Bijdrage 1e termijn begroting D66-GroenLinks

Betoog begroting Wij danken de ambtelijke organisatie en het college voor de makkelijk leesbare stukken die ons een goed beeld geven over hoe onze gemeente er financieel bij staat. Solide en positief voor 2026 en 2027, voor de jaren daarna binnen de afgesproken kaders. We zien een beleidsarme begroting. Logisch want in maart 2026 begint na de verkiezingen een nieuwe raadsperiode met wellicht andere verhoudingen en een ander college. Positief dat u in de begroting ruimte biedt voor nieuwe accenten en prioriteiten. Begroten is vooruitkijken maar ook de balans opmaken. Zeker nu dit de laatste begroting is van deze raadsperiode maar ook de laatste voor D66-GroenLinks. Want na de verkiezingen gaan de meeste van onze leden verder binnen de nieuwe lokale beweging, Leef. Een politieke beweging die zich zal inzetten voor een nog groener en socialer Horst aan de Maas. Hoofddoel voor D66-GroenLinks deze raadsperiode was “Investeren in een samenleving in balans, voor nu en voor de toekomst van onze kinderen.” Uitgangspunt daarbij vormde “Een fijne en gezonde leefomgeving voor onze inwoners” en uiteraard op basis van een solide financieel beleid en een structureel sluitende begroting D66-GroenLinks is trots op wat er in deze raadsperiode is bereikt. Er is hard gewerkt aan belangrijke maatschappelijke vraagstukken.

Toch moeten er in het staartje van deze periode nog enkele uiterst belangrijke ruimtelijke dossiers afgehandeld worden, die zijn voor ons bepalend. Vitale kernen maken onze gemeente, we willen blijven investeren in gezonde en gelukkige inwoners. Gelukkige mensen hebben minder zorg nodig en wonen ook langer zelfstandig in hun eigen vertrouwde woonomgeving. Ontmoeten en meedoen in onze gemeenschap is uitermate belangrijk. Daarom moet u essentiële maatschappelijke partners en initiatieven ten volle ondersteunen, maar ook de vele vrijwilligers, mantelzorgers, de gebiedsmakelaars en dorpsraden of dorpsplatformen. We zien ook dat u bij het revitaliseren van wijken vooral naar Horst blijft kijken. Er liggen echter ook kansen in Sevenum en Grubbenvorst: ook hier zijn ontwikkelingen nodig. We zijn trots op het behalen van het vergunnen van 1000 woningen. De ambitie om, de komende periode, 250 woningen per jaar te vergunnen vinden wij niet alleen een gezonde ambitie maar zelfs een must. D66-GroenLinks wil groene wijken, en de bebouwing mag – waar het kan – best uit een paar bouwlagen bestaan. Ga ook echt aan de slag met het op gang brengen van de doorstroming voor ouderen, alternatieve woonvormen en het ombouwen van grote leegstaande panden. U investeert in een sterke sociale basis. Er zijn veel plekken waar je terecht kunt voor hulp, te veel vindt D66-GroenLinks.

U wil deze structuur vereenvoudigen door middel van ontschotting en integrale hulp dichtbij: een goede ontwikkeling. Blijf daarbij de nu al actieve organisaties betrekken, en vergeet ook hier de vrijwilligers en mantelzorgers niet. Onze fractie vindt het vooral belangrijk dat u communiceert van mens tot mens, en niet van ambtenaar naar cliënt.

Met ongeduld wachten we de ontwikkelingen rondom Onze Loods af. Mensen in onze gemeente moeten namelijk de kans hebben om mee te doen. Dit is ook een belangrijke voorwaarde om in te kunnen zetten op preventie, een van de speerpunten die u benoemt en een punt dat wij ook belangrijk vinden. De onderwijshuisvesting mogen we een groot succes noemen. Veel leerlingen in Horst aan de Maas zitten op een goede plek of die plek wordt nú gebouwd. Er wordt ook gewerkt aan plannen voor Sevenum en Meerlo, hier gaat iets moois ontstaan. School, opvang, ontmoeten en bewegen onder een dak. Laaggeletterden kunnen moeilijk meedoen in onze samenleving. D66-GroenLinks juicht de reeds genomen acties en initiatieven toe maar constateert dat het nog te weinig is. Taal blijft de sleutel om mee te doen, ook voor mensen van andere komaf. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied, dat moet Horst aan de Maas zijn. D66-GroenLinks zoekt daarin voortdurend naar een balans tussen natuur, wonen, recreëren en ondernemen. We werken op dit moment toe naar besluitvorming over onze Omgevingsvisie. Die bepaalt in de toekomst hoe natuurlijk en vitaal ons buitengebied is. Een uitermate belangrijk onderwerp. Wij kijken graag naar de kansen die de Omgevingsvisie ons gaat brengen.

