05c.5 Bijlage 5 - Archeogisch onderzoek
Tekst van het document
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 21081 Boomsweg 3, Melderslo Gemeente Horst aan de Maas Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek, oppervlaktekartering en verkennend booronderzoek
Concept versie 24-08-2021 Richard Exaltus Joep Orbons
Augustus 2021
ArcheoPro
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 2
ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 21081 Boomsweg 3, Melderslo Gemeente Horst aan de Maas Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek, oppervlaktekartering en karterend booronderzoek Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (zaaknummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie
Arvalis, Villafloraweg 1, 5928 SZ Venlo 21-137 ArcheoPro Rapport Boomsweg 3, Melderslo 2021 08 24 24-08-2021 Concept 5099983100 Gemeente Horst aan de Maas Provincie Limburg 1569-7363 Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Niet van toepassing Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog
Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2021 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland
Versie: 24-08-2021
Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl
Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 3
Inhoudsopgave SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 1. INLEIDING ............................................................................................................................................... 5 1.1 ALGEMEEN .................................................................................................................................................................................................... 5 1.2 LOCATIEGEGEVENS (LS02) .................................................................................................................................................................. 5 1.3 AARD VAN DE INGREEP (LS01) ............................................................................................................................................................ 5 1.4 ONDERZOEK (LS01) ........................................................................................................................................................................ 5 1.5 DOEL- EN VRAAGSTELLING ......................................................................................................................................................................... 6
2 BUREAUONDERZOEK ......................................................................................................................... 11 2.1 METHODE EN BRONNEN ...........................................................................................................................................................................11 2.2 GEO(MORFO)LOGIE, AARDKUNDE EN BODEM (LS04) ...................................................................................................................13 2.3 REFERENTIEPROFIEL.................................................................................................................................................................................14 2.4 ARCHEOLOGIE (LS01/LS04) .........................................................................................................................................................20 2.5 INFORMATIE AMATEURARCHEOLOGEN (LS01/LS04) ..................................................................................................................21 2.6 HISTORIE (LS03) ............................................................................................................................................................................25 2.7 GESPECIFICEERD ARCHEOLOGISCH VERWACHTINGSMODEL (LS05) ...........................................................................................30
2.8 ONDERZOEKSSTRATEGIE (LS05) ......................................................................................................................................................31
3 VELDONDERZOEK ............................................................................................................................... 32 3.1 VERRICHTE WERKZAAMHEDEN (VS03) ...........................................................................................................................................32 3.2 RESULTATEN OPPERVLAKTEKARTERING (VS03) ..........................................................................................................................32 3.3 RESULTATEN BOORONDERZOEK (VS03) .........................................................................................................................................33
4 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
(VS07) .............................................................................. 36
5. BIJLAGES................................................................................................................................................ 37 BIJLAGE 1: VERKLARENDE WOORDENLIJST ..................................................................................................................................................37 BIJLAGE 2: ARCHEOLOGISCHE TIJDSCHAAL...................................................................................................................................................37 BIJLAGE 3: BRONNENLIJST ..............................................................................................................................................................................38 BIJLAGE 4: OVERZICHT VONDSTLOCATIES ....................................................................................................................................................40 BIJLAGE 5: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE MONUMENTEN ........................................................................................................................41 BIJLAGE 6: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKSMELDINGEN .....................................................................................................41 BIJLAGE 7: BOORBESCHRIJVING
......................................................................................................................................................................45
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 4
Samenvatting Op 2 augustus 2021 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Boomsweg 3 te Melderslo in de gemeente Horst aan de Maas. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging buiten een gradiëntzone, een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Omdat het plangebied op de helling ligt van een tamelijk vlak en hoger gelegen deel van het dekzandlandschap ten oosten hiervan, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, eerder middelhoog dan hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging van het westelijke deel binnen de zone met historische bebouwing van Melderslo, maar zonder overtuigende historische bebouwing op de historische kaarten, eveneens middelhoog. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied tien boringen gezet in een dichtheid van twintig boringen per hectare en is tevens een vlakdekkende oppervlaktekartering verricht.
