevraagd binnen een maand te reageren.229230 10-11-2021: College Horst aan de Maas vraagt Californië B.V. en Burghout om opheldering 231 Op 10 november stuurt het college een brief aan Californië B.V. waarin hij om opheldering vraagt ten aanzien van de grondtransacties.

Een brief met dezelfde vraag wordt aan Burghout gestuurd.

227 Nieuw erf 3c, Horst , verleende omgevingsvergunning (uitgebreide procedure) 11-11-2021,

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-403557.pdf Vinkenpeelweg -Sevenumseweg te Grubbenvorst, verleende omgevingsvergunning (uitgebreide procedure) 11-11-2021. Te raadplegen: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-403766.pdf 228 Brief aan Burghout Zonneparken in glastuinbouwgebied Californië (18 oktober 2021)

230 Brief aan Burghout Zonneparken in glastuinbouwgebied Californië (10 november 2021) 231 Brief aan Californië B.V. Zonneparken in glastuinbouwgebied Californië (10 november 2021); Brief aan Burghout

Zonneparken in glastuinbouwgebied Californië (10 november 2021)

80

01-12-2021: Brief Van Dijck als reactie op vragen college232 Op de brief van 10 november 2021 komt op 1 december 2021 reactie van Californië B.V. van de dan zittende directeur Frans van Dijck. Hij schrijft dat Californië begin 2020 heeft besloten om de restgronden kavels 5 en 16 te verkopen voor de productie van zonne-energie omdat deze gronden, ondanks verschillende pogingen, niet te verkopen waren als glastuinbouwgrond. Vervolgens heeft de Raad van Commissarissen van Californië (conform statuten) opgetreden als verkoper vanwege de interesse van de bedrijven van Burghout in de gronden. De RvC heeft geïnteresseerde partijen benaderd en hen via een tender de mogelijkheid geboden om te bieden. Het bod van het bedrijf van Burghout was het meest gunstig qua prijs en voorwaarden. Op voorstel van de RvC, zo laat Van Dijck weten, hebben de aandeelhouders de verkoop goedgekeurd. 06-12-2021: Brief Burghout als reactie op vragen van het college 233 Op 6 december 2021 reageert Burghout op de vragen uit het college over grondaankopen. Hij stelt dat kavels 5 en 16 moeilijk verkocht konden worden voor glastuinbouw en dat vele pogingen om een alternatieve bestemming te vinden (in nauwe afstemming met de gemeente, zowel ambtelijk als bestuurlijk) zijn gestrand.

Burghout stelt dat hij naar aanleiding van die ontwikkelingen zichzelf kenbaar heeft gemaakt bij de RvC als belangstellende en dat hij hierbij de RvC heeft geattendeerd op artikel 19 van de statuten (de tegenstrijdig-belangbepaling). Op basis daarvan heeft de voorzitter van de RvC de taak als bestuurder overgenomen waar het gaat om de voorgenomen verkoop. Volgens Burghout eindigde voor hem het proces met de mededeling dat de biedingen die hij met Karakter Energie B.V. en Karakter Energie Terra B.V. had gedaan, gekozen waren als de meest aantrekkelijke. Burghout adviseert de gemeente ten slotte zich te wenden tot de bestuurders van Californië. Hij stuurt de koopovereenkomsten en de statuten van Californië B.V. mee als bijlagen bij de brief. 13-12-2021: Collegevergadering terugkoppeling AvA Greenport Venlo B.V. 19 mei 2021 234 In het college volgt een terugkoppeling naar aanleiding van de AvA van Greenport Venlo op 19 mei 2021. In de vergadering wordt waardering uitgesproken, omdat goed verslag gedaan is van de bespreking in de AvA van de ‘kwestie Californië’. 19-01-2022: Brief van het college aan Van Dijck235

232 Brief aan gemeente Zonneparken in glastuinbouwgebied Californië (1 december 2021) 233 Brief aan gemeente met leveringsaktes kavels 5 en 16 (6 december 2021) 234 Notulen Collegevergadering Horst aan de Maas 13 december 2021 235 Brief aan Californië B.V. Verzoek om aanvullende informatie (19 januari 2022)

81

Het college reageert op de brief van Van Dijck (d.d. 1 december 2021) door om aanvullende informatie te vragen. Het college wil: • • • • • • •

de statuten van de vennootschap Grondexploitatiemaatschappij Californië BV; de tender; de biedingen; het voorstel van de Raad van Commissarissen aan de aandeelhouders; de goedkeuring door de aandeelhouders op voorstel van de Raad van Commissarissen; de leveringsakten; de brief waarin gedeputeerde Koopmans wordt geïnformeerd over de grondtransactie.

03-03-2022: Brief Van Dijck naar college met besluit om geen aanvullende stukken te leveren236 Op 3 maart 2022 schrijft Van Dijck het volgende aan het college: “In uw brief vraagt u inzage in een aantal door u genoemde stukken. Na intern beraad hebben we besloten om deze stukken - met uitzondering van de statuten en de leveringsakten - niet toe te sturen, vanwege het vertrouwelijke karakter ervan.”237 25-03-2022: Brief college aan Van Dijck met herhaaldelijk verzoek tot stukken 238 Het college geeft aan de weigering van Van Dijck teleurstellend te vinden en vraagt bij herhaling om de stukken. Het college noemt de mogelijkheid om mogelijk vertrouwelijke details weg te lakken. 11-04-2022: E-mail met vraag over communicatie m.b.t. participatie via Meewind 239 Burghout meldt namens Karakter Energie Groep B.V. aan de zaakmanager omgevingsvergunning en wethouder Kuipers dat hij bezig is samen met Beleggingsfonds Meewind een campagne voor te bereiden om de participatie van burgers vorm te geven. Hij vraagt aan de zaakmanager omgevingsvergunningen om afstemming over welke communicatiekanalen hiervoor gebruikt kunnen worden. 12-04-2022: E-mailwisseling Kuipers en beleidsmedewerker Duurzaamheid en de zaakmanager omgevingsvergunningen m.b.t.

participatie240 Naar aanleiding van het bericht van Burghout op 11 april 2022, stuurt wethouder Kuipers een e-mail naar de zaakmanager omgevingsvergunningen en de beleidsmedewerker Duurzaamheid waarin hij het volgende zegt: •

“We hebben als college ingestemd met zonnepark Californië;

236 Brief aan gemeente weigering beschikbaarstelling stukken (3 maart 2022) 237 Brief aan gemeente weigering beschikbaarstelling stukken (3 maart 2022) p. 1. 238 Brief aan Californië B.V. Herhaald verzoek om aanvullende informatie (25 maart 2022) 239 Mailwisseling ambtenaar en wethouder Kuipers met Burghout (11 april 2022) 240 Mailwisseling ambtenaar met wethouder Kuipers (12 april 2022)

82

• • •

We zijn als gemeente ook voorstander van (financiële) participatie door onze inwoners (ook al is een obligatie via Meewind geen coöperatieve participatie zoals via Reindonk Energie); Er spelen echter achter het project ook nog wel wat risico’s, waardoor het waarschijnlijk niet verstandig is als wij ons al te enthousiast over dit project uitlaten; Aan de andere kant hebben we Zonnepark Californië en Burghout misschien nodig inzake windpotentie A73/Maaslijn.”

