2024-02-20 Burgerpodium, tekst, Transparantie in handhaving

Transparantie in handhaving Kasteel Huys ter Horst, Rijksmonument

(*1) Herhaaldelijk heb ik aandacht gevraagd voor de misstanden bij kasteel Huys ter Horst. Vandaag sta ik hier om de recent verkregen informatie te delen (*2). In november 2021 heb ik dringend een beroep gedaan op de gemeente vanwege het niet-handhavend optreden bij de sloop van belangrijke elementen van het kasteel, uitgevoerd door of in opdracht van de Stichting Kasteel Huys ter Horst. (*3) In mijn correspondentie met ambtenaren heb ik gewezen op de duidelijke handhavingsrichtlijnen. Deze richtlijnen stellen dat handhaving moet plaatsvinden, tenzij er concreet zicht is op legalisatie of als de overtreding actief gedoogd kan worden. Helaas ontving ik nooit een antwoord op mijn eenvoudige vraag: waarom treedt de gemeente Horst aan de Maas niet handhavend op? (*4) Er kwam één interne mail tevoorschijn en de inhoud was zorgwekkend. Als burger verwacht je een open en eerlijke communicatie. Mijn e-mail aan de verantwoordelijke wethouder over het niet handhavend optreden resulteerde eveneens in één intern bericht. Antwoorden heb ik nooit ontvangen. Waarom worden zaken van openbaar belang niet op een transparante wijze behandeld? (*5) Tijdens een bezoek van de wethouder aan de stichting op 8 april 2021 werden harde woorden gesproken over concessies met betrekking tot archeologie en cultuurhistorie.

De gemeente zag zich genoodzaakt het toezicht op deze essentiële aspecten zelf uit te voeren, waarbij de kosten in mindering zouden worden gebracht op de verleende subsidie. Ondanks deze maatregelen is er nog herhaaldelijk schade toegebracht aan het rijksmonument. (*6) In december 2021 werd de ernst van de situatie nog duidelijker toen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed aangaf dat willens en wetens archeologische en bouwkundige waarden zijn vernietigd, en sprak van recidive en een economisch delict. (*7) De provincie sprak de gemeente aan op tekortkomingen in haar handhavingstaken. Op 28 december 2021 schrijft adviesbureau RAAP (*8) aan de gemeente en de RCE dat de situatie dermate ernstig is dat zij bewust hebben besloten niet alle misstanden openbaar te maken. Hieruit is af te leiden dat het beschermen van het erfgoed botst met het vermijden van reputatieschade. Tijdens het burgerpodium in de gemeenteraadsvergadering van 29 november 2021 bracht de stichting op vragen vanuit de raad naar voren dat de archeoloog halverwege de rit opstapte na een dispuut. (*9) De archeoloog maakte eind december 2021 duidelijk dat hij in maart nog een laatste indringend gesprek heeft gehad met bestuursleden van de stichting en hen klip en klaar heeft verteld dat ze niet zomaar op een Rijksmonument konden gaan graven - laat staan slopen! Een alarmerend signaal.

Helaas werd de waardevolle expertise vanuit het adviesbureau door de stichting terzijde geschoven en volkomen genegeerd, ondanks de ernst van de situatie. (*10) Hoe valt te verklaren dat de gemeente in 2021 haar wettelijke taak voor de bescherming van het rijksmonument Kasteel Huys ter Horst niet heeft uitgevoerd door handhaving? Er werd niet handhavend opgetreden en externe partijen voelden zich gedwongen hun verantwoordelijkheden terug te trekken! Iedere burger in onze gemeente heeft recht om te weten waarom de gemeente niet handhaaft. In een brief van 21 december 2021 gaf de gemeente aan zich te beraden “over het nemen van bestuursrechtelijke handhavingsmaatregelen.” (*11) Wees alstublieft duidelijk en transparant over handhaving. Het is van essentieel belang dat de gemeente haar verplichtingen nakomt om de burger te informeren en verantwoording af te leggen over haar handhavingsbeslissingen, vooral wanneer het gaat om kwesties die het cultureel erfgoed van onze gemeenschap aangaan.