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt beantwoord worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? Het verloren gaan van de oorspronkelijke bodemopbouw op het gehele plangebied betekent dat de kans op de aanwezigheid van behoudenswaardige archeologische resten binnen het grootse deel van plangebied bijzonder klein is. Binnen het plangebied is de humusrijke toplaag nergens dik genoeg om als akkerdek van een enkeerdgrond te kwalificeren. -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Binnen het plangebied zijn geen resten van podzolvorming aangetroffen die wijzen op droge omstandigheden die het plangebied in het (verre) verleden geschikt maakten voor bewoning. Eerder lijken door de ligging op een helling, plaatselijk zeer natte omstandigheden te hebben geheerst die de vorming van een moerige zandlaag mogelijk maakten. Dit stemt overeen met de ligging van het plangebied op de helling van een aanmerkelijk hoger gelegen deel van het lokale dekzandlandschap. Zowel de vlakdekkende oppervlaktekartering als het op alle boorpunten naboren met een megaboor en het zeven van het hiermee opgeboorde zand, hebben dan ook geen archeologische indicatoren opgeleverd. Ook op het westelijke deel van het plangebied zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de voormalige aanwezigheid van bebouwing.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 5
1. Inleiding 1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Onderzoekskader Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie
1.2 Locatiegegevens
Arvalis, Villafloraweg 1, 5928 SZ Venlo Peter Collombon 2 augustus 2021 5099983100 Aanvraag bouwvergunning Gemeente Horst aan de Maas Provincie Limburg Provincie Limburg
(LS02)
Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied
Oppervlakte plangebied Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties
Limburg Horst aan de Maas Melderlso Boomsweg 3, Melderslo Ongeveer een kilometer ten zuiden van Melderslo 203188 / 384939 203188 / 385009 203308 / 385009 203308 / 384939 0.45 Hectare Particulier Braakliggend Tussen 23 m en 24 m +NAP GPS Garmin, meetlinten
1.3 Aard van de ingreep (LS01) Aard ingreep
1.4 Onderzoek
De bouw van een woning.
(LS01)
Op 2 augustus 2021 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Boomsweg 3 te Melderslo in de gemeente Horst aan de Maas. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen bouw van een woning. Hiertoe noodzakelijke bodemingrepen kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Volgens de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied overwegend in een zone met een hoge archeologische verwachting (categorie 3). Het oostelijke deel van het plangebied ligt in een zone met een archeologische waarde (categorie 2). Hier is archeologisch onderzoek vereist voorafgaande aan bodemingrepen die dieper reiken dan 30 centimeter en die meer dan 100 vierkante meter beslaan.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 6
Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.
1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Wat zijn de verwachte prospectieve kenmerken van dergelijke archeologische resten? -Welke vorm van veldonderzoek is geschikt om de verwachte resten op te sporen? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog), drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 7
Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 1
1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 8
Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen bouw van een woning
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 9
Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 2
2 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 10
Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 3
3 Bron: www.kadaster.nl
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 11
2 Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): • • • • • • • • • • • • • •
Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Horst aan de Maas, Archeologische beleidskaart Landschappen van Maas en Peel, J. Renes, 1999 Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Limburg 1:25.000 18941926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 Overig historisch kaartmateriaal (indien gebruikt)
Bovenstaande bronnen zijn gebruikt omdat deze relevante informatie bevatten over de historische en/of archeologische en/of aardkundige achtergrond van het plangebied. De informatie uit deze bronnen is gebruikt voor het opstellen van de gespecificeerde verwachting. Niet opgenomen bronnen hebben geen relevante informatie opgeleverd en zijn verder niet beschreven.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 12
Figuur 5: Luchtfoto uit 2019 met daarop rood omlijnd het plangebied 4
4 Bron: http://www.pdok.nl
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 13
(LS04)
Melderslo ligt op circa vier kilometer ten westen van de Maas en maakt deel uit van het Limburgs-Brabants dekzandgebied. Volgens de geologische kaart zijn in de diepere ondergrond binnen het plangebied rivierafzettingen aanwezig die behoren tot de Formatie van Beegden. Deze Maasafzettingen bestaan uit metersdikke pakketten van grof zand en grind. De oudste afzettingen hiervan dateren uit het Plioceen (5,3 - 2,6 miljoen jaar geleden), de recentste uit het Holoceen (circa 11.750 BP - heden). Aan het einde van het Weichselien, met name in het Laat Pleniglaciaal (circa 29.000 - 15.700 BP) en de Jonge Dryas (circa 12.745 - 11.755 BP) heerste er een poolklimaat in Nederland. Hierdoor ontbrak vegetatie waardoor op grote schaal verstuiving kon optreden. Vanuit het Noordzeebekken werd dekzand meegevoerd. Hierbij werden dekzanden over de rivierafzettingen (Formatie van Beegden) afgezet in de vorm van vlaktes, welvingen en ruggen. Dit zand is kalkloos, fijnkorrelig en goed afgerond. Tevens is het goed gesorteerd en arm aan grind. Deze afzettingen behoren tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel. (Berendsen 1997). In het Holoceen werd het klimaat warmer en werd het dekzand door de vegetatie vastgelegd tot aan de komst van de landbouw. Ontbossing leidde tot het ontstaan van stuifzanden.