Na deze mail pakt de beleidsmedewerker Duurzaamheid het onderwerp verder op. 04-05-2022: E-mailwisseling Burghout en beleidsmedewerker Duurzaamheid241 De beleidsmedewerker duurzaamheid mailt Burghout. Zij stelt dat de gemeente een informatief bericht over de openstelling van de participatiecampagne kan delen. 17-06-2022: E-mailwisseling tussen beleidsmedewerker Duurzaamheid en Kuipers242 De beleidsmedewerker duurzaamheid vraagt aan Kuipers of er over de participatiemogelijkheden bij het zonnepark een bericht kan komen in de gemeentelijke Duurzaamheidsnieuwsbrief. Kuipers laat weten geen bezwaar te hebben dit in bescheiden opzet en toon te doen. Hij laat wel weten dat de gemeente wat gevoelsafstand moet houden tot het project. Hij stelt: “Als er nog discussie komt over dit project (landschappelijke inpassing of anderszins) mag dat niet op ons terugslaan.” 24-06-2022: E-mailwisseling Burghout en beleidsmedewerker Duurzaamheid243 Burghout laat weten dat de aankondiging voor in de nieuwsbrief vertraagd is en op een later moment komt.

241 Mailwisseling ambtenaar met Burghout (4 mei 2022) 242 Mailwisseling ambtenaren (17 juni 2022) 243 Mailwisseling ambtenaren (24 juni 2019)

83

19-07-2022: Brief bewoners aan college Horst aan de Maas244 Twee bewoners van het gebied Californië sturen een brief aan het college. Zij wijzen het college erop dat de gronden van één van deze bewoners door de gemeente zijn verworven in 2010 met dreiging tot onteigening met als bedoeling de realisering van het bestemmingsplan projectvestiging glastuinbouw Californië. Zij wijzen op het feit dat Burghout deze en andere gronden in 2019 en 2020 heeft aangekocht onder in hun ogen riante condities. Zij vragen de gemeente uitleg over de rol van de gemeente bij deze transacties. 20-07-2022: Gesprek tussen directie en RvC Californië B.V. en college Uit interviews blijkt dat in juli 2022 een gesprek heeft plaatsgevonden tussen wethouder Beurskens en burgemeester Palmen van Horst aan de Maas met de voorzitter van de RvC en de nieuwe directeur van Californië B.V. Hierin heeft Californië B.V. toelichting gegeven over de grondtransacties. Uit interviews blijkt dat tijdens dit gesprek door de bestuurders van Californië B.V. een excelbestand is getoond met een overzicht van de gegevens uit de drie biedingen. Tevens meldt Californië B.V. dat zij in 2021 goedkeuring voor de procedure van de grondtransacties heeft gevraagd en ontvangen van een gedeputeerde van de Provincie. Het college heeft gevraagd om stukken, teneinde de zakelijkheid van de grondtransacties te onderbouwen.

Van het gesprek is geen verslag gemaakt en er waren geen ambtenaren aanwezig. 20-07-2022: Als oplossing voor de vertrouwelijkheid sluiten Californië en de gemeente een geheimhoudingsovereenkomst245 In de overeenkomst leggen de partijen de overeengekomen geheimhouding formeel vast. Dit geeft de gemeente de mogelijkheid om de gevraagde stukken te komen inzien. In de geheimhoudingsovereenkomst is opgenomen dat Californië B.V. gelet op de privacy van de betrokken personen en eigen bedrijfseconomische belangen, niet bereid is de gemeente de door haar gevraagde inzage te verstrekken. Californië B.V. toont zich desondanks bereid nadere informatie te verstrekken waaruit de gang van zaken blijkt, mits geheimhouding door de gemeente wordt toegezegd. Het betreft een eenmalige inzage op een door partijen in overleg te bepalen locatie waarbij van de kant van de gemeente slechts Palmen en Beurskens aanwezig mogen zijn. Verder is in de overeenkomst opgenomen dat de overeenkomst zelf ook geheimgehouden moet worden en niet openbaar mag worden gemaakt. Wanneer de overeenkomst als gevolg van een WOO-verzoek openbaar wordt gemaakt, moet Californië B.V. daarover binnen een week door de gemeente worden geïnformeerd.

244 Bewoners Horst aan de Maas, Brief aan het college van Horst aan de Maas: grondtransacties in de buurt (19 juli

2022) 245 Geheimhoudingsovereenkomst tussen Californië B.V. en gemeente Horst aan de Maas (20 juli 2022)

84

In de conceptovereenkomst is een bepaling opgenomen waarin staat dat de geheimhoudingsovereenkomst niet geldt indien naar het oordeel van de gemeente uit de inzage feiten of omstandigheden naar voren komen die doen vermoeden dat het verkoopproces niet in overeenstemming met moraliteit tot stand is gekomen. In de ondertekende versie is deze passage geschrapt op verzoek van Californië B.V. De uitsluitingsgrond geldt nu uitsluitend voor het recht en de interne procedures. Na het gesprek op 20 juli tussen de bestuurders uit de gemeente Horst aan de Maas en de bestuurders van Californië B.V. zijn door de gemeente geen stukken van Californië B.V. ontvangen. Het college geeft aan dat hij bij Californië B.V. heeft aangedrongen op inzage in de gevraagde informatie, maardat dit desondanks nooit heeft plaatsgevonden. 05-10-2022: Brief college Horst aan de Maas in reactie op brief bewoners246 Het college reageert richting bewoners op de door hen gestuurde brief van 19 juli 2022. In de brief wordt aangegeven dat Californië B.V. een private vennootschap is en dat het de taak van de RvC is om toezicht te houden op de directie en hierover aan de aandeelhouders van Californië B.V. verantwoording af te leggen. Ook wordt in de brief aangegeven dat de gemeente geen directe rol heeft, maar aandeelhouder is in Greenport Venlo dat op zijn beurt aandeelhouder is van Californië B.V.

