05d Strategische Koers NLW 2021
Tekst van het document
— STRATEGISCHE KOERS NLW 2021-2030 8 oktober 2020
— INHOUDSOPGAVE VOORWOORD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 BELEIDSKADERS EN UITGANGSPUNTEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 ONTWIKKELINGEN WSW EN UITVOERING P-WET . . . . . . . . . . . . . . 8 GEMEENTELIJK BELEID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 NLW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 VERSCHILLENDE TOEKOMSTSCENARIO’S: WELKE RADEN WE AF? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 DE UITGANGSSITUATIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 HET SPORENMODEL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
spoor 1 - uitvoering WSW voor schapsgemeenten
spoor 2 - concrete P-wet dienstverlening (NLW)
spoor 3 - additionele services op basis van (potentieel)
aanwezig competenties (NLW)
FINANCIËN GEMEENTEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 RISICOPARAGRAAF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 EINDCONCLUSIE / VOORSTEL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 BIJLAGEN BOEK
2
3
8 oktober 2020
— VOORWOORD MET DIT DOCUMENT WORDT DE STRATEGISCHE KOERS/VISIE VOOR NLW VOORGESTELD VOOR DE KOMENDE 10 JAAR (2021 T/M 2030).
raadsleden en nieuwsbrieven. De
Iedereen die in welke vorm dan ook
directie van NLW heeft het NLW-
heeft bijgedragen aan dit koers/visie
personeel geïnformeerd; in het
traject voor NLW wordt van harte
bijzonder de Ondernemingsraad.
bedankt. Het is goed om te ervaren
Ook zijn er informele gesprekken
dat er zoveel betrokkenheid is bij het
gevoerd met de adviesraden van de
welzijn van onze kwetsbare inwoners.
schapsgemeenten. Een kerngroep, bestaande uit beleidsadviseurs Na de transitie die het bedrijf
van de schapsgemeenten en een
in de periode 2011-2019 heeft
vertegenwoordiging van de directie
doorgemaakt, dient zich een nieuwe
van NLW, heeft dit rapport opgesteld.
fase aan. Een fase waarin ingespeeld wordt op de ontwikkelingen m.b.t. het
Samenvattend kan NLW
participatiebeleid op gemeentelijk,
gepositioneerd worden als een bedrijf
regionaal en landelijk niveau.
waar mensen die om allerlei redenen het zelfstandig niet redden op de
Na 5 jaar ervaringen met de
arbeidsmarkt ondersteund worden.
participatiewet is het mogelijk om
Dit bedrijf kan door de aangesloten
te beoordelen welke aanpakken
gemeenten gebruikt worden; niet
kansrijk zijn en welke minder. Het
alleen voor de uitvoering van de SW,
gemeentelijk perspectief staat hierbij
maar ook voor de participatiewet.
centraal: immers, de gemeenten
Het gaat immers voor een belangrijk
voeren de participatiewet uit en
deel over dezelfde mensen. De
blijven verantwoordelijk voor de
kernvraag voor de gemeenten is
Sociale Werkvoorziening.
of men dit bedrijf (met de daarin aanwezige kennis) voor het doel wil
Er is gekozen voor een intensief
— —
blijven gebruiken of juist niet.
en interactief proces van
4
beleidsvorming. Een proces
Bewust worden ‘extreme varianten’
waaraan diverse stakeholders
van de rol voor NLW afgewezen.
hebben meegedaan, zoals tijdens
Deze varianten zijn enerzijds
de externe verkenning op 17
het zo snel mogelijk liquideren
oktober 2019. Tevens een proces
van NLW en anderzijds NLW
waarbij ook aandacht is geweest
aanwijzen als enige uitvoerder van
voor de betrokkenheid van de
het arbeidsmarktbeleid van de
gemeenteraden. Zowel in de
gemeenten. In plaats daarvan stellen
vorm van een klankbordgroep
we een ‘drie sporenmodel’ voor, waar
samengesteld uit raadsleden,
de mogelijkheden voor gemeenten
verschillende bijeenkomsten met
ons inziens optimaal zijn.
— 5
— BELEIDSKADERS EN UITGANGSPUNTEN BIJ DE START VAN HET PROCES ZIJN ENKELE UITGANGSPUNTEN VASTGESTELD DIE ALS TOETSSTEEN GEDIEND HEBBEN:
1
2
3
4
De koers die gekozen
De eerder gekozen
Scenario’s voor NLW dienen
Behoud van het bedrijf
wordt, moet voor langere
gemeentelijke visies op
te worden door vertaald
NLW is geen doel als
tijd (10 jaar) bestendig
het sociaal domein zijn
naar, onder andere
zodanig. Het is één van
zijn. Hiermee wordt
leidend. De participatiewet
financiële, effecten op
de middelen die ingezet
gekozen voor een robuuste
geeft een duidelijke richting
gemeentelijk niveau.
kan worden voor mensen
oplossing die los staat van
aan het gemeentelijk
met een afstand tot de
de huidige economische
beleid en deze richting is
arbeidsmarkt.
situatie. De effecten
concreet vertaald door
van ‘Corona’ zijn op dit
de gemeenten: daar
moment substantieel en
waar de samenleving zijn
kunnen een langdurige
werk kan doen, moet dat
uitwerking hebben op
vooral gebeuren, daar
de economie, maar
waar dit niet kan, dienen
het is op het moment
ondersteunende publieke
van schrijven nog
structuren beschikbaar te
onvoldoende duidelijk wat
zijn.
dit voor het gemeentelijk arbeidsmarktbeleid betekent. De koers moet berekend zijn op dit soort zaken.
6
7
— ONTWIKKELINGEN WSW EN UITVOERING P-WET PARICIPATIEWET
WSW MET INGANG VAN 2015 IS DE TOEGANG TOT DE WSW GEËINDIGD. HIERVOOR IS DE PARTICIPATIEWET IN DE PLAATS GEKOMEN. DE FILOSOFIE ACHTER DE BEËINDIGING VAN DE WSW WAS ONDER ANDERE OM MENSEN MET EEN BEPERKING MEER TE INTEGREREN OP DE REGULIERE MARKT EN DAARMEE IN DE SAMENLEVING ALS GEHEEL.
DE DOELSTELLING VAN DE PARTICIPATIEWET IS OM MENSEN MET ARBEIDSVERMOGEN NAAR WERK TOE TE LEIDEN, BIJ VOORKEUR NAAR REGULIER WERK. OM TE BEVORDEREN DAT MEER MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING AAN DE SLAG GAAN, ZIJN NIEUWE INSTRUMENTEN BESCHIKBAAR GEKOMEN, ZOALS LOONKOSTENSUBSIDIE, BESCHUT WERK EN EEN UNIFORME NO-RISKPOLIS. DE PARTICIPATIEWET OMVAT DAAROM EEN BREED PALET VAN INSTRUMENTEN DIE DE GEMEENTEN KUNNEN INZETTEN. DAARNAAST IS OOK DE WET BANENAFSPRAAK GEÏNTRODUCEERD.
