09a rv Actualisatie accommodatiebeleid

Raadsvoorstel stuknummer: 24.0003421

Raadsvoorstel onderwerp

RV – beleidskader Actualisatie accommodatiebeleid Horst aan de Maas

datum raad

8 oktober 2024

portefeuillehouder

bladnummer 2024.078

clustermanager

agendapunt

behandeld door

9

E. Joosten

Voorstel 1. Het beleidskader “Actualisatie gemeentelijk accommodatiebeleid Horst aan de Maas” vast te stellen en te bepalen dat dit beleidskader in werking treedt op 1 januari 2025. 2. Een krediet van € 1.000.000 per jaar (kapitaallasten cumulatief € 49.000 per jaar) beschikbaar te stellen voor de jaren 2025 t/m 2027 voor uitbreiding van of aanpassingen aan bestaande accommodaties. 3. Een budget van € 100.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de jaren 2025 en 2026 en € 50.000 voor 2027 voor haalbaarheidsonderzoeken. 4. Een budget beschikbaar te stellen voor extra formatieruimte, zijnde € 90.000 incidenteel in 2025 en € 120.000 structureel vanaf 2025. 5. De financiële consequenties zoals genoemd onder beslispunt 2, 3 en 4 mee te nemen en af te wegen bij de begrotingsbehandeling voor 2025 6. De “Subsidieverordening voor groot onderhoud en verduurzaming huisvesting maatschappelijke organisaties gemeente Horst aan de Maas” in te trekken met ingang van 1 januari 2025. Aanleiding Het huidige accommodatiebeleid dateert van juli 2017. Medio vorig jaar startten we, samen met diverse betrokken partijen, het proces om het gemeentelijk accommodatiebeleid te actualiseren. Uit de gesprekken met vele betrokkenen bleek dat men over het algemeen tevreden was maar er op onderdelen behoefte was om het beleidskader aan te scherpen en aan te vullen.

Het volgende haalden we daarbij op: - de uitgangspunten van beleid waren onvoldoende concreet gemaakt en leidden tot discussie - het beleid werd hierdoor niet overal consequent toegepast - in de meerjarenbegroting waren geen middelen gereserveerd voor bijv. nieuwbouw of uitbreiding waardoor het elke keer onzeker was of een initiatief doorgang kon vinden of niet - het was onvoldoende helder welke kosten subsidiabel waren en wat de gemeente bijdroeg - diverse besturen van gemeenschapsaccommodaties gaven aan moeite te hebben met het beheer en de exploitatie van hun pand en vragen de gemeente om ondersteuning In plaats van ons meteen te focussen op ‘de accommodaties’, richten we ons in lijn met het subsidiekader Samenwerken aan Vitale Gemeenschappen Horst aan de Maas veel meer op de betekenis van een vereniging of stichting voor een dorp. Hoe en op welke manier dragen ze bij aan het welzijn van de inwoners van een dorp? Wat is daarvoor nodig, welke accommodatie en welke rol nemen we als gemeente daarin? Voor de verenigingen en stichtingen organiseerden we een aantal avonden in de dorpen. Al deze inspanningen leidden er toe dat er nu, na een intensief proces met vele partijen, een hernieuwd beleidskader “Actualisatie

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 4

vervolg raadsvoorstel

accommodatiebeleid Horst aan de Maas” ligt met een bijbehorende subsidieregeling. Het beleidskader wordt straks onderdeel van één van de programmalijnen onder de Omgevingswet. Beoogd resultaat Vitale dorpen met een passend aanbod aan accommodaties voor de huisvesting van activiteiten die een maatschappelijke meerwaarde bieden voor onze inwoners. Argumenten 1.1 Het beleidskader (bijlage 1) is aangescherpt op basis van de gesprekken met de verenigingen In het beleidskader hebben we de volgende doelen en beleidsuitgangspunten hebben geformuleerd: - een accommodatie is geen doel op zich; van belang is dat er sprake is van activiteiten die bijdragen aan vitale gemeenschappen en een gezonde en duurzame leefomgeving (zie verder onder argument 1.2) - vraag en aanbod van accommodaties dient in evenwicht te zijn - een accommodatie dient toekomstbestendig en exploiteerbaar te zijn - multifunctioneel gebruik is een basisuitgangspunt - in elk dorp is ruimte voor ontmoeting; dat kan een MFA zijn, maar ook een school of een sportvereniging - waar nodig bieden we ondersteuning aan MFA’s (zie verder onder argument 1.3) - het initiatief voor planvorming blijft bij het dorp; de gemeente faciliteert de dorpen waar nodig - ook onze eigen investeringen leggen we naast deze beleidsuitgangspunten - overdracht van het beheer en de exploitatie alleen als dit verantwoord kan en is niet meer standaard