Tevens steeg in deze periode door de relatieve zeespiegelstijging, ook het niveau van het grondwater waardoor op steeds grotere schaal veenvorming kon plaatsvinden. Volgens de geomorfologische kaart ligt de westelijke helft van het plangebied in een gebied met dekzandwelvingen met een ontginningsdek (Figuur 8, eenheid 3L51yc), terwijl de oostelijke helft op een dekzandrug ligt (Figuur 8, eenheid 3B53yc). Bijna een halve kilometer ten westen van het plangebied ligt aan de andere zijde van de kern van Melderslo een dalvormige laagte (Figuur 8, eenheid 22R23). Het betreft het dal van de Groote Molenbeek. Dit dal dateert volgens de paleogeografische kaart uit het begin van het Holoceen (zie figuur X). Zowel dit dal als de dekzandrug ten oosten van het plangebied zijn goed herkenbaar aan hun respectievelijk lage- en hoge ligging op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 9). Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (Bhorizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont).
Dergelijke bodems geeft de bodemkaart aan op het westelijke deel van het onderzoeksgebied in de vorm van veldpodzolgronden die zijn gevormd in lemig fijn zand (Legenda-eenheid HN23 op figuur 10). Binnen het plangebied geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van hoge zwarte enkeerdgronden die zijn gevormd in lemig fijn zand (Legenda-eenheid zEZ23 op figuur 10). De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dikke zwarte humeuze bovengrond die veelal in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd (tot ± 1900), is ontstaan ten gevolge van eeuwenlange bemesting met potstalmest. Veelal gaat dit akker geleidelijk aan over in het niet door plaggenbemesting met humus verrijkte zand. Doordat enkeerdgronden vaak zijn aangelegd in gebieden waar oorspronkelijk podzolgronden zijn ontstaan, kunnen resten hiervan onder het esdek aanwezig zijn. (Zie figuur 6 uit Ten Cate et al. 1995). De grondwatertrap is overwegend VI en betekent dat de bodem met name in de zomer goed ontwaterd is terwijl in de winter de ontwatering slechts matig is. De westrand van het plangebied ligt in een zone met grondwatertrap V en is in de winter slecht ontwaterd. Op korte afstand ten oosten van het plangebied, liggen op het hoger gelegen deel van de hier aanwezige dekzandrug, bodems die het gehele jaar door goed ontwaterd zijn.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 14
2.3 Referentieprofiel De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dikke zwarte humeuze bovengrond die veelal in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd (tot ± 1900), is ontstaan ten gevolge van eeuwenlange bemesting met potstalmest. Veelal gaat dit akker geleidelijk aan over in het niet door plaggenbemesting met humus verrijkte zand. Doordat enkeerdgronden vaak zijn ontstaan in gebieden waar oorspronkelijk podzolgronden zijn gevormd, kunnen resten hiervan onder het akkerdek aanwezig zijn. (Zie figuur 6 uit Ten Cate et al. 1995).
Figuur 6: Voorbeeld van een hoge zwarte enkeerdgrond op een podzol profiel 5
5 Bron: Ten Cate et al. 1005
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 15
Figuur 7: Uitsnede uit de paleogeografische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 6
6 Bron: P Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 16
Figuur 8: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 7 7 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 17
Figuur 9: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 8
8 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 18
Figuur 10: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 9
9 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 19
Figuur 11: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 10
10 Bron: Universiteit Wageningen, 2017
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 20
2.4 Archeologie (LS01/LS04) Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hooggelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Volgens de archeologische maatregelenkaart van de gemeente Horst aan de Maas ligt het grootste deel van het plangebied in een gebied met een hoge archeologische verwachting (categorie 3). In deze gebieden dient bij planvorming en voorafgaand aan vergunningverlening, bij een onderzoekslocatie groter dan 500 m² en bodemingrepen dieper dan 50 cm -mv, vroegtijdig een inventariserend archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. Het meest westelijke deel van het plangebied valt binnen AMK-terrein 16285, dat de zone met de al in de negentiende eeuw aanwezige bebouwing van Melderslo betreft.
