08a rv Gebiedsverkenning

Raadsvoorstel stuknummer: 21.0008141

Raadsvoorstel onderwerp

RV Gebiedsverkenning voor energielandschappen (spoor 3 KODE)

datum raad

21 december 2021

portefeuillehouder

bladnummer 2021.107

clustermanager

agendapunt

behandeld door

8

T. Kuipers

Voorstel De gebiedsverkenning te verdiepen en te verbreden in de vorm van twee integrale gebiedsontwikkelingen voor het zoekgebied Mariapeel en het aangepaste zoekgebied A73/Maaslijn en de resultaten hiervan voor een go/no go besluit terug te leggen bij de gemeenteraad in het najaar van 2022. Aanleiding Na de vaststelling van KODE (Kader voor Opwek Duurzame Elektriciteit) in de gemeenteraad van december 2020 is de gebiedsverkenning voor energielandschappen (Spoor 3) gestart. In de periode maart tot en met oktober 2021 zijn er vele gesprekken geweest met inwoners, ondernemers, grondeigenaren, pachters en andere stakeholders om te verkennen of grootschalige energieprojecten haalbaar en wenselijk zijn in de vastgestelde zoekgebieden. De resultaten van deze verkenning, van alle (keukentafel)gesprekken en bijeenkomsten die hebben plaatsgevonden, is vertaald in de rapportage Verkenning Grootschalige Energieprojecten. Via dit voorstel neemt u kennis van deze resultaten en besluit u om de gebiedsverkenning te verdiepen en te verbreden in de vorm van twee integrale gebiedsontwikkelingen. Een voor het zoekgebied Mariapeel en een voor het aangepaste zoekgebied A73/Maaslijn. Het deelgebied Babelsche Loop (zoekgebied A73/Maaslijn) komt daarnee vooralsnog te vervallen als mogelijke locatie voor een windpark.

De resultaten van beide integrale gebiedsontwikkelingen worden in het najaar van 2022 terug gelegd bij de raad voor besluitvorming. Belangrijke partijen om beide integrale gebiedsontwikkelingen samen mee op te pakken, zijn natuurlijk onze inwoners, bedrijven, maar ook Energie Reindonk & Co en de gemeenten Venray en Deurne, Provincie Limburg en Waterschap Limburg. Beoogd resultaat U informeren over de uitkomst van de gebiedsverkenning voor grootschalige opwek van duurzame energie en informeren over de volgende stap: het opstellen van twee integrale gebiedsvisies. In de Verkenning Grootschalige Energieprojecten is het resultaat opgenomen van de gesprekken met alle stakeholders in beide zoekgebieden. Het resultaat van al deze gesprekken heeft geleid tot meerdere aanbevelingen en voorstellen. Deze zijn opgenomen in de Verkenning (bijlage 1) en toegelicht in dit raadsvoorstel.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 7

vervolg raadsvoorstel

Argumenten 1.1 Een eerste stap om grootschalige energie-opwek mogelijk te maken, is optimaal draagvlak te hebben bij onze inwoners en bedrijven. Voorwaarde om grootschalige energie-opwek te ontwikkelen, is om, vanuit uw ambitie en binnen de meegegeven kaders, oprecht te luisteren naar onze inwoners en hen eerlijk te informeren. Alleen op die manier kan er draagvlak ontstaan waarbij we niet de illusie hebben dat we alle bezwaren van alle omwonenden kunnen wegnemen. De rapportage Verkenning Grootschalige Energieprojecten geeft het verslag weer van alle gesprekken en bijeenkomsten die er zijn geweest en van alle relevante zaken die wij daarbij hebben meegekregen. Daarmee vormt deze rapportage een belangrijk vertrekpunt voor het vervolgproces om te komen tot de meest geschikte gebieden voor grootschalige energie-opwek. 1.2 De gesprekken met inwoners, ondernemers en andere stakeholders laat zien dat er behoefte is aan een integrale gebiedsontwikkeling om zo de aanwezige gebiedskwaliteiten te versterken, maar ook om de verschillende knelpunten aan te pakken. Tijdens de gesprekken kwam vaak als eerste reactie naar voren dat men niet zit te wachten op grote zonnelandschappen of windmolens in de achtertuin. Er zijn al genoeg (ruimtelijke) vraagstukken die in het eigen gebied spelen.

