Fractie CDA

Bijdrage Raadsvergadering 7-11-2023 Begroting 1e termijn Voorzitter, Laat ik beginnen om namens het CDA de complimenten uit te spreken aan het college en het ambtelijk apparaat voor de heldere, goed leesbare bijdrages en de sluitende begroting. Kleine tip (of feitelijk verzoek) om de portefeuillehouders te benoemen bij de thema’s dat scheelt een hoop zoekwerk. Voorzitter, Een sluitende begroting is voor velen een steeds zwaardere opgave. Boodschappen die duurder worden, hoge energielasten, stijgende zorgkosten etc. Eigenlijk niets wat niet duurder is geworden Als CDA hechten we er dan ook sterk aan om de gemeentelijke lasten zo laag mogelijk te houden. In een wereld die in brand staat is het belangrijk dat onze inwoners zich juist in hun eigen gemeente thuis voelen. We kunnen de hele wereld niet veranderen/verbeteren dus laten we ons focussen op zaken waar we wel invloed op hebben. En ja, er gaan nog te veel dingen niet goed, maar het is ook een feit dat onderzoek heeft aangetoond dat gelukkig de meeste inwoners ook zien dat er veel goed gaat. Dan naar de 3 pijlers zoals die in de begroting staan. Wij zijn het meer dan eens met deze aanpak: 1. Eerst uitvoeren van plannen waar voorstellen voor zijn aangenomen 2. Dienstverlening en dus de interne organisatie verbeteren 3. Ambities ook waarmaken en prioriteren.

Hoge ambities is mooi maar realistische ambities is beter Als CDA willen we op een aantal ambities dieper ingaan: Interne organisatie Hier zijn wat ons betreft een aantal zaken die echt beter/anders moeten. De beschreven aanpak klinkt prachtig maar wanneer gaan we dit nu ook eens echt doen!? - Communicatie: Dit is en blijft bij elke organisatie een aandachts- en verbeterpunt. Slechte communicatie is vaak de oorzaak van veel problemen en tegenstellingen. Wat ons betreft begint dit bij het college dat nog meer pro-actiever en duidelijker moet gaan communiceren richting inwoners, ondernemers en verenigingen/stichtingen en dat in nauwe afstemming met de afdeling communicatie. Er zijn te veel voorbeelden (Klaver 7 en Windmolendossier) waar dit echt anders had gemoeten en het veel discussie had kunnen voorkomen. Goede en transparante communicatie zou voor het college op elk dossier een speerpunt moeten zijn.

-

Dienstverlening verbeteren: Er staat geschreven dat door een betere samenwerking College, Gemeenteraad en ambtelijk apparaat er snellere, betere en duidelijkere besluiten moeten komen. Het steeds maar weer benoemen: We hebben daar te weinig mensen en geen tijd voor, gaat een eigen leven leiden en gaat in de weg zitten. De inzet is : Bestuurlijke vernieuwing. Bestuurlijke vernieuwing moet geen doel op zich zijn. Het zit hem meer in het anders denken, het anders werken maar zeker ook het anders met elkaar omgaan. Een voorbeeld van anders denken en werken is een burgerberaad, een instrument om de betrokkenheid van burgers bij onze lokale democratie te vergroten.

-

Wonen Onmiskenbaar een van de grote uitdagingen zowel landelijk maar zeker ook binnen onze gemeente. Als CDA zijn we blij met de status van het 1.000 woningen programma wat in de vorige raadsperiode is ingezet. Als een van de weinige Gemeenten zitten we met de planvorming op schema. Dat is o.a. te danken aan de grondposities die we als gemeente hadden en hebben. Al blijft het aankopen van strategische gronden een aandachtspunt want daarmee blijf je als gemeente meer aan het stuur. Projectontwikkelaars moeten we echter wel aan boord houden en moeten we samen mee op blijven optrekken. Onze zorg zit hem dan ook minder in de aantallen als wel in de betaalbaarheid. Huurappartementen zoals in Grubbenvorst met een huur van bijna euro 1.300,- schieten hun doel van de behoefte voorbij. Jongeren liggen vaak echt wakker van het gegeven dat ze niets betaalbaars kunnen vinden. Zowel koop als huur. Dat moet echt anders. Dat mantelzorgwoningen wellicht ook door jongeren kunnen worden bewoond zal daar naar ons idee heel zeker on positieve zin aan bijdragen. Hier werd in de bijeenkomst in oktober toch wat anders tegenaan gekeken en zag men alleen maar beren op de weg. We roepen het college op hier vooral te denken in kansen en mogelijkheden.

Hoe ziet het college dit ? Laten we ook vooral open blijven staan voor innovatieve woonconcepten, kijken naar inbreidingslocaties en gebouwen/panden die leegkomen.