Dit is een zone van categorie 2 op de archeologische maatregelenkaart. Hier is archeologisch onderzoek vereist voorafgaande aan bodemingrepen die dieper reiken dan 30 centimeter en die meer dan 100 vierkante meter beslaan. Tevens ligt de onderzoekslocatie in een provinciaal archeologisch aandachtsgebied. In 2014 heeft Econsultancy een bureau- en booronderzoek uitgevoerd voor de uitbreiding van het op korte afstand ten oosten van het plangebied gelegen schakelstation (zaaknummer 4740788100). Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat de bodemopbouw bestaat uit een sterk geroerde humeuze bouwvoor met hieronder nog een dunne gevlekte laag met nog resten/brokken van de oorspronkelijke veldpodzol. Een plaggendek is niet aangetroffen. De onverstoorde bodem betreft nog een restant van een intacte de BC-horizont, gevolgd door de C-horizont. Het van nature gevormde bodemprofiel, in de vorm van een veldpodzolprofiel, is dus niet geheel verstoord. Tijdens het onderzoek zijn echter geen archeologische indicatoren (vondsten of oude cultuurlagen) aangetroffen. Derhalve is geen vervolgonderzoek geadviseerd. Eveneens in 2014 is door Aeres Milieu op korte afstand ten westen van het plangebied een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd.
Voor het plangebied is op basis van de resultaten van het bureauonderzoek een middelhoge verwachting vastgesteld voor zowel nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de bronstijd als voor nederzettingsresten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Binnen het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Op basis van het uitgevoerde verkennend onderzoek kan worden gesteld dat in het noorden en westen van het plangebied een Ap-C profiel aangetroffen is. Hier zal het natuurlijke bodemprofiel tot in de C-horizont vergraven en in de toplaag opgenomen zijn. In een deel van het plangebied is echter nog een ten dele intact bodemprofiel aangetroffen, waar onder het ploegdek archeologische resten in situ aangetroffen kunnen worden. Gezien de kans dat deze bij toekomstige werkzaamheden verstoord zullen worden, is geadviseerd om een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. De enige vondsten die binnen een halve kilometer afstand van het plangebied zijn gedaan, zijn een aantal vuursteenvondsten die allemaal zaaknummer 2079987100 hebben. Deze zijn niet nader gedateerd dan de periode Paleolithicum tot en met vroeg-neolithicum.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 21
2.5 Informatie amateurarcheologen (LS01/LS04) ArcheoPro heeft geen contact opgenomen met amateurarcheologen of een heemkundevereniging aangezien het onderzochte gebied tot voor kort een deel van een kwekerij vormde dat niet vrijelijk toegankelijk was voor derden.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 22
Figuur 12: Kaart met Archis vondstlocaties met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 11 11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 23
Figuur 13: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 12 12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem),
Versie: 24-08-2021
http://archis.cultureelerfgoed.nl
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 24
Figuur 14: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart 13
13 Bron: Gemeente Horst aan de Maas
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 25
2.6 Historie (LS03) Het plangebied ligt aan de zuidoostrand van de oude kern van Melderslo. Melderslo is een van de kerkdorpen van de gemeente Horst aan de Maas. De herkomst van de naam ‘Melderslo’ is onzeker. Mogelijk is de betekenis ‘milde plaats in bos’. Hierbij wordt ‘melder’ afgeleid van het Germaanse ‘mildreda’ en ‘lo’ van ‘open plaats in een bos’. De eerste aanzet van het dorp Melderslo is in de Middeleeuwen ontstaan uit vier ontginningsvelden in een bos: Meldersveld, Lochtsveld, Slooijerveld en Eikelenbosserveld. Het gebied dat nu het huidige dorp Melderslo vormt is al eeuwenlang bewoond. De bebouwing bestond aanvankelijk uit tientallen verspreid liggende boerderijen rond de ontginningsvelden. Pas in de twintigste eeuw groeide Melderslo uit tot een dorp. De oudst bekende schriftelijke vermelding van menselijke bewoning dateert uit 1394. In deze bron wordt gesproken over het ‘Meldersloervelde’. Volgens de kaart van de historische landschappen en historische relicten (zie figuur 16 en 17) ligt het plangebied van oudsher op akkerland aan de zuidoostrand van de zone met historische bebouwing. De Tranchotkaart uit 1805 (zie figuur 15), laat zien dat het plangebied in die tijd nog deel uitmaakte van twee door een houtwal van elkaar gescheiden akkers en geeft op het westelijke deel van het plangebied een klein vierkant gebouw aan.