Het college stelt dat Californië B.V. de vrijheid heeft om gronden te verkopen zolang er in de voorafgaande eigendomsverkrijging geen beperking of voorwaarden notarieel zijn vastgelegd. 14-10-2022: WOO-verzoek bewoners aan gemeente Horst aan de Maas247 De bewoners reageren op de brief van het college van 5 oktober 2022. Zij stellen dat de gemeente zich nietszeggend en niet verantwoordelijk opstelt. Zij doen een WOO-verzoek waarin zij vragen alle besluitvorming rond de vergunning van zonneweides en onderliggende stukken te mogen ontvangen. 24-10-2022 tot 04-11-2022: E-mailwisseling Burghout en beleidsmedewerker Duurzaamheid248 Burghout vraagt wanneer hij een bericht voor de volgende nieuwsbrief inzake burgerparticipatie kan meesturen. Op 28 oktober 2022 mailt de beleidsmedewerker Duurzaamheid terug dat zij hier op een later moment op terugkomt. Op 3 november 2022 vraagt Burghout nogmaals wanneer hij de aankondiging kan doen. Op 4 november 2022 mailt de communicatieadviseur van de gemeente hem terug met de juiste datum van de nieuwsbrief. 28-11-2022: Californië B.V. en Karakter Energie Terra B.V. tekenen een document om de koopovereenkomst te verduidelijken ten aanzien van de onmogelijkheid van glastuinbouw249

246 College Horst aan de Maas, brief aan bewoners: grondtransacties (5 oktober 2022) 247 Inwoners Horst aan de Maas, brief aan college Horst aan de Maas: grondtransacties in de buurt/WOO-verzoek

(14 oktober 2022) 248 Mailwisseling Burghout met ambtenaren (24 oktober 2022) 249 Afschrift openbaar register aanvulling kavel 16

85

Californië B.V. en Karakter Energie Terra B.V. (een van de B.V.’s in eigendom van Burghout) leggen notarieel vast dat op kavel 16 een kwalitatieve verplichting wordt gevestigd. Deze verplichting houdt in dat kavel 16 door Karakter Energie Terra B.V. en eventuele volgende eigenaren niet voor glastuinbouw zal worden aangewend. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de wettelijke mogelijkheid in art. 6 lid 252 Burgerlijk Wetboek, waarin wordt geregeld dat een partij zich ten aanzien van een registergoed kan verplichten iets na te laten. In het wederhoor heeft Burghout aangegeven dat een soortgelijke verduidelijking ook voor kavel 5 is vastgelegd. 28-11-2022: Brief bewoners aan college Horst aan de Maas250 Een van de bewoners die de gemeente eerder een WOO-verzoek deed, vordert per brief teruglevering van de gronden. Hij stelt dat de gronden bij verkoop aan de bewoners hadden moeten worden aangeboden en dat zij nooit zijn gekend in een omgevingsdialoog. 12-12-2022: Brief Californië B.V. aan aandeelhouders Californië B.V.251 Californië B.V. stuurt een schriftelijk feitenrelaas aan de aandeelhouders van Californië B.V., dit in reactie op vragen die door aandeelhouders op diverse momenten in november 2022 aan Californië B.V. zijn gesteld. Deze brief wordt ook aan de gemeente Horst aan de Maas verstrekt.

Het feitenrelaas bevat een beschrijving van de context, de feiten tijdens de verkoop alsmede tekeningen van de verkochte percelen. Hierbij gaat het om contact tussen de bestuurder van Californië B.V., de leden van de RvC en de aandeelhouders. In de bij het feitenrelaas geleverde schriftelijke antwoorden zijn volgens Californië B.V. vragen van de aandeelhouders en de provincie beantwoord. Het feitenrelaas bevat onder andere een overzicht van het e-mailcontact tussen de leden van de RvC en de directeur van Californië B.V. gedurende de verkoopprocessen. 23-12-2022 Brief college Horst aan de Maas aan bewoners Californië252 De bewoners die een WOO-verzoek deden, ontvangen vier omgevingsvergunningen en twee principeverzoeken van de gemeente als reactie. 29-12-2022 Brief bewoners aan college Horst aan de Maas253

250 Bewoners Horst aan de Maas, brief aan college Horst aan de Maas: vordering tot teruglevering gronden of

anderszins (28 november 2022) 251 Brief aan aandeelhouders Californië B.V. Verkoop gronden kavels 5 en 16, (12 december 2022) 252 Gemeente Horst aan de Maas, Brief aan bewoners: beslissing op uw WOO-verzoek (8 november 2022) 253 Bewoners Horst aan de Maas, Brief aan college: vervolg op eerdere brieven over grondtransacties in de buurt; vordering tot terug levering gronden en eerder/aanvullend WOO-verzoek (29 december 2022)

86

De bewoners die een WOO-verzoek deden, sturen een brief aan het college waarin zij stellen dat de bedoelde uitbreiding van de zonneparken is vergund op basis van strijdigheid met de uitgangspunten van het geldende bestemmingsplan. Daarom doen zij een aanvullend WOO-verzoek waarin zij vragen om de ambtelijke adviezen en alle door derden aangereikte stukken. Tevens vragen zij het verslag op van de eventuele omgevingsdialoog.

87

4. Duiding en conclusies Vooraf In dit hoofdstuk geven we een duiding van de in hoofdstuk 2 weergegeven voorgeschiedenis en de in hoofdstuk 3 weergegeven feitenreconstructie. Hierbij richten we ons op de beantwoording van de volgende onderzoeksvragen: 6. Hoe hebben college, ambtelijke organisatie en gemeenteraad daadwerkelijk invulling gegeven aan hun rollen, taken en verantwoordelijkheden in dit dossier, in het bijzonder rondom de aanleg van zonneweides? 7. Welke informatie was wanneer bij wie binnen de gemeente Horst aan de Maas bekend over de aanleg van zonneweides en de gronden waarop deze zouden worden aangelegd? Hoe is door betrokkenen op basis van die informatie gehandeld? 8. Welke duiding is te geven aan hetgeen feitelijk is gebeurd binnen de gemeente Horst aan de Maas en in interactie met Californië BV c.q. (de BV van) haar voormalig directeur en de manier waarop door betrokkenen is gehandeld? 9. Hoe verhoudt hetgeen dat is gebeurd en hoe betrokkenen daarin hebben gehandeld zich tot relevante wet- en regelgeving en lokaal beleid?

