13a rv Weerden Grubbenvorst Lottum

Raadsvoorstel stuknummer: 22.0000478

Raadsvoorstel onderwerp

RV Voorstel tot het vaststellen van het ontwikkelkader Weerden Grubbenvorst en Lottum en het deelnemen aan de IRM Verkenningsfase Vierwaarden.

datum raad

8 maart 2022

portefeuillehouder

bladnummer 2022.035

clustermanager

agendapunt

behandeld door

13

E. Beurskens

Voorstel 1. Het ontwikkelkader weerden Grubbenvorst en Lottum vast te stellen. 2. Te besluiten dat, indien het Ministerie hiertoe besluit, deel te nemen aan het vervolg van het IRM Vierwaarden traject, de zogenaamde verkenningsfase, en alsdan een werkbudget beschikbaar te stellen van € 280.000 ten behoeve van deze verkenningsfase en die te verwerken in de eerste bijstelling van de begroting 2022. 3. Het ontwikkelkader mee te geven in de verkenning als de gewenste ontwikkelrichting van de gemeente Horst aan de Maas. Aanleiding Het coalitieprogramma 2018-2022 van Horst aan de Maas zet in op kansen voor Lottum en Grubbenvorst in relatie tot te nemen mogelijke waterstand verlagende maatregelen. Daarom is in 2020 gestart met het opstellen van een ontwikkelkader/visie voor de weerden van Grubbenvorst en Lottum. Er heeft een uitgebreid omgevingsgesprek plaats gevonden met alle stakeholders en op basis van de opgehaalde informatie uit de gebieds- en beleidsanalyse is een ontwikkelkader opgesteld.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 6

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Het vaststellen van het ontwikkelkader weerden Grubbenvorst en Lottum en dit ontwikkelkader als input gebruiken voor het IRM Vierwaarden traject. Argumenten 1.1 Het opzetten van het ontwikkelkader past binnen het coalitieprogramma. In het Coalitieakkoord 2018 – 2022 is het volgende geschreven: “We beoordelen de realisatie van de hoogwaterbeschermingsmaatregelen voor Lottum en Grubbenvorst objectief vanuit het oogpunt van hoogwaterbescherming, duurzaamheid, landschappelijke effecten, economische aspecten, invloeden op de omgeving en bewoners. Hierbij zetten wij in op de kansen die dit voor Lottum en Grubbenvorst kunnen bieden (bijvoorbeeld de verbinding van Grubbenvorst met de Maas door een nieuw maasfront). Bescherming tegen hoogwater is en blijft de aanleiding”. Zoals aangegeven in de RIB van 27 februari 2020 (bijlage 1) waren hoogwatermaatregelen, anders dan daarvoor gedacht, voor de veiligheid van Horst aan de Maas niet meer noodzakelijk en het belang van maatregelen stroomopwaarts moest nog blijken. Vanuit dit standpunt is gestart met het uitwerken van het ontwikkelkader waarbij is opgehaald wat de wensen, behoeften, kansen en uitdagingen in het gebied zijn. 1.2 Voor het opstellen van het ontwikkelkader heeft uitgebreid onderzoek plaats gevonden en is een gedegen omgevingsgesprek gevoerd.

Er heeft een grondige gebiedsanalyse en beleidsanalyse plaats gevonden zoals te lezen is in het ontwikkelkader (bijlage 2). Daarnaast heeft een gedegen omgevingsgesprek plaats gevonden en zijn met onder andere de volgende stakeholders (diverse) gesprekken gevoerd: Dorpsraden, Burgerinitiatieven, Inwoners, Ondernemers recreatie en toerisme, Waterschap, Grondeigenaren, Rijkswaterstaat, Landschapsorganisaties, Agrarische sector, Provincie Limburg, Gemeente Venlo, Behoud de Parel, Limburgse milieufederatie. Vervolgens is alle informatie gewogen en verwerkt in het ontwikkelkader en is dit concept ontwikkelkader teruggelegd bij de stakeholders om daar op te reageren. Alhoewel het ontwikkelkader in een periode net voor Kerst is verstuurd (22 december 2021 verstuurd met het verzoek om uiterlijk 6 januari 2022 te reageren) hebben we van bijna alle stakeholders een inhoudelijke reactie mogen ontvangen. Het burgerinitiatief Gezicht naar de Maas en DCM en CVI Haven Raaieinde BV hebben aangegeven de termijn te kort te vinden, ook na verlenging tot en met 12 januari waarna DCM nog wel een eerste reactie heeft gegeven. Op deze twee reacties na, is iedereen positief en wordt de grote lijn van het ontwikkelkader door iedereen gedeeld.