Dit gebouw ontbreekt op de kadasterkaart uit de periode 1811-1832 (zie figuur X), maar is wel weer afgebeeld op de topografische kaart uit 1845. Op de topografische kaarten uit 1895 en 1958 bestaat het westelijke deel van het plangebied uit grasland en het oostelijke deel uit akkerland. Inmiddels is de houtwal die de twee delen van het plangebied van elkaar scheidde, geslecht. Tot voor kort was het plangebied in gebruik als kwekerij. Dit is nog te zien op de luchtfoto uit 2019 (zie figuur 5).
Figuur 15: Uitsnede uit de Tranchotkaart van 1805 14
14 Bron: Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 26
Figuur 16: Uitsnede uit de kaart met historische relicten (naar Renes, 1999) 15
15 Bron: Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 27
Figuur 17: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen (naar Renes, 1999)16
16 Bron: Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 28
Figuur 18: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 17
17 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 29
Figuur 19: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1895, 1958 en 2015 18
18 Bron: Kadaster Topografische Dienst
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 30
2.7 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05) Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt van oudsher aan de zuidoostrand van de zone met historische bebouwing van Melderslo en mogelijk heeft op het westelijke deel een klein gebouw gestaan. Zeker is dit echter niet. Het plangebied ligt op de relatief slecht ontwaterde flank van een aanmerkelijk hoger gelegen dekzandrug ten oosten van het plangebied maar niet in een voor d bewoning in de steentijd aantrekkelijke gradiëntzone. Verwachte perioden (datering) Het plangebied ligt niet in een gradiëntzone die in de steentijd aantrekkelijk kan zijn geweest voor bewoning. Hierdoor moet worden uitgegaan van een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Omdat het plangebied aan de flank ligt van een tamelijk vlak en hoger gelegen deel van het dekzandlandschap ten oosten hiervan, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, eerder middelhoog dan hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging van het westelijke deel binnen de zone met historische bebouwing van Melderslo, maar zonder overtuigende historische bebouwing op de historische kaarten, eveneens middelhoog.
Complextypen en uiterlijke kenmerken Resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd of de vroege middeleeuwen betreffen doorgaans nederzettingsresten van minimaal honderden vierkante meters grootte. Tevens kunnen resten van begravingen, zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven, aanwezig zijn. De ligging min of meer binnen de zone met historische bebouwing van Melderslo betekent dat binnen het plangebied rekening moet worden gehouden met de aanwezigheid van resten van bebouwing zoals funderingen, waterputten, beerputten en eventuele bijgebouwtjes zoals stallen en opslagruimtes. Sporen van begraving uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd worden zeker niet verwacht omdat deze gewoonlijk rond de kerken liggen. Gaafheid en diepteligging Sporen kunnen direct onder de bouwvoor of het akkerdek worden verwacht. Losse artefacten kunnen als vondststrooiing aan het oppervlak voorkomen. Landbouwkundig gebruik in de twintigste eeuw zal tenminste tot oppervlakkige bodemverstoring hebben geleid. Het ruimen van een houtwal op het centrale deel van het plangebied, zal tenminste plaatselijk, meer ingrijpende bodemverstoring hebben veroorzaakt.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 31
2.8 Onderzoeksstrategie (LS05) Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering het meest geschikt voor het opsporen van archeologische indicatoren. Veel van de archeologische vondsten in de omgeving van het plangebied zijn immers gedaan als oppervlaktevondsten. Indien een oppervlaktekartering niet mogelijk is of in onvoldoende mate effectief zal zijn, wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 cm. Het hiermee opgeboorde materiaal wordt gezeefd op een zeef met een maaswijdte van vier millimeter. Binnen het plangebied zijn 10 boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor is binnen het 0,45 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van twintig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2012), als brede zoekoptie om vindplaatsen uit alle perioden, in zand op te sporen (zoekoptie E1).
