08a rv Sociale integratie arbeidsmigranten

Raadsvoorstel stuknummer: 21.0000707

Raadsvoorstel onderwerp

RV Programma sociale integratie arbeidsmigranten

datum raad

20 april 2021

portefeuillehouder

R. Bouten

bladnummer 2021.044

clustermanager

M. Derks

agendapunt

behandeld door

8

Voorstel Een krediet van € 251.000,- ter beschikking te stellen ter uitvoering van het programma sociale integratie arbeidsmigranten. Aanleiding In Horst aan de Maas leven we op een fijne manier samen. Wij willen een gemeente zijn waarin iedereen zich gehoord voelt. Waarin de arbeidsmigrant onder goede omstandigheden woont en werkt. Waarin onze nieuwe buren écht mee gaan doen. Waarin omwonenden van huisvestingslocaties betrokken worden bij afspraken en waar we afspraken nakomen. Én waar we oog hebben voor maatschappelijke consequenties en samen met oplossingen komen. Daarom zijn we in 2020 met een vernieuwde aanpak voor de sociale integratie van arbeidsmigranten gestart. Er wonen in onze gemeente al veel arbeidsmigranten. Zij zijn onze nieuwe buren. Integratie en kennismaking blijkt echter niet altijd vanzelf te gaan. We investeren daarom in het versnellen van integratie en kennismaking en het beperken van nadelige maatschappelijke effecten. Dat doen we onder Spoor 1 van het programma arbeidsmigranten.” Versnellen op maatschappelijke effecten”. We investeren in het leren van de taal, arbeidsmigranten doen mee in Horst aan de Maas en we pakken overlast aan. In bijlage 1 van dit voorstel is conform toezegging 2020.24, beschreven hoe we sociale integratie vormgeven.

In de themabijeenkomst op 2 maart heeft de programmamanager samen met de leden van de projectgroep nog een interactieve toelichting gegeven op deze aanpak. Spoor 1: Versnellen maatschappelijke effecten. We hebben een aantal doelstellingen geformuleerd onder spoor 1. Deze doelstellingen komen voort uit het beleid arbeidsmigranten 2019 en zijn aangescherpt op basis van de aandachtspunten die u genoemd hebt in themabijeenkomst 2 maart jongstleden. 1. We zijn gastvrij voor onze nieuwe buren. We laten zien wat goed gaat en betrekken daarin de arbeidsmigranten en omwonenden. De permanente arbeidsmigrantendialoog is een podium dat we bevragen. 2. We willen een sluitende, wijkgerichte aanpak rondom taal en (sociale) integratie. We willen een gemeenschap waarin inwoners met elkaar kunnen communiceren en iedereen kan meedoen. Taal vinden we daarbij belangrijk. Dat gaat niet vanzelf, daar moeten we aan bouwen. Bouwen doen we samen de arbeidsmigranten zelf, werkgevers en inwoners uit de buurt.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 4

vervolg raadsvoorstel

3. We gaan aan de slag met uitdagingen in de gezondheidszorg. Daarom gaan we samen met werkgevers en huisvesters investeren op informatie en preventie. We starten een project met Cohesie en VGZ om de druk op de zorg goed te spreiden én om de kansen te onderzoeken voor tekorten in formele en informele zorg. 4. We verhogen veiligheid. We gaan overlast tegen die ontstaat door overbewoning en illegale bewoning in buurten, wijken en dichtbevolkte buitengebieden. We zetten in op de juiste bewoning. In de wijken wonen onze nieuwe buren en gaan we short stay gebruik van woningen tegen. We gaan dit doen door:  Het organiseren van taalonderwijs voor arbeidsmigranten;  Het taalonderwijs combineren met voorlichting en sociale activiteiten in onze dorpen en wijken;  Samen te werken met werkgevers en huisvesters vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid om uitvoering te geven aan de integratie-activiteiten;  Het intensiveren van inschrijvingen van arbeidsmigranten;  Het neerzetten van duidelijke communicatielijnen en het organiseren van een aanspreekpunt voor betrokken inwoners;  Het Intensiveren en prioriteren van toezicht en handhaving t.a.v. huisvesting arbeidsmigranten. We zijn de uitvoering van het programma sociale integratie gestart vanuit incidentele middelen.

Voor de uitvoering van de programmalijn is in 2021 geen extra investering in de begroting opgenomen voor de uitvoering van de activiteiten die betrekking hebben op de integratie van arbeidsmigranten. In de raadsinformatiebrieven hebben wij u aangegeven dat wij in eerste instantie starten met bestaande middelen. Wij hebben afgesproken dat extra investeringen aan u worden voorgelegd. Structureel hebben we voor de uitvoering van integratietrajecten voor arbeidsmigranten slechts 35.000 gereserveerd. Tijdens deze coalitieperiode is daar jaarlijks 25.000 aan toegevoegd. Daarnaast zijn we actief aan de slag met werkgevers en huisvesters hoe zij bij gaan dragen aan taalonderwijs en integratie van hun werknemers. Het structurele budget is echter onvoldoende om te kunnen intensiveren op samenwerking en aanpak voor arbeidsmigranten. Nu we intensief bezig zijn met een aanpak arbeidsmigranten zien we dat dit structurele budget tekort schiet. Met een budgetoverheveling van de middelen voor arbeidsmigranten, nieuwkomers en inburgering uit 2020 van totaal € 251.000,- kunnen we een start maken om de ambities van de Raad en college wel vorm te geven. Zodra we de structurele kosten inzichtelijk hebben, zullen we dat ook vertalen naar een begrotingsvraag aan uw raad. Argumenten 1. De verschillende uitdagingen zijn divers en voor Horst aan de Maas is het een thema dat veel aandacht verdient.