De bestaande WSW-medewerkers
Een steeds groter wordende groep
behouden hun dienstverband tot
is op termijn aangewezen op de
aan hun pensioengerechtigde
interne NLW-omgeving. Binnen deze
In vergelijking tot het landelijk
(en met name op werk bij reguliere
Afgezet tegen de regionale praktijk in
leeftijd. Doordat er geen nieuwe
interne omgeving wordt de reguliere
gemiddelde zijn de schapsgemeenten
werkgevers), duurzaamheid van werk
Noord-Limburg geven de conclusies
instroom meer mogelijk is, vergrijst
omgeving maximaal benaderd. De
redelijk succesvol bij de uitvoering
en op (hoogte van) inkomens.
van het SCP aan dat de kwaliteit van
het WSW-bestand in de komende
reguliere omgeving wordt als het
van de P-wet. Dit is enerzijds te
jaren aanzienlijk. Steeds meer WSW-
ware naar binnen gehaald; met het
danken aan het daarop ingerichte
DE CONCLUSIES
essentieel zijn voor de kansen van
medewerkers maken aanspraak
concept bedrijvencentrum van de
gemeentelijk beleid en anderzijds
ZIJN KORT GEZEGD:
burgers die zich zelfstandig moeilijk
op de seniorenregeling van de
vorige transitie zijn daarin flinke
aan de samenwerking met
• Jonggehandicapten hebben
kunnen redden op de arbeidsmarkt.
WSW-CAO en kunnen met volledige
stappen gezet.
onder andere NLW. Er zijn goede
grotere kans op werk gekregen,
contacten met het lokale/regionale
maar gemiddeld wel een lager
doorbetaling van hun salaris korter werken: vanaf de 60 met 1 dag
Volgens de huidige koers
bedrijfsleven, dat heeft laten zien
per week. Het aantal productieve
concentreert NLW zich op het zoeken
zijn verantwoordelijkheid op zich te
uren neemt hierdoor steeds verder
en organiseren van werk voor de
willen nemen.
af. Daarnaast is voor een grote
WSW-medewerkers, inclusief de
groep sprake van met de leeftijd
(door)plaatsing en begeleiding.
het gemeentelijk beleid en praktijk
inkomen en minder baanzekerheid. • Mensen op de WSW-wachtlijst kregen minder kans op werk, minder baanzekerheid en minder loon.
Het Sociaal Cultureel Planbureau
• Voor “klassieke”
toenemende beperkingen, waardoor
(SCP) heeft op landelijk niveau
bijstandsgerechtigden zijn
ook het gemiddelde prestatieniveau
onderzocht of en in hoeverre de
de baankansen nauwelijks
afneemt. Deze beide aspecten
verschillende doelgroepen er sinds
toegenomen en is de kwaliteit van
hebben invloed op de toekomstige
de introductie van de Participatiewet
het gevonden werk gemiddeld
omzetontwikkeling van NLW.
op vooruit zijn gegaan. Ze hebben
genomen minder.
daarbij gekeken naar kans op werk
8
9
inwoners in Peel en Maas te houden. Het is ook nodig om inwoners met een beperking of 50-plussers lokaal
— GE MEENTELIJK BELEID
We hebben vertrouwen in de kracht
kansen en perspectief te blijven
van zelfsturing en geloven in de
bieden. De koppeling van onderwijs
solide basis die op dit punt in de
en arbeid is voor het college een
gemeenschappen is gelegd. Deze
prioriteit.
basis zal de gemeenschappen verder brengen om de effecten van de
We werken ook aan doorontwikkeling
coronacrisis het hoofd te bieden en
van NLW en het Leerwerkhuisconcept.
de vitaliteit verder te versterken.
Verbetering van de dienstverlening
Inwoners nemen zelf actief het
aan inwoners met een
initiatief om hun leefomgeving mee
ondersteuningsbehoefte is daarbij
vorm te geven.
het uitgangspunt. Het verknopen van netwerken van ondersteunende
VENRAY
Een goede aansluiting van onderwijs
professionals en het dichtbij
op de arbeidsmarkt is essentieel om
en met de inwoner regelen van
talent te koesteren en onze jonge
ondersteuning heeft de participatie van statushouders reeds bevorderd. We beogen dit concept te verbreden
PEEL EN MAAS
naar andere doelgroepen.
Een duurzame Venrayse samenleving
zijn het uitgaan van eigen kracht,
betekent voor ons, naast investeren
preventie en innovatie belangrijke
in energie, klimaat en circulaire
uitgangspunten. Dit geldt niet alleen
economie, ook dat iedereen,
voor onze inwoners, maar ook als
inwoners en partners, naar vermogen
het gaat om onze voorzieningen
meedoet en participeert. De kracht
en thema’s als onderwijs, kunst
van de Venrayse samenleving geldt
en cultuur, sport en subsidies. We
hierbij als uitgangspunt. Waar nodig
doen dit door in te zetten op een
en mogelijk biedt de gemeente de
Participatienetwerk waarbij sprake
noodzakelijke ondersteuning. Wij
is van een doorlopende leerlijn,
zetten in op het bevorderen van de
gebruik te maken van verschillende
Horst aan de Maas is een krachtige
aan een oplossing die past bij de
verbinding tussen de verschillende
initiatieven ter ondersteuning van
gemeenschap waarin onze
inwoner. Voor mensen die daarbij
beleidsterreinen en het daarbij
ontwikkeling van onze inwoners
inwoners zelfredzaam zijn en
ondersteuning nodig hebben, bieden
investeren in netwerken en het
zoals het wijkleerbedrijf en de
meebouwen aan de huidige én de
we die. Inwoners zoals Nieuwkomers
bouwen aan relaties. Voor ons
arbeidsmatige dagbesteding.
toekomstige vitale gemeenschap.
en arbeidsmigranten willen we
We stimuleren de zelfredzaamheid
gelijkwaardige kansen bieden voor
van inwoners op verschillende
maximale participatie in Horst aan
manieren. Dit doen we enerzijds
de Maas.
HORST AAN DE MAAS
door de vrijwilligers, mantelzorgers en inwonersinitiatieven te
ONZE INWONERS PARTICIPEREN
ondersteunen. Dit ondersteunen
IN DE SAMENLEVING NAAR
kan op verschillende manieren.
VERMOGEN EN BEHOEFTE.
Anderzijds creëren we in Horst aan
• We ondersteunen inwoners en
de Maas een toegankelijk vangnet
inwoners in een uitkering naar
voor al onze inwoners als de
maximale participatie en maximale
ondersteuningsbehoeften de eigen
financiële onafhankelijkheid.
kracht en die van het netwerk en
10
• We zorgen samen met het
de gemeenschap overstijgen. Met
onderwijs en het bedrijfsleven
inwoners die voor ondersteuning
dat de opleidingen en het
bij de gemeente komen, kijken
arbeidsaanbod zo goed mogelijk
we wat de mogelijkheden van de
wordt afgestemd op de vraag naar
omgeving zijn die kunnen bijdragen
arbeid.
11
— NLW WAARDEVOL EN PASSEND WERKEN MET MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING, DAT IS AL MEER DAN 65 JAAR DE BESTAANSGROND VAN NLW. HET UITGANGSPUNT IN DEZE BESTAANSGROND IS HET GEMEENSCHAPPELIJKE GELOOF DAT ER ECONOMISCH POTENTIEEL GEHAALD KAN WORDEN UIT MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING. DE TERM WAARDEVOL HEEFT IN DEZE BESTAANSGROND ECHTER EEN VEEL DIEPERE BETEKENIS DAN ALLEEN HET FINANCIEEL ECONOMISCHE BELANG. IN DE HUIDIGE ROL VAN NLW BRENGT DE ORGANISATIE BINNEN HET DOMEIN WERK DE ECONOMISCHE, MAATSCHAPPELIJKE EN SOCIALE WAARDEN BIJ ELKAAR.