Zelfs met de door ArcheoPro gehanteerde hoge boordichtheid is op basis van booronderzoek nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.
Figuur 20: Het plangebied nabij boorpunt 1, gezien in oostelijke richting.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 32
3 Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boorgrid: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:
Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 25). Zandguts met een diameter van 2 cm en edelmanboor met een diameter van 15 cm. Tien 20 x 25m Twintig boringen per hectare 0,6 – 1,0m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)
Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: Ten tijde van het veldonderzoek lag het plangebied braak en was het oppervlak spaarzaam begroeid met wilde planten (zie figuur 21). Tussen deze planten heerste een goede vondstzichtbaarheid. In verband hiermee is een oppervlaktekartering uitgevoerd waarbij elke vier meter een baan is belopen en het oppervlak is geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.
3.2 Resultaten oppervlaktekartering (VS03) Ondanks de redelijk tot goede vondstzichtbaarheid zijn tijdens de oppervlaktekartering geen vondsten gedaan die van voor de achttiende/negentiende eeuw dateren. Verspreid over het plangebied zijn slechts relatief moderne puin-, aardewerk en glasresten aangetroffen. Deze komen nergens voor in een concentratie die zou kunnen wijzen op de voormalige aanwezigheid van een gebouw binnen het plangebied.
Figuur 21: De vondstzichtbaarheid ten tijde van het veldonderzoek.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 33
3.3 Resultaten booronderzoek (VS03) De boringen zijn gezet in twee west-oost gerichte boorraaien van elk vijf boringen. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Het plangebied loopt op van ongeveer 23,2 meter +NAP in het westen tot bijna 24 meter +NAP in het oosten en vormt daarmee duidelijk op de helling van het hoger gelegen deel van het dekzandlandschap ten oosten van het plangebied. Bovenin de boringen is een rommelig pakket humusrijk zand aangetroffen waarvan de dikte uiteenloopt van 25 centimeter in boring 10 tot 45 centimeter in boring 7. Hieronder is op de boorpunten 1, 2 tot en met 8, en 10 een menglaag aangetroffen die bestaat uit geel zand met daarin brokken zand van uiteenlopend humusgehalte (zie figuur 22). De dikte van deze AC-horizont loopt uiteen van ongeveer vijf centimeter in de boringen 2, 4, 8 en 10, tot respectievelijk dertig en veertig centimeter in de boringen 1 en 5. Hieronder is het gele, ongeoxideerde zand van de Chorizont aangetroffen.
Figuur 22: Foto van de menglaag of AC-horizont (rechts) zoals deze op acht van de tien boorpunten is aangetroffen. Op de boorpunten 3 en 9 is onder de toplaag van humusrijk zand, een vergraven zandpakket aangetroffen dat duidelijk moerig is (zie figuur 23). De dikte hiervan bedraagt respectievelijk ongeveer vijf en tien centimeter. Ook hieronder is een ongeoxideerde Chorizont aangetroffen. In geen van de boringen zijn resten van podzolvorming aangetroffen. De aanwezigheid van een menglaag op alle boorpunten tussen de humusrijke toplaag en de C-horizont, betekent dat de bodembewerking tot in de ongestoorde ondergrond reikt en een oppervlaktekartering derhalve een effectieve methode is om archeologische indicatoren op te sporen binnen het plangebied.
Figuur 23: Foto van de moerige laag (links, boven het gele zand van de C-horizont), zoals deze op de boorpunten 3 en 9 is aangetroffen.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 34
Ondanks het ontbreken van relevante archeologische indicatoren aan het oppervlak, is op alle boorpunten tot in de ongeroerde C-horizont nageboord met een edelmanboor met een diameter van vijftien centimeter. Ondanks het zeven van het hiermee opgeboorde zand zijn hierbij geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Tijdens het zeven zijn naast natuurlijke grinddeeltjes, slechts enkele relatief moderne insluitsels aangetroffen zoals deeltjes plastic en glas.
