07a rv Startersleningen

Raadsvoorstel stuknummer: 25.0007418

Raadsvoorstel onderwerp

Beschikbaar stellen extra budget revolverend fonds startersleningen

datum raad

03 februari 2026

portefeuillehouder

Roy Bouten

bladnummer 2026.008 agendapunt

7

behandeld door

Voorstel 1. Het extra beschikbaar stellen van €1.200.000 voor het verstrekken van startersleningen vanuit het revolverend fonds, onder voorwaarde van cofinanciering door de provincie Limburg.

Aanleiding Sinds 2008 verstrekt de gemeente Horst aan de Maas startersleningen aan inwoners die hun eerste woning willen kopen. Deze regeling overbrugt het verschil tussen het maximale hypotheekbedrag dat een starter bij de bank kan lenen en de koopprijs van een woning. De lening wordt gefinancierd via een revolverend fonds: Zodra leningen zijn afgelost, komen middelen opnieuw beschikbaar voor nieuwe starters. Daarbij ontvangt de gemeente een rente van 3,41% over deze leningen. Dit komt ten goede van de financiële positie van de gemeente. De regeling is succesvol: sinds 2008 zijn 455 leningen verstrekt, waarvan 252 volledig afgelost. De provincie Limburg ondersteunt het verstrekken van startersleningen met cofinanciering. Tot 2025 was de cofinanciering van de provincie Limburg 75% per starterslening. Per 2026 is deze bijdrage gehalveerd van 75% naar 50%. De provinciale verordening loopt tot 31 december 2027; het vervolg is nog onbekend. Gemiddeld genomen verstrekt de gemeente Horst aan de Maas (over de jaren 2022 tot 2025) 30 startersleningen per jaar. Met de huidige verordening is het maximale leenbedrag van een starterslening 56.000 euro. Hierbij stellen zowel de provincie als de gemeente vanaf 2026 28.000 beschikbaar per starterslening. Zowel de provincie als de gemeente hebben ieder hun eigen fonds.

Met het huidige gemeentelijke fonds (€549.000) en het provinciale fonds (€64.000) kunnen vanuit deze fondsen met de nieuwe verdeling in 2026 nog circa 27 (gemeente) en 3 (provincie) leningen worden verstrekt. Daarna dreigt stilstand. Hierdoor is er nieuw budget nodig voor dit fonds. Zoals aangegeven in de kaderbrief doen wij nu een voorstel voor het aanvullen van dit fonds. Op 7 november 2025 heeft Provinciale Staten van de provincie Limburg haar verordening startersleningen gewijzigd. Hierbij is de maximale koopsom van de woning die in aanmerking komt voor een starterslening verhoogd van 280.000 naar 345.000. Hierdoor komen er substantieel meer woningen in aanmerking voor een startersleningen (23% meer) waardoor het aantal aanvragen toeneemt en het fonds sneller uitgeput raakt. Afwijkend op het eerdere voorstel heeft de provincie Limburg het maximale leenbedrag gehandhaafd op 56.000 per starterslening in plaats van 40.000 per starterslening.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 6

vervolg raadsvoorstel

Argumenten

1.1. Er komen meer woning in aanmerking voor een starterslening Op 7 november heeft de provincie Limburg de maximale koopsom van woningen die in aanmerking komen voor een starterslening gewijzigd van 280.000 naar 345.000. Bij een maximale koopsomgrens van 280.000 komt (volgens het recent uitgevoerde woononderzoek) ongeveer 17% van de woningvoorraad in Horst aan de Maas in aanmerking voor een starterslening. Bij een maximale koopsomgrens van 345.000 komt 41% van de woningvoorraad in aanmerking voor een starterslening. Dit op basis van de WOZ waarde. Hierdoor komen dubbel zoveel woningen in aanmerking voor een starterlening. Deze aanvragen komen bovenop het gemiddelde van 30 startersleningen per jaar dat nu verstrekt wordt. Hierbij gaan wij uit van een verdubbeling van het aantal aanvragen in 2026. Dit komt neer op een totaal van 60 aanvragen. 1.2. Zonder nieuwe middelen dreigt stilstand. Het huidige gemeentelijke fonds en de resterende provinciale middelen zijn ontoereikend om aan de verwachte vraag naar startersleningen te voldoen. Het aantal aanvragen dat verwacht wordt is 60 voor het jaar 2026. Zonder aanvullende middelen kan het fonds in 2026 uitgeput raken, waardoor aanvragen moeten worden afgewezen. Hiervoor is 1.200.000 euro nodig. De provincie stelt enkel financiële middelen beschikbaar als de gemeente dit ook doet.

