10a rv Toetreding GR RDM

Raadsvoorstel stuknummer: 24.0003548

Raadsvoorstel onderwerp

Zienswijzetermijn voorgenomen toetreding tot gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Maasland

datum raad

10 september 2024

portefeuillehouder

T. Kuipers

bladnummer 2024.064

clustermanager

-

agendapunt

behandeld door

10

Voorstel 1. Kennisnemen van de bijgevoegde stukken: - “Notitie Onderzoek toetreding tot gemeenschappelijk regeling Reinigingsdienst Maasland”; - brief d.d. 18 juni 2024 van het college aan Reinigingsdienst Maasland met het verzoek om toetreding; - brief d.d. 24 juni 2024 met het positieve besluit van het bestuur van Reinigingsdienst Maasland; - de geconsolideerde versie van de Gemeenschappelijk regeling Reinigingsdienst Maasland. 2. Kennisnemen van het feit dat de gemeenteraad overeenkomstig artikel 1, derde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen de gelegenheid heeft om uiterlijk 11 september 2024 een zienswijze toe te zenden aan het college omtrent haar voornemen tot toetreding tot de gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Maasland; 3. Besluiten om geen zienswijze in te dienen ten aanzien van de voorgenomen toetreding van het college van Horst aan de Maas tot de gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Maasland per 1 maart 2025. Aanleiding Op 28 februari 2025 eindigt ons contract voor de huis-aan-huis inzameling van restafval, keukenafval en PMD.

Na een beoordeling van 3 mogelijke organisatievormen van de gemeentelijke afvalinzameling op Kwaliteit, Kosten en Kwetsbaarheid, heeft het college op 7 mei 2024 besloten om te onderzoeken of het voor Horst aan de Maas opportuun is om zich aan te sluiten bij de publieke afvalinzamelaar en gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Maasland (verder: RDM). Hierover is de raad in de raadsinformatiebrief van 7 mei 2024 geïnformeerd. In juni van dit jaar is het onderzoek afgerond. De bevindingen hiervan zijn weergegeven in de bijgevoegde notitie (bijlage 1). Op basis van dit onderzoek heeft het college op 18 juni 2024 besloten dat het voor Horst aan de Maas inderdaad opportuun is om per 1 maart 2025 toe te treden tot RDM. Hierop heeft het college een toetredingsverzoek toegestuurd aan het bestuur van RDM. Hiermee is de formele eerste stap in het toetredingsproces gezet. Dit verzoek is ook positief ontvangen door RDM (zie bijlage 3), waarna RDM het toetredingsproces heeft opgestart en de benodigde stukken heeft toegestuurd aan het college van Horst aan de Maas en aan de colleges van de huidige deelnemers. Voor het toetredingsproces geldt op basis van artikel 1 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) de collegeregeling. Dat wil zeggen dat zowel initiatief tot toetreding als besluitvorming over toetreding aan het college is.

Om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen (GR) te vergroten, krijgt de raad sinds 1 juli 2022 op grond van de Wgr gedurende 8 weken de gelegenheid om een zienswijze te geven ten aanzien van de voorgenomen toetreding. Vervolgens wordt de raad gedurende 13 weken ook nog gevraagd om toestemming te verlenen aan het college voor toetreding tot RDM. Dit heeft impact op de doorlooptijd van het proces (zie Vervolgtraject).

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Door toe te treden tot RDM1 zetten we de volgende stap in regionale samenwerking op het vlak van ons afvalen grondstoffenbeheer. Voortaan zijn we voor de huis-aan-huis afvalinzameling onafhankelijk van een markt waarin bijna geen concurrentiedruk meer aanwezig is. Ook krijgen we meer grip en directe invloed op de kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners. Daarnaast geeft dit ons een sterkere positie en maakt dit ons flexibeler bij het inspelen op toekomstige ontwikkelingen op het gebied van afval- en grondstoffenbeheer, circulariteit en duurzaamheid. Argumenten 3.1 De resultaten van het onderzoek laten zien dat het opportuun is om toe te treden tot RDM. In het collegebesluit van 7 mei jl. waren op basis van de 3 K’s (Kwaliteit, Kosten en Kwetsbaarheid) al argumenten opgenomen om onze afvalinzameling niet meer door een private partij, maar door een publieke partij te laten uitvoeren. Specifiek met betrekking tot het toetreden tot RDM is vervolgens gekeken naar de juridische, financiële, operationele en governance aspecten van een toetreding tot deze publieke partij. Op basis van deze aspecten is een toetreding tot RDM beoordeeld op de 3 K’s. Hieruit volgt dat het voor Horst aan de Maas opportuun is om toe te treden tot RDM. Zie verder de argumenten hieronder en de bijgevoegde notitie met de onderzoeksbevindingen (bijlage 1).