Figuur 24: Boorprofielen
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 35
Figuur 25: Boorpunten met verstoringsdiepten
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
4 Conclusies en aanbevelingen
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 36
(VS07)
Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied in verband met de ligging buiten een gradiëntzone, een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat laat-paleolithicum en het mesolithicum. Omdat het plangebied op de helling ligt van een tamelijk vlak en hoger gelegen deel van het dekzandlandschap ten oosten hiervan, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, eerder middelhoog dan hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging van het westelijke deel binnen de zone met historische bebouwing van Melderslo, maar zonder overtuigende historische bebouwing op de historische kaarten, eveneens middelhoog. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied tien boringen gezet in een dichtheid van twintig boringen per hectare en is tevens een vlakdekkende oppervlaktekartering verricht.
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt beantwoord worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? Het verloren gaan van de oorspronkelijke bodemopbouw op het gehele plangebied betekent dat de kans op de aanwezigheid van behoudenswaardige archeologische resten binnen het grootse deel van plangebied bijzonder klein is. Binnen het plangebied is de humusrijke toplaag nergens dik genoeg om als akkerdek van een enkeerdgrond te kwalificeren. -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Binnen het plangebied zijn geen resten van podzolvorming aangetroffen die wijzen op droge omstandigheden die het plangebied in het (verre) verleden geschikt maakten voor bewoning. Eerder lijken door de ligging op een helling, plaatselijk zeer natte omstandigheden te hebben geheerst die de vorming van een moerige zandlaag mogelijk maakten. Dit stemt overeen met de ligging van het plangebied op de helling van een aanmerkelijk hoger gelegen deel van het lokale dekzandlandschap. Zowel de vlakdekkende oppervlaktekartering als het op alle boorpunten naboren met een megaboor en het zeven van het hiermee opgeboorde zand, hebben dan ook geen archeologische indicatoren opgeleverd. Ook op het westelijke deel van het plangebied zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de voormalige aanwezigheid van bebouwing.
4.1. Selectieadvies Gezien het bovenstaande geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen blijft onverminderd van kracht dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 37
5. Bijlages Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer
Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd
Versie: 24-08-2021
Datering 250.000
- 9000
9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500
-
4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 38
Bijlage 3: Bronnenlijst Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Limburg; 1894-1926 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.
Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl Luchtfoto, http://www.pdok.nl
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 39
Literatuur Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Heijden, R. van der, 2008. Twee hout voor 1 graan. Onderzoek naar de archeologie van Melderslo. Afstudeerscriptie Rijks Universiteit Leiden, Leiden. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006) Renes, J. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht, 1999 Theuws, F., M. van der Heiden en J. Verspay, 2011. De archeologie van de Brabantse akkers. Toegelicht aan de hand van het onderzoek van de Universiteit van Amsterdam in Veldhoven. Amsterdam.
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 40
Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: Coordinaat 2079987100 202890/384690
Periode Middeleeuwen
Vondsten Keramiek
Complexen Onbekend
2079987100 203090/384680
Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
2079987100 202970/384410
Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum, Middeleeuwen Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
Keramiek, vuursteen
Onbekend
Vuursteen
Onbekend
2079987100 202830/384530
Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
2079987100 202730/384540
Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
2079987100 202890/384810
Paleoliticum, Mesoliticum, Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
2444453100 203031/384384
Geen
Geen
2444453100 203034/384390 2722818100 202800/385800
Neoliticum, Bronstijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd
Geen Gebruiksmateriaal, keramiek, vuursteen
Geen Onbekend
Neoliticum
Vuursteen
Onbekend
2079987100 202970/384660 2079987100 203000/384540
3092072100 204000/385000
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 41
Bijlage 5: Overzicht archeologische monumenten AMK nr: 16275
Coordinaat Periode Complex 198948.6/385147.6 Middeleeuwen, Nieuwe Nederzetting, Tijd onbepaald
16285
203333.9/385413.2 Middeleeuwen, Nieuwe Nederzetting, Tijd onbepaald
Bijlage 6: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr: Coordinaat 2042117100 197853.7/392286.4 Oppervlak: 778.034 ha. 2049019100 203446.7/385523.8 Oppervlak: 0.14126 ha. 2059039100 203393.8/385589.8 Oppervlak: 0.737839 ha. 2069812100 202514.1/384269 Oppervlak: 1.03848 ha.
Onderzoek Bureauonderzoek
Periode Onbekend
Vondsten Geen
Complexen Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2069829100 202608.1/384197 Oppervlak: 0.721807 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 42
2079987100 202846.9/384525.8 Oppervlak: 25.9931 ha. 2086644100 203366.5/385464.9 Oppervlak: 0.096975 ha. 2129258100 202632.8/385215.5 Oppervlak: 1.22623 ha. 2152715100 203345/385652.3 Oppervlak: 1.73837 ha. 2182807100 203263.9/385983.2 Oppervlak: 1.33094 ha. 2195435100 204928.3/383439.8 Oppervlak: 1075.37 ha.
