bijlage overzicht technische vragen 29 aug

RIB 23.057 kasteel Vraag van VVD: (voor informatie) Naar aanleiding van RIB 23.057 waarin verdere stappen worden aangekondigd om ons erfgoed te behouden, is er een vraag over de consolidatie van kasteel Huys ter Horst. Aangaande deze consolidatie is de afgelopen jaren al veel geschreven: De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geeft in de brief van 10 januari 2022 aan dat ‘bewust en bij herhaling schade toegebracht is aan archeologisch en gebouwd erfgoed”. De provincie geeft in de brief van 9 maart 2022 aan dat de gemeente (naast onvoldoende toezicht ook) onvoldoende handhavend heeft opgetreden jegens Stichting kasteel Huys ter Horst. In het RAAP-rapport 5299 d.d.

21-03-2022 staat dat door Stichting kasteel Huys ter Horst: o in het voorjaar van 2021 contrair de verleende vergunning en afspraken met de gemeente gegraven is zonder archeologisch en bouwhistorisch onderzoek; o voorbij is gegaan aan een memo van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) uit 2017; o voorbij is gegaan aan het advies van de Monumentenwacht Limburg; o zowel de RCE als de gemeente niet volledig zijn geïnformeerd; o illegale graafwerkzaamheden zijn uitgevoerd; o voorbij is gegaan aan het tijdig en structureel inseinen van de gemeenten over bouwwerkzaamheden en bodemingrepen; o archeologische en bouwhistorische informatie van het Rijksmonument verloren is gegaan; o al kort na afronding van het veldwerk door RAAP begin mei 2021, ook nadat duidelijke afspraken tussen Stichting kasteel Huys ter Horst en de gemeente Horst aan de Maas waren gemaakt over het tijdig en structureel inseinen van de gemeente over bouwwerkzaamheden en bodemingrepen, wederom (!) meerdere malen illegale (graaf)werkzaamheden op het kasteelterrein zijn verricht waarbij archeologische en bouwhistorische informatie van het kasteel ongedocumenteerd en ongezien verloren is gegaan; o de cultuurhistorische waarde van het Rijksmonument verder achteruit is gegaan; De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit schrijft in haar verslag van 24 mei 2022: “Een van de voorwaarden is dat beleid ook adequaat wordt

gehandhaafd. Bij herhalingen van overtredingen moet ook passend worden ingegrepen. Wie bewijst dat men geen vertrouwen kan dragen, moet dit ook niet ontvangen.” Bescherming en handhaving zijn cruciale aspecten van het erfgoedbeleid. Het college van burgemeester en wethouders heeft hierin een belangrijke verantwoordelijkheid. Om inzicht te krijgen in het beleid en de acties van het college met betrekking tot de bescherming en handhaving van het erfgoed rondom kasteel Huys ter Horst willen wij graag antwoord op de volgende vragen: 1. Wat is de reactie van het college op de bevindingen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waarin wordt gesteld dat er bewust en bij herhaling schade is toegebracht aan archeologisch en gebouwd erfgoed op het terrein van kasteel Huys ter Horst? 2. Hoe heeft het college gereageerd op de brief van de provincie, waarin wordt aangegeven dat er onvoldoende toezicht en handhaving is geweest jegens Stichting kasteel Huys ter Horst? 3. Wat zijn de redenen waarom de gemeente onvoldoende handhavend heeft opgetreden jegens Stichting kasteel Huys ter Horst, ondanks de aanwezigheid van meerdere overtredingen en illegale graafwerkzaamheden? 4. Welke middelen en instrumenten heeft het college begin mei 2021, na de opheffing van de stillegging, ingezet om er voor te zorgen dat er geen herhaling van illegale graafwerkzaamheden plaats zou vinden? 5.

Heeft het college maatregelen getroffen tegen de Stichting kasteel Huys ter Horst wegens overtredingen van vergunningen en voorschriften? 6. Indien er geen sancties zijn opgelegd, wat is de reden hiervoor en welke waarborgen zijn er dat herhaling wordt voorkomen?

