09a rv RES NML

Raadsvoorstel stuknummer: 23.0004470

Raadsvoorstel onderwerp

Ontwerpbesluit Centrumregeling Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg (RES NML )

datum raad

24 oktober 2023

portefeuillehouder

bladnummer 2023.074

clustermanager

agendapunt

behandeld door

9

T. Kuipers

Voorstel 1. Kennisnemen van de bijgevoegde stukken: ontwerp voor de Centrumregeling RES NML inclusief de toelichting daarop; document over de Governance van de RES en het jaarplan van de RES voor 2024 (bijlage 1 tot en met 4) 2. Kennisnemen van het feit dat de gemeenteraad overeenkomstig artikel 1, derde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen de gelegenheid heeft om uiterlijk 31 oktober 2023 een zienswijze toe te zenden aan het college over het ontwerpbesluit voor de Centrumregeling RES NML 3. Besluiten om geen zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit (bijlage 1).

Aanleiding De deelnemers aan de Regionale Energie Strategie Noord- en Midden-Limburg (RES NML) hebben in 2021 gedeelde ambities en uitgangspunten op het gebied van energiebesparing, de warmtetransitie en duurzame opwek vastgesteld. De energietransitie is een dermate omvangrijke en complexe opgave dat versterking van de gemeentelijke samenwerking noodzakelijk is om de geformuleerde ambities waar te kunnen maken. Alle RESdeelnemers zijn het hier over eens en hebben gezocht naar een organisatievorm die de mogelijkheid tot krachtenbundeling biedt zonder dat dit ten koste gaat van inhoudelijke (beleidsmatige) autonomie van gemeenten. De conclusie na een uitgebreide inventarisatie is dat een gemeenschappelijke regeling met Venlo als centrumgemeente breed de voorkeur heeft als nieuwe en verbeterde organisatievorm. De Wet gemeenschappelijke regelingen beschrijft de besluitvormingsprocedure voor de totstandkoming van een gemeenschappelijke regeling. De gemeenteraad is op twee momenten aan zet: eerst krijgt de raad de gelegenheid om een zienswijze in te dienen over het ontwerpbesluit. Daarna (waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2024) volgt een raadsvoorstel om de centrumregeling definitief vast te stellen.

Kortom, de centrumregeling RES gaat enkel over de manier waarop we in de regio Noord- en Midden Limburg de schaarse expertise en capaciteit organiseren om de ambities van gemeenten en andere RES-partners te kunnen uitvoeren. De centrumregeling gaat niet over de inhoud, hoogte of richting van deze ambities zoals die in het document RES zijn vastgesteld of over lokaal beleid zoals de Warmtevisie Horst aan de Maas of KODE Horst aan de Maas. De gemeenteraad van Horst aan de Maas is en blijft hiervoor het hoogste orgaan dat hierover autonoom kan besluiten.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Komen tot een effectievere en efficiëntere uitvoering van politiek vastgestelde ambities op het gebied van energiebesparing, warmtetransitie en duurzame opwek door middel van regionale samenwerking.

Argumenten 1.1 Er is brede overeenstemming dat de RES-organisatie moet worden versterkt om de regionaal vastgestelde energiedoelen te halen De Regionale Energie Strategie Noord- en Midden-Limburg (RES NML) is een samenwerkingsverband tussen 15 gemeenten, de provincie Limburg, het Waterschap Limburg en netbeheerder Enexis. In 2021 hebben de RES-partners gedeelde ambities en uitgangspunten op het gebied van energiebesparing, warmtetransitie en duurzame opwek vastgesteld. De samenwerking binnen de RES is tot nu toe vooral gebaseerd op vrijwilligheid. Er is brede overeenstemming dat de RES-samenwerking versterkt moet worden om de gezamenlijke ambities te kunnen realiseren. Daarom is eind 2021 het document `Naar een sterke RES-samenwerking NML´ bestuurlijk vastgesteld. Het College van Horst aan de Maas heeft daar toen ook mee ingestemd. 1.2 Het ontwerp-besluit voor de centrumregeling is de uitkomst van een lang, regionaal gedragen voorbereidingstraject, waar Horst aan de Maas aan mee heeft gewerkt In mei 2022 is een kwartiermaker gestart met als opdracht om een gedragen voorstel voor een toekomstige RES-samenwerking met bijbehorende aansturingsstructuur uit te werken. Na een uitgebreide inventarisatie was de conclusie dat een gemeenschappelijke regeling met Venlo als centrumgemeente breed de voorkeur heeft.