Booronderzoek
Paleoliticum, mesoliticum, neoliticum, middeleeuwen
Keramiek, vuursteen
Onbekend
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2200220100 203056.2/384552.1 Oppervlak: 1.46763 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2263434100 202758.5/385892.6 Oppervlak: 0.824238 ha.
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2266189100 202758.8/385892.9 Oppervlak: 0.825807 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2325683100 202811.7/384035.5 Oppervlak: 1.09079
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 43
ha. 2325691100 202812.2/384035.7 Oppervlak: 1.08605 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2355191100 202874.8/384397.4 Oppervlak: 2.79005 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2356114100 203128.3/384522 Oppervlak: 1.74908 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2396753100 202568.1/384579.5 Oppervlak: 0.712027 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2432765100 203053.1/384565 Oppervlak: 1.48036 ha.
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
2444453100 203021/384400.3 Oppervlak: 0.771935 ha. 2457827100 203064.6/384799.4 Oppervlak: 3.90448 ha. 3291576100 203381.9/385492.6 Oppervlak: 0.089426 ha. 4003435100 203415/385095.8 Oppervlak: 0.026331 ha. 4003443100 203413/385094.9
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 44
Oppervlak: 0.030809 ha. 4563592100 202484.8/385565.9 Oppervlak: 0.245259 ha. 4576788100 204585.1/385384.4 Oppervlak: 1.12831 ha. 4652262100 202965.7/385210.4 Oppervlak: 0.280413 ha. 4652270100 202965.7/385210.4 Oppervlak: 0.280413 ha. 4740788100 203485.5/384978.3 Oppervlak: 0.613324 ha. 4743339100 202540.8/384519.1 Oppervlak: 0.673698 ha. 4776858100 190045.6/365149.1 Oppervlak: 100000 ha. 4835841100 203295/385832.5 Oppervlak: 0.260889 ha. 4873644100 202965.7/385210.4 Oppervlak: 0.280413 ha.
Versie: 24-08-2021
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Booronderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Bureauonderzoek
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Onbekend
Geen
Geen
Onbekend
Onbekend
Geen
Geen
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 45
Bijlage 7: Boorbeschrijving Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever
BAR 21-137 Boomsweg 3, Melderslo NVT ArcheoPro 5099983100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Arvalis
Posities van boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 203195.5 2 203221.3 3 203246.2 4 203271.9 5 203297.2 6 203190.7 7 203216.5 8 203242.0 9 203267.7 10 203291.6
Versie: 24-08-2021
YCO 384972.3 384979.2 384985.5 384993.7 385001.2 384945.8 384954.2 384962.0 384969.3 384975.7
Meters t.o.v. NAP 23.23 23.05 23.46 23.73 23.95 23.17 23.33 23.68 23.84 23.98
www.ArcheoPro.nl
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 46
Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
LDO 37 72 100 30 36 70 35 40 80 38 47 80 36 79 100 42 60 100 43 61 100 35 40 80 36 46 80 25 30 60
Versie: 24-08-2021
Lithologie GD BK Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z
BS 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
BZ
BG
BH 3 1
Kleur HK BR GE
TK GR BR
IK DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 3
BR BR
GR ZW
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
3 3
BR BR
GR ZW
DO
3 1
BR GE
GR BR
DO
VLK GR GR
Overige kenmerken CO PLH VS
BHAC BHC 1
GR GR
BHAC BHC BHAC BHC
GR GR
BHAC BHC
GR GR
BHAC BHC
GR GR
BHAC BHC
GR GR GR ZW
BHN BHAC BHC
GR GR GR ZW
AIS SST
BHAC BHC 1
GR GR
www.ArcheoPro.nl
BHAC BHC BHAC BHC
BI BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG BOV VRG
GI DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ
Archeologisch onderzoek Boomsweg 3, Melderslo, Gemeente Horst aan de Maas.
ArcheoPro Rapport, 21081, Pagina 47
Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont, BHAC = AC-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , ROG = rommelig, VRG = vergraven GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand AIS = Archeologische indicatoren
Versie: 24-08-2021
www.ArcheoPro.nl