Reacties die zijn opgehaald zijn met name gericht op aanscherping of afzwakking van het door hun gestelde of betreft vragen over hoe beleid ten opzichte van elkaar gezien moet worden. 2.1 en 3.1 Wegens nieuwe ontwikkelingen is het doel van het ontwikkelkader tijdens het proces gewijzigd. Zoals beschreven in de RIB van 2 december 2021 is het doel van de opgehaalde informatie enigszins gewijzigd tijdens het lopende proces. Zie hiervoor bijlage 3. Samen met het Rijk, Rijkswaterstaat, provincie, waterschap en gemeente Venlo is een IRM (integraal rivier management) pilot gestart, Project “Vierwaarden”. Het betreft een voorverkenning. In deze voorverkenning wordt de totale opgaven voor de vier waarden (Grubbenvorst, Lottum, Arcen en Velden)

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 6

vervolg raadsvoorstel

in beeld gebracht. Hierbij spelen diverse aspecten zoals waterveiligheid, rivierkunde, delfstoffenwinning, natuur, landschap, economie, recreatie en toerisme. De uitkomsten van deze voorverkenning worden op dit moment nader onderzocht. De voorlopige conclusie is dat de partijen samen verder willen in een verkenningsfase. Momenteel wordt dit verder uitgewerkt. De partijen zien samen de meerwaarde van een integrale afweging voor de vierwaarden en willen dit voortzetten in een verkenningsfase. Deze verkenningsfase houdt in dat je procescommitment geeft om de verkenning uit te werken. Aan het einde van de verkenningsfase beslis je als deelnemer welke keuzes worden uitgewerkt voor jouw organisatie en welke financiële opgaven hierbij horen. Met het participeren in de verkenningsfase maak je dus nog geen keuzes over wat er daadwerkelijk uitgevoerd gaat worden en wat dit gaat kosten. Aangezien het besluit om wel of geen verkenningsfase op te starten uiteindelijk wordt genomen door het Ministerie dienen wij vooraf te besluiten of de gemeente hieraan deel wil nemen. Gelet op de meerwaarde van een integrale aanpak en de synergie voordelen in de financiering stellen we voor om, indien het Ministerie besluit om een verkenningsfase op te starten, hierin te participeren.

Doel is om op basis van deze integrale aanpak een betere keuze te kunnen maken in wat nodig is om het Maastraject Venlo-Horst aan de Maas duurzaam aan te pakken. Daar waar het in eerste instantie de bedoeling was om een gemeentelijke visie op te stellen en daarbij gelijk een uitvoeringsprogramma met businesscase toe te voegen, is dit gewijzigd in het opstellen van een ontwikkelkader dat dient als input voor het IRM vierwaarden traject en is dit ontwikkelkader onze leidraad zodat de opgehaalde input uit de gebiedsparticipatie sturend is. Tevens kan dit ontwikkelkader gebruikt worden om kansen die zich voordoen alvast te benutten en te toetsen aan dit kader waarbij het gaat om zaken waarvan duidelijk is dat die ook in de toekomst passen. Vervolgproces Verkenningsfase De ophaalde informatie in de voorverkenningsfase wordt uitgewerkt in een startbeslissing. De verwachting is dat dit in maart 2022 gereed is en vervolgens het Ministerie een besluit neemt over het wel of niet starten van een verkenning. Een en ander is ook afhankelijk van de prioriteiten van het nieuwe kabinet. Indien een verkenning wordt gestart, is de verwachting dat deze fase drie tot vier jaar zal duren, gelet op de complexiteit van het gebied met vier waarden en alle aanverwanten integrale onderdelen. Deze verkenningsfase eindigt met een voorkeursbeslissing.