Het is een thema dat veel inwoners van Horst aan de Maas raakt. Positief én negatief. Een doordachte, gecoördineerde aanpak is daarom belangrijk. We kunnen daarbij nog niet terugvallen op landelijke regels, middelen of richtlijnen. Onze aanpak is vernieuwend en krijgt provinciale en landelijke aandacht. 2. Het programma arbeidsmigranten is gericht op de uitvoering van beleid Arbeidsmigranten 2019 en de ontwikkelingen die in onze gemeente op dit vlak spelen

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 4

vervolg raadsvoorstel

In 2020 is gestart met een andere manier van werken ten aanzien van arbeidsmigranten. De andere manier van werken leidt tot een structureel andere manier van samenwerking rondom nieuwkomers (waaronder arbeidsmigranten). De gestarte pilots als onderdeel van de integrale aanpak lopen in 2021 en 2022 door. 3. Bij een gezamenlijke integrale aanpak, waarin we de taken én de budgetten voor inburgering en arbeidsmigranten combineren, halen we meer rendement uit investeringen. Zowel voor arbeidsmigranten als voor statushouders hebben we een stevige integratie ambitie. We maken daarom waar mogelijk, combinaties die ervoor zorgen dat de investeringen meer rendement opleveren. Daarnaast willen we versnipperd beleid voorkomen. Het creëren van een gezamenlijk programmabudget voor 2021 geeft meer mogelijkheden voor een integrale aanpak. Dit wordt verwerkt in de begroting van 2022 We hopen dan ook duidelijk te hebben welke keuzes, landelijk en in Horst aan de Maas, zijn gemaakt naar aanleiding van de adviezen van het aanjaagteam van Roemer. 4. Voor taalonderwijs en integratie van arbeidsmigranten is onvoldoende budget. We hebben een ambitie om arbeidsmigranten de Nederlandse taal te leren en te laten integreren. We ontvangen geen middelen van het Rijk voor taalonderwijs en integratie van arbeidsmigranten.

Bij het vaststellen van het collegeprogramma is hier voor 4 jaar € 25.000,- per jaar extra voor ingeboekt. Dit bedrag is echter onvoldoende om de taal- en integratieopgave voor arbeidsmigranten te bekostigen. Er is daarom gestart met een plan van aanpak om samen met regio en onderwijspartners en werkgevers taalonderwijs te gaan vormgeven. We spreken werkgevers aan om hierin een bijdrage te leveren, maar we moeten daar nu wel voor investeren in ambtelijke capaciteit en communicatie. 5. Voor het realiseren van het programma en de uitvoeringsagenda arbeidsmigranten 2020-2025 is geen budget gereserveerd. In 2019 is het beleid arbeidsmigranten vastgesteld. Om dit beleid op het gebied van integratie handen en voeten te geven is er samen met collega’s en partners de Uitvoeringsagenda arbeidsmigranten 2020-2025 ontwikkeld. Deze agenda omvat de activiteiten die het beleid daadwerkelijk tot realisatie brengen. Denk hierbij communicatiecampagnes, het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten, het ontwikkelen van programma’s op het gebied van taal en integratie, het doen van verdiepend onderzoek en het inwinnen van advies. Deze activiteiten willen we zo snel mogelijk tot uitvoering brengen en daarvoor is budget noodzakelijk. Kanttekeningen 1. Sociale integratie van arbeidsmigranten en statushouders is geen wettelijke taak voor de gemeente.

Gemeentes ontvangen nu geen middelen voor sociale integratie van arbeidsmigranten of statushouders. We hebben wel een wettelijke taak in huisvesting en lopen tegen uitvoeringskosten aan voor het creëren van draagvlak, sociale veiligheid en ondersteuning van inkomen. 2. We stellen een budgetoverheveling voor en lopen vooruit op de integrale afweging in juli. De raad stelt in juli de jaarrekening vast. We verwachten een positief jaarrekeningresultaat. Om snel uitvoering te geven aan de aanpak voor arbeidsmigranten halen we dit besluit naar voren, zodat we de intensiteit kunnen aanpassen aan de beschikbare middelen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 4

vervolg raadsvoorstel

Financiële consequenties We zijn de uitvoering van het programma sociale integratie gestart vanuit incidentele middelen. Een groot deel van dit budget is een restant van een budget dat gevormd is vanuit incidentele doeluitkeringen van het rijk, gericht op inburgering en integratie van nieuwkomers in 2015 en 2016. Daarnaast is er in 2020 eenmalig extra budget (€100.000,-) voor arbeidsmigranten bestemd. Met dit voorstel vragen we de raad om de resterende incidentele middelen €251.000,- ultimo 2020, voor 2021 te bestemmen voor de activiteiten gericht op de sociale integratie van arbeidsmigranten en nieuwkomers'. We verwachten een positief rekeningresultaat 2020 met de financiële ruimte om deze budgetoverheveling te kunnen toepassen. In het onderstaande overzicht ziet u de verschillende budgetten die hier gecombineerd worden.

Omschrijving Arbeidsmigranten Wet inburgering Integratie nieuwkomers Wet inburgering

Beschikbaar incidenteel budget Verzoek tot budgetoverheveling € € 128.000 € 23.450 € 123.000 € 196.300 € 20.325 € 240.075 € 251.000

€ € € € €

Totaal 128.000 146.450 196.300 20.325 491.075

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50