7. Hoe denkt het college de cultuurhistorische waarde van het Rijksmonument te beschermen en te behouden, vooral gezien het feit dat er door de illegale graafwerkzaamheden al archeologische en bouwhistorische informatie verloren is gegaan? 8. Wat zijn de concrete stappen die het college zal ondernemen om de bescherming en handhaving van het erfgoed op het terrein van kasteel Huys ter Horst te verbeteren, zodat herhaling van overtredingen wordt voorkomen? 9. Welke maatregelen zal het college nemen om ervoor te zorgen dat de Stichting kasteel Huys ter Horst in de toekomst wel volledig voldoet aan de vergunningseisen en de adviezen van relevante instanties, zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Monumentenwacht Limburg? 10. Hoe zal het college omgaan met de aanbeveling van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit om passend in te grijpen bij herhalingen van overtredingen en om vertrouwen te herstellen in diegenen die het niet kunnen dragen? 11. Welke samenwerking zal er zijn tussen de gemeente, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en andere relevante instanties om de bescherming en handhaving van het erfgoed op een effectieve en gecoördineerde manier aan te pakken? 12. Hoe evalueert het college haar eigen rol en verantwoordelijkheid in het behoud en de bescherming van cultureel erfgoed, met name in het geval van kasteel Huys ter Horst? 13.

Welke lessen heeft het college getrokken uit deze specifieke situatie en hoe worden deze meegenomen in toekomstig beleid? Het zijn veel en kritische vragen om een duidelijk beeld te krijgen van wat er is gebeurd, hoe het college heeft gehandeld en welke stappen er genomen worden om de situatie te verbeteren. Dit kan in onze ogen bijdragen aan transparantie, verantwoording en verbetering van het (nieuwe) erfgoedbeleid binnen de gemeente. Antwoord: 1. Wat is de reactie van het college op de bevindingen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, waarin wordt gesteld dat er bewust en bij herhaling schade is toegebracht aan archeologisch en gebouwd erfgoed op het terrein van kasteel Huys ter Horst? Het college heeft al eerder erkent dat er in het verleden onvoldoende toezicht is geweest op het behoud van de erfgoedwaarden tijdens de werkzaamheden op de kasteelruïne en dat hierdoor schade is ontstaan. Hierover bent u geïnformeerd tijdens de raadsvergadering van 29-11-2022. (Rib 22.066). 2. Hoe heeft het college gereageerd op de brief van de provincie, waarin wordt aangegeven dat er onvoldoende toezicht en handhaving is geweest jegens Stichting kasteel Huys ter Horst? Tijdens het overleg met de gedeputeerde in oktober 2022 zijn afspraken gemaakt waaraan de gemeente heeft voldaan. (Zie RIB 22.066). 3.

Wat zijn de redenen waarom de gemeente onvoldoende handhavend heeft opgetreden jegens Stichting kasteel Huys ter Horst, ondanks de aanwezigheid van meerdere overtredingen en illegale graafwerkzaamheden? Ten tijde van de geconstateerde overtreding is geoordeeld dat handhavend optreden gelet op de omstandigheden niet noodzakelijk was en dat het behoud en de instandhouding van de aanwezige waarden en het verder voorkomen van schade ook bewerkstelligd konden worden door in overleg te gaan met het stichtingsbestuur door heldere werkafspraken met hen te maken. 4. Welke middelen en instrumenten heeft het college begin mei 2021, na de opheffing van de stillegging, ingezet om er voor te zorgen dat er geen herhaling van illegale graafwerkzaamheden plaats zou vinden? Er zijn goede afspraken gemaakt met het stichtingsbestuur. Vanuit de gemeente is hier echter geen toezicht op gehouden.