Door in te gaan op de bestaande situatie, problemen en behoeftes, ontstond er een gesprek met de aanwezigen om vooral te kijken naar mogelijkheden en kansen die de grootschalige energie-opwek kan bieden. Bij de opdracht voor de verkenning werd meegegeven om niet enkel vanuit grootschalige energie-opwek te kijken, maar ook koppelkansen mee te nemen. De conclusie van de verkenning sluit hierbij aan. Er spelen in een of beide zoekgebieden zaken zoals wateroverlast en verdroging, stikstofreductie, agrariërs die willen stoppen of juist verder willen, natuurontwikkeling en natuurinclusieve landbouw, kansen voor recreatie, toerisme en paardensport. Al deze onderdelen moeten een plek krijgen in die integrale gebiedsontwikkeling. Daarbij is wel een duidelijk verschil in de benodigde vervolgaanpak voor beide zoekgebieden. Dit is verder toegelicht in 2.2. 1.3 De rapportage Verkenning Grootschalige Energieprojecten geeft een duidelijke behoefte van omwonenden weer. Op 28 september jongstleden bent u bijgepraat met betrekking tot de eerste resultaten van de Verkenning. Tijdens deze avond is ook al een doorkijk gemaakt over het mogelijke vervolg (integrale gebiedsontwikkeling). Het gesprek met u ging op deze avond met name over de gevoerde (keukentafel)gesprekken en verslagen van de algemene bijeenkomsten en/of deze gesprekken.

Er is die avond toegezegd om de gespreksverslagen van de bijeenkomsten beschikbaar te stellen voor uw raad. Deze verslagen zijn openbaar en opgenomen als aparte (tweede) bijlage bij dit raadsvoorstel. De verslagen van de keukentafelgesprekken zijn niet openbaar. Daarom zijn deze als niet openbare (derde) bijlage bij dit raadsvoorstel opgenomen. Toezegging 2020.237a Behalve deze gespreksverslagen is er in de Verkenning ook informatie opgenomen over de milieu-effecten van windmolens op de leefbaarheid en gezondheid. Tijdens de bijeenkomsten zijn hier vragen over gesteld. Om hierop centraal antwoord te geven, is afgesproken dit op te nemen in deze Verkenning. Daarnaast zijn ook de effecten van zonneweides op het landschap opgenomen. Dit is aan u toegezegd bij de vaststelling van KODE. Door beiden in de Verkenning op te nemen, wordt tegemoet gekomen aan de informatiebehoefte van inwoners, bedrijven en uw raad.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 7

vervolg raadsvoorstel

1.4 De uitvoering van de vier sporen binnen KODE kennen een andere dynamiek en voortgang. KODE bevat een viertal sporen om de doelstelling voor 2030 - 30% van de verwachte energiebehoefte wordt met lokale, duurzame elektriciteit opgewekt – te realiseren. Na vaststelling van KODE zijn de bestaande activiteiten gericht op spoor 1. Zon op daken en meervoudig ruimtegebruik voortgezet. Dit spoor loopt vrijwel vanzelf, omdat zonnepanelen op dak relatief makkelijk kunnen worden aangebracht en ze ook snel zijn terugverdiend. Inwoners kunnen bij het Duurzaam Bouwloket terecht voor informatie. De rol van de gemeente hierin is faciliterend. Toezegging 2020.037 Voor spoor 2. Middelgrote zonneweides (5-15 hectare) zou dit jaar een tender opgesteld worden, samen met een leidraad voor de weging van initiatieven voor deze type zonneweides. Toegezegd is dat u in december een RIB zou ontvangen over de stand van zaken en inhoud (voor zover mogelijk). Vanwege meerdere redenen is de uitrol van de tender vertraagd. Zo is vanuit Enexis aangegeven dat er geen netcapaciteit (om te mogen terug leveren) meer wordt afgegeven. De totale netcapaciteit is namelijk vergeven en er is voorlopig geen ruimte meer voor het aansluiten van nieuwe grootschalige energie-opwek. Dit heeft invloed op de uitvoerbaarheid van dit spoor.