NLW heeft een lange periode van
transitiegelden (tijdelijk) herbezet.
bestuur, bestaande uit wethouders
transitie achter de rug. Deze is gestart
Zowel de uitvoering voor de WSW
van de deelnemende gemeenten.
in 2011 en met de plannen van toen
als de mede-uitvoering van de
is het geprognotiseerde tekort van
P-wet maakte dit noodzakelijk.
Naast de uitvoering van de WSW
jaarlijks 6 miljoen, teruggebracht
Met het einde van de transitie en
is het binnen de huidige GR ook
naar jaarlijks 1,9 miljoen. Omdat
de transitiemiddelen, was er geen
mogelijk om (in opdracht van de
destijds NLW nog uitsluitend de
ruimte meer voor de bekostiging
deelnemende gemeenten) taken
afnemende WSW zou uitvoeren, is de
van de sleutelfuncties en is de NLW-
uit te voeren op het terrein van re-
NLW-organisatie slanker gemaakt en
organisatie in de oorspronkelijk
integratie, gesubsidieerde arbeid en
is middels een reorganisatie afscheid
afgeslankte vorm verder gegaan.
participatie. Dus dienstverlening in
genomen van bovenformatief
De aanvankelijke gedachte om
het kader van de Participatiewet. De
personeel. Ook de verkoop van
dit volledig op te lossen via de
schapsgemeenten maken hier ook
de eigen bedrijfsonderdelen aan
samenwerking met collega SW-
gebruik van.
marktpartijen heeft de reguliere
bedrijven uit de regio bleek te
bezetting substantieel omlaag
opportuun.
Zowel bij de uitvoering van de SW
gebracht. Beide acties hebben
In de eindverantwoording van de
als bij dienstverlening vanuit de
de reguliere formatie ruwweg
transitie is geconcludeerd dat deze
P-wet moet het belang van de cliënt
gehalveerd.
situatie niet houdbaar is en met de
centraal staan. Hoe kan hij/zij niet
nieuwe koers/visie opgelost zou
alleen zinvol werk verrichten, maar
Met de inwerkingtreding van de
moeten worden. Deze oplossing is
ook waar mogelijk zich verbeteren.
Participatiewet in 2015, diende zich
verwerkt in de paragraaf over de
Voor sommige mensen zal het werken
ook voor NLW een nieuwe periode
uitgangssituatie van NLW, verderop in
in een goed georganiseerde beschutte
aan. Niet langer werd alleen de
dit document.
omgeving binnen hun mogelijkheden liggen. Anderen kunnen met behulp
WSW uitgevoerd, maar werd NLW
12
ook gevraagd om dienstverlening
Voor wat betreft de structuur is NLW
van de professionele omgeving van
in het kader van de Participatiewet
een Gemeenschappelijke Regeling
NLW mede via trainingen stappen
te bieden. Een wezenlijke bijstelling
(GR) waarin de drie gemeenten
zetten op weg naar een ‘reguliere’
van de koers die een lange termijn
Venray, Horst aan de Maas en Peel en
werkomgeving. Gestreefd moet
continuïteit vraagt. Sleutelfuncties
Maas de uitvoering van de SW hebben
worden om zoveel mogelijk mensen
die geschrapt waren in het
ondergebracht. NLW wordt geleid
te laten werken bij een ‘gewoon’
formatieplan, werden met frictie-/
door een algemeen en een dagelijks
bedrijf. 13
— VERSCHILLENDE TOEKOMSTSCENARIO’S: WELKE RADEN WE AF ? IN DE VOORGAANDE HOOFDSTUKKEN IS HET SPEELVELD EN DE SPELERS VOOR DE KOERS/VISIE VAN NLW KORT BESCHREVEN. VANUIT DIT SPEELVELD IS ONDERZOCHT OP WELKE WIJZE EEN NIEUWE SITUATIE INGEREGELD KAN WORDEN. HIERBIJ IS GEKOZEN VOOR EEN SCENARIO OPSTELLING: WELKE SCENARIO’S KUNNEN GELDEN VOOR DE DRIE GEMEENTEN ALS HET GAAT OM DE UITVOERING VAN DE WSW, DE P-WET EN AANVULLENDE TOEKOMSTIGE VORMEN VAN DIENSTVERLENING. HIERDOOR ONTSTAAT EEN TRECHTERMODEL DAT UITEINDELIJK UITMONDT IN EEN ADVIES.
14
15
ENKELE SCENARIO’S WORDEN NIET REALISTISCH GEACHT, OMDAT ZE FINANCIEEL ONWENSELIJK ZIJN, OF OMDAT ZE NIET PASSEN BINNEN DE DOOR DE SCHAPSGEMEENTEN GEREALISEERDE KEUZES VOOR DE UITVOERING VAN DE PARTICIPATIEWET. DE TWEE VOLGENDE “UITERSTE” SCENARIO’S VALLEN AF:
SCENARIO “ONTMANTELING NLW”
SCENARIO “VOLLEDIGE UITVOERING P-WET DOOR NLW”
Een volledige ontmanteling van NLW betekent dat de huidige infrastructuur wordt beëindigd, dat de
Dit scenario houdt in dat alle activiteiten die in het
medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt
kader van de uitvoering van de P-wet nodig zijn
met behoud van hun arbeidsovereenkomst door een of
door NLW (en alleen door haar) feitelijk uitgevoerd
meerdere andere partijen worden overgenomen en dat
worden. Ook dit scenario is onaantrekkelijk:
de reguliere medewerkers dan wel door andere partijen
• Schapsgemeenten hebben beleidsmatig gekozen
worden ‘overgenomen’ dan wel een “werk naar werk
om daar waar mogelijk partijen in de samenleving
traject” moet worden geboden. Het betreft een feitelijke
-‘vitale gemeenschappen’- uitvoeringsactiviteiten te
liquidatie van NLW.
laten doen. Allerlei instellingen, bedrijven, particuliere initiatieven worden op die manier gestimuleerd voor
DIT SCENARIO WORDT AFGEWEZEN EN NIET VERDER UITGEWERKT VANWEGE DE VOLGENDE REDENEN: • Met NLW hebben de schapsgemeenten een gemeenschappelijk sociaal kapitaal opgebouwd, dat als een voorliggende voorziening kan worden ingezet. • Veel medewerkers van NLW zijn behalve voor werk
het nemen van verantwoordelijkheid. • Schapsgemeenten hebben in de afgelopen jaren geïnvesteerd in eigen uitvoeringsexpertise. Het ontmantelen van deze expertise zou een desinvestering betekenen. • NLW heeft niet voor alle vormen van dienstverlening
ook voor hun sociale contacten afhankelijk van NLW.
voldoende expertise in huis die nodig is voor
Hierdoor is NLW in staat om eventuele problematieken
onze inwoners om te kunnen participeren. Voor
in een vroegtijdig stadium te signaleren en escalatie te
het opbouwen van expertise zijn stevige (extra)
voorkomen.
investeringen noodzakelijk.