Alle RES-deelnemers hebben zich hierover eind 2022 en begin 2023 kunnen uitspreken via de Colleges, het dagelijks bestuur van het Waterschap en Gedeputeerde Staten van de provincie. Het College van Horst aan de Maas heeft eind 2022 ingestemd met verdere uitwerking van de centrumregeling. Op 14 maart 2023 stemde de laatste deelnemer in en was er dus een breed gedragen akkoord om de volgende stap te zetten. In de eerste helft van 2023 is de concepttekst van de gemeenschappelijke regeling opgesteld. Op 15 juni 2023 hebben alle deelnemers aan het regionaal bestuurlijk energie-overleg (BO RES) ingestemd met het opstarten van het formele besluitvormingstraject. 1.3 In de 4 bijlagen wordt de toekomstige RES-organisatie geschetst: juridisch, organisatorisch en praktisch Voorgesteld wordt dat de gemeenteraad kennisneemt van de volgende vier stukken: 1.3.1 Ontwerp voor de Centrumregeling RES NML inclusief toelichting (bijlage 1 en 2) Dit is de juridische tekst van de gemeenschappelijke regeling. Deze is opgesteld door een expert en getoetst door juristen uit Horst aan de Maas en regiogemeenten. De juridische opmerkingen zijn verwerkt in deze versie. Er is een memo bijgevoegd met een toelichting op de juridische tekst, deze toelichting legt ook een link met het governance document.

1.3.2 Governance document (bijlage 3) Het governance document beschrijft alle essentiële onderdelen van de inrichting van de RES NML, inclusief de meerjarenbegroting. Er zijn drie belangrijke verbeterpunten in de nieuwe RES-organisatie. Ten eerste is de samenwerking straks formeel en structureel beter geregeld door de centrum-gemeenteregeling. Ten tweede is in de nieuwe organisatiestructuur de rolverdeling tussen bestuurders en ambtenaren beter afgebakend. Dat komt omdat de stuurgroep RES (die bestaat uit bestuurders en ambtenaren) komt te vervallen en de rol van de

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 5

vervolg raadsvoorstel

stuurgroep wordt overgenomen door het programmateam RES (dat alleen uit ambtenaren bestaat). Dit maakt de rolverdeling en de besluitvorming transparanter: bestuurders beslissen tijdens het BO RES en ambtenaren bereiden deze besluiten voor en voeren ze vervolgens uit. De derde verbetering die wordt beoogd is dat de RES-organisatie in de toekomst meer gebruik maakt van mensen uit regiogemeenten en minder van ingehuurde krachten. Daardoor weet de RES-organisatie straks nog beter waar in de praktijk behoefte aan is. Hierdoor kan de RES sneller en pro-actiever inspelen op nieuwe ontwikkelingen in een heel dynamisch beleidsveld. 1.3.3 Jaarplan 2024 met basis- en plustaken (bijlage 4) De RES maakt in haar jaarplan een onderscheid in basistaken en plustaken. Basistaken zijn taken die alleen de RES kan doen, zoals het opstellen van de verplichte RES-voortgangsrapportage. Daarnaast zijn er basistaken die de RES oppakt omdat het efficiënt is om deze taak regiobreed uit te voeren, zoals gemeenten ontzorgen op het gebied van monitoring en bovenlokaal accountmanagement met strategische samenwerkingspartners. Plustaken zijn uitvoeringstaken en -projecten waaraan in wisselende samenstellingen wordt gewerkt, omdat deze niet voor alle RES-partners even interessant of relevant zijn. Het aantal deelnemers kan per taak of project variëren.

De bekostiging van deze taken geschiedt via de gemeenten die deelnemen aan deze taak, deze groep wordt door de RES ook wel een ‘Coalition of the Willing’ genoemd. Het Jaarplan van 2024 geeft op hoofdlijnen de inhoudelijke werkzaamheden weer die de RES NML het komende jaar gaat oppakken. Het geeft ook een beeld van een aantal mogelijke plustaken. Het jaarplan dient als uitgangspunt voor de begroting 2024 en de meerjarenbegroting. Het jaarplan en de taken van de RES NML zijn ook in één overzicht te zien in het blokkenschema. 2.1 De gemeenteraad heeft op twee momenten een rol bij het vaststellen van een gemeenschappelijke regeling, de eerste stap is de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen Bij het vaststellen van een gemeenschappelijke regeling heeft de gemeenteraad op twee momenten een rol. Eerst krijgt de raad de gelegenheid om een zienswijze in te dienen over het ontwerpbesluit. Daarna (waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2024) volgt een raadsvoorstel om toestemming te vragen zodat het college de centrumregeling definitief kan vaststellen. 2.2 Alle gemeenteraden wordt gevraagd om voor 31 oktober 2023 te reageren Er is regionaal afgesproken dat alle gemeenten dezelfde planning aanhouden bij het vragen van zienswijzen aan de gemeenteraad. Zodat de RES na afloop van deze termijn alle zienswijzen tegelijk kan verwerken.

