16 VNG 24-0125969 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
(vre) Aan de leden
Datum
1 maart 2024 Ons kenmerk
U202400109 Lbr. 24/005 Telefoon
(geanonimiseerd)
Onderwerp
Begrotingsadvies 2025-2028
Geachte
Tijdens
leden
van
college
gemeenteraad,
en
de
Algemene Ledenvergadering 2023 van de VNG is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, solide meerjarig financieel perspectief aangenomen. Aansluitend heeft de VNG voor het eerst in haar bestaan een begrotingsadvies uitgebracht voor uw meerjarenbegroting 2024-2027. Wij hebben gemerkt dat vrijwel alle gemeenten ons advies hebben betrokken bij hun besluitvorming over de begroting. Wij ontvingen vanuit verschillende gemeenten de vraag om ook dit jaar met een advies voor de meerjarenbegroting 2025-2028 te komen. Op aanraden van de duurzaam
en
-
-
VNG-commissie
Financiën
begrotingsadvies het verschijnen van
heeft het VNG-bestuur daartoe inderdaad
bestaat uit 2 delen:
Advies «
een
eerste deel in deze
brief en
besloten. een
Het
tweede deel
volgend
in het kort: Bereid
ombuigingen voor waartoe in uw gemeente besloten zal worden indien de korting van € 3 miljard vanaf 2026 niet wordt teruggedraaid of verzacht. Breng deze zo goed mogelijk in kaart, maar zet ze nog niet in gang. Presenteer deze gevolgen financieel én inhoudelijk zo scherp mogelijk. Betrek daarbij het advies van de Taskforce Taken en Middelen, die aangeven vooral te focussen op taken
dat dit voor elke gemeente een eigen afweging vraagt, die tot andere keuzes kan leiden. Beschrijf in ieder geval de 5 meest significante ombuigingsmaatregelen, hun
consequenties
Vereniging
op
de meicirculaire.
van
en
in medebewind. We
het taakveld dat daarmee
Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag
(geanonimiseerd) EN
realiseren
| Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
ons
geraakt wordt.
Overwegingen We
realiseren
ombuigingen
ons
dat op dit moment in vrijwel alle gemeenten gesprekken over mogelijke gevoerd. We willen er echter ook op wijzen dat de gesprekken vanuit de VNG
worden
met het demissionaire kabinet over de kortingen vanaf 2026 nog niet zijn afgerond. Ook heeft de ALV op 1 december onze inzet voor afspraken met het nieuwe kabinet vastgesteld. Daarin staan duidelijke randvoorwaarden: de opschalingskorting moet worden afgeschaft, de korting op het moet worden
accres
hersteld
en
moet
er
gemeentefonds, die rekening houdt De financiële situatie
hope
voor
met de
for the best’. Het is verstandig
De
lopende
om
een
kabinetsformatie
inschatting
demissionaire
ontwikkeling
na
op welk
moment
afgesproken
over
de
de zorgkosten. het best te omschrijven als
te denken
onnodige
komen
groei van
het
van
over
‘prepare for the worst,
maatregelen, tegelijkertijd willen we ombuigingen in gang zetten.
onomkeerbare
en
de demissionaire status
en
te maken
kabinet is
om
te vroeg
goede afspraak
is daarmee
gemeenten
voorkomen dat gemeenten
een
van
exact meer
het
huidige
kabinet maken
het
lastig
duidelijkheid is te verwachten. Met het
in april
opnieuw te overleggen over het schrappen van de opschalingskorting. Daarmee zou de korting van € 3 miljard met € 675 miljoen worden verminderd. Van kabinetszijde is daarbij wel aangegeven dat besluitvorming afhangt van de stand van zaken van de kabinetsformatie en de bredere financiële context. Pas na het verschijnen van de meicirculaire ontstaat dus duidelijkheid over de opschalingskorting. Begrotingsadvies in 2 delen Vanwege de onzekerheid over de ontwikkelingen
op de korte termijn, kiezen we ervoor om u een advies te geven in 2 delen. Dit eerste advies roept op eventuele ombuigingen nog niet in gang te zetten, maar wel zo goed mogelijk in kaart te brengen en geeft daarvoor de nodige tips en
achtergrondinformatie.
We
de ombuigingen tussen
raad
Het tweede deel de
jaren 2024
en
het advies
van
meicirculaire, tenzij voor
hopen
er
eerder
en
2025
een
brief behulpzaam
is in het gesprek
over
college. de
voor
meerjarenbegroting
nieuw kabinet aantreedt.
een
tekorten zichtbaar te maken. Het voor
dat de informatie in deze
sluitende
begroting
ligt op dit moment
2025-2028
Vorig
volgt kort
de
na
jaar heeft de VNG
geadviseerd
te presenteren, maar voor de jaren daarna de niet voor de hand is dat wij soortgelijk advies
de meerjarenbegroting 2025-2028 zullen afgeven. Alleen het begrotingsjaar 2025 zou dan zijn. Hoewel dit strikt genomen binnen de toezichtregels zou passen, zou het in onze ogen
sluitend
onverantwoord
zijn niet te anticiperen
op de door het
rijk ingeboekte korting van € 3 miljard
vanaf
2026. Zichtbaar maken
effecten
korting
Vorig jaar heeft de VNG de Taskforce Taken
en
Middelen
onder voorzitterschap
(geanonimiseerd)
van
in het leven geroepen. Ondersteund door onderzoeksbureau BMC heeft de taskforce (geanonimiseerd) PN zich gebogen over de vraag wat de gevolgen zouden zijn, indien de korting van € 3 miljard onverkort
doorgevoerd
hebben
voor
keuzes
van
zou
worden.
