Fractie D66-GroenLinks

Betoog begroting 2024 op 7 november 2023 Voorzitter, de begroting is altijd een moment om vooruit te kijken. Een concrete blik op het komende jaar en doorkijk naar de jaren daarna. Dit jaar zijn de begroting en meerjarenbegroting verfrissend, nieuw van vorm en duidelijk en daardoor makkelijk te lezen en te begrijpen. Complimenten hiervoor, aan het college en de medewerkers in dit huis. D66-GroenLinks wil de grote uitdagingen die op ons afkomen aanpakken. Dat is lastig in een raad die lang niet altijd verantwoordelijkheid durft te nemen of over inhoud wil praten. Niet de grote lijn bewaakt maar discussieert over de kleinste details. Partijen mogen natuurlijk van mening en werkwijze verschillen, maar toch moet het gezamenlijke doel zijn: een beter Horst aan de Maas voor alle inwoners. Vertrouwen en respect zijn hiervoor essentieel. Vertrouwen in elkaar, in het college, in de ambtenaren en in onze inwoners en ondernemers. Al deze partijen zijn nodig om dit voor elkaar te krijgen. Een grote verantwoordelijkheid, die wij hebben richting onze inwoners en ondernemers. D66-GroenLinks schuwt deze verantwoording niet! Nederland is in verbouwing en we staan voor een aantal grote uitdagingen.

Middels deze begroting maken we werk van het verduurzamen van de gebouwde omgeving, het invoeren van een ambitieuze Omgevingsvisie, het toevoegen van de broodnodige woningen, het vergroenen en klimaat adaptief maken van onze leefomgeving en realiseren we toekomstbestendige, multifunctionele en frisse scholen. En heel belangrijk: iedereen moet mee kunnen doen, ongeacht afkomst, zijn, religie of waar je wieg ook gestaan heeft. We zien dat er pro-actief een bijdrage wordt geleverd als het gaat over de aanpak van de zelf veroorzaakte asielcrisis. We pakken kansen die voorbij komen om boeren te helpen die de dupe zijn van de jarenlang falende overheid als het gaat om de stikstofcrisis. We stimuleren sociale partners om werk te maken van onder meer leesbevordering. We ondernemen actie om grip te krijgen op arbeidsmigratie bijvoorbeeld door arbeidsmigranten in een afhankelijke positie of zij die leven in mensonwaardige omstandigheden te helpen. Het college neemt haar verantwoordelijkheid in de energietransitie. Ze werken aan de doelen uit de RES en KODE, het beleid dat door ons alle is vastgesteld. Echter, de uitvoering van dit beleid wordt consequent in twijfel getrokken. Met alle mogelijke en onmogelijke argumenten. Een alternatief hebben we nog nooit gehoord.

Een gesprek op inhoud is op dit moment niet mogelijk, teveel partijen durven geen verantwoordelijkheid te nemen, daarom dient mijn collega mevrouw Spreeuwenberg zometeen een motie in. Het vertragen van de energietransitie heeft verstrekkende gevolgen die we nu nog niet precies kunnen duiden. We nemen maatregelen die noodzakelijk zijn voor onze gezondheid, het bevorderen van de leefbaarheid, het herstel van natuur en vooral; voor de toekomst van onze kinderen. We zien in de begroting dat u de middelen op de juiste plek inzet. D66-GroenLinks wil ook de komende jaren, en te beginnen 2024, een solide financieel beleid voeren. Met een sluitende meerjarenbegroting, gebaseerd op feiten. We zien de worsteling van het college over de jaren 2026 en 2027 en staan achter de gekozen route. Het voornemen, om een buffer voor de toekomst te vormen door meer reserve te creëren ondersteunen we. Misschien kan het bedrag, dat ons inziens ook niet geïnvesteerd hoeft te worden in de Kasteelruine, ook teruggestort worden.

De lasten voor de inwoners gaan omhoog door een hogere rioolheffing. Altijd lastig uit te leggen maar niet te voorkomen. Positief vinden we dat daarbij wordt gekeken waar dit het beste kan, de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. De OZB voor bedrijven wordt naar regionaal niveau gebracht. De rioolbelasting wordt meer gebaseerd op het waterverbruik, met andere woorden de vervuiler betaalt. Wij zijn bereid om verantwoordelijkheid te nemen en deze keuzes uit te leggen. Niet alles gaat goed en ook daar moeten wij verantwoordelijkheid voor nemen. Het aanleggen van nieuwe natuur is nog steeds geen doel op zich maar wordt ingezet als een middel. D66-GroenLinks zal de komende periode inzetten op een toekomstvisie als het om natuur gaat. Het aanleggen en toevoegen van nieuwe robuuste natuur moet een doel worden. Ook hebben veel mensen moeite om de touwtjes aan elkaar te knopen. Ze hebben een stukje maand over aan het einde van hun salaris. Vorig jaar was er nog volop aandacht voor deze groep maar nieuws is vluchtig. De aandacht verslapt maar de problemen zijn niet opgelost. We moeten solidair zijn. Dit kan onder ander door geen pleister te plakken maar in te zetten op preventie.