In dit hoofdstuk geven we een duiding van de gebeurtenissen zoals beschreven in het feitenrelaas (zie Hoofdstuk 3). Voordat we dat doen, wijzen we op de afbakening van het onderzoek. De essentie van de aanleiding van het onderzoek en de maatschappelijke onrust was de wijze waarop de grondtransacties in Californië zijn verlopen. Gegeven de andere uitgevoerde onderzoeken en het feit dat de gemeente op enige afstand stond, is er door de gemeenteraad voor gekozen om een onderzoek uit te voeren dat zich zou richten op de rol van de gemeente Horst aan de Maas. Hierin is zowel het handelen van de gemeente in het kader van de verschillende vergunningsprocedures meegenomen alsook de wijze waarop de gemeente is omgegaan met de beschikbare informatie over de grondtransacties. De conclusies bevatten geen kwalificaties van de handelswijze van anderen dan het college, de ambtelijke organisatie en de gemeenteraad van Horst aan de Maas. In dit hoofdstuk wordt de bekendheid van het college, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie met de relevante informatie (4.1) en uiteengezet. Daarna is in dit hoofdstuk een duiding van het handelen van het college, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie opgenomen (4.2 en 4.3). In 4.4. delen we de conclusies van dit onderzoek.

4.1.

Beschikbaarheid informatie voor actoren

Om in hoofdstuk 4.2 het handelen van het college, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie

88

gedurende de onderzoeksperiode te kunnen duiden, is het van belang om hier eerst te schetsen welke informatie bij wie op welk moment bekend was. Hierbij maken we een onderscheid tussen informatie over het vergunningsverleningsproces en informatie over de rol van dhr. Burghout bij de grondtransacties in het gebied Californië. Proces van vergunningverlening Er zijn in totaal vier vergunningen verleend: 1. 14 oktober 2019: omgevingsvergunning Zonnepark Nieuw Erf te Horst aan de Maas, reguliere procedure; 2. 13 maart 2020: omgevingsvergunning zonnepark Vinkenpeelweg te Grubbenvorst, reguliere procedure; 3. 11 november 2021: omgevingsvergunning Uitbreiding Zonnepark Nieuw Erf, uitgebreide voorbereidingsprocedure; 4. 11 november 2021: omgevingsvergunning Uitbreiding Zonnepark Vinkenpeelweg, uitgebreide voorbereidingsprocedure. Zowel bestuurders als ambtenaren waren reeds voorafgaand aan de eerste aanvraag om zonneweides te vestigen op de hoogte van het idee van Californië B.V. om de gronden die moeilijk verkoopbaar waren te gebruiken voor het plaatsen van zonneweides. In de zoektocht naar een bestemming voor de moeilijk verkoopbare gronden is hierover, voorafgaand aan de eerste aanvraag, door dhr. Burghout gesproken met verschillende ambtenaren en bestuurders. Vanaf medio 2018 is er contact geweest tussen dhr.

Burghout, als directeur van Californië B.V., en bestuurders en ambtenaren van de gemeente Horst aan de Maas. Eerst had dit contact betrekking op een zonneveld op kavel 16 en drijvende zonnepanelen op een retentievijver. Vanaf 2019 ging het contact over zonnepanelen op kavel 5 en de restgronden bij kavel 16. De reden hiervoor is dat in 2019 door Californië B.V. nog onderzoek is gedaan naar het verkopen van kavel 16 met als bestemming glastuinbouw. Naast de contactmomenten met dhr. Burghout hebben bestuurders ook intern met ambtenaren overleg gehad over de vergunningsaanvragen. De in 2019 verleende vergunning is besproken in het portefeuillehoudersoverleg van wethouder Vostersmans. De in 2020 verleende vergunning is besproken in het portefeuillehoudersoverleg van wethouder Beurskens. Deze behandelingen waren meer informatief van aard omdat de vergunningen pasten binnen het bestemmingsplan. Voorafgaand aan de vergunningsaanvraag voor de in 2020 verleende vergunning is een brief van dhr. Burghout, waarin hij zijn plannen voor een zonneweide uit de doeken doet, ook behandeld in het portefeuillehoudersoverleg van wethouder Kuipers. Wethouders Kuipers en Beurskens hebben in maart 2020 contact met elkaar gehad over de aanvraag. Zij hebben enkele vragen gesteld met betrekking tot de omgevingsdialoog, die dhr. Burghout heeft beantwoord. Hierop heeft dhr.

Beurskens aangegeven akkoord te gaan met het verlenen van de vergunning. Voorafgaand aan de vergunningsaanvragen in 2021 is een principeverzoek ingediend voor de uitbreiding

89

van de zonneparken aan het Nieuw Erf en de Vinkenpeelweg. De uitbreiding voor het zonnepark aan het Nieuw Erf is behandeld in het portefeuillehoudersoverleg van wethouder Tegels. Het principeverzoek voor de uitbreiding van het zonnepark aan de Vinkenpeelweg is niet in een portefeuillehoudersoverleg besproken omdat kort na de indiening hiervan reeds een vergunningsaanvraag is ingediend. De vergunningsaanvragen zijn intern besproken met wethouder Kuipers en wethouder Tegels. Er is een ambtelijk advies voorbereid om de vergunning zonder een VVGB te verlenen. Dit ambtelijk advies is door wethouder Tegels in het college-overleg gebracht. Het college heeft in juli 2021 besloten aan de raad een VVGB te vragen. Rol en positie dhr. Burghout De bekendheid met de vergunningsaanvragen staat los van de mate waarin ambtenaren en bestuurders bekend waren met het feit dat de zonnevelden eigendom zouden worden van bv's waar dhr. Burghout eigenaar van was. Vanuit het perspectief van de gemeente heeft zich een geleidelijke verschuiving voorgedaan van een situatie waarin de zonneweides en de benodigde vergunningen vanuit Californië B.V. aangevraagd en gerealiseerd zouden worden, naar een situatie waarin de zonneweides en de benodigde vergunningen vanuit bv’s waar dhr. Burghout persoonlijk eigenaar van was werden aangevraagd en gerealiseerd.

Betrokken ambtenaren hebben in interviews aangegeven dat zij zich tot ongeveer het voorjaar van 2021 niet bewust waren van de rol van dhr. Burghout als persoon, buiten zijn verantwoordelijkheden als directeur van Californië B.V. De eerste twee aanvragen stonden aanvankelijk op naam van Californië B.V. De tenaamstelling is later gewijzigd naar bv’s waar dhr. Burghout eigenaar van is. Aan één van de betrokken ambtenaren is de wijziging van de tenaamstelling expliciet gemeld. Hierbij is niet aangegeven dat Burghout eigenaar was van deze bv. In dit onderzoek hebben we niet kunnen reconstrueren op welk moment de bestuurders van de gemeente Horst aan de Maas bekend raakten met het feit dat Burghout eigenaar was van de bv’s die de zonneweides zouden gaan ontwikkelen. Het is wel bekend dat de rol van Burghout in mei 2021 aan de collegetafel is besproken bij de voorbereiding van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Greenport Venlo in dat voorjaar. Bij de behandeling van de VVGB was het college dus op de hoogte van het feit dat de te verlenen vergunningen waren aangevraagd door bv’s waar Burghout eigenaar van was.