Bij de provincie Limburg wordt na besluitvorming door de raad het verzoek ingediend om voor de verwachte 60 leningen 1.600.000 beschikbaar te stellen. 1.3. Het is een revolverend fonds. Startersleningen zijn leningen die worden afgelost waardoor het budget steeds weer opnieuw beschikbaar komt. De bijdrage van nu zorgt dus ook op lange termijn voor nieuwe leningen. Het fonds is daarmee geen eenmalige uitgave, maar een blijvende investering. Daarbij ontvangt de gemeente na drie jaar ook rente over deze leningen. Dit is een rente van 3,41%. Omdat wij goedkoper geld kunnen aantrekken dan de rente die wij ontvangen over de startersleningen komt dit ten goede aan het financiële resultaat van de gemeente. 1.4. De regeling is bewezen effectief en betrouwbaar. De starterslening heeft sinds 2008 in Horst aan de Maas 455 starters geholpen doormiddel van een starterslening. Daarvan zijn 252 leningen volledig afgelost. De overige 203 leningen lopen nog, op deze leningen zijn geen betalingsachterstanden, wat laat zien dat de regeling goed functioneert. In de afgelopen 4 jaar zijn 82 van de 108 startersleningen aangevraagd door een adres uit de gemeente Horst aan de Maas dit is 76%. 2.1 Het beschikbaar stellen van middelen is een bevoegdheid van de gemeenteraad

Het beschikbaar stellen van financiële middelen valt onder het budgetrecht van de gemeenteraad. Omdat het voorstel voorziet in een extra gemeentelijke bijdrage van €1.200.000 aan het fonds voor startersleningen, is besluitvorming door de raad noodzakelijk.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 6

vervolg raadsvoorstel

Kanttekeningen 1.1. Indien geen budget beschikbaar dan kunnen er geen startersleningen worden verstrekt. Indien er geen budget beschikbaar wordt gesteld in het gemeentelijke en provinciale fonds, kunnen er geen nieuwe startersleningen worden verstrekt totdat het fonds weer is aangevuld. Hierdoor kunnen er tijdelijk geen startersleningen verleend worden. 1.2 Er kan sprake zijn van prijsopdrijving. De starterslening kan ertoe leiden dat verkopers van woningen hogere prijzen vragen voor een woning. Dit omdat zij weten dat kopers extra financieringsruimte hebben. De verhoging van de provinciale koopsomgrens kan dit risico versterken. Om het prijsopdrijvende effect te beperken is de doelgroep van de lening afgebakend (maximale koopsom 345.000). 1.3. Met hogere koopsomgrens veranderd doelgroep. Met de wijziging van de maximale koopsom van 280.000,- naar 345.000,- komt er een grotere groep in aanmerking voor de starterslening. Hierdoor veranderd de doelgroep van de lening. De doelgroep verschuift zich van mensen met een ‘laag’ inkomen (tot maximaal €54.847,- bruto per jaar) naar mensen met een ‘midden’ inkomen (maximaal €69.750,-) dit conform betaalbaarheidsgrenzen van het woonbehoefteonderzoek. De maximale koopsom of het maximale leenbedrag van de startersleningen kan worden aangepast als de gemeente ervoor kiest om een eigen verordening op te stellen.

1.4 Wijziging provinciale verordening kan budget sneller uitputten. De provinciale wijziging van de verordening (hogere koopsomgrens, lager leenbedrag) leidt ertoe dat de regeling voor meer starters toegankelijk wordt. Dit omdat de maximaal toegestane koopsom van de woning stijgt. Hierdoor neemt het aantal aanvragen waarschijnlijk toe, wat sneller kan leiden tot uitputting van het fonds. Bij een stijging van de vraag kan aanvullende financiering nodig zijn. 1.5. Als provinciale middelen op zijn, worden middelen uit het gemeentelijke fonds gehaald. De provincie stelt naar verwachting pas nieuwe middelen beschikbaar in Maart 2026. Dit omdat de provincie pas nieuwe budget beschikbaar stelt als de gemeente hetzelfde doet. het provinciale budget is eerder uitgeput dan het gemeentelijke fonds voor de startersleningen. Totdat dit fonds is bijgevuld vullen wij de volledige lening tijdelijk zelf aan vanuit het gemeentelijke fonds. Dit betekent dat het gemeentelijke fonds sneller leeg raakt, waardoor we mogelijk eerder moeten stoppen met het verstrekken van startersleningen. 1.6. Budget moet jaarlijks aangevraagd worden. Wij vullen het gemeentelijke fonds aan zodat we naar verwachting tot en met 2026 startersleningen kunnen blijven verstrekken. Dit doen we omdat de provincie Limburg jaarlijks trekkingsrechten toekent, waardoor de middelen gefaseerd beschikbaar komen.