• Het is financieel ongunstig: doorrekening toont hoge ontmantelingskosten, zoals afvloeiings-kosten van het
Er is geen nader onderzoek verricht naar de financiële
niet-gesubsidieerd personeel. Een eerste grove berekening
effecten van dit scenario. Frictiekosten zullen echter
laat zien dat deze kosten een omvang van 7 tot 8 miljoen
aanzienlijk zijn. Immers, belangrijke onderdelen van de
euro hebben. Tevens moet elders opnieuw geïnvesteerd
bestaande ‘sociale diensten’ van de drie gemeenten zullen
worden (de doelgroep blijft immers bestaan).
met NLW samen moeten gaan om dit scenario mogelijk te
• De fysieke infrastructuur (gebouwen) is nagenoeg
maken. De ervaring in andere regio’s leert dat zo’n proces
afgeschreven en met de investeringen vanuit de
meerdere jaren met zich meebrengt en niet ‘goedkoop’ is.
transitie is al het achterstallig onderhoud weggewerkt. Tevens wordt de leegstand commercieel verhuurd. Dit alles maakt dat de kosten van de gebouwen niet hoger zijn dan de andere opties. • Het is zeer twijfelachtig of de groep die bij NLW werkt elders eenzelfde verdienvermogen zal genereren; de toegevoegde waarde van met name de werkzaamheden in de fabrieken van NLW ligt relatief hoog (+20% t.o.v. de landelijke benchmark). • Niet onbelangrijk is om aan te geven dat NLW al lange tijd voor SW-medewerkers een kwalitatief goede werkomgeving biedt. NLW heeft daarvoor de juiste expertise in huis en heeft een goed netwerk in het regionale bedrijfsleven. Het schrappen van dit ‘kapitaal’ kan een forse aderlating voor de deelnemende gemeenten betekenen. De consequentie van het afraden van dit scenario betekent dat NLW de SW blijft uitvoeren. Tegelijkertijd weten we (zie paragraaf III) dat nieuwe instroom in de SW niet meer plaatsvindt. Zonder andere perspectieven zit het bedrijf dan in een ‘sterfhuisconstructie’. 16
17
Alle hiervoor opgenomen onderdelen zijn doorgerekend en verwerkt in de onderstaande tabel voor de meerjarenraming van NLW. Deze tabel laat het meest waarschijnlijke scenario zien en in bijlage C hebben we de achterliggende gedachte
— DE UITGANGSSITUATIE
opgenomen. Het additionele tekort dat ontstaat in 2021 kan binnen de reserves van NLW worden opgevangen, waardoor ook voor dat jaar geen additionele bijdrage van de gemeenten nodig is. Het aanwenden van reserves van NLW is overigens een bevoegdheid van de algemene vergadering van aandeelhouders.
RESULTATEN NLW GROEP JAAR
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
56,1 683
53,4 643
50,9 612
49,4 579
48,2 546
46,9 519
45,6 493
45,3 468
45,1 445
44,9 423
+
6.235 241 6.476
5.770 251 6.021
5.472 261 5.733
5.156 271 5.427
4.832 281 5.113
4.566 291 4.857
4.313 301 4.614
4.071 311 4.382
3.841 321 4.162
3.621 331 3.952
+
-4.005 -869 -907 -5.781
-3.810 -869 -853 -5.532
-3.631 -869 -813 -5.313
-3.527 -869 -769 -5.165
-3.440 -869 -725 -5.034
-3.344 -869 -689 -4.902
-3.254 -869 -655 -4.777
-3.230 -869 -622 -4.720
-3.216 -869 -591 -4.676
-3.206 -869 -561 -4.636
+
-21.869 19.807 -2.061
-20.572 19.081 -1.491
-19.603 18.278 -1.325
-18.529 17.385 -1.144
-17.481 16.776 -705
-16.607 15.936 -671
-15.776 15.139 -637
-14.987 14.382 -605
-14.238 13.663 -575
-13.526 12.980 -546
-475 -250
-475 -250
-100 -250
-250
-250
-250
-250
-250
-250
-250
-2.092
-1.727
-1.255
-1.132
-876
-966
-1.051
-1.194
-1.339
-1.480
BEZETTING Regulier SW populatie
DE CONSEQUENTIE VAN HET VORIGE HOOFDSTUK IS DAT NLW IN ALLE SCENARIO’S MINIMAAL DE WSW BLIJFT UITVOEREN.
BEDRIJFSVOERING NLW
De praktijk liet zien dat in de ingehuurd moesten worden om
Zoals gemeld kunnen de hierboven
Zoals eerder opgenomen is er met de
deze functies in te vullen. Het is
opgesomde kosten met de
kennis van nu te hard ingegrepen op
noodzakelijk voor de continuïteit
(bijgestelde) meerjarenraming van
de NLW-organisatie en dan met name
van de onderneming om deze
NLW worden gedekt. Dit kan met
op de stafdiensten. De aanvankelijke
functies structureel te borgen.
name omdat de Rijkssubsidie in
afgelopen tijd externe krachten
de salariskosten van de WSW-
gedachte om samen met de andere SW-bedrijven in de regio een soort
DE EENMALIGE KOSTEN ZIJN:
medewerkers over de jaren 2020
van shared servicecenter op te
• € 200.000: ICT op orde. Ondanks
t/m 2030 een fors gunstiger
richten is niet haalbaar gebleken. Niet
de correcte en noodzakelijke
beeld laat zien, dan waarmee de
in de laatste plaats vanwege de door
investeringen die in de ICT-
gemeenten tot nog toe in hun
deze SW-bedrijven gemaakte keuzes,
omgeving van het bedrijf gedaan
begrotingen hebben gerekend.
waardoor andere bedrijfsmodellen
zijn, is vanwege het gebrek aan
Deze structurele verbetering van
zijn ontstaan. Omdat NLW nu een
personele capaciteit de inrichting
de Rijksbijdrage is een gevolg van
eigen oplossing moet treffen, is
en het gebruik van de systemen
een sterkere afname van het aantal
reparatie van de geconstateerde
niet op orde. Om van goed
WSW-medewerkers dan waarmee
tekortkomingen op de bedrijfsvoering
werkende, betrouwbare systemen
aanvankelijk is gerekend. Deze
onherroepelijk en staat dus los van
uit te kunnen gaan, is deze
aanpassing is door de rijksoverheid
(nieuwe) investering noodzakelijk.
in de zogenaamde “meicirculaire”
het verdere keuzetraject voor de koers/visie van NLW. Zoals uit het
• € 800.000: Om de organisatie
onderstaande financiële overzicht
toekomstproof te maken, is
blijkt, kan NLW deze oplossing binnen
een investering nodig op het
de huidige financiële afspraken met
terrein van HRM. Het betreft
de schapsgemeenten realiseren. De
de doorvoering van een aantal
reparatie is niet alleen structureel, maar ook incidenteel van aard.
DE STRUCTURELE KOSTEN ZIJN: • € 250.000: invulling cruciale managementfuncties (zowel op
van 2020 gecommuniceerd.