4.2.

Rolinvulling college en ambtelijke organisatie

Om de rol van het college en de ambtelijke organisatie te beschrijven is een samenvatting opgenomen van de acties die door de gemeente binnen het vergunningsverleningsproces en als reactie op de grondtransacties zijn uitgevoerd.

90

4.2.1. Het zoeken naar bestemmingen voor kavels 5 en 16 en de restgronden bij deze kavels Ambtenaren en bestuurders van de gemeente Horst aan de Maas hebben samen met dhr. Burghout (namens Californië B.V.) mogelijkheden verkend om een invulling te vinden voor de nog niet verkochte kavels in Californië B.V. Naast zonnevelden zijn in de loop der jaren ook andere opties verkend. Zowel Californië B.V. als de gemeente hebben hier ideeën voor aangedragen. 4.2.2. Het volgen van de vergunningsverleningsprocedures Ambtenaren hebben de vergunningsprocedures voorbereid en gevolgd. Bestuurders zijn door ambtenaren betrokken bij deze vergunningsprocedures. Verder is in ieder geval ambtelijk met diverse externe partijen contact geweest. Het gaat hier om zowel overheidspartijen zoals de veiligheidsregio, het waterschap en de provincie, alsook private partijen zoals Tennet, de beheerder van de hoogspanningsleiding. Ook heeft de gemeente in deze rol voorafgaand aan de vergunningsaanvragen principeverzoeken ten aanzien van zonneweides behandeld. Ten slotte hebben ambtenaren na het verlenen van de vergunningen in 2021 contact gehad met dhr. Burghout, omdat de gemeente de communicatie rond de financiële deelname van inwoners aan de zonnevelden mogelijk wilde faciliteren.

Voor de aanleg van zonneweides in Glastuinbouwgebied Californië zijn verschillende aanvragen gedaan en verschillende vergunningen te zijn verleend, zoals opgenomen in het voorgaande hoofdstuk. In deze paragraaf wordt per omgevingsvergunning aangegeven of de correcte voorbereidingsprocedure is doorlopen, en of het proces ordentelijk is verlopen. Daarbij moet worden opgemerkt dat omgevingsvergunningen zaaksgebonden zijn, en niet persoonsgebonden. De vergunninghouder van een zaaksgebonden vergunning is niet degene aan wie deze vergunning in het verleden is verleend, maar eenieder die het project uitvoert waarop de vergunning betrekking heeft (artikel 2.25 lid 2 Wabo). De omgevingsvergunning is dus niet gekoppeld aan een vergunninghouder, maar volgt het project waarvoor de vergunning is verleend. Omgevingsvergunning (1) Zonnepark Nieuw Erf te Horst a/d Maas (WABO-2019-0337) Deze aanvraag is terecht voorbereid met de reguliere procedure en er zijn geen aanwijzingen dat de vergunning niet op goede gronden is verleend. Er zijn twee punten in het proces inzake deze omgevingsvergunning die opvielen; we beschrijven deze twee punten hieronder, en leggen uit waarom we desondanks concluderen dat er geen aanwijzingen zijn dat de vergunning niet op goede gronden is verleend.

Het gaat om de punten: 1) dat het college coulant is omgegaan met de wettelijke beslistermijnen, en 2) dat het college geen sanctie heeft verbonden aan het niet-tijdig aanleveren van aanvullende gegevens door de aanvrager. 254

254 Merk op dat in deze paragraaf er doorgaans wordt gesproken over het college als besluitvormende entiteit. In

juridische zin zijn beslissingen inzake omgevingsprocedures namelijk beslissingen van het college. Zoals

91

Ad 1): Omdat de reguliere procedure van toepassing was, had het college in beginsel uiterlijk binnen 14 weken op de aanvraag moeten beslissen (8 weken, plus eenmalige verlenging van 6 weken). In dit geval is na meer dan 20 weken op de aanvraag besloten. De omstandigheid dat de beslistermijn was verstreken liet onverlet dat het college nog gewoon op de aanvraag kon en mocht beslissen. Dat het college niet binnen de beslistermijn heeft besloten laat zich mogelijk verklaren door het feit dat er, voor zover bekend, voor deze locatie geen formeel vooroverleg is gevoerd en/of een principebesluit is genomen, en de initiële aanvraag naar het oordeel van het college niet volledig was waardoor aanvullende gegevens moesten worden verstrekt door de aanvrager. Dit alles kan de iets langere doorlooptijd verklaren. Ad 2): Volgens de Algemene wet bestuursrecht kan een onvolledige aanvraag buiten behandeling worden gelaten. Het buiten behandeling laten mag pas nadat de aanvrager een termijn is gegund waarin hij zijn aanvraag moet aanvullen. Aan de aanvrager moet expliciet worden gemeld dat hij extra tijd krijgt om zijn aanvraag aan te vullen, en dat bij het verstrijken van deze termijn de aanvraag buiten behandeling wordt gelaten. Naar het oordeel van het college was de initiële aanvraag niet volledig.

Het college heeft de aanvrager daarom in de gelegenheid gesteld om de aanvraag aan te vullen, en wel tot uiterlijk 22 augustus 2019, bij gebreke waarvan de aanvraag buiten behandeling zou kunnen worden gesteld. Het college heeft de aanvrager per e-mail van 23 augustus 2019 bericht dat de aanvraag niet (tijdig) was aangevuld. Het college had daaraan de consequentie/sanctie kunnen verbinden van het verder buiten behandeling laten van de aanvraag. Het college was daartoe echter niet verplicht. Op grond van de wet kán het college immers besluiten de aanvraag niet te behandelen als de verstrekte gegevens onvoldoende zijn voor de beoordeling van de aanvraag, maar is het college daar als gezegd niet toe verplicht. Het college heeft er in dit geval voor gekozen, en er juridisch gezien voor mogen kiezen, om de aanvraag verder in behandeling te nemen. Opgemerkt moet worden dat bovenstaande punten niet wijzen op onrechtmatigheden. Omgevingsvergunning (2) zonnepark Vinkenpeelweg te Grubbenvorst (WABO-2020-0030) Deze aanvraag is terecht met de reguliere procedure voorbereid en er zijn geen aanwijzingen dat de vergunning niet op goede gronden is verleend. Ook voor het overige zijn er geen bijzonderheden.