3.1 De raad mag een zienswijze indienen, maar als men akkoord is met de stukken hoeft dat niet. Voorgesteld wordt om geen zienswijze in te dienen. Want de stukken zijn opgesteld na een uitgebreid en gedragen regionaal traject en zijn juridisch, financieel en inhoudelijk uitgebreid getoetst. Kanttekeningen 1.1 In de centrumregeling is gekozen voor regionaal samenwerken met behoud van lokale autonomie, dit beperkt de slagvaardigheid van de RES. Formele besluitvormingsprocessen binnen de RES duren lang, want elke afzonderlijke organisatie moet apart een besluit nemen. Dit blijft in de toekomst zo. Het voordeel is dat de lokale autonomie blijft bestaan. Het nadeel

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 5

vervolg raadsvoorstel

is dat de besluitvormingsprocessen veel tijd kosten, veel werk opleveren en niet bijdragen aan de slagvaardigheid van de RES. Een deel van het schaalvoordeel van regionale samenwerking kan door het vasthouden aan lokale autonomie weer verloren gaan. In het uitgewerkte model is dit nadeel beperkt door met basistaken en plus-taken (coalition of the willing) te gaan werken. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid voor gemeenten om in kleiner verband een bepaalde ontwikkeling van specifieke projecten voort te zetten.

Financiële consequenties Voor de uitvoering van alle gemeentelijke taken van het klimaatakkoord, stelt het rijk een aanzienlijk geoormerkt budget beschikbaar om hiervoor extra personele capaciteit aan te trekken (de klimaatgelden). De RESsamenwerking is opgezet om de klimaattaken effectiever en efficiënter te kunnen uitvoeren door een beperkt deel van de personele capaciteit gezamenlijk aan te trekken. Hiervoor wordt een klein deel van de klimaatgelden ingezet. In het governance document (zie bijlage 3) is de meerjarenbegroting van de nieuwe RES-organisatie opgenomen. Deze geeft weer wat de kosten zijn van het totale basispakket van de RES NML. Onderdeel van de begroting zijn de personeelskosten en bedrijfsvoering. In de uitwerking van de begroting is rekening gehouden met regionaal geldende richtlijnen daarvoor. De kosten van de RES worden verdeeld over de deelnemende gemeenten op basis van een bedrag per inwoner per jaar. Het bedrag per inwoner is € 2,60. Het was een bestuurlijke wens om de maximale bijdrage per gemeente helder en voor meerdere jaren vast te leggen. De € 2,60 per inwoner is dus een vast bedrag dat de komende jaren hetzelfde blijft (exclusief inflatiecorrectie). Voor Horst aan de Maas (met ruim 43.000 inwoners) komt dit neer op jaarlijks afgerond € 112.000,-. Dit wordt betaald uit de klimaatgelden die de gemeente van het rijk ontvangt.

Hier is al rekening mee gehouden in de meerjarenbegroting 2024-2027. Voor het hiervoor genoemde bedrag voert de RES alleen de basistaken uit. De plustaken, die op basis van een zogenaamde ‘coalition of the willing’ worden opgepakt, zijn dus niet inbegrepen. De bijdrage voor de plustaken is afhankelijk van de keuze om wel of niet mee te doen aan de plustaak en is ook afhankelijk van het aantal deelnemers dat nog meer meedoet. De bijdrage voor een plustaak zal variëren tussen de €2000 en €8000,-. Vervolgtraject / communicatie Het formele besluitvormingstraject is aan regels gebonden. Begin/half september 2023 organiseert de RES bijeenkomsten voor volksvertegenwoordigers over het ontwerpbesluit voor de centrumgemeente-regeling. De gemeenteraadsleden worden hiervoor uitgenodigd. De raad geeft aan het College van B&W haar zienswijze (of het besluit om geen zienswijze in te dienen) door. Het College zorgt voor terugkoppeling naar de RES. In het voorjaar van 2024 volgt een nieuw raadsvoorstel over het definitief vaststellen van de gemeenschappelijke regeling.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Centrumregeling RES NML (d.d. 05-07-23) Toelichting centrumregeling RES NML (d.d. 05-07-23) RES Noord- en Midden Governance (d.d. 06-07-23) RES Noord- en Midden Jaarplan 2024 (d.d. 06-07-23)

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50