Regulier personeel Huisvesting Overige kosten
Loonkosten wsw Subsidie Subsidie resultaat Investering eenmalig Investering structureel RESULTAAT WSW
Omdat de vaste kosten vanaf 2025 nog beperkt omlaag kunnen worden gebracht en de WSW-populatie wel verder afneemt, stijgen de kosten per FTE vervolgens substantieel. Deze ontwikkeling is in onderstaande regel opgenomen. RESULTAAT PER FTE (€)
-3.062,38 -2.687,46 -2.048,85 -1.955,14 -1.604,27 -1.861,45
van actuele taxaties- een eenmalige HUISVESTING van € 1,6 miljoen boeken. Daar NLW (BEDRIJFSPANDEN winst de medewerkers, om een zuivere
VENRAY EN PANNINGEN)
-2.131,78 -2.549,34 -3.010,78 -3.503,50
Tegenover deze besparing staan evenwel ook negatieve gevolgen. Het betreft niet alleen de reisbeweging
vergelijking te maken, op twee
van medewerkers, maar ook de
Voor de keuze met betrekking tot
locaties moeten kunnen werken
vertrouwde omgeving die komt te
de huisvesting, zoals bijvoorbeeld
bedragen de meerkosten van het
vervallen. Ook de ontwikkeling van
noodzakelijke projecten op het
het op termijn teruggaan naar 1
huren van het huidig vloeroppervlak
de toegevoegde waarde kan negatief
terrein van de kwalitatieve inzet
gebouw/locatie, hebben we een
€ 300.000 per jaar.
worden beïnvloed, omdat bedrijven
van de medewerkers, staf en
afzonderlijke analyse opgesteld. Deze
kaderpersoneel.
is opgenomen in bijlage D.
projecten.
te Panningen voor de uitvoering van Bij verdere afname van de populatie
werk mogelijk op zoek gaan naar
kan op termijn (vanaf 2025/2026) de
andere partners. We stellen dan ook
Onze conclusie is dat de eenmalige
verkoop van het pand te Panningen
voor om vooralsnog af te zien van
• € 50.000: meerdere kleinere winst bij verkoop van alle gebouwen
worden overwogen. De populatie van
de verkoop van de gebouwen. De
Het meerjarenperspectief vanuit
Alle projecten worden in de komende
al snel verdampt tegen de structureel
Panningen moet dan gaan werken
situatie wel elke 5 jaren opnieuw
de transitie gaf aan dat er op deze
maanden verder uitgewerkt en zijn
hogere kosten van huur. Als we op
in het hoofdgebouw te Venray. Deze
beoordelen.
terreinen geen invulling aan deze
reeds vervat in een zogenaamde
dit moment de gebouwen zouden
verkoop levert een besparing op van
functies hoefde te worden gegeven.
strategische projectenkalender.
verkopen, dan zouden we -op basis
jaarlijks € 200.000.
gebied van ICT, HRM als productie).
18
MEICIRCULAIRE
Toegevoegde waarde Inkomsten uit verhuur
19
— HET SPORENMODEL MET HET AFVALLEN VAN DE ‘UITERSTEN’ ZIJN ER VOOR HET DIENSTVERLENINGSMODEL VOOR NLW NOG ALTIJD EEN VEELHEID AAN SCENARIO’S DENKBAAR. OM DE DISCUSSIE OVER VERSCHILLENDE SCENARIO’S ‘BEHAPBAAR’ TE MAKEN ZIJN DE MOGELIJKE VORMEN VAN DIENSTVERLENING VAN NLW TERUGGEBRACHT NAAR DRIE ‘SPOREN’:
20
21
HET EERSTE SPOOR BETREFT UITSLUITEND DE UITVOERING VAN DE WSW VOOR DE SCHAPSGEMEENTEN.
en blijven van wezenlijk belang.
Op dit moment dwarsboomt Corona
De exploitatie van de sociale
deze ambitie.
werkvoorziening staat evenwel
IN SPOOR 2 BEPAALT IEDERE GEMEENTEN WELKE VORMEN VAN P-WET DIENSTVERLENING ZIJ BIJ NLW INKOPEN.
Om uit dit dilemma, dat kan optreden binnen gemeenten, te komen moet NLW zich ontwikkelen tot een ‘sociale onderneming’ die tegen acceptabele
dagbesteding. • Het bieden van dienstverbanden beschut.
tegelijkertijd in toenemende mate
De financiële vertaling van spoor 1 is
onder druk. Enerzijds door het
gelijk aan de financiële vertaling van
afnemend aantal SW-medewerkers
de uitgangssituatie, zoals beschreven
Dit spoor is een sterfhuisconstructie,
en anderzijds vanwege de
in het vorige hoofdstuk.
De behoeften van de cliënt staan
aan cliënten. Cliënten worden
omdat er vanaf 2015 geen
vergrijzing van de doelgroep. De
hierbij centraal. Dit leidt er toe dat
primair bij reguliere werkgevers
nieuwe SW-medewerkers meer
uitvoeringsorganisatie kenmerkt
we een afnameverplichting bij NLW
geplaatst, indien haalbaar in een
instromen, terwijl jaarlijks 5% van
zich door in te zetten op efficiency
afwijzen. NLW zal, evenals andere
regulier dienstverband. Hier vindt
arbeidsplek bij een reguliere
de populatie uitstroomt vanwege
en optimalisering van de inzet
partijen in de samenleving (profit of
begeleiding door NLW plaats. Alleen
werkgever.
met name pensioen. Het betreft
van bestaande middelen. Kijkend
non-profit!) in kwalitatieve alsmede
als het voor de cliënt niet haalbaar
een sterfhuisconstructie omdat
naar de mogelijkheden van de
in kostentechnische zin, zich moeten
is, dan heeft NLW een aantal interne
In de afgelopen vijf jaar heeft NLW
over enkele tientallen jaren de
WSW-medewerkers wordt het
waarmaken.
basisvoorzieningen beschikbaar
deze vormen van dienstverlening in
laatste SW-er met pensioen zal
mogelijk geacht om additioneel 100
waarop onder voorwaarden kan
toenemende mate al in de praktijk
gaan. Binnen dit spoor is de verdere
medewerkers extern te plaatsen
Dit betekent tevens dat de drie
worden teruggevallen.
uitgevoerd. Op basis van maatwerk,
optimalisering van de bedrijfsvoering
en dus onder te brengen in het
gemeenten hun eigen keuzes kunnen
de belangrijkste uitdaging om
bedrijfsleven.
maken. In die zin wordt er ook wel
te kunnen blijven voldoen aan
kosten een goede kwaliteit aanbiedt van dienstverlening
gesproken over een ‘cafetariamodel’.
de financiële opgave van de
DIENSTVERLENING
• Het bieden van dienstverbanden banenafspraak. • Het doorontwikkelen in activiteiten of werk. • Het bemiddelen naar een
maar ook met wisselend succes: de uitvoering van de SW is niet altijd hetzelfde als de uitvoering van de
In nauw overleg met beleids- en
participatiewet. De bestaande kennis in
Schapsgemeenten. Dit overigens
De dienstverlening binnen spoor 2
uitvoeringsexperts van de drie
en de infrastructuur van het bedrijf zijn
onder de strikte voorwaarde
dient minimaal de variabele kosten
gemeenten is vastgesteld welke
een goede bodem voor de uitvoering
van het welzijn en de verdere
van de geleverde diensten af te
vormen van dienstverlening in
van de participatiewet, maar er moeten
ontwikkeling van medewerkers.
dekken. Het eventuele ‘overschot’
de ogen van de gemeenten als
zeker aanpassingen plaatsvinden.
Goede arbeidsomstandigheden zijn
levert een bijdrage in de vaste kosten
opdrachtgever passend zijn bij NLW.