-

Energietransitie We zijn hier al goed op weg. Greenport is het grootste zonnebedrijvenpark van Nederland. Inwoners investeren fors in zonnepanelen en isolatie. Helaas zijn de provinciale en landelijke subsidies voor velen onbereikbaar. De meeste kunnen 2 grote energiebesparende maatregelen simpelweg niet betalen. Ook de woningbouwcorporaties hebben een taak en plicht om huurwoningen versneld te verduurzamen. We vragen ook aandacht voor het elektriciteitsnet. We zien dat vele maatregelen bij bedrijven genomen zijn, maar soms 1-3 jaar moeten wachten op het net, of zelfs helemaal niet weten of het überhaupt lukt de energie te leveren. Als CDA staan we achter de energietransitie, zoals ook verwoord in het hoofdlijnenakkoord en ons verkiezingsprogramma. We vinden een zorgvuldig proces belangrijk, waarin zorgen die buiten leven serieus genomen worden zodat we die kunnen wegen in de uiteindelijke besluitvorming.

-

Leefbaarheid Een thema wat veel terugkomt in de begroting. Denk aan: Accommodaties, Hier is voor ons als CDA erg belangrijk dat we luisteren naar de behoeftes in alle kernen en niet zelf de wijsheid in pacht denken. Kernen die zelfredzaamheid/zelfwerkzaamheid en verantwoordelijkheid laten zien moeten maximaal gefaciliteerd worden (zie Debije in Hegelsom als mooi voorbeeld) Uiteraard wetende dat niet alles kan of tenminste niet tegelijk kan. Maar dat weten onze inwoners ook verdomd goed zelf. Belangrijk ook om hier te kijken om daar waar het kan, met maatwerk, het initiatief en (gedeeltelijke) uitvoering bij de inwoners zelf te laten met ondersteuning (indien nodig/gevraagd) vanuit de gemeente. Hoe ziet het college dit ? Verenigingen/Stichtingen Met het nieuwe subsidiekader hopen we oprecht meer activiteiten financieel te kunnen ondersteunen en tegelijkertijd onze verenigingen/stichtingen financiële zekerheid en een stimulans te geven. Stimulans moet zijn dat je gemakkelijk wat kunt organiseren. Dat is vandaag de dag nog een ramp. Vrijwilligers haken af omdat er onnodig veel dingen gevraagd worden en veel op basis van wantrouwen. Denk bijv. aan het inzetten van externe beveiliging bij evenementen. Het wordt bijna onbetaalbaar en onwerkbaar om iets te organiseren. Hierover 2 vragen aan het college: 1. Krijgt het college deze signalen ook en zo ja wat doen ze er dan mee ? 2.

Het zou naar ons idee goed zijn hier een open gesprek over aan te gaan met alle betrokken partijen. Hoe ziet het college dit ?

Dorpsraden/Dorpsplatforms/Dorpsondersteuners In veel kernen vormen deze de ogen en oren voor en het college maar ook voor ons als raad. Het aanstellen van dorpsondersteuners vinden we als CDA een goed initiatief. Ons is echter niet duidelijk of het college de intentie heeft dit voor alle kernen te willen? Graag een reactie van het college! Als CDA heeft het prioriteit om vooral te blijven investeren, in de breedste zin van het woord, in dorpskracht en actieve inwoners. -

Economie Ondernemers Geld wat je uit wilt geven zul je eerst moeten verdienen. Veel van onze werkgelegenheid is van faciliterende en ondersteunende aard. Die bedrijven die het geld voor ons verdienen moeten we koesteren. Niet pamperen maar koesteren. Geef hun de ruimte om te ondernemen en bespreek met hun de kaders. Denk daarbij aan duurzaam ondernemen, werkgelegenheid die we hier in de buurt beschikbaar hebben. Denk mee als overheid dat als we arbeidsmigranten nodig hebben, en die hebben we nodig , dat we die een fatsoenlijk bestaan aan kunnen bieden maar tegelijkertijd ook rekening houden met de impact op de omgeving. Laten we niet alleen kijken naar VOLUME maar vooral ook naar WAARDE Vrijetijdseconomie Dit is zonder twijfel een enorm belangrijke sector binnen onze gemeente. Onze woordvoerders hebben een aantal bedrijven uit deze sector en bezocht en aangeschreven met verzoek een aantal vragen te beantwoorden. Onze afdronk was kort samengevat: Over de ambtelijke ondersteuning en betrokkenheid is men zeer over te spreken Onduidelijk is de rol van de gemeente en Visit HadM voor de ondernemers Men mist een visie op het promoten van de lokale sector in HadM. We roepen het college op om het initiatief te nemen om nu eens echt met de sector en alle anderen die hier een belang hebben in gesprek te gaan en samen op te trekken. Er is meer dan genoeg onderzocht dus ga aan de slag.

