Bijdrage 1e termijn begroting PvdA

PvdA – Algemene Beschouwingen Begroting 2026 Voorzitter, De PvdA ziet in deze begroting een stevige basis voor de toekomst van Horst aan de Maas. Een begroting die financieel op orde is in 2026 en 2027. Een begroting met ambitie: vitale dorpen, een sterke sociale basis, duurzaamheid en innovatie. Dat waarderen wij. Maar… wij zien ook dat onze gemeente voor grote keuzes staat. Keuzes die bepalen of inwoners zich gezien en gehoord voelen. De PvdA kiest voor mensen. Voor zekerheid. Voor kansen. Voor meedoen. Voor bestaanszekerheid. Wonen is een sociaal recht, geen beleggingsproduct. Wonen is misschien wel de grootste zorg van onze inwoners. Een plek om te leven, in je eigen dorp, dichtbij familie en vrienden — dat is geen luxe, maar een basisbehoefte. Daarom waarderen wij de focus op één- en tweepersoonshuishoudens. Jongeren willen blijven, ouderen willen zelfstandig blijven. Maar bouwen alléén lost de wooncrisis niet op. Zonder sturing op de juiste woningen stokt de doorstroming, en blijven starters, gezinnen en senioren vastzitten. We hebben een woningaanbod nodig dat écht past bij wat mensen nodig hebben. Tegelijk weten we: personeelstekorten, netcongestie en stikstof drukken de ambitie om 250 woningen per jaar te bouwen. Daarom vragen wij het college om actief te blijven zoeken naar oplossingen — samen met corporaties, ontwikkelaars en dorpen.

Want voor de leefbaarheid in onze kernen is het essentieel dat mensen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Jeugd en zorg : De PvdA wil investeren in preventie, mentale gezondheid en toegankelijke zorg. Jeugdzorg moet beschikbaar zijn voor iedereen die het nodig heeft, maar lange wachttijden ondermijnen deze beschikbaarheid. Durven we als gemeente duidelijke keuzes te maken? Ouders verdienen ondersteuning en samen dragen we de maatschappelijke verantwoordelijkheid om kinderen gezond en veilig te laten opgroeien. Voor inwoners met complexe problematiek is meer maatwerk goed, maar we vragen extra aandacht voor vrouwenopvang. Structureel te weinig plekken betekenen dat vrouwen die vluchten uit een onveilige thuissituatie geen veilige plek hebben. Goede en structurele opvang is noodzakelijk. Het systeem van zorg staat onder druk: de middelen van het Rijk zijn onvoldoende terwijl de kosten stijgen. We moeten monitoren of de transformatie “van zorg naar gezondheid” daadwerkelijk leidt tot minder verwijzingen naar jeugdzorg en Wmo. Tegelijkertijd maken we ons zorgen over de structurele kostenstijgingen na 2027. Middelen moeten maatschappelijke impact hebben en inwoners verder helpen. Maar hoe waarborgt onze gemeente dat de Hervormingsagenda Jeugd leidt tot zowel betere zorg als beheersbare uitgaven?

1

Inclusie: “Iedereen doet mee”: De PvdA staat voor gelijke kansen en participatie – voor al onze inwoners én onze nieuwe buren. We weten hoe groot de impact van financiële problemen is: ze raken niet alleen de portemonnee, maar ook gezondheid, gezin en toekomst. Daarom vinden wij dat de aanpak rond inkomen en schulden niet alleen beter georganiseerd moet worden, maar vooral merkbaar meer inwoners moet helpen om financieel zelfstandig te worden. Hulp moet menselijk, toegankelijk en gericht zijn op echte vooruitgang. Dáár ligt voor ons de opdracht aan het college. De begroting benoemt terecht de integratie van statushouders en arbeidsmigranten als prioriteit. Voor de PvdA betekent dit dat iedereen echt moet kunnen meedoen — niet alleen op papier, maar in de praktijk. Integratie en taalontwikkeling zijn daarbij cruciale voorwaarden om zelfstandig te worden en volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Dat vraagt om duidelijke en meetbare doelen binnen het programma “Iedereen doet mee”, zodat zichtbaar wordt wat werkt en waar bijgestuurd moet worden. Alleen dan voorkomen we dat inwoners, door gebrek aan ondersteuning of aansluiting, tussen wal en schip raken. Recent hebben we besloten om Onze Loods door te ontwikkelen tot een lokaal ontwikkelbedrijf. Daarmee zetten we stevig in op volwaardig meedoen, eigen regie en het benutten van talenten.

Dat is een zeer positieve ontwikkeling waar we trots op zijn: inwoners die op hun eigen manier bijdragen aan een sterke samenleving en daarbij passende ondersteuning krijgen. We investeren hiermee in mensen en hun mogelijkheden. De ontvlechting van NLW blijft onze aandacht houden. Het doel blijft helder: passende begeleiding richting werk, participatie en persoonlijke ontwikkeling, voor iedereen die ondersteuning nodig heeft. Vorig jaar vroegen wij nadrukkelijk aandacht voor de misstanden rondom arbeidsmigranten. Nog steeds zien wij dat de balans soms zoek is — dat economische belangen zwaarder wegen dan menselijke maat. Arbeidsmigranten maken deel uit van onze samenleving. Zij dragen bij aan onze economie en verdienen een plek waar zij niet alleen werken, maar ook kunnen wonen, leven en meedoen. Daarom waarderen wij het Meedoen-plan voor arbeidsmigranten dat tijdens de themasessie is gepresenteerd. Het is goed dat dit plan een verplicht onderdeel wordt van de vergunningsaanvraag voor werkgevers. Want integratie, participatie en eerlijke informatie zijn net zo belangrijk als werk en huisvesting. Wij roepen het college op om dit beleid voortvarend uit te voeren, de planning scherp te bewaken en — waar nodig — verder te gaan dan wat Den Haag voorschrijft. Want wie hier werkt, hoort hier ook mee te kunnen doen.