(overhead, gebouwen), zoals die zich
Deze dienstverlening is overigens niet
FINANCIEEL
reeds voordoen binnen spoor 1. Het
statisch. Deze is afhankelijk van de in
Uit onderzoek blijkt dat in de huidige
totale resultaat van NLW verbetert
de tijd veranderende vraag/behoefte
situatie bij twee producten (betaald
hierdoor. We wijzen in dit verband
van de schapsgemeenten. Het is aan
werk beschut en banen-afspraak) NLW
op een mogelijk dilemma voor
NLW de uitdaging om in te spelen
deze niet tegen de minimale financiële
gemeenten. De ‘opdrachtgeversrol’
op deze veranderende behoefte. De
randvoorwaarden kan uitvoeren.
van gemeenten staat centraal: NLW
meest voorkomende dienstverlening
Een extern verrichte benchmark laat
krijgt enkel opdrachten als dit in
waar de gemeenten in het kader van
echter zien dat er nog ruimte voor
het belang is van de cliënt. Daar
de P-wet op dit moment gebruik van
verbetering van de dekking is.
gemeenten echter ook eigenaar
wensen te maken zijn:
(en dus financier) zijn van NLW is er
Een en ander betekent concreet dat
ook een belang om dit bedrijf meer
• Het in de (werk)praktijk toetsen van
er binnen NLW enkele verbeterslagen
kansen (opdrachten) te gunnen.
vaardigheden en competenties.
dienen te worden doorgevoerd. Zo
• Het ‘snuffelen’ aan diverse
22
• Het bieden van arbeidsmatige
zal de toegevoegde waarde van het
werksoorten en het laten ervaren
uitgevoerde werk omhoog gaan,
wat het meest passend is.
zullen er meer cliënten instromen
• Het verankeren van basale
op externe werkplekken en zullen
werknemersvaardigheden
diverse cliënten die nu nog intern
(werkritme, omgaan met
werken begeleid worden naar externe
werkleiding, enz.).
werkplekken.
23
De kosten die gepaard gaan met de
ombuiging mogelijk te maken,
door te voeren verbeterslagen (naast
Werk is een middel, geen doel in de
moeten in dit verband ook
cultuurverandering en organisatie-
kernactiviteit van NLW.
hier eenmalige en structurele
aanpassingen) hebben betrekking op
investeringen gepleegd worden. Deze
de onderstaande onderdelen:
Met name door het uitbreiden
investeringen zijn alleen nodig als
• Verbeteren van het rendement
van het interne orderpakket in
voor spoor 2 gekozen wordt.
NOODZAKELIJKE EENMALIGE INVESTERINGEN (IN TOTAAL € 650,000) ZIJN:
• Voorkomen van leegloop intern.
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
SPOOR 1 SPOOR 2 RESULTAAT SPOOR 2 INVESTERINGEN EENMALIG SPOOR 2 INVESTERINGEN STRUCTUREEL
-2.092 60
-1.727 211
-1.255 284
-1.132 343
-876 402
-966 461
-1.051 520
-1.194 579
-1.339 638
-1.480 697
-175
-275
-200
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
TOTAAL NLW
-2.257
-1.841
-1.221
-839
-524
-555
-581
-665
-751
-833
van de huidige dienstverlening
combinatie met het meer “buiten”
Het is van belang om te onderkennen
‘SAMEN UIT, SAMEN THUIS’-
het van belang om de keuzevrijheid
(meer omzet, lagere kosten).
plaatsen van de medewerkers,
dat dit een (reële) verwachting is
BEGINSEL
van gemeenten overeind te houden.
Benchmarktoetsing laat zien dat
zal leegloop teruggedrongen
van de rendementsontwikkeling van
Spoor 2 is gebaseerd op het beginsel
Al is het maar om NLW scherp te
dit haalbaar is.
worden. Leegloop is funest voor de
werkzaamheden en bijbehorend
dat de schapsgemeenten vrij zijn
houden en zo goed mogelijk de
ontwikkeling van de medewerkers.
resultaat maar geen ‘zekerheid’.
om dienstverlening in te kopen. In
belangen van de doelgroep te
• Meer variatie in het werkaanbod.
• € 75.000 omslag bedrijfscultuur.
Door de juiste afwisseling ontstaat
Uitgangspunt is en blijft dat
het belang van de doelgroep: NLW
bedienen. Vandaar dat voorgesteld
• € 75.000 verbetering communicatie
enerzijds continuïteit in de
ketenpartners. NLW zal een
de schapsgemeenten geen
moet geen ‘verplichte winkelnering’
wordt om de daadwerkelijke
• Meer samenwerking met
met de omgeving/markt.
hoeveelheid werk, anderzijds kan
uitnodigende en daar waar
afnameverplichting in spoor 2
betekenen. Tegelijkertijd worden de
keuzes van de gemeenten goed te
• € 50.000 organisatie-advies.
meer dan in het verleden de best
mogelijk ondersteunende rol
hebben.
investeringen en de opbrengsten
‘monitoren’ en hierover jaarlijks te
• € 250.000 additionele projecten op
passende werkvorm georganiseerd
innemen in de diverse werkvelden
worden voor de diverse
waarop ze actief is.
het terrein van HRM.
van dit spoor wel verrekend op
rapporteren aan het bestuur (en
In wezen is de groei van
basis van het ‘samen uit, samen
vervolgens aan raden en colleges
dienstverlening van spoor 2 -als voor
thuis’-beginsel. Dus niet op basis
van de gemeenten). Vooraf moet
• Meer medewerkers extern aan
De effecten van spoor 2 zijn berekend.
dit spoor gekozen wordt- de andere
van de daadwerkelijke inkoop,
duidelijk zijn bij deze rapportages
smeden van een sterk en stabiel
het werk. In de huidige situatie
Dit op basis van realistische volume
kant van de medaille van de krimp
maar op basis van de bestaande
welke variabelen centraal staan
managementteam) en een post
zien we dat er naar verhouding
aannames, maar geen verplichte
van dienstverlening in spoor 1 (de
verhoudingen. Dit kan spanning
(“kritische succesfactoren”), zodat
onvoorzien.
veel medewerkers op de eigen
winkelnering. Inclusief de hierbij
uitvoering van de SW). De toegang tot
tussen de schapsgemeenten
iedereen inzicht heeft in de praktijk
productielocaties werken. In de
noodzakelijke investeringen levert dit
de SW is vanaf 2015 gesloten, maar
opleveren. Als een gemeente -binnen
van de keuzes van gemeenten. En
Daarnaast is nog een structurele
toekomst zal (veel) meer dan
het volgende beeld op:
deze wettelijke maatregel betekent
dit spoor- geen dienstverlening
indien nodig de uitgangspunten
kostenverhoging van € 50.000 nodig
in het verleden op locatie van
Zie tabel op de volgende pagina.
natuurlijk niet dat het aantal mensen
inkoopt, maar wel mee betaalt aan
van de effecten van dit spoor te
om de beschikbare financiën voor
de klant gewerkt worden (dit is
dat zich niet zelfstandig kan redden
de investeringen, c.q. profiteert van
heroverwegen.
een sterk opererend management
ook een van de intenties van de
op de arbeidsmarkt automatisch
de resultaten, dan kan dit leiden tot
mogelijk te maken.
Participatiewet).
afneemt.
allerlei discussies. Tegelijkertijd is
• € 150.000 diverse projecten (in-/externe communicatie,
24
• Meer ontwikkelgericht werken.
Om de noodzakelijke organisatie-
2021
medewerkers.
25
SPOOR 3 BESTAAT UIT PRODUCTEN VAN SPOOR 2 MET DAARAAN TOEGEVOEGD ACTIVITEITEN DIE VOOR DERDEN (NIET ZIJNDE DE DRIE SCHAPSGEMEENTES) WORDEN UITGEVOERD EN DIE ZOWEL FINANCIEEL (NETTO MARGE OP OMZET), ALS INHOUDELIJK AANSLUITEN BIJ DE COMPETENTIES VAN DE ORGANISATIE.