Deze uitgangspunten concretiseerden we in een afwegingskader. In dit afwegingskader staan verschillende elementen benoemd en toegelicht die ons inzicht geven in de mate waarin een accommodatie bijdraagt aan de maatschappelijke opgave en passend is voor het vraagstuk dat er is. Denk aan het aantal gebruikers en hun activiteiten, het toekomstperspectief van de aanvrager, de accommodatievraag (bijv. omvang, kwaliteit, multifunctioneel gebruik e.d.) en het beheer en de wijze van financiering. Over de uitkomsten gaan we in gesprek met de aanvrager. 1.2 De maatschappelijke meerwaarde staat voorop Accommodaties zijn geen doel op zich. We stellen ons, meer dan voorheen, de vraag wat de maatschappelijke meerwaarde is van de activiteiten die in deze accommodaties plaatsvinden. Dat doen we door in beeld te brengen of gebruikers van de betreffende accommodatie gemeentelijke subsidie ontvangen op basis van het subsidiekader ‘Samen werken aan Vitale Gemeenschappen’. Voor deze verenigingen en stichtingen beoordeelden we immers al of de aanvrager bijdraagt aan de principes van positieve gezondheid in de leefomgeving. Hoe meer gebruikers van een accommodatie een dergelijke subsidie ontvangen, hoe groter de maatschappelijke meerwaarde. 1.3.

We werken een ondersteuningsregeling uit voor MFA’s Zoals onder argument 1.1 geschetst bleek uit onze gesprekken bleek dat vooral de beheerstichtingen van nietgemeentelijke MFA’s moeite hebben met het beheer en de exploitatie van hun accommodatie. We constateerden bovendien dat er veel verschil is in de manier waarop we met deze accommodaties omgaan. Naast ondersteuning is meer eenduidigheid en gelijkheid nodig. We werken hiertoe een regeling uit. Ook bij de gemeentelijke buitensportaccommodaties gaan we aan de slag om meer eenduidigheid in afspraken te krijgen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 4

vervolg raadsvoorstel

1.4 Het beleidskader hangt nauw samen met het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP Onderwijs) De sporen om te komen tot dit beleidskader en het IHP Onderwijs lopen nagenoeg parallel. Besluitvorming over het IHP Onderwijs is eveneens in het najaar voorzien. Inhoudelijk kennen beide plannen veel raakvlakken. In beide plannen is het gezamenlijk gebruik en delen van ruimten in een accommodatie en het stimuleren van inhoudelijke samenwerking door gezamenlijke huisvesting een belangrijk element. We zien dan ook veel voordelen in het gezamenlijk huisvesten van partijen uit het onderwijs, zorg, welzijn, sport en cultuur. 1.5 Lopende en nieuwe initiatieven toetsen we aan het nieuwe beleid Op dit moment zijn er twee lopende initiatieven: - locatieonderzoek GFC’33 Grubbenvorst en SV Lottum: rapport is gereed - locatieonderzoek MFA/school Meerlo: onderzoek loopt. Beide initiatieven leggen we, evenals nieuwe initiatieven, na vaststelling naast het nieuwe beleidskader. 2.1 en 3.1. De bedragen zijn ramingen We maakten een inschatting aan de hand van lopende accommodatievraagstukken wat jaarlijks nodig om invulling te geven aan de doelen uit het beleidskader. Deze zijn maximaal (subsidieplafonds).