En verder horen wij uit de praktijk negatieve ervaringen van gemeenten met het tenderen van zonneweides. Deze signalen willen wij serieus bekijken voordat we zelf een tender starten. Uiterlijk in maart verwachten wij meer informatie te hebben over deze aspecten. Met betrekking tot spoor 4. Innovaties, netwerken en opslag, wordt er regionaal, maar ook landelijk, door tal van bedrijven en ondernemers voortvarend gekeken naar innovatieve mogelijkheden binnen de energietransitie. Regionaal wordt er bijvoorbeeld de mogelijkheid onderzocht van een energie hub, gericht op de productie van waterstof vanuit het overschot aan elektriciteit in Tradeport. Daarbij wordt gedacht aan een energie hub in of nabij Californië waarbij de warmte weer geleverd kan worden aan de glastuinbouw. Een energie hub is een plek waar er op een zo efficiënt mogelijke manier met energie wordt omgegaan (decentraal netwerk waar afstemming vraag- en aanbod van energiestromen plaatsvindt). Verder is innovatie ook binnen de samenwerking in RESverband opgenomen als een regionale basistaak. De uitvoering hiervan is echter sterk afhankelijk van de a.s. beschikbaarheid van rijksmiddelen en van de ondernemerszin. 1.5 Vanuit de Verkenning is aanpassing van het zoekgebied A73/Maaslijn nodig. In KODE wordt aangegeven dat in zoekgebied A73/ Maaslijn vooral gekeken wordt naar de mogelijkheden voor een windpark.

Tijdens de verkenning is uit een eerste analyse naar voren gekomen dat 3 deelgebieden mogelijk in aanmerking zouden kunnen komen voor een windpark. Binnen de gesprekken en gebiedsverkenning is de geschiktheid van ieder deelgebied nader beoordeeld op landschap, ecologie, hinder, externe veiligheid, elektriciteitsnet en grootte. Voor het zoekgebied A73/Maaslijn is uit de gesprekken en verkenning gebleken dat een windpark in het noordelijke deelgebied Babelsche Loop tot spanning met landschappelijke en ecologische waarden leidt. Daarnaast is tijdens de gesprekken ingebracht om, vanuit de aanwezige ruimtelijke structuur, de deelgebieden Hoogheide en Witveldweg samen te voegen tot één ontwikkelgebied. Deze uit te breiden met Klaver 11 en de strook bos- en natuurgebied gelegen ten oosten van Hoogheide en de Witveldweg. Hierdoor ontstaat er één groot gebied waar diverse opgaven en kansen liggen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 7

vervolg raadsvoorstel

Op basis van deze overwegingen adviseren wij u om het zoekgebied A73/Maaslijn aan te passen door het gebied de Babelsche loop vooralsnog te laten afvallen en het gebied Klaver 11 met de aangrenzende strook bos- en natuurgebied toe te voegen. 1.6 Om de gewenste integrale gebiedsvisies op te stellen, is opdracht van uw raad nodig. De realisatie van grootschalige energie-opwek is noodzakelijk, naast de andere sporen uit KODE, om te gaan voldoen aan de doelstelling om in 2030 30% van de verwachte energiebehoefte met lokale, duurzame elektriciteit op te wekken. Binnen deze opgave is draagvlak belangrijk. Via integrale gebiedsontwikkeling wordt samen met alle stakeholders gekeken naar de gewenste visie op dit gebied. Om deze gebiedsvisies op te stellen, is het nodig om de huidige verkenning te verdiepen en te verbreden. Het resultaat van dit vervolg zijn twee integrale gebiedsvisies, voor elk deelgebied een, die in het najaar van 2022 voor een go/no go besluit worden voorgelegd aan uw raad. De gebiedsvisies geven aan hoe het gebied eruit zal zien in 2030 en daarna. Op 1-7-2022 gaat de nieuwe Omgevingswet in. Beide integrale gebiedsvisies zullen afgestemd worden op de gemeentelijke Omgevingsvisie. Het doel is uiteindelijk, na akkoord van uw raad in het najaar van 2022, deze te vertalen in een Omgevingsplan.