Bij de inzet van spoor 2 en 3 hoort
activiteiten bij komen (afhankelijk
nadrukkelijk een gedrags- en
van behoefte vanuit de regionale
attitudeverandering van NLW.
markt). Te denken valt aan payrolling
Het hiervoor benodigde (interne)
voor doelgroepen, ter beschikking
cultuurveranderingsproject vormt
stellen van arbeid (met mensen
een onderdeel van de keuze. Met als
uit de doelgroep), opzetten en
doel het imago van de organisatie
ondersteunen van jobcarving bij
te veranderen van een traditionele
reguliere bedrijven, het in (onder)
SW-organisatie naar een sociale
In de huidige meerjarenbegroting
aanneming uitvoeren van diensten
onderneming. Juist daar ligt een forse
van NLW wordt uitgegaan van
REGELS SPOREN 2 EN 3
(bijv. WMO-hulpmiddelen), etc.
(organisatorische) extra toegevoegde
een gemeentelijke bijdrage (excl.
De geldende aanbestedingsregels
waarde bij de inzet van spoor 3. Ze
subsidies) van 1,9 miljoen euro
worden door NLW in acht genomen.
UITGANGSPUNTEN BIJ DE
dient ook als katalysator voor de
op jaarbasis. Dus specifiek voor
Omdat de schapsgemeenten voor
ACTIVITEITEN DIE IN SPOOR
noodzakelijke organisatieverandering
de WSW. In alle bovenstaande
100% eigenaar zijn van NLW en
3 WORDEN ONTWIKKELD EN
om te komen tot de nieuwe positie.
scenario’s is het boekjaar 2021 het
daarover ook de volle zeggenschap
enige jaar dat deze ontoereikend is.
hebben (zowel dagelijks als
Dat levert onderstaand financieel beeld op voor spoor 3, alsmede een totaalbeeld.
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
RESULTAAT SPOOR 1 EN 2 SPOOR 3 RESULTAAT
-2.257 20
-1.841 30
-1.221 40
-839 60
-524 70
-555 90
-581 130
-665 200
-751 250
-833 300
TOTAAL NLW
-2.237
-1.811
-1.181
-779
-454
-465
-451
-465
-501
-533
STAATSSTEUN AANBESTEDINGS-
ENKELE VAN DE REEDS
UITGEVOERD ZIJN:
BESTAANDE VOORBEELDEN DIE
• Er dient geen financieel risico voor
De financiële effecten van de inzet
Het additionele tekort dat ontstaat
algemeen bestuur bestaan louter
ONDER SPOOR 3 VALLEN ZIJN:
de aandeelhoudende gemeenten
van dit spoor zijn op voorhand lastig
in 2021 kan binnen de reserves van
uit wethouders) geldt voor NLW
• Uitvoeren salarisadministratie
gemoeid te zijn met de activiteiten
in te schatten (er is slechts sprake
NLW worden opgevangen, waardoor
in het kader van aanbesteding
die binnen spoor 3 ontwikkeld en
van enkele kleinere bestaande
geen additionele bijdrage van de
naar de huidige inzichten een
geëxploiteerd worden.
activiteiten op dit moment). Ervaring
gemeenten nodig is.
uitzonderingspositie. Ook het
derden. • Ter beschikking stellen van beschutte werkplekken voor derden. • Inzetten diagnose instrumenten voor derden.
26
Op termijn zullen daar andere
• De activiteiten dragen positief bij
die elders is opgedaan met deze
feit dat NLW het merendeel van
activiteiten leert echter wel dat hier
de werkzaamheden voor de
• De activiteiten komen voort uit de
forse kansen liggen. Vooralsnog
schapsgemeenten uitvoert, is daarbij
competenties die nodig zijn om
worden de effecten voorzichtig
een belangrijk criterium.
spoor 2 uit te voeren.
ingeschat.
aan het bedrijfsresultaat van NLW.
27
— FINANCIËN GEMEENTEN DE FINANCIËLE OPSTELLING IN HET VORIGE HOOFDSTUK IS GEFORMULEERD VANUIT HET PERSPECTIEF VAN NLW. IN DIT HOOFDSTUK WORDT INGEGAAN OP DE FINANCIERING VAN GEMEENTEN.
3 Participatiebudget (gemeentefonds reintegratieactiviteiten).
Het participatiebudget van de gemeenten is in de afgelopen jaren stevig afgenomen. Dit budget wordt gebruikt om begeleidingsactiviteiten mogelijk te maken in het kader van de P-wet. En vormt in deze overzichten de bron voor schapsgemeenten om voor
1
DE FINANCIERING VAN TAKEN VANUIT DE WSW EN
partijen -waaronder NLW- re-integratiewerkzaamheden
DE PARTICIPATIEWET KENT 4 STROMEN:
mogelijk te maken. Vertaald naar deze strategische koers
1 Subsidie WSW (een integratie-uitkering
is het participatiebudget in principe beschikbaar om
gemeentefonds in salariskosten WSW). De SW-subsidie
Daar de gemeenten het budget ook kunnen gebruiken om
vanuit het rijk wordt door de gemeenten een-op-een
andere partijen in te schakelen -op basis van optimale
doorgezet naar NLW. De recente meicirculaire (2020) geeft
bediening van cliënten- is het in zekere zin ondoenlijk om
een voordeel, waardoor het meerjarig beeld (zoals in dit
aan te geven welk budget ‘beschikbaar’ is voor NLW. Zoals
document gepresenteerd) voordeliger uitkomt dan eerder
eerder geduid, is er een dilemma voor de gemeenten als
gepresenteerde overzichten in de meerjarenbegroting.
opdrachtgever (op basis van kwaliteit van dienstverlening
2 Daar waar de subsidie WSW leidt tot een negatief
en behoeften van cliënten schakelen we al dan niet NLW in)
resultaat voor NLW dienen gemeenten uit hun
tot een verbetering van het resultaat van NLW en daarmee
algemene budget en vanuit hun rol als eigenaar het
tot een verlichting van de algemene bijdrage (zie vorig
tekort aan te vullen. Uit de algemene begroting betalen
bolletje) van de gemeenten).
schapsgemeenten twee posten:
4 BUIG.
dienstverlening in spoor 2 mogelijk te maken.
• Een vaste bijdrage conform de GR voor bestuurskosten GR en exploitatie NV.
en als eigenaar (dienstverlening vanuit spoor 2 kan leiden
Het BUIG-budget is de bron voor financiering
• Een aanvullende bijdrage om het negatieve resultaat van NLW te compenseren.
van de uitkeringen in het kader van de P-wet en loonkostensubsidies. Gemeenten kunnen overigens zelf keuzes maken tussen uitkeringen en loonkostensubsidies
De omvang van deze budgetten bedraagt:
binnen de beschikbare middelen. Het is vrijwel ondoenlijk
GEMEENTE VASTE BIJDRAGE AANVULLENDE BIJDRAGE
om een (meerjarige) raming te maken van de beschikbare
Venray
271.000
914.660
Peel en Maas
183.000
576.460
Horst aan de Maas
131.000
408.880
TOTAAL
585.000
1.900.000
BUIG-middelen. Het model en de toepassing daarvan is wat dat betreft te onzeker. Met de loonkostensubsidies kunnen de gemeenten beschut werk mogelijk maken alsmede subsidies aan partijen verstrekken die mensen in dienst nemen met een ‘loonwaarde’ lager dan 100%. Dit
Als we deze beschikbare middelen vergelijken met de
geldt niet specifiek voor NLW, maar voor alle partijen die
uitkomst van de tabel op blz. 20, dan ligt er enkel een
door gemeenten worden ingeschakeld.