We zien dat we toewerken naar een aantrekkelijk en toekomstbestendig landelijk gebied, met volop ruimte voor nieuwe ontwikkelingen én beschermende maatregelen voor onze natuur en gezondheid. We zijn zeer te spreken over het biodiversiteitsplan en het bomenbeheerplan. Dit zijn concrete stappen die bijdragen aan kwalitatieve versterking van de natuur, die ook in onze gemeente zwaar onder druk staat. Duurzaam Horst aan de Maas betekent voor de gemiddelde inwoner vooral besparen – want wat we besparen, hoeven we niet op te wekken. We zien dat u volop inzet op programma’s om die besparing te realiseren, dat is positief. Zorg ervoor dat deze programma’s breed bereikbaar zijn. Maak hierbij gebruik van bestaande initiatieven zoals de Warmtemakers, maar zet ook lokale ondernemers in. Volgens D66-GroenLinks kan het niet zo zijn dat mensen met een kleine beurs de verwarming bij koude dagen niet kunnen laten branden. We werken op een constructieve manier aan een uitgangspuntennotitie Energieprogramma. D66GroenLinks maakt zich echter wel zorgen, want we durven niet alle noodzakelijke keuzes te maken. Spijtig genoeg geen windmolens, geen grootschalige opslag en heel veel zon, het gevolg is een overschot op het moment dat er het minste stroom wordt gebruikt, en een tekort op de piekmomenten. Hier ligt nog een grote uitdaging.

U gaat door op de ingeslagen weg om klimaatadaptief te worden, en wij ondersteunen deze keuze. De uitdagingen die klimaatverandering met zich meebrengt mogen we niet onderschatten. De ruimte die we hebben voor een toekomstbestendige en innovatieve economie is beperkt. We hebben niet veel hectares meer te vergeven, en wij willen geen nieuwe gebieden meer aanwijzen. De ruimte die er nu nog is, zoals Klaver 7 en Klaver 11, moet beschikbaar zijn voor lokale

ondernemers. Voor degenen die nu plannen hebben, maar ook voor degenen die over tien jaar iets willen. Dit vraagt om gefaseerde uitgifte. Hierdoor zetten we de beschikbare ruimte optimaal in voor ondernemers die willen groeien en om knelpunten in de kernen en op kleinere bedrijventerreinen op te lossen. Voor ons zijn meer grote blokkendozen niet langer bespreekbaar. De bedrijvigheid die in onze gemeente landt past bij onze arbeidsmarkt en we houden vast aan eerdere afspraken rondom natuur en infrastructuur. D66-GroenLinks wil geen goedkope arbeid meer toevoegen, dit staat innovatie in de weg en is daarmee in strijd met het streven naar een toekomstbestendige en innovatieve economie. We moeten duidelijk zijn over wat voor economie we willen. Wat ons betreft ligt de kern van onze economie in de agrarische en de toeristische sector en kleine tot middelgrote bedrijven met lokale binding. De agrarische sector hoort bij Horst aan de Maas. Deze sector heeft het moeilijk door veranderende regelgeving vanuit Brussel, Den Haag en Maastricht. Ook klimaatverandering heeft grote gevolgen voor een sector die afhankelijk is van goede grond. Wij ondersteunen de voornemens op weg naar een florerende en innovatieve agrarische sector, en het is goed dat hier middelen voor zijn vrijgemaakt.

Arbeidsmigratie, migratie en integratie zijn thema’s die recent veel in het nieuws zijn vooral omdat concrete plannen en actie vanuit Den Haag uitblijft. Lokaal maken we wel keuzes en zetten we concrete stappen. Wij ondersteunen de door u gekozen richting beschreven in de uitgangspuntennotitie ‘Arbeidsmigratie: toekomst in balans’ waar u doet wat mogelijk is om de positie van de arbeidsmigranten te verbeteren en de impact op de samenleving te beperken. De wijze waarop Horst aan de Maas invulling geeft aan de opvang van statushouders past bij de visie van D66-GroenLinks. Wij hopen vooral dat u, na twee jaar geen beleid, weer kunt samenwerken met Den Haag, zodat we de opvangcrisis waar Nederland mee te maken heeft op korte termijn kunnen oplossen. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie is noodzakelijk om onze inwoners en ondernemers echt van dienst te zijn. We zien verandering, we horen een ander geluid. Dat betekent echter niet dat we er al zijn. We zien voldoende concrete voorstellen en stappen om de dienstverlening naar een nog hoger niveau te tillen. D66-GroenLinks ziet wel een uitdaging omdat u tegelijkertijd gaat snijden in het aantal fte's, hou dit dus scherp in de gaten en informeer, de raad, tijdig indien bijsturen noodzakelijk is. Voorzitter, we staan er goed voor in Horst aan de Maas.

We hebben veel bereikt in de afgelopen vier jaar, maar we zijn er nog niet. Een gezonde leefomgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn blijft hard werken. We zullen ook moeten blijven opkomen voor dat wat kwetsbaar is. D66-GroenLinks zal blijven streven naar een Horst aan de Maas met meetbaar schonere lucht, schoner water en een schonere bodem. Daarvoor is een goede balans tussen mens, natuur en economie nodig.