2

Leefbare buurten, veilige wegen, sterke voorzieningen De PvdA waardeert de inzet van de gemeente op het verbeteren van de leefbaarheid: meer groen, fijne ontmoetingsplekken en betere woningen zijn belangrijk, net als het herstructureringsfonds. Leefbare buurten bouw je samen met inwoners, niet alleen voor hen. Ook gemeentelijke accommodaties verdienen blijvende aandacht. Sportcomplexen, dorpshuizen en MFA’s zijn het kloppend hart van onze dorpen en wijken. Ze moeten zowel fysiek als financieel toekomstbestendig zijn, met een actueel MJOP om achterstallig onderhoud te voorkomen — zoals de schrijnende situatie bij de hockeyvereniging laat zien. Daarbij moeten ook niet-gemeentelijke MFA’s structureel financieel gezond blijven. Sport en bewegen bevorderen gezondheid, ontmoeting en verbinding. Maar leefbaarheid is meer dan stenen, sport en groen: het gaat ook om gelijke kansen en een sterke sociale basis. Buurten zijn pas écht leefbaar als mensen elkaar kennen, jongeren perspectief zien en ouderen veilig en prettig oud kunnen worden. Daarom pleiten wij voor blijvende aandacht voor armoedebestrijding, energiearmoede en gelijke toegang tot zorg, onderwijs en cultuur. Leefbare buurten bouw je samen: met inwoners, verenigingen, woningcorporaties, zorgpartners en een gemeente die luistert en ondersteunt waar nodig.

De gemeente wil toerisme en recreatie versterken en de vrijetijdseconomie toekomstbestendig ontwikkelen. Toerisme begint bij een goede basis: veilige, goed onderhouden infrastructuur. Fietspaden vormen daarin een belangrijke schakel. De huidige kwaliteit laat echter te wensen over, wat gevaarlijke situaties oplevert. Daarom is het essentieel dat het voorgestelde beleid op verkeer en verlichting bijdraagt aan zowel de verkeersveiligheid als de onderhoudskwaliteit van onze fietspaden. Alleen met een goed onderhouden en veilig netwerk kunnen we inwoners en bezoekers de kwaliteit bieden die past bij onze ambities voor leefbaarheid en toerisme. Duurzame economie We moeten zuinig omgaan met onze schaarse ruimte. Nieuwe bedrijvigheid hoort alleen thuis in Horst aan de Maas als deze lokaal gebonden is en past bij onze leefomgeving. We willen voorkomen dat economische groei leidt tot extra druk op wijken of misstanden in huisvesting of arbeidsomstandigheden. Ook op het gebied van duurzaamheid verwachten we concrete stappen. In 2026 moet zichtbaar worden hoe we de energietransitie versnellen, bijvoorbeeld in lokale opwek, versterking van het net en ondersteuning van huishoudens en ondernemers bij verduurzaming. Tegelijk willen we dat circulariteit niet alleen ambitie is op papier, maar ook meetbaar resultaat oplevert. Economie is voor ons geen rekensom, maar een keuze voor kwaliteit.

We blijven daarom sturen op een gezonde balans tussen economische potentie en leefbaarheid. Want: Niet alles wat groeit, bloeit. Niet elke hectare bedrijventerrein maakt onze gemeente beter. 3

Financiële gezondheid – trots én zorgen We willen het college een compliment geven. Het is positief dat deze begroting in 2026 en 2027 sluitend is. Dat geeft rust en stabiliteit in een tijd waarin veel gemeenten financieel onder druk staan. Maar na 2027 wordt het spannend. De financiële horizon laat onzekerheden zien die we niet kunnen negeren. De gemeente rekent op ombuigingen van ruim €1,2 miljoen per jaar. Wij vragen ons af in hoeverre dit realistisch is, zeker gezien de krappe arbeidsmarkt en de vele structurele taken waar de organisatie al tegenaan loopt. We willen voorkomen dat bezuinigingen uiteindelijk ten koste gaan van dienstverlening aan inwoners. Daarnaast vragen we aandacht voor onze weerstandspositie. De risico’s nemen toe — denk aan stijgende kosten, economische onzekerheid en complexe gebiedsontwikkelingen. Hebben we voldoende buffer om tegenvallers op te vangen, zonder dat dit later alsnog tot harde maatregelen leidt? Tot slot merken wij op dat er in de begroting €500.000 is gereserveerd als “ruimte voor een nieuw college”. Wij begrijpen dat een nieuw bestuur enige beleidsvrijheid nodig heeft, maar een post zonder concrete bestemming is moeilijk uit te leggen aan inwoners die zelf iedere euro zorgvuldig moeten besteden.

Daarom pleiten wij voor transparantie: wat is het doel van dit bedrag, waaraan gaat het bijdragen en wat merkt de samenleving hiervan? Voorzitter, wij blijven graag constructief meedenken over een financieel gezonde toekomst — met duidelijke keuzes, zorgvuldigheid en zichtbare waarde voor de inwoners van Horst aan de Maas.

Slot – Kiezen voor mens Voorzitter, De PvdA kiest voor een gemeente waarin: - wonen betaalbaar is - zorg tijdig en toegankelijk blijft - iedereen mee kan doen - economische groei nooit ten koste gaat van leefbaarheid - verkeersveiligheid en toerisme worden ondersteund door goede fietspaden Dat is waar wij voor staan. Daar zullen we ons volledig voor blijven inzetten. Dank u wel, voorzitter.

4