Vervolgens zal een planuitwerkingsfase worden opgestart om de voorkeursbeslissing meer in detail uit te werken. De ontwerp-voorkeursbeslissing zal voorgelegd worden aan uw raad om aan- en opmerkingen richting het traject IRM Vierwaarden mee te geven. Indien er uit deze voorkeursbeslissing activiteiten gaan plaats vinden op gemeentelijk grondgebied, zullen hiervoor planologische/ruimtelijke besluiten genomen moeten worden. Afhankelijk van de aard van deze activiteiten worden deze besluiten genomen door de betreffende overheid die daartoe bevoegd is. Deze ruimtelijke besluiten waarvoor de gemeente bevoegd is, zullen ter vaststelling worden voorgelegd aan de raad. 2.2 Om deel te nemen aan de verkenningsfase is budget nodig. Om tot een voorkeursbesluit te komen, worden tijdens de verkenningsfase nadere onderzoeken uitgevoerd en uitgewerkt zoals een verkenningsrapport, plan MER, notitie reikwijdte detailniveau, kostenraming alternatieven

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 6

vervolg raadsvoorstel

enz. Daarnaast gelden de spelregels van de rijksoverheid wat betekent dat strengere nauwkeurigheidseisen gelden. Om dit alles goed uit te voeren is budget nodig. 2.3 en 3.2 Het ontwikkelkader en het deelnemen aan de verkenningsfase Vierwaarden hebben vooralsnog geen gevolgen voor de bestaande overeenkomsten. De gemeente heeft met CVI Raaieinde BV afspraken gemaakt over de ontwikkeling/oprichting en exploitatie van een centrale verwerkingsinstallatie in het gebied. De betreffende afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst van 20 december 2011. Deze overeenkomsten zijn gemaakt in het kader van de aanvullende maatregelen die n.a.v. het hoogwater van 1993 en 1995 nodig waren om de gebieden langs de Maas beter te beschermen. Daarvoor dienden destijds hoogwatergeulen te worden gegraven waarbij het daaruit komende zand en grind centraal wordt verwerkt in de Centrale verwerkingsinstallatie (CVI) aan het Raaieind, waarvoor momenteel het terrein wordt ingericht en een haven naar de Maas zal worden aangelegd om schepen te kunnen ontvangen. Vervolgens is in het kader van de hoogwaterbescherming nader inzicht ontstaan waardoor de geulen niet meer overal noodzakelijk zijn. Echter het hoogwater van afgelopen jaar en de onderzoeken hierna alsmede de klimaatveranderingen kunnen ook weer andere inzichten bieden.

Daarom is het ook van belang om mee te doen aan het IRM traject Vierwaarden. In dit project wordt integraal afgewogen voor de vier waarden wat niet alleen rivierkundig noodzakelijk is, maar ook wat landschappelijk van belang is en wat inwoners en andere stakeholder wensen. Gelet op het traject Vierwaarden en het vervolg hiervan, zoals aangegeven in de RIB, kan op dit moment nog niet worden beoordeeld of er in de toekomst gevolgen zijn voor de bestaande overeenkomsten. Kanttekeningen 1.1 De totstandkoming van het ontwikkelkader betreft een proces van afwegingen. Ondanks dat een gedegen gebieds- en beleidsanalyse heeft plaats gevonden en een grondig omgevingsgesprek is gevoerd, is niet iedereen het eens met de inhoud van het ontwikkelkader. Gelet op het overgrote deel van de reacties, kan bijna iedereen zich vinden in de visie van het ontwikkelkader. Van een paar stakeholders is geen inhoudelijke reactie ontvangen waarbij Burgerinitiatief Gezicht naar de Maas heeft aangegeven te weinig tijd te hebben om te kunnen reageren. DCM kan zich niet vinden in het ontwikkelkader en is van mening dat zij geen input hebben kunnen leveren. Dat is vreemd omdat er meerdere gesprekken zijn gevoerd en hier ook verslagen van zijn gemaakt die door DCM gezien en aangepast zijn.