Dit doen we door passend onderwijs, professionele opvang, aanpak laaggeletterdheid, jeugdzorg en alles wat hiermee te maken heeft te stimuleren en te faciliteren en waar mogelijk uit te bouwen en te verbeteren. Denk aan bewegen, gezond eten, meedoen en natuurlijk mag er niemand tussen wal en schip vallen. Het taboe op laaggeletterdheid moet worden doorbroken. Laaggeletterdheid is een sluipmoordenaar voor het zelfvertrouwen van mensen en leesvaardigheid is van groot belang om mee te kunnen doen in de samenleving. Ook buiten de landsgrenzen wordt onze solidariteit gevraagd. De wereld wordt getroffen door de gevolgen van klimaatverandering en desastreuze aardbevingen. De oorlog in Oekraïne duurt voort en de verhoudingen in het Midden-Oosten worden op scherp gezet door de oorlog in en rond de Gazastrook. Wij maken ons zorgen over de mensen uit de getroffen gebieden die hulp nodig hebben. Al deze conflicten en rampen zetten extra druk op de asielketen. De ontwikkelingen rondom de doorstroomlocatie bieden ons hoop, dit kan een schoolvoorbeeld voor de toekomst worden. Een andere uitdaging die we nog moeten oppakken is de disbalans in onze economie, we moeten overstappen naar een andere economie. We hebben teveel werkgelegenheid die enkel draait op arbeidsmigranten, tweederangsinwoners van Horst aan de Maas die vaak niet meedoen.

Die regelmatig een probleem zijn in de buurt omdat ze in omstandigheden leven die niet passen in onze samenleving. D66-GroenLinks wil daarom de plannen rondom Klaver 7 herzien, voortschrijdend inzicht. Geen werkgelegenheid meer creëren waarvoor de handjes niet voorhanden zijn. Dit heeft mogelijk financiële consequenties maar ook hier nemen wij verantwoordelijkheid voor. We gaan graag samen, met de raad, op zoek naar een oplossing. D66-GroenLinks gaat voor een Horst aan de Maas in balans, we zijn al een aardig eindje op weg maar zijn er nog lang niet. Investeringen moeten de leefbaarheid en het welzijn maar bovenal de gezondheid van onze inwoners ten goede komen en daadwerkelijk bijdragen aan een meetbare gezondere stank loze lucht, helder water en schone bodem. Wij blijven onze verantwoordelijkheid nemen. Dank u wel voorzitter. Al lange tijd zijn we stap voor stap bezig met een proces waarin we verkennen of het eventueel mogelijk zou zijn om bij ons in de gemeente windmolens te plaatsen. Maar helaas zien we ook al lange tijd dat hier het politieke spel scherp gespeeld wordt. Het is ontzettend moeilijk gebleken om op een constructieve manier hierover het gesprek aan te gaan.

Voorzitter, iedere nieuwe snipper aan informatie, of dat nou juiste of onjuiste informatie is, wordt aangegrepen om steeds weer opnieuw een discussie te starten. Maar helaas leidt dat bijna nooit tot een discussie op inhoud, maar tot een discussie over proces, over woorden, over vertrouwen en wantrouwen. Spreekt de wethouder wel de waarheid? Kunnen we onder iedere omstandigheid nog terug? Worden we in een fuik gezogen? Het absolute dieptepunt was twee weken geleden tijdens het interpellatiedebat, toen zelfs een onafhankelijk juridisch rapport onvoldoende bleek om op de woorden van onze wethouder te kunnen vertrouwen, zelfs voor onze coalitiegenoot het CDA. Voorzitter, we voeren het verkeerde gesprek met elkaar. Op deze manier komen we er niet uit. Ons doel is niet om windmolens er maar doorheen te drukken, windmolens op zich is nooit het doel geweest. Ons doel is om de ambities die de raad heeft vastgesteld in de RES en in KODE te realiseren. En daar staan we nog steeds voor. Maar daar is wel politiek draagvlak voor nodig. En voorzitter, het is pijnlijk, maar we zijn wel realistisch. We hebben gemerkt dat dit politiek draagvlak op dit moment onvoldoende aanwezig is. En daarom vinden wij het niet verstandig om dit proces door te zetten. We zien slechts een oplossing voor ons: en dat is terug naar de tekentafel.

We zullen als raad gezamenlijk het gesprek moeten voeren over de vraag: “Hoe dan wel?” Daarom dienen wij samen met Essentie en de PvdA een motie in om het winddossier tijdelijk stil te zetten.