Voor wat betreft de extra opbrengsten middels verhoging toeristenbelasting, marktgelden en precariogelden moeten deze nog meer terug vloeien naar de sector om daar te kunnen investeren in bijv. hortspots en het leefbaar maken van het buitengebied. Hoe kijkt het college aan tegen het ontbreken van een lokaal plan om deze sector in de breedste zin van het woord te promoten ?

-

Land- en tuinbouw, glastuinbouw en veeteelt Deze sectoren zitten in het DNA van onze gemeente en blijven een belangrijke sector (ook de werkgelegenheid in de afgeleide sectoren). Zij zorgen voor een voldoende, veilige en betaalbare voedselvoorziening. Het is ook een innovatieve sector die bij zal dragen aan de vele uitdagingen die er liggen. Denk aan stikstof, CO2 uitstoot, verduurzamen etc. In de stukken staat dat het college wil doorpakken in de transitie veehouderij. We weten dat er in deze sector een behoorlijk aantal gebruik willen maken van de piekbelasters regeling. Er zijn serieuze zorgen in de sector dat wij als Gemeente verder voorop willen lopen en strengere eisen wil stellen dan de landelijke normen (bijv. met geur) en daardoor bijv. innovatie moeilijk lees onbetaalbaar maakt. Weet het college van deze zorgen en zo ja deelt het die ? Wij vinden het belangrijk dat het onderdeel toekomst bestendige locaties eerst wordt uitgewerkt, aangevuld met een visie wat waar wel kan en wenselijk is. Voor de glastuinbouw komt er een onderzoek naar de energietransitie. We gaan ervan uit dat dit een studie is waar de sector bij wordt betrokken. We zouden daar als CDA graag van op de hoogte worden gehouden en in worden meegenomen.

Graag een reactie van het college? Voor vrijkomende gebouwen in het buitengebied blijven we aandacht vragen en zal er ook meer mogelijkheden geboden moeten worden om andere activiteiten te ontplooien, maar wel opletten dat er geen conflicten ontstaan met bestaande bedrijven, met name ook kijkende naar horeca in de kernen

-

Zorg Hier vragen we als CDA aandacht voor de huisvestiging van senioren. Denk hierbij bijv. aan de initiatieven voor woonhofjes en buurtzorghuizen. In de laatste bijeenkomsten is ons duidelijk geworden dat we met de transitie van het sociaal domein zeker op de goede weg zijn. De focus op preventie vanuit het college ondersteunen we met daarbij de opmerking dat het realistisch moet zijn en niet te veel idealistisch. Blijf ook weg van het betuttelen. Uitgangspunt blijft ook : Niemand valt er tussen wal en het schip.

-

Regio, Als we het hier in de raad over de regio hebben dan gaat het bijna altijd alleen maar over het op afstand staan van de raad (wat echt wel een punt van aandacht is) en over de kosten die dat met zich meebrengt. Uit recente bijeenkomsten werden de voordelen van regionale samenwerking echter ook eens benadrukt. Wat ons betreft mogen die vaker en meer worden benadrukt om een goed totaal beeld te hebben over de regionale samenwerking waar we als Horst aan de Maas heel zeker een voortrekkersrol pakken. Complimenten daarvoor aan het college.

-

Financien Zoals al eerder geschreven zijn we tevreden met een sluitende begroting. De toelichting van het college dat deze er nog niet is voor de jaren na 2025 is kunnen we ons in vinden en ondersteunen we volledig. Zo kunnen we blijven sturen en bijsturen op de actualiteiten. Daarnaast zijn we ook wel gecharmeerd van het idee om de begroting opnieuw op te gaan bouwen. Als Raad zouden we daar dan wel inzicht in willen hebben en in het proces ook vanaf het begin worden meegenomen. Hoe ziet het college dit ? De stijgende lasten voor onze inwoners moeten we echt zo laag mogelijk houden. In 2021 hebben we het Rioolplan 2022-2024 aangenomen en daar is de voorgestelde verhoging (wat veruit het grootste gedeelte is van de voorgestelde lastenverhoging) een gevolg van. We lopen hier als HadM voorop in vergelijk met andere gemeenten maar borgen daarmee wel een goed werkend rioolsysteem voor de lange termijn. # Het blijven overhevelen van reserveringen naar het volgende jaar is al jaren een bron van ergernis voor ons. Wat het CDA betreft reserveren we pas gelden als er concrete plannen liggen die ook getoetst zijn op uitvoerbaarheid en haalbaarheid (in de tijd gezien). Hoe ziet het college dit ?