5. Heeft het college maatregelen getroffen tegen de Stichting kasteel Huys ter Horst wegens overtredingen van vergunningen en voorschriften? In het pva bij de 0-meting zijn herstelwerkzaamheden opgelegd. 6. Indien er geen sancties zijn opgelegd, wat is de reden hiervoor en welke waarborgen zijn er dat herhaling wordt voorkomen? De herstelwerkzaamheden worden uitgevoerd onder toezicht van Monumentenwacht-Limburg. Daarnaast is afgesproken dat er geen werkzaamheden meer uitgevoerd mogen worden. Ook het reguliere onderhoud moet met advies van Monumentenwacht uitgevoerd worden. 7. Hoe denkt het college de cultuurhistorische waarde van het Rijksmonument te beschermen en te behouden, vooral gezien het feit dat er door de illegale graafwerkzaamheden al archeologische en bouwhistorische informatie verloren is gegaan? Met de stichting is afgesproken dat alle werkzaamheden, dus ook het reguliere onderhoud, onder toezicht van Monumentenwacht Limburg uitgevoerd worden. Op deze manier is het behoud van de erfgoedwaarden zoveel mogelijk gewaarborgd. 8. Wat zijn de concrete stappen die het college zal ondernemen om de bescherming en handhaving van het erfgoed op het terrein van kasteel Huys ter Horst te verbeteren, zodat herhaling van overtredingen wordt voorkomen? Na afronding van de herstelwerkzaamheden worden er geen werkzaamheden meer uitgevoerd.

Regulier onderhoud alleen onder toezicht van Monumentenwacht Limburg. Voordat er weer werkzaamheden op het kasteel kunnen plaatsvinden moet een toekomstvisie voor het kasteel opgesteld worden gebaseerd op de erfgoedwaarden. Toezichthouders van de gemeente zullen toezien op de werkzaamheden en overeenkomstig de beginselplicht tot handhaving overgaan tot handhavend optreden indien er sprake is van overtredingen. 9. Welke maatregelen zal het college nemen om ervoor te zorgen dat de Stichting kasteel Huys ter Horst in de toekomst wel volledig voldoet aan de vergunningseisen en de adviezen van relevante instanties, zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Monumentenwacht Limburg? Bij het constateren van nieuwe misstanden, bij dit Rijksmonument of een ander, zal in de toekomst – overeenkomstig de beginselplicht tot handhaving -een handhavingstraject opgestart worden. 10. Hoe zal het college omgaan met de aanbeveling van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit om passend in te grijpen bij herhalingen van overtredingen en om vertrouwen te herstellen in diegenen die het niet kunnen dragen? Herhaling van overtredingen wordt voorkomen door erop toe te zien dat de gemaakte afspraken ook worden nagekomen. Toezicht en Handhaving zal hier voor worden ingezet. 11.

Welke samenwerking zal er zijn tussen de gemeente, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en andere relevante instanties om de bescherming en handhaving van het erfgoed op een effectieve en gecoördineerde manier aan te pakken? Wij blijven in goed overleg met RCE en provincie. 12. Hoe evalueert het college haar eigen rol en verantwoordelijkheid in het behoud en de bescherming van cultureel erfgoed, met name in het geval van kasteel Huys ter Horst? Politieke vraag, deze zal mondeling beantwoord worden door de portefeuillehouder 13. Welke lessen heeft het college getrokken uit deze specifieke situatie en hoe worden deze meegenomen in toekomstig beleid?

De getrokken les is, is dat het hebben van erfgoedbeleid is noodzakelijk is. Hierbij onder andere te denken aan beleid met betrekking tot de ontwikkeling van monumenten maar ook ten aanzien van het uitvoeren van toezicht en handhaving. Van belang is uiteraard dat ook conform dit beleid wordt gehandeld en dat daarvoor voldoende en deskundige medewerkers aanwezig zijn. Het actief toezien op handeling in, op of nabij monumenten is dus van groot belang. Hoe en hoeveel capaciteit daarvoor wordt vrijgemaakt en hoe er wordt opgetreden bij overtredingen moet zoals hierboven al opgemerkt uiteindelijk worden vastgelegd in handhavingsbeleid en het daarbij behorende uitvoeringsplan. Middelen zullen hiervoor in de begroting gevraagd worden.