Uitbreidingen (3 en 4) zonnepark Vinkenpeel en Vinkenpeelweg De aanvragen voor de uitbreidingen zijn terecht voorbereid met de uitgebreide uniforme openbare voorbereidingsprocedure en op basis van de ter beschikking gestelde stukken - waaronder de verplichte ruimtelijke onderbouwing – was er geen aanleiding om de omgevingsvergunningen te weigeren. Wat wel opvalt is dat de gemeenteraad in dit geval één VVGB heeft afgegeven. De wet heeft als uitgangspunt dat

weergegeven in het feitenrelaas zijn beslissingen zoals het verlengen van een beslistermijn in vergunningsprocedures binnen Horst aan de Maas gemandateerd en worden deze genomen door het ambtelijke teamhoofd team omgeving.

92

er één VVGB voor het ontwerpbesluit en één VVGB voor het definitieve besluit wordt verleend. Eén VVGB afgeven is evenwel wel mogelijk. Meerdere gemeentes in Nederland hadden in hun lijst van categorieën van gevallen waarin geen VVGB is vereist, opgenomen dat indien de ontwerpverklaring van geen bedenkingen ter inzage had gelegen en er door belanghebbenden geen zienswijzen waren ingediend, er geen definitieve VVGB vereist was. Een dergelijke voorziening was ten tijde van deze aanvraag niet opgenomen in het beleid van de gemeente Horst en Maas. 4.2.3. De rol van de gemeente als aandeelhouder De gemeente is aandeelhouder van Greenport Venlo. Het belangrijkste moment vanuit deze rol bezien is dat het college bij monde van toenmalig wethouder Tegels in mei 2021 een toelichting op de grondtransacties heeft gevraagd in de aandeelhoudersvergadering van Greenport Venlo. Na de gegeven toelichting hebben de aandeelhouders, waaronder de gemeente Horst aan de Maas, ingestemd met dechargeverlening aan het bestuur van Greenport Venlo. De bestuurder van Greenport Venlo heeft in de vergadering aangegeven dat Greenport Venlo reeds had ingestemd met de dechargeverlening aan de bestuurders van Californië B.V. 4.2.4. Het vragen van opheldering bij Californië B.V. en bij dhr. Burghout Het college heeft per brief in het najaar van 2021 en het voorjaar van 2022 aan dhr.

Burghout en aan Californië B.V. gevraagd om een toelichting op de rol van dhr. Burghout als directeur van Californië B.V. en zijn betrokkenheid bij de aanleg van de zonneweides. Het college heeft dhr. Burghout en Californië B.V. daarbij gevraagd om stukken die een toelichting geven op het verloop van de grondtransacties. De gemeente heeft hierover in 2022 in de personen van wethouder Beurskens en burgemeester Palmen een overleg gevoerd met de bestuurders van Californië B.V.. Tijdens dit overleg is een geheimhoudingsovereenkomst gesloten die ziet op de informatie die de gemeente zou verkrijgen bij een na het overleg te plannen inzagemoment in informatie van Californië B.V. Deze inzage heeft volgens het college ondanks aandringen hierop bij Californië B.V. niet plaatsgevonden. 4.2.5. Het onderhouden van het contact met de bewoners in 2022 Bewoners van het gebied Californië hebben hun verontwaardiging geuit over de grondtransacties. De gemeente heeft de bewoners erop gewezen dat Californië B.V. een private vennootschap is die zelfstandig verkoopcontracten kan afsluiten en heeft een WOO-verzoek van bewoners in behandeling genomen.

4.3.

Rolinvulling gemeenteraad

De rol van de gemeenteraad in de vergunningverlening betreft enkel de behandeling van de VVGB (bij de uitbreidingen waarbij de uitgebreide procedure werd gevolgd). De gemeenteraad heeft ervoor gekozen

93

om één VVGB af te geven voor zowel het ontwerpbesluit als het definitieve besluit. In de adviesnota aan de gemeenteraad is voorgesteld om, als er geen zienwijzen tegen de ontwerp-VVGB en de ontwerpbesluiten worden ingediend, de VVGB als definitief aan te merken. Aan dat advies lagen diverse argumenten ten grondslag, zowel ruimtelijke argumenten (de uitbreiding is in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening en grotendeels in lijn met het KODE-beleid), alsook niet-ruimtelijke argumenten (de doorlooptijd voor het afhandelen van de aanvraag wordt volgens het advies onevenredig lang als twee VVGB’s zouden moeten worden afgegeven en er moet voor 8 november 2021 sprake zijn van een verleende vergunning zodat initiatiefnemer in aanmerking komt voor de laatste ronde SDE-subsidie). Hoewel de niet-ruimtelijke argumenten strikt genomen niet ter zake doen, lijkt de gemeenteraad in ieder geval ook de ruimtelijke argumenten in acht te hebben genomen bij de afgifte van de VVGB. Aangezien in dit geval (kennelijk) geen zienswijzen zijn ingediend tegen het ontwerpbesluit, heeft de gemeenteraad daarop niet nogmaals een VVGB afgegeven voor het definitieve besluit.

94

4.4.

Conclusies

De in de in eerdere paragrafen beschreven rol van het college, de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie en hun handelen op basis van de hen bekende informatie wordt in deze paragraaf verder geduid en leidt tot de volgende conclusies: 1. Het toekennen van een omgevingsvergunning moet gebeuren op basis van ruimtelijke afwegingen Aanvragen voor omgevingsvergunningen - in dit geval voor het realiseren van zonneweides - zijn gericht op het uitvoeren van een activiteit op een specifieke plaats en worden vergund op basis van ruimtelijke argumenten. Omgevingsvergunningen zijn daardoor zaaksgebonden en niet persoonsgebonden. Met het verlenen van de vergunningen staat de gemeente de realisatie van zonneweides op de genoemde kavels toe, onafhankelijk van de vraag wie de aanvrager, eigenaar van de gronden of de persoon is die de zonneweides gaat realiseren. Bij aanvragen voor een vergunning (voor zonneweides) moet de gemeente een ruimtelijke afweging maken op basis van de ruimtelijke wet- en regelgeving. De gemeente mag in beginsel de identiteit van de aanvrager niet meenemen in haar afwegingen. Er is één uitzondering ten opzichte van de ruimtelijke afwegingen, dat is de Bibob-toets. In de Bibobtoets wordt bekeken of er ernstig gevaar bestaat dat een vergunning (mede) zal worden gebruikt om geld uit illegale activiteiten te gebruiken of om strafbare feiten te plegen.