Voor subsidieaanvragen voor nieuwbouw of renovatie nemen we, vanwege de te verwachten omvang van de investering, geen budget op in de begroting maar leggen we een apart kredietvoorstel voor aan uw raad. 4.1 Er is onvoldoende capaciteit om het beleidskader en de subsidieregeling uit te voeren Vaststelling van het beleidskader en subsidieregeling betekent dat verenigingen en stichtingen aanvragen kunnen indienen vanaf 1 januari 2025. Voor de weging van aanvragen (structurele formatie) en de uitwerking van een harmonisatievoorstel voor MFA’s (incidentele formatie) is geen formatie beschikbaar. Daarom nemen we in de financiële consequenties formatieruimte op. 5.1 De subsidieregeling is de concrete uitwerking van het beleidskader We werkten het beleidskader uit in de “Subsidieregeling investeringssubsidies maatschappelijke accommodaties gemeente Horst aan de Maas”. Deze is ter informatie bijgevoegd. Vaststelling van deze regeling is de bevoegdheid van ons college. De regeling is pas definitief als het beleidskader door uw raad is vastgesteld. Kanttekeningen 1.1. De uitwerking van een regeling voor MFA’s kost tijd De uitwerking dient, gelet op de geconstateerde verschillen, zorgvuldig en in samenspraak met de betrokkenen te gebeuren. Dat kost tijd. We hebben echter nu al wel oog voor de uitdagingen waar een aantal MFA’s voor staan. Daarom is er een overgangsregeling.

De bestaande gemeentelijke bijdrage in groot onderhoud verhogen we tijdelijk van 50% naar 75% van de subsidiabele kosten. Dit past binnen het beschikbare budget. 4.1 Werving kan pas starten na vaststelling van het beleidskader Budget voor uitbreiding van de formatie hiervoor is onderdeel van dit voorstel. De werving hiervan kan echter pas starten na vaststelling van het beleid als er budget beschikbaar is. Dit is een groot risico, ook gelet op het doorlopen proces met diverse betrokkenen, aangezien nieuwe en lopende initiatieven vanaf 1 januari 2025 kunnen worden ingediend en bij ontbreken van formatie niet in behandeling kunnen worden genomen. Financiële consequenties

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 4

vervolg raadsvoorstel

Voor de in te dienen aanvragen van stichtingen of verenigingen die een accommodatie in eigendom hebben of beheren en exploiteren reserveren we middelen. Bij het vaststellen van het beleidskader zijn de volgende subsidieplafonds per categorie beschikbaar: 1. nieuwbouw, renovatie/vernieuwbouw: apart raadsbesluit en krediet per aanvraag; 2. uitbreiding/aanpassing accommodatie: € 1.000.000,- in 2025 t/m 2027; 3. duurzaamheid en toegankelijkheid: € 600.000,- voor 2025 t/m 2027; 4. groot onderhoud aan MFA’s: € 302.500,- voor 2025 t/m 2027; 5. haalbaarheidsonderzoek: € 100.000,- per jaar in 2025 en 2026 en € 50.000 in 2027 Ad a) De financiële consequenties worden per aanvraag beoordeeld. Ad b) Dit betekent een stijging van de kapitaallasten met € 49.000 per jaar over de periode 2026-2028. Cumulatief betekent dit in 2030 een maximale kapitaallast van € 147.000 op basis van afschrijving in 25 jaar en een rentepercentage van 1%. De kapitaallasten nemen na deze datum weer af als gevolg van de lopende afschrijvingen. Ad c) De subsidie wordt voldaan uit de bestaande reserve Duurzaamheid maatschappelijke accommodaties, die voldoende ruimte biedt. De onttrekking verloopt voor de exploitatie budgetneutraal. Ad d) De subsidie wordt voldaan uit de reserve Groot onderhoud niet-gemeentelijke MFA’s, die voldoende ruimte biedt. De onttrekking verloopt voor de exploitatie budgetneutraal.

Ad e) De kosten voor een haalbaarheidsonderzoek komen direct ten laste van de exploitatie. Voor de extra formatieruimte (argument 4.1) ramen we de kosten op € 120.000 structureel vanaf 2025 en € 90.000 incidentele formatie in 2025. Vervolgtraject / communicatie (mits werving tijdig afgerond is) - Vaststelling beleidskader door gemeenteraad - Toesturen beleidskader en de subsidieregeling naar de betrokkenen - Uitwerken regeling voor ondersteuning van MFA’s - Harmonisatie van afspraken gemeentelijke buitensportaccommodaties - Afweging lopende initiatieven o.b.v. beleidskader

oktober 2024 oktober 2024 Q4 2024 – Q4 2025 Q4 2024 – Q2 2025 Q4 2024 / Q1 2025

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris,

drs. R.F.I. Palmen

Drs. H. Mensink

Bijlagen 1. Beleidskader Actualisatie gemeentelijk accommodatiebeleid Horst aan de Maas 2024 2. Subsidieregeling Investeringssubsidies maatschappelijke accommodaties gemeente Horst aan de Maas 3. Samenvattende presentatie beleidskader en subsidieregeling

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50