3.2 Toetreding tot RDM verbetert de kwaliteit van ons afval- en grondstoffenbeheer. Via deelname aan het bestuur van RDM verkrijgen we directe invloed op de bedrijfsvoering en daarmee op de kwaliteit van de dienstverlening aan onze inwoners. Dit is een duidelijk voordeel ten opzichte van een samenwerking met een private partij. RDM richt zich nu ook al voortdurend op het verbeteren van kwaliteit en klanttevredenheid, wat resulteert in een zeer lage hoeveelheid meldingen en klachten. Door de ontwikkeling naar een data-gedreven organisatie zal RDM proactief bijdragen aan het realiseren van de ambities en doelen van gemeenten in het kader van de transitie naar een circulaire economie. 3.3 Toetreding tot RDM beperkt de stijging van de kosten van ons afval- en grondstoffenbeheer. Bij een aanbesteding aan de markt verwachten we geen inschrijving die tot een lagere kostenstijging in 2025 zou leiden. Bovendien heeft RDM (om te starten) een conservatieve begroting aangehouden en verwacht daarbij dat na het 1e (leer)jaar, door bijsturing, wel al efficiency voordelen behaald worden waardoor de werkelijke inzamelkosten lager uit komen. Deelnemers aan RDM betalen uiteindelijk alleen de werkelijke uitvoeringskosten en er is geen sprake van een winstopslag. Daarnaast is RDM een financieel gezonde organisatie.

Een uitgebreidere toelichting op de financiële aspecten is opgenomen in paragraaf 3.4 van de bijgevoegde notitie (bijlage 1). 3.4 Toetreding tot RDM vermindert onze kwetsbaarheid ten aanzien van ons afval- en grondstoffenbeheer. Met een toetreding tot RDM is onze (huis-aan-huis) afvalinzameling voor onze inwoners voor de toekomst altijd geborgd. We zijn dan niet meer kwetsbaar voor het risico dat ook de laatste private aanbieders in de toekomst wellicht stoppen met hun dienstverlening aan gemeenten en we vervolgens zonder inzamelaar komen te zitten. Het feit dat RDM een publieke organisatie is (zonder winstoogmerk), die onze inwoners ook als hun inwoners zien, maakt dat we bij een toetreding minder kwetsbaar zijn voor conflicterende belangen en dat zij dezelfde prioriteiten voorop stellen als wij: kwaliteit en tevreden inwoners. Doordat RDM

1

De gemeenschappelijke regeling Reinigingsdienst Maasland bestaat uit de gemeenten Leudal, Roerdalen, Maasgouw en Echt-Susteren.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 5

vervolg raadsvoorstel

samenwerkingsafspraken heeft gemaakt met collega-bedrijven, wordt de continuïteit van de afvalinzameling door RDM gegarandeerd. Dit maakt ons minder kwetsbaar bij het uitvallen van materieel en personeel. 3.5 Toetreding tot RDM biedt uitstekende mogelijkheden voor participatietrajecten binnen onze gemeente. Voor de inzameling in onze gemeente zal RDM een nevenvestiging (alleen als standplaats) openen in onze gemeente. Dit is niet alleen goed voor de lokale werkgelegenheid, maar de korte woon-werk afstand maakt het ook goed mogelijk om samen participatietrajecten aan te gaan. Er wordt gestreefd naar minimaal 2 à 3 startersbanen voor bijvoorbeeld statushouders, met daarbij verdere opleidingsmogelijkheden. Verder zorgt een lokale vestiging voor korte aan- en afrijtijden naar de inzamelroutes, wat zich vertaalt in lagere kosten. Ook draagt dit bij aan een hoger serviceniveau voor onze inwoners, doordat er bijvoorbeeld sneller gehandeld wordt bij calamiteiten tijdens de inzameling. Bijvoorbeeld bij een mankement aan een voertuig of het oplossen van een tijdens de inzameling gemist adres. 3.6 Toetreding tot RDM maakt ons flexibeler in onze afvalinzameling en de transitie naar een circulaire economie.