Op het moment dat er sprake is van ernstig gevaar kan het bestuursorgaan de omgevingsvergunning weigeren. Door toepassing te geven aan de wet Bibob kan een overheid voorkomen dat ze onbewust en ongewild criminaliteit faciliteert bij vergunningverlening. Het toepassen van de Bibob-toets op de vergunningen van de zonneweides was wettelijk een discretionaire bevoegdheid en geen verplichting. Op basis van het gemeentelijke Bibob-beleid was de modus operandi dat de gemeente een Bibob-onderzoek uitvoerde als de gemeente signalen kreeg dat een (omgevings)vergunning zou worden gebruikt ter facilitering van criminele activiteiten. Deze signalen zijn er, voor zover de onderzoekers hebben kunnen vaststellen, niet geweest. Dat de gemeente bij de aanvragen geen Bibob-toets heeft verricht, is daardoor logisch en in lijn met het toen geldende beleid. Ook moet opgemerkt worden dat er op basis van de beschikbare informatie geen aanleiding is om te denken dat de Bibob-toets een weigering had opgeleverd. 2. De processen van vergunningverlening zijn in overeenstemming met de regels van de ruimtelijke ordening verlopen Op basis van het ontvangen dossier en de gevoerde gesprekken zijn er in dit onderzoek ten aanzien van het vergunningverleningstraject geen onregelmatigheden vastgesteld. De vergunningen zijn verleend in overeenstemming met regels en procedures van de ruimtelijke ordening.

95

Wel is opgevallen dat de gemeente coulant is geweest met het vergunningverleningsproces voor het zonnepark Nieuw Erf te Horst a/d Maas (WABO-2019-0337). Ondanks dat de gestelde termijn voor het aanvullen van stukken was verstreken, is daar geen consequentie aan verbonden. Ook is opgevallen dat de gemeenteraad bij de aangevraagde uitbreidingen (3 en 4) zonnepark Vinkenpeel en Vinkenpeelweg heeft gekozen om één VVGB af te geven voor zowel het ontwerpbesluit als het definitieve besluit, in het geval geen zienswijzen zouden worden ingediend tegen het ontwerpbesluit. Een dergelijke voorziening kende Horst aan de Maas niet, maar een dergelijke handelswijze wordt wel vaker bij gemeentes gezien en de rechter verbindt hier doorgaans geen consequenties aan, mits de gemeenteraad op enig moment een VVGB heeft afgegeven. Verder valt op dat in het raadsvoorstel tot het afgeven van een (ontwerp-)verklaring van geen bedenkingen naast ruimtelijke argumenten, ook niet-ruimtelijke argumenten zijn benoemd (o.a. versnelling van het vergunningproces). Een VVGB kan echter slechts worden verleend of geweigerd in het belang van een goede ruimtelijke ordening, op basis dus van ruimtelijke argumenten. Nietruimtelijke argumenten hoorden daarom strikt genomen niet thuis in dit raadsvoorstel, en ook niet in een raadsbesluit tot verlening (of weigering) van de VVGB.

Vastgesteld is wel dat aan het raadsbesluit en het verlenen van de VVGB in ieder geval ook ruimtelijke argumenten ten grondslag lagen. 3. Voorafgaand en tijdens de vergunningverleningsprocessen hebben Californië B.V. en de gemeente diverse alternatieve bestemmingen verkend voor de kavels 5 en 16 en de restgronden bij deze kavels. Californië B.V. heeft lang geprobeerd de kavels 5 en 16 te verkopen met de bestemming glastuinbouw. Ook andere bestemmingen, zoals de vestiging van bedrijven, hebben in de zoektocht naar alternatieven de revue gepasseerd. Om verschillende redenen, die hun oorsprong vonden bij Californië B.V., de gemeente of geïnteresseerde partijen, heeft dit nooit tot resultaat geleid. Uiteindelijk haakt de laatste geïnteresseerde partij om één van de kavels over te nemen af in december 2019. Californië B.V. is als ontwikkelmaatschappij niet opgericht om langdurig gronden in eigendom te houden. Daarnaast waren er voor Californië B.V. financiële overwegingen om op korte termijn de gronden te verkopen. In deze context is het alternatief van zonneweides tussen de gemeente en Californië ter sprake gekomen. De gemeente heeft deze gesprekken gevoerd als de verantwoordelijke overheidspartij met betrekking tot ruimtelijke ordening en niet als indirect aandeelhouder van Californië B.V. Uit het dossier blijkt dat er veelvuldig contact is geweest tussen dhr.

Burghout en vertegenwoordigers van de gemeente. De lijnen waren kort. Dit komt ook omdat dhr. Burghout als directeur van een deelneming van de gemeente veel met de gemeente te maken had en enige tijd kantoor hield in het gemeentehuis.

96

4. Bestuurders en medewerkers van de gemeente waren vanaf medio 2018 op de hoogte van de plannen om zonneweides aan te leggen, het is niet duidelijk vanaf welk moment zij bekend waren met het feit dat dhr. Burghout de beoogde eigenaar van de zonneweides was. De informatiepositie van bestuurders en ambtenaren van de gemeente Horst aan de Maas valt uiteen in vijf aspecten: 1. Het feit dat Californië B.V. van plan is om zonneweides te verkennen als alternatieve bestemming voor de kavels 5 en 16 Uit de reconstructie komt naar voren dat het eerste bestuurlijke contact dat dhr. Burghout over zonnevelden heeft, een gesprek is met wethouder Vostermans medio 2018. Op 22 juni 2018 voert de projectleider Greenport Venlo gezamenlijk met wethouder Vostermans en de directeur van Greenport Venlo een gesprek waarin de mogelijkheid om zonnepanelen te vestigen op de nog niet verkochte kavels in het gebied Californië wordt besproken. Er is op dat moment voor de gemeente geen reden om aan te nemen dat Burghout in een andere hoedanigheid dan als directeur van Californië B.V. contact zoekt. Inhoudelijk richt de vraag van Burghout zich op dat moment op de mogelijkheid om zonneweides te realiseren op kavel 16 en op een retentievijver. 2. Het feit dat de zonneweides niet zullen worden ontwikkeld door Californië B.V., maar door andere bv’s, waaronder Karakter Energie B.V.

Na de vergunningsaanvraag eind mei 2019 vernemen Beurskens en Vostermans in juni 2019 dat een andere bv dan Californië B.V. de zonneweides zal ontwikkelen. Het college geeft hierover de volgende toelichting: "Het feit dat Karakter Energie B.V. opeens in beeld kwam, werd geïnterpreteerd als een vorm van dienstverlening c.q. ondersteuning die deze B.V. zou gaan verlenen aan Californië B.V. bij de aanleg en exploitatie van de zonneweide door laatstgenoemde B.V. Daarvan uitgaande is er op dat moment ook geen vermoeden ontstaan dat hier mogelijk een tegenstrijdig belang aan de orde zou kunnen zijn." Op 10 augustus 2019 vindt de grondtransactie van kavel 5 en de restgronden bij kavel 16 plaats. Burghout stuurt op 12 augustus 2019 een e-mail aan de zaakmanager waarin hij aangeeft dat een andere vennootschap dan Californië B.V., namelijk Karakter Energie B.V., de zonneweides zal gaan ontwikkelen. Op 5 september 2019 wordt een verzoek bij de gemeente ingediend om de tenaamstelling te wijzigen. Hierover is op 16 januari 2024 in de raad de volgende vraag gesteld: "op 5 september 2019 wist onze gemeente dat Burghout via zijn eigen bedrijf achter de vergunningaanvraag voor de zonneweide op het Nieuw Erf zat. Wat heeft de gemeente met die kennis gedaan?” Wethouder Beurskens heeft hierop het volgende antwoord gegeven: “De vergunningsaanvraag was gemandateerd.