Mariapeel – voorgestelde uitwerking integrale gebiedsvisie Voor het zoekgebied Mariapeel adviseren we een integrale gebiedsvisie op te stellen voor het totale zoekgebied om de ontwikkeling van zonneweides in de Mariapeel te realiseren. Energie (zon) is daarbij een van de opgaven in het gebied, echter niet het leidende principe waar alles op aangepast moet worden. Deze integrale gebiedsvisie creëert kansen en oplossingen in het gehele gebied voor de opwek van elektriciteit, landbouwtransitie, natuur- en landschapsontwikkeling, waterbeheer, recreatie & toerisme en eventuele andere innovaties. Deze aanpak sluit ook aan binnen de regionale en mogelijk zelfs landelijke samenwerking voor dit gebied. Meer informatie hierover is opgenomen bij argument 2.3. A73/Maaslijn – voorgestelde uitwerking integrale gebiedsvisie Voor het aangepaste zoekgebied A73/Maaslijn adviseren we ook het opstellen van een integrale gebiedsvisie, waarbij energie (wind) wel het leidende principe is om te komen tot die integrale gebiedsvisie. De reden dat in dit zoekgebied het proces om te komen tot die integrale gebiedsvisie er anders uit ziet dan voor Mariapeel zit in de volgende overwegingen: 1. Windmolens hebben een ander (minder) ruimtebeslag; hierdoor is er nauwelijks sprake van ruimtelijke concurrentie met de bestaande functies in het gebied. 2.

De integraliteit tussen de verschillende opgaven (leefbaarheid, het versterken van de agrarische structuur, natuurversterking en windenergie) in het aangepaste deelgebied liggen minder voor de hand; hierdoor kan er procesmatig slagvaardiger samengewerkt worden aan een integrale gebiedsvisie. 3. Afstemming en overleg met andere overheden is niet nodig; hierdoor zijn er slechts enkele spelers aan de ontwikkeltafel, waarbij de leefbaarheid een sterk wegingsaspect is. Belangrijk hierbij is dat bij de ontwikkel- en exploitatiefase van een windpark, lokaal eigenaarschap is geborgd, waarbij het ook mogelijk is dat de gemeente participeert in dit eigenaarschap.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 7

vervolg raadsvoorstel

Om de gebiedsvisie voor dit zoekgebied op te stellen, wordt aanbevolen dat de gemeente Horst aan de Maas een opdracht geeft aan Reindonk Energie & Co om de mogelijkheden van een coöperatief windpark (inclusief eventuele participatie vanuit de gemeente) verder te onderzoeken samen met grondeigenaren en omwonenden uit het gebied en het resultaat hiervan te vertalen in een integrale gebiedsvisie. 1.7 De integrale gebiedsvisie Mariapeel is een opmaat voor regionale en zelfs nationale samenwerking om dit gehele gebied op een hoger niveau te krijgen Op diverse momenten is tijdens de verkenning gesproken met de gemeente Venray, gemeente Deurne, provincie Limburg en waterschap Limburg. Zij hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn om samen met de gemeente Horst aan de Maas uitvoering te geven aan de uitwerking en implementatie van een gebiedsvisie Mariapeel. Geadviseerd wordt om op korte termijn samen met deze partijen een concreet samenwerkingsverband uit te werken. Het programma Maasgaard kan gezien worden als een voorbeeld van een succesvol samenwerkingsverband. De voorgestelde samenwerking maakt het mogelijk verschillende ambities te realiseren en beschikbare rijks- en provinciale gelden voor de landbouwtransitie, stikstofaanpak, natuur- en landschapsontwikkeling gebiedsgericht in te zetten.

De aanpak past binnen de ambities van de rijksoverheid voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Peel als onderdeel van de nieuwe Omgevingswet. Belangrijk hierbij is wel om binnen de gemeente na akkoord van uw raad actief te starten met de gebiedsvisie en deze als basis te gebruiken voor de regionale samenwerking (Bottom up) en dus niet te wachten op de regionale samenwerking voordat gestart wordt met onze gebiedsvisie Mariapeel. Kanttekeningen 1.1 De extra stap binnen spoor 3 geeft risico op vertraging in het realiseren van grootschalige Energieprojecten Door als raad te besluiten om via gebiedsvisies te komen tot het realiseren van grootschalige Energieprojecten, kan dit leiden tot een langere doorlooptijd dan voorgesteld bij de vaststelling van KODE. Dit risico is echter zeer beperkt aangezien met deze tussenstap juist aan de voorkant én vóór er besluitvorming over de locaties plaatsvindt, al de afstemming met en het draagvlak bij inwoners en ondernemers wordt opgehaald. Door hen juist een plek aan de tafel van de gebiedsontwikkeling te geven, is de haalbaarheid van gedragen Energieprojecten groter en zal daarmee ook leiden tot minder bezwaren en weerstand na besluitvorming, maar ook in de diverse ruimtelijke procedures (Omgevingsplan).