(beperkt) financieel probleem in 2021. Dit additionele tekort in 2021 kan binnen de reserves van NLW worden opgevangen, waardoor ook voor dat jaar geen additionele bijdrage van de gemeenten nodig is. 28
29
— RISICOPARAGRAAF WE BENOEMEN IN DEZE PARAGRAAF DE BELANGRIJKSTE RISICO’S DIE VAN INVLOED ZIJN OP DE MEERJARIGE DOORREKENINGEN ZOALS DIE IN HET RAPPORT ZIJN OPGENOMEN.
HOOG RISICO
worden aanvullend cruciale
MATIG RISICO
managementfuncties ingevuld
De additionele toegevoegde
LAAG RISICO
die een adequate uitvoering
waarde wordt niet of niet volledig
garanderen.
behaald, omdat er geen aansluiting
RISICO’S ALGEMEEN
is tussen de marktvraag en de in te
SPOOR 2:
zetten competenties van NLW. Dit
Toegevoegde waarde: deze is
De kans dat de P-wet
risico wordt als matig ingeschat,
afhankelijk van economische
dienstverlening verliesgevend
want een deel van de extra kosten
ontwikkelingen. Er is niet gerekend
blijft. Dit risico wordt als laag
die bij spoor 2 ontstaan, zijn
met forse groeistappen en de
ingeschat, omdat er aanvullende
bedoeld om deskundigheid aan te
omvang zit op het gemiddelde van
voorwaarden worden gesteld aan
trekken die de aansluiting tussen
enigszins vergelijkbare bedrijven.
het bieden van dienstverbanden.
de markt en competenties van
Het risico van materiële afwijkingen
De kans dat de initiële
NLW bij elkaar brengt. Anderzijds
is matig ingeschat.
inspanningen (en ingezette
moeten de operationele plannen
Rijksbijdrage in de loonkosten
financiële middelen) om de
voor de uitvoering nog worden
SW: deze houdt reeds enkele jaren
organisatie op orde te brengen
opgesteld.
gelijke tred met de ontwikkeling
niet renderen. Dit risico wordt als
van de loonkosten (wel structureel
laag ingeschat, want de daarvoor
lager dan de loonkosten): het risico
benodigde capaciteit/competentie
Gemeenten worden dusdanig
van materiële afwijkingen is laag
en daadkracht wordt op het
gekort in hun financiële middelen
ingeschat.
SPECIFIEKE RISICO’S GEKOPPELD AAN DE DIVERSE SCENARIO’S
GEMEENTEN:
gewenste niveau gebracht.
dat ze niet in staat zijn om de
De additionele toegevoegde
activiteiten onder spoor 1 te laten
waarde wordt niet behaald, omdat
uitvoeren. Dit risico wordt als laag
de gemeenten geen/onvoldoende
ingeschat, want de uitvoering van
additionele opdrachten aan
de WSW is een wettelijke taak.
NLW gunnen. Dit risico wordt als
Gemeenten worden dusdanig
matig ingeschat, want er heeft
gekort in hun financiële middelen
afstemming met gemeenten
dat ze niet in staat zijn om de
plaatsgevonden over de verwachte
activiteiten onder spoor 2 te laten
De kans dat de initiële
opdrachten waarbij rekening
uitvoeren. Dit risico wordt als matig
inspanningen (en ingezette
is gehouden met de financiële
ingeschat. De Rijksoverheid zal
financiële middelen) om de
ruimte binnen de gemeentelijke
naar verwachting een succesvolle
organisatie op orde te brengen
begrotingen. Feit blijft echter dat
uitvoering van de P-wet financieel
niet renderen. Dit risico wordt
gemeenten zelf kunnen blijven
blijven faciliteren.
als laag ingeschat, want voor de
kiezen waar opdrachten worden
benodigde uitvoeringscapaciteit
uitgevoerd.
UITGANGSSITUATIE (= SPOOR 1):
30
SPOOR 3:
31
— EINDCONCLUSIE / VOORSTEL ONDERSTAAND OVERZICHT GEEFT IN 1 OOGOPSLAG DE EFFECTEN VAN ZOWEL DE AFZONDERLIJKE SPOREN WEER, ALS BIJ ELKAAR OPGETELD.
OP BASIS VAN DIT OVERZICHT
binnen het bedrijf beschikbaar.
keuzevrijheid van de gemeenten
EN DE ALGEHELE ANALYSE IN DIT
Zeker vanaf 2023 is het (financiële)
blijft dit afhankelijk van de
RAPPORT KUNNEN DE VOLGENDE
perspectief gunstiger.
kwaliteit van de dienstverlening. • Het vorige punt betekent dan
CONCLUSIES (VOORSTEL)
• Uitvoering van spoor 2 en spoor 3
GETROKKEN WORDEN:
leveren vanaf 2023 een positieve
ook dat er in de komende jaren
• NLW blijft de SW uitvoeren in
bijdrage aan het bedrijfsresultaat
scherp getoetst moet worden of
de komende jaren (spoor 1).
als de investeringen ten behoeve
NLW spoor 2 en 3 kan waarmaken.
Daar het aantal SW-ers als
van deze sporen renderen.
Mocht dit onvoldoende het geval
gevolg van de keuzes van de
• Geconcludeerd kan dan ook
zijn, dan dient de koers bijgesteld te worden.
rijksoverheid afneemt, zullen
worden dat een mix van spoor 1,
de uitvoeringskosten per SW-er
2 en 3 de beste strategie voor de
Los van deze toetsing wordt
wel toenemen. Het is derhalve
NLW (en daarmee voor de drie
voorgesteld om uiterlijk in 2024
schapsgemeenten) is.
een evaluatie van de totale
van belang om uiterlijk in 2024 opnieuw te evalueren. Daarbij
• Het (getalsmatig) belang van
voortgang te maken; ook al wordt
moet de huisvestingssituatie
uitvoering van spoor 1 (de SW)
enkel gebruikgemaakt van spoor 1
nadrukkelijk worden meegewogen.
neemt geleidelijk aan af. Het
(uitvoering SW).
• Om spoor 1 mogelijk te maken
belang van de participatiewet
moet er geïnvesteerd worden
wordt steeds groter. De cruciale
Tot slot is de vast te stellen
in de organisatie. Financiële
vraag is of NLW ingezet blijft
strategische koers voor de NLW,
dekking van deze investering is
worden als middel om de
leidend voor de keuze van de daarbij
Uit de grafiek blijkt dat na 2025 de financiële verbetering afvlakt. Vandaar dat in 2024 een algemene en integrale
voorhanden. Behoudens 2021 ligt
participatiewet uit te voeren.
horende governance.
evaluatie zal worden gedaan van de ingezette koers en de gerealiseerde effecten. Doelstelling van deze evaluatie is
het financiële effect binnen de
Op basis van de huidige ervaringen
Zodra deze strategische koers is
nadrukkelijk niet om de ingezette koers fors te wijzigen (dit zou ook tegen een van de uitgangspunten ingaan), maar om
huidige begrotingskaders van de
kan deze vraag bevestigd
vastgesteld, wordt het betreffende
op basis van het in de praktijk geleerde te bepalen of en zo ja hoe de opgaande lijn in het rendement ook voor de jaren
gemeenten. Voor 2021 zijn bronnen
worden beantwoord. Gelet op de
keuzetraject opgestart.
na 2025 vastgehouden kan worden. En deze lijn als taakstellend vast te leggen. 32
33