Daarnaast is DCM van mening dat technische onderzoeken niet zijn afgerond en omdat water de grens over gaat, het collectief dient te worden opgepakt. Dat is precies de reden waarom voorgesteld wordt om deel te nemen aan de Verkenningsfase Vierwaarden. Omdat hierin integraal, ook naar de technische aspecten, wordt gekeken. In de voorverkenning is afgesproken dat elke gemeente input ophaalt bij de stakeholders en dat deze input dient voor de Verkenning. Normaliter bekeek Rijkswaterstaat alleen de rivierkundige aspecten zoals de veiligheid. In de pilot wordt de verbreding gezocht naar alle andere aspecten waarvoor het ontwikkelkader de gemeentelijke input is. Een ontwikkelkader maken waar iedereen achter staat is natuurlijk wenselijk maar blijft lastig indien partijen verschillen van mening.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 6

vervolg raadsvoorstel

1.2 Het doorlopen participatieproces kende de nodige hindernissen. Het voeren van de omgevingsgesprekken en het ophalen van informatie speelden in corona tijd waardoor het door de maatregelen niet altijd eenvoudig was om deze gesprekken live te laten plaats vinden of om grote inwonersbijeenkomsten te houden. Met name het ophalen van informatie in beide dorpen was daarom lastiger zoals aangegeven in de RIB van 2 december 2021. Met alle partijen zijn (diverse) gesprekken gevoerd. Het concept ontwikkelkader, alhoewel procedureel niet vereist, is nog terug gelegd bij de partijen met name om foutieve weergaven van de gevoerde gesprekken te kunnen aanpassen. Dat wil alleen niet zeggen dat wat partijen hebben aangegeven in gesprekken en graag willen zien in het gebied, na afweging, ook is overgenomen in het ontwikkelkader als zijnde leidende principes. 2.1 en 3.1 Of het Ministerie besluit om de verkenningsfase te starten is nu nog niet zeker. Zoals aangegeven worden momenteel alle onderzoeken van de voorverkenning verwerkt en zijn de deelnemende partijen (Rijkswaterstaat, waterschap, provincie en gemeenten) vooralsnog van mening dat een verkenningsfase noodzakelijk en zinvol is. Uiteindelijk beslist het Ministerie of een verkenningsfase wordt gestart. Hierin zijn we afhankelijk van het Ministerie.

Zeker nu het nieuwe kabinet pas kort geleden is beëdigd, is nog niet bekend wanneer en of dit besluit genomen zal worden. Indien het Ministerie niet besluit om een verkenningsfase te starten blijft het ontwikkelkader de gemeentelijke leidraad voor de weerden in Grubbenvorst en Lottum. Er zal dan alsnog een gemeentelijke uitvoeringsplan en businesscase worden opgesteld welke uiteindelijk aan uw raad zal worden voorgelegd. Hierbij geldt wel dat Rijkswaterstaat en Waterschap beleid hebben aangaande activiteiten in het gebied van de weerden waaraan getoetst moet worden door gemeentelijke overheden. 2.2 Het deelnemen aan de verkenningsfase van Vierwaarden kost tijd en geld. Uit het voorgaande blijkt dat een verkenningsfase zo’n drie tot vier jaar in beslag neemt en dat daarna de voorkeursbeslissing nog uitgewerkt dient te worden. Dat betekent dat ontwikkelingen die onomkeerbaar zijn of grote gevolgen hebben, de eerste jaren nog niet uitgevoerd kunnen worden. We stellen voor om het ontwikkelkader wel te gebruiken om kansen die zich voordoen alvast te benutten en te toetsen aan dit kader waarbij het gaat om zaken waarvan duidelijk is dat die ook in de toekomst passen.

Financiële consequenties Gelet op een termijn van drie a vier jaar en de benodigde onderzoeken en werkzaamheden, is in een voorlopige raming uitgegaan van een werkbudget van €280.000,- voor de gemeente Horst aan de Maas. Nadat het Ministerie een besluit heeft genomen om een verkenningsfase te starten, wordt een gezamenlijk plan van aanpak geschreven waarbij een meer gedetailleerde raming wordt toegevoegd. In de begroting is geen budget opgenomen voor het participeren in de verkenningsfase. Voorgesteld wordt nadat het Ministerie heeft besloten om te starten met de verkenningsfase, dit bedrag beschikbaar te stellen en dit te verwerken in de 1e bijstelling van de begroting 2022. Op basis van de gedetailleerde planning worden de totale kosten van € 280.000 verdeeld over de betreffende jaren van de begroting. Vervolgtraject / communicatie Op basis van uw besluit zal geacteerd worden en worden de stakeholders op de hoogte gebracht van het genomen besluit.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 6

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen -

1. RIB 27 februari 2020 2. Ontwikkelkader Weerden Grubbenvorst en Lottum 3. RIB 2 december 2021

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50