Als er nu al sprake zou zijn van vertraging, dan wordt die extra tijd meer dan ingehaald en goedgemaakt vanuit het besluitvormingsproces en de realisatie. 1.2 Burgerparticipatie binnen verkenning niet mogelijk geweest voor nieuw deelgebied A73/Maaslijn Door het voorstel om het zoekgebied A73/Maaslijn aan te passen tot één zoekgebied inclusief Klaver 11 (en de groene corridor van bos- en natuurgebieden tussen Californië en het Schuitwater), zijn de inwoners van dit nieuwe zoekgebied nog niet betrokken en/of geïnformeerd. De stap die nu wordt voorgesteld (opstellen gebiedsvisie), biedt meteen de mogelijkheid om ook deze inwoners, ondernemers en andere stakeholders te informeren én om ze een plek aan de ontwikkeltafel te geven. Daarmee zijn ze niet meegenomen in de Verkenning zelf, maar wel zo meteen binnen de integrale gebiedsontwikkeling.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 7

vervolg raadsvoorstel

1.3 De twee verschillende aanpakken leiden tot een andere doorloopsnelheid om te komen tot grootschalige Energieprojecten. Het is juist dat het vervolg voor beide zoekgebieden tot een andere doorloopsnelheid of detailniveau van de gebiedsvisies kan leiden. Door echter af te spreken om in het najaar van 2022 beide gebiedsvisies voor een go/no go besluit terug te leggen bij u, kan er gelijktijdig en ook integraal besluitvorming plaatsvinden. Dit is relevant in verband met de totale opgave en de onderlinge verhouding tussen zon- en windenergie 1.4 Regionale samenwerking kan leiden tot vertraging van de integrale gebiedsontwikkeling voor Mariapeel De regionale samenwerking met andere gemeenten, provincie en waterschap heeft invloed op het vervolgproces van de gebiedsvisie voor de Mariapeel. Door echter als gemeente na uw besluitvorming direct te starten met het opstellen van de integrale gebiedsvisie, zal dit proces voortvarend worden opgepakt, zoals ook gevraagd door onze inwoners. Daardoor zal dit proces gelijktijdig lopen met het proces vanuit de regionale samenwerking en zullen dezelfde collega’s aan beide processen deelnemen. Hierdoor wordt geborgd dat beide trajecten niet haaks op elkaar komen te staan. Financiële consequenties De kosten van € 150.000 voor beide integrale gebiedsontwikkelingen zijn opgenomen in de 2e bijstelling op de begroting 2021.

Gedurende het proces van de integrale gebiedsvisies zal ook worden gekeken naar aanvullende budgetten, bijvoorbeeld vanuit de Regionale Investeringsagenda. De mogelijkheden hiervan worden meegenomen in het voorstel aan u in het najaar 2022. Vervolgtraject / communicatie Na uw besluitvorming start de integrale gebiedsontwikkeling met het opstellen van twee projectplannen: Gebiedsvisie Mariapeel en Gebiedsvisie A73/Maaslijn. In beide plannen wordt zowel ingegaan op alle mogelijke inhoudelijke opgaven, de belanghebbenden, de taakverdeling (bijvoorbeeld Reindonk Energie & Co voor het gebied A73/Maaslijn) als op capaciteit en budget. De genomen besluiten worden, samen met de resultaten van de gebiedsverkenning, digitaal via mail en via de dorpsraden gecommuniceerd richting alle betrokkenen van de gebiedsverkenning. Iedereen kan de informatie en Verkenning lezen via de website http://energielandschaphorstaandemaas.nl/. Ook zal een bericht op hoofdlijnen worden geplaatst in de Hallo en op onze gemeentelijke website.

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas,

De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 7 van 7

vervolg raadsvoorstel

Bijlagen 1. Verkenning Grootschalige Energieprojecten 2. Openbare verslagen bijeenkomsten Verkenning 3. Niet openbare verslagen keukentafelgesprekken

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50