De transitie naar een circulaire economie vraagt de komende jaren om flexibiliteit in de afvalinzameling, om snel en effectief in te kunnen spelen op ontwikkelingen zoals op het gebied van afval- en grondstoffenverwerking, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV’s ) en ander Europees- en nationaal beleid. In een meerjarig contract met een private marktpartij ontbreekt deze benodigde flexibiliteit, omdat de Aanbestedingswet maar zeer beperkt wijzigingen in deze contracten toestaat. Als er al iets gewijzigd kan worden en de marktpartij wil hier ook aan meewerken, dan zullen nieuwe prijsafspraken hierover tot stand komen zonder enige concurrentiedruk. Kanttekeningen 1.1 Een forse groei in de omvang en aantal deelnemers van RDM brengt het risico met zich mee dat deelnemers zich minder als eigenaar verantwoordelijk voelen voor de lange termijn ontwikkeling van de organisatie en dienstverlening. RDM functioneert nu naar grote tevredenheid bij de 4 deelnemende gemeenten. Ook andere gemeenten in Noord-Limburg, zoals gemeente Beesel, overwegen om aan te sluiten. Een sterke governance is noodzakelijk om een bedrijfsmatige aansturing van de operatie te (blijven) verzekeren met voldoende focus op de collectieve doorontwikkeling. In gesprekken met de directie en het bestuur van RDM hierover, is duidelijk geworden dat zij dit beamen en hier ook voor willen waken.

Zij zijn bereid hierover ook nadere afspraken te maken. Bijvoorbeeld over het aanstellen van een onafhankelijke bestuursadviseur die toeziet op de continuïteit van de bedrijfsmatige aansturing van de operatie. Daarnaast is de continuïteit in de bedrijfsvoering en dienstverlening ook (deels) geborgd met het Strategisch Meerjarenplan 2023 – 2028 dat door de huidige deelnemers is vastgesteld. 1.2 We mogen de door RDM aangegeven uitvoeringskosten van de afvalinzameling niet naast een actueel aanbod uit de markt leggen. Op basis van de regels in de Aanbestedingswet is het niet toegestaan om de uitkomsten van een aanbestedingsprocedure aan de markt af te wachten om deze vervolgens niet te gunnen op basis van een vergelijking met de uitvoeringskosten zoals die door RDM worden aangegeven. De keuze voor de publieke samenwerking of aanbesteden aan de markt, moeten we dus vooraf maken. Zie verder paragraaf Financiële consequenties.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 5

vervolg raadsvoorstel

Financiële consequenties De afvalbegroting is een gesloten systeem. Een eventuele toetreding tot RDM heeft geen negatief effect op de algemene dienst. De door RDM begrote kosten voor de door ons in 2025 af te nemen taken (huis-aan-huis inzameling), zijn circa € 60 per aansluiting hoger dan onze huis-aan-huis inzamelkosten in 2024 (op basis van het aflopende contract met Prezero). Hierbij heeft RDM (om te starten) een ruime begroting aangehouden, omdat zij niet kon terugvallen op ervaringscijfers (zoals benodigde inzameluren) van onze gemeente van de afgelopen jaren. RDM verwacht dat er na het 1e jaar aan inzamelervaring in onze gemeente, door bijsturing, wel al efficiency voordelen behaald worden waardoor de werkelijke inzamelkosten lager uitvallen. Bij een aanbesteding aan de markt verwachten we geen inschrijving die tot een lagere kostenstijging zou leiden. Op basis van informatie over de inzamelcontracten van (regio)gemeenten die in afgelopen jaren zijn afgesloten, is een bandbreedte van de huidige marktprijs ingeschat. De concurrentiedruk bij het sluiten van die contracten lag echter wel hoger dan nu het geval is. De door RDM begrote dienstverleningskosten vallen binnen deze bandbreedte.