Met deze aanvulling kunnen we de regeling de komende jaren continueren en starters blijven ondersteunen bij de aankoop van hun eerste woning. Mocht in 2026 blijken dat het budget onvoldoende is om aan de vraag te voldoen, dan zullen gemeenten en provincie opnieuw budget aanvragen om de regeling voort te zetten en de continuïteit te waarborgen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 6

vervolg raadsvoorstel

Financiële consequenties Per 1 november 2025 bedraagt de gemeentelijke bestedingsruimte €549.000en resteert er €64.000 vanuit de provincie. Vanaf januari 2026 geldt de verdeling van 50% gemeentelijk en 50% provinciaal van €56.000 financieren. Op basis hiervan kan de gemeente nog circa 23 leningen bekostigen en de provincie 2. Dit bij een maximaal leenbedrag van 56.000,-. Hierna dreigt stilstand. Hierdoor is aanvullende financiering noodzakelijk. De provincie verhoogt enkel de inleg van het provinciale fonds als de gemeente ook extra financiële middelen beschikbaar stelt. Hierbij verwachten wij in 2026 ongeveer 60 aanvragen voor startersleningen te ontvangen. Dit omdat de gewijzigde provinciale verordening van de provincie Limburg de maximale koopsom verhoogt naar 345.000 waardoor er een grotere doelgroep in aanmerking komt voor een starterslening. Deze extra doelgroep komt bovenop het op dit moment geldende gemiddelde van 30 startersleningen per jaar. Om in 2026 60 startersleningen te verstrekken is extra financiering nodig. Hiervoor is ongeveer een bedrag van 1.200.000 nodig vanuit de gemeente. Dit bedrag is berekend door het verwachte aantal startersleningen (60) te vermenigvuldigen met het maximaal bedrag dat een gemeente kan verstrekken per starterslening (56.000/2= 28.000) – het resterende budget (ongeveer 550.000).

Dit bedrag is vervolgens afgerond naar 1.200.000 Daarbij heeft het verstrekken van startersleningen een positief resultaat. De huidige rente op de startersleningen bedraagt circa 3,41%. Omdat wij goedkoper geld kunnen aantrekken dan de rente die wij ontvangen over de startersleningen komt dit ten goede aan het financiële resultaat van de gemeente. Het bedrag dat wij storten hebben wij gefund tegen 1,6%. Voor onze meerjarige rekenrente hanteren wij nu nog 1%.

Vervolgtraject Na besluitvorming door de raad wordt er 1.200.000 en toevoegt aan het gemeentelijke fonds. Nadat dit is gebeurt wordt er een voorstel voorbereid voor gedeputeerde staten van Limburg om ook €1.600.000 toe te voegen aan het fonds. Hierdoor is er weer meer budget beschikbaar om startersleningen te verstrekken. Als er meer leningen worden afgelost is het mogelijk om meer leningen te verstrekken. In 2026 overweegt het college om een eigen verordening op te stellen voor het verstrekken van startersleningen. In deze verordening kan de gemeente Horst aan de Maas bijvoorbeeld zelfstandig de maximale koopsom en het maximale leenbedrag bepalen voor een starterslening. Daarbij kan worden onderzocht of er extra eisen worden gesteld aan het verstrekken van startersleningen zoals lokale binding of een maximale leeftijd. De mogelijkheden voor het invoeren van een eigen verordening worden nader onderzocht. Communicatie De communicatie over het voorstel om extra budget beschikbaar te stellen voor het fonds startersleningen vindt plaats via een publicatie op de gemeentelijke website en de opname in de openbare besluitenlijst.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 6

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas,

De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

A.M.L.T. van Iersel – Purnot (MA) drs. R.F.I. Palmen

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 6

vervolg raadsvoorstel

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50