05a rv Omgevingsdienst

Raadsvoorstel stuknummer: 25.0004546

Raadsvoorstel onderwerp

RV Zienswijzeprocedure transitietraject naar een Robuuste Omgevingsdienst Noord- en MiddenLimburg

datum raad

18 november 2025

portefeuillehouder

bladnummer 2025.075

clustermanager

agendapunt

behandeld door

5

R.M.J. Martens

Voorstel 1. De zienswijze over het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg en de ontwerp 2e Wijziging Gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord vast te stellen, waarin wij het volgende voorstellen: a) In te stemmen met het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen Omgevingsdienst Noord- en MiddenLimburg met uitzondering van het huisvestingsvraagstuk; b) Niet in te stemmen met de keuze voor één hoofdlocatie met twee nevenlocaties; c) In te stemmen met de ontwerp 2e Wijziging Gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord. 2. De brief met de zienswijzen aan het Bestuur van de GR RUD LN vast te stellen. Aanleiding Alle omgevingsdiensten moeten per 1 april 2026 voldoen aan landelijke robuustheidcriteria. Het Algemeen Bestuur RUD LN heeft op 17 oktober 2024 - met de vaststelling van de opdracht voor de Projectorganisatie ‘Robuuste Omgevingsdienst’ - besloten om onze Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (RUD LN) om te bouwen tot een robuuste Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML), die voldoet aan de landelijke robuustheidscriteria. In dit kader heeft het AB