Gezien de extreem lage concurrentiedruk in de huidige markt, ligt het voor de hand dat een inschrijving op een aanbesteding juist aan de bovenkant van deze bandbreedte zou liggen, of daar mogelijk zelfs overheen zou gaan. Bovendien bestaat er ook een reëel risico dat er géén inschrijvingen komen op een aanbesteding. In dat geval komt niet alleen de continuïteit van de afvalinzameling in gevaar, maar heeft Horst aan de Maas vervolgens een nog slechtere uitgangspositie in het alsnog proberen te verkrijgen van een contract met een private inzamelaar (via een “onderhandelingsprocedure zonder aankondiging”). Hoe deze kostenstijging zich vertaalt naar de afvalstoffenheffing 2025 (en verder) wordt later dit jaar pas duidelijk. De afvalstoffenheffing wordt afgeleid uit de afvalbegroting die uit veel meer componenten bestaat dan alleen de taken die RDM zal gaan uitvoeren. Al deze componenten samen bepalen de uiteindelijke afvalstoffenheffing. Daarnaast is de voorziening tariefegalisatie afvalstoffenheffing de afgelopen jaren sterk opgelopen, tot momenteel circa € 2,4 miljoen. Deze zetten we in om een te sterke stijging van de afvalstoffenheffing in de komende jaren te dempen. De (meerjarige) afvalbegroting en de daaruit afgeleide afvalstoffenheffing 2025 wordt later dit jaar opgesteld en voor besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

Financiële risico’s bij deelname Op basis van de (concept)jaarstukken 2023 en de begroting 2024 en 2025, blijkt dat RDM financieel gezond is. Natuurlijk brengt deelname aan een GR in het algemeen, en dus ook deelname aan RDM, financiële risico's met zich mee. Als deelnemer ben je immers mede-eigenaar en medeverantwoordelijk voor eventuele verliezen. De financiële risico’s bij deelname aan RDM zijn naar ons inzicht echter lager dan bij continuering van de uitbesteding van dienstverlening in een markt zonder concurrentiedruk. RDM is een financieel gezonde organisatie; de risico’s zijn in beeld en beperkt van omvang. Vervolgtraject / communicatie Het formele besluitvormingstraject is aan regels gebonden. De raad heeft in de periode 9 juli 2024 t/m uiterlijk 11 september 2024 (dit is meer dan de minimale 8 weken) de tijd om een zienswijze in te dienen bij het college ten aanzien van de voorgenomen toetreding van het college van Horst aan de Maas tot RDM. Ook de raden van de huidige deelnemers van RDM worden in deze periode in de gelegenheid gesteld om zienswijzen in te dienen bij hun colleges. De ingebrachte zienswijze (of het besluit tot géén zienswijze) koppelt het college terug naar RDM en de colleges van alle betrokken gemeenten. Uiteindelijk zullen alle raden van de betrokken gemeenten in de

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg raadsvoorstel

periode november 2024 - januari 2025, gedurende tenminste 13 weken, nog gevraagd worden om toestemming te verlenen voor de voorgenomen toetreding van het college van Horst aan de Maas tot RDM. Indien toestemming verleend wordt, kan het college medio februari 2025 besluiten tot definitieve toetreding tot RDM. Onze eerste prioriteit is om de afvalinzameling voor onze inwoners ook na het aflopen van het huidige inzamelcontract geborgd te hebben. Bij het toetredingsproces zijn verschillende gemeentebesturen en gemeenteraden betrokken. Mocht er ergens in het toetredingsproces vertraging optreden dan kan de toetreding op 1 maart 2025 mogelijk nog niet geëffectueerd zijn. Hiervoor is een fallback-plan ingericht, in de vorm van een samenwerkingsovereenkomst met RDM op basis van publiek-publieke samenwerking (PPS). Op basis van deze PPS kan RDM de afvalinzameling per 1 maart 2025 toch opstarten, mocht het toetredingsproces op dat moment nog niet zijn afgerond.

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Notitie Onderzoek toetreding tot gemeenschappelijk regeling Reinigingsdienst Maasland. Brief d.d. 18 juni betreffende verzoek van Horst aan de Maas om toetreding tot RDM. Brief d.d. 24 juni 2024 met het besluit van het bestuur van RDM over het toetredingsverzoek van Horst aan de Maas. De geconsolideerde versie van de Gemeenschappelijk regeling Reinigingsdienst Maasland.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50