Dat geldt voor alle reguliere vergunningen. Bij dit deel van de organisatie was in ieder geval niet bekend wat bij het college wel bekend was "

97

Het is voor de onderzoekers onbekend in hoeverre reeds voor augustus 2019 binnen de ambtelijke organisatie kennis bestond van het plan om met een andere bv dan Californië B.V. de zonneweide te ontwikkelen. 3. Het feit dat de gronden van eigendom zijn verwisseld en geen eigendom meer waren van Californië B.V. Dhr. Burghout geeft aan dat in de periode van de grondtransacties van zowel augustus 2019 als mei 2020 alle betrokken bestuurders van Californië B.V. en de aandeelhouders van Californië B.V. op de hoogte waren van het feit dat hij de gronden aankocht via een bv waarvan hij eigenaar was. Hij geeft aan in het verlengde hiervan zich moeilijk voor te kunnen stellen dat bestuurders van de gemeente Horst aan de Maas hiervan niet op de hoogte zouden zijn. Het college geeft aan niet op de hoogte gebracht te zijn van het feit dat de kavels 5 en de restgronden van kavel 16 in augustus 2019 van eigenaar wisselden. Het is niet bekend wanneer bestuurders precies wisten dat de grondtransacties van 2019 en 2020 hadden plaatsgevonden. In ieder geval konden zij over deze informatie beschikken in mei 2021, toen is besloten vragen te stellen. 4. Het feit dat dhr. Burghout als privépersoon eigenaar is van de bv die de kavels 5 en 16 had aangekocht en van de bv’s die de zonneweides ontwikkelen.

In de periode dat de aanvragen voor omgevingsvergunningen voor uitbreidingen van de zonneparken worden gedaan, spreekt een ambtenaar met dhr. Burghout. Dhr. Burghout stelt hem op de hoogte van het feit dat hij zal stoppen als directeur en met een bv waarvan hij eigenaar is de zonneparken zal ontwikkelen. Wethouder Beurskens benoemt tijdens de collegevergadering van 17 mei 2021 dat dhr. Burghout eigenaar is van de bv's die de zonneweides zullen gaan ontwikkelen. In het college wordt afgesproken dat wethouder Tegels hierover vragen zal stellen tijdens de AvA van Greenport Venlo van 19 mei 2021. Er is geen formele berichtgeving geweest van dhr. Burghout richting de gemeente over zijn persoonlijke belangstelling voor de gronden. 5. Het feit dat Californië B.V. van mening is dat de grondtransacties niet op een oneigenlijke wijze zijn verlopen. Tijdens de AvA van 19 mei 2021 laat Ruud van Heugten namens Greenport Venlo aan wethouder Tegels weten dat de grondtransacties volgens de bestuurders van Californië B.V. niet oneigenlijk zijn verlopen en dat Greenport Venlo B.V. heeft ingestemd met de decharge van de bestuurders van Californië B.V. voor het boekjaar 2020. Wethouder Tegels stemt hierna in met dechargeverlening aan de bestuurders van Greenport Venlo voor het boekjaar 2020.

Na de AvA koppelt hij deze informatie tussen 19 mei 2021 en 18 oktober 2021 informeel aan het college van Horst aan de Maas terug. Dit kan geconcludeerd worden uit het feit dat de burgemeester van Horst aan de Maas op 18 oktober 2021 een brief stuurt aan Californië B.V. over deze

98

kwestie. De formele terugkoppeling van de AvA aan het college van Horst aan de Maas volgt op 13 december 2021. Via een brief van dhr. Burghout op 6 december 2021 en brieven van de bestuurders van Californië B.V. eind 2021 en begin 2022 verneemt het college dat dhr. Burghout en de bestuurders van Californië B.V. niet van mening zijn dat de grondtransacties op een oneigenlijke wijze zijn verlopen. 5. Hoewel de vergunningverlening gemandateerd is, zijn wethouders betrokken geweest bij de verlening van de omgevingsvergunningen voor de zonneweides Het besluit om een omgevingsvergunning te verlenen is in Horst aan de Maas gemandateerd. Dit betekent echter niet dat wethouders in de praktijk niet betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van de zonneweides. Bij mandaatverlening blijft het college de eindverantwoordelijke, de verantwoordelijkheid wordt niet overgedragen. Het college mag ook instructies geven aan de gemandateerden. Elk van de vier verleende vergunningen is met een of meerdere wethouders besproken en hierbij hebben ambtenaren onderling en richting dhr. Burghout de reacties van de wethouders teruggekoppeld. Tevens informeren wethouders hun ambtenaren over of zij wel of niet akkoord zijn met de vergunningverlening.

Dit blijkt onder andere uit e-mails die respectievelijk wethouder Vostermans en wethouder Beurskens hebben gestuurd aan ambtenaren en collegabestuurders op 6 oktober 2019 en 3 maart 2020. 6. Er is geen aanleiding om te vermoeden dat er garanties aan dhr. Burghout zijn gegeven met betrekking tot de vergunningverlening Bij het indienen van de eerste vergunning was dhr. Burghout nog geen eigenaar van de gronden waarop de zonneweides worden gerealiseerd. Er zijn geen aanwijzingen om te vermoeden dat de gemeente dhr. Burghout formele of informele garanties heeft gegeven met betrekking tot eventuele vergunningverlening. Ook is in het onderzoek niet gebleken dat de gemeente voorafgaand aan het sluiten van de grondtransacties door dhr. Burghout, bewust informatie met dhr. Burghout heeft gedeeld waarmee hij als geïnteresseerde partij zijn voordeel heeft kunnen doen in het proces van grondaankoop. 7. De gemeente heeft als aandeelhouder geen rol of een zeer marginale rol met betrekking tot de uitgevoerde grondtransacties Californië B.V. is een zelfstandig bedrijf. De gemeente is indirect aandeelhouder. Zij bezit een minderheid van de aandelen in Greenport Venlo, dat op zijn beurt weer een minderheid van de aandelen in Californië B.V. bezit.