De taskforce concludeerde dat de
huidige takenpakket op hetzelfde niveau Daarom
adviseren
scherp mogelijk
Vereniging
korting
reële
gevolgen gaat
alle gemeenten, op vrijwel alle beleidsterreinen. We willen deze gevolgen van de het kabinet duidelijk laten zien: de gemeentelijke financiën zijn onvoldoende om het
van
te
wij de gevolgen presenteren.
Nederlandse Gemeenten
van
voort te zetten.
de
korting
van
€ 3
miljard
zowel financieel als
inhoudelijk zo
2/4
Eerste deel
van
het
begrotingsadvies
Ons advies is daarom is als volgt: 1.
Stel
Breng naar
reële
meerjarenbegroting
2025-2028
allereerst, in lijn met het advies
vorig jaar,
een
verwachting
tot
een
op de
begroting
tekort leiden vanaf 2026, waardoor
mogelijk in beeld. Dat zal er ombuigingen zullen moeten worden zo
reëel
voorbereid. 2.
maatregelen in beeld die nodig zijn om het tekort dat optreedt bij een reële begroting 2025-2028 te mitigeren, met zowel de financiële als inhoudelijke consequenties De Taskforce Taken en Middelen onder leiding van WN (geanonimiseerd) biedt in haar bericht en advies 3 mogelijkheden om met de korting om te gaan: a. (deels) dichten door het verhogen van de OZB
3.
Breng
de
b.
bezuinigingen op
c.
bezuinigingen
Betrek
autonome taken
op medebewindstaken.
daarbij de aanbevelingen
De taskforce
drukt gemeenten
van
de Taskforce Taken
en
Middelen
op het hart vooral te focussen op
bezuinigingen op is dat het gaat om een niet-taakgebonden
medebewindstaken.
Belangrijkste argument hiervoor korting die door het rijk is doorgevoerd. Daarmee ligt het voor de hand rijk worden
uitgevoerd
De taskforce
te
om
ook op taken
die
voor
het
besparen.
(in totaal ca.
merkt ook op dat aan de autonome taken verhoudingsgewijs minder wordt uitgegeven € 13 miljard) dan aan taken in medebewind (ca. € 23 miljard). Daarnaast is juist op die
taken al veel
bespaard
Een verhoging de OZB
van
om
de OZB
de
groei van
de
uitgaven
in het sociaal domein op te vangen.
acht de Taskforce ook niet logisch. Om het hele tekort op te vangen moeten stijgen. Die stijging zou moeilijk uitlegbaar zijn: de
zou
dat dit voor elke gemeente
een
met zo’n 60%
gemiddeld (!) krijgen er immers geen extra voorzieningen voor terug. Wij onderschrijven dit advies van de Taskforce, maar realiseren ons eigen afweging vraagt die tot andere keuzes kan leiden. inwoners
Uniforme presentatie consequenties gesprekken die wij namens u met het
Voor de
rijk blijven
voeren, is een goed totaaloverzicht van de te maken essentieel. Wij leggen ons namelijk niet neer bij
keuzes die gemeenten voornemens zijn de korting. Met dit totaaloverzicht wordt pas echt
duidelijk waar
de
korting
van
€ 3
miljard
in de
praktijk toe zal leiden. Dat overzicht is door ons alleen op te stellen als die informatie op een min meer vergelijkbare wijze is opgenomen in uw kader- of voorjaarsnota of uiteindelijke begroting.
of
Wij willen u daarom verzoeken een onderdeel ‘Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 en verder’ op te nemen in uw kader- of voorjaarsnota en het proces daar naartoe. Beschrijf de of nieuwe voorgenomen bezuinigingsmaatregelen, maar ook bezuinigingen waartoe vooruitlopend —
op de financiële situatie in 2026
Beschrijf in ieder geval de 5
—
meest
al eerder is besloten.
significante ombuigingsmaatregelen
en
consequenties
en
het
betreffende taakveld dat daarmee geraakt wordt.
Vereniging
van
Nederlandse Gemeenten
3/4
Het
Interprovinciaal Overleg (IPO) en het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn in kennis gebracht van dit begrotingsadvies. We zijn voornemens om het tweede deel van het advies net als bij ons in met de toezichthouders te stellen. begrotingsadvies vorig jaar afstemming provinciale op —
—
Meer informatie Mocht
u
vragen
hebben
Klantcontactcentrum
aanleiding van deze ledenbrief, info@vng.nl of 070-373 83 93. naar
dan
kunt
u
contact opnemen
met
ons
Tot slot Ik begrijp dat de voortdurende onzekerheid
over
de financiën veel
vraagt
van
u
als
gemeentebestuur, maar ook uw gemeentelijke organisatie en uw partners. In een tijd waarin de maatschappelijke opgaven groot zijn en om investeringen vragen, is de structurele financiële dekking daarvoor helaas ontoereikend. Ik vertrouw erop dat dit advies u ondersteunt bij het keuzes in uw meerjarenbegroting 2025-2028. Met
gesprek
binnen
uw
gemeente
over
mogelijke
vriendelijke groet,
Vereniging
van
Nederlandse Gemeenten
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Algemeen
directeur
Vereniging
van
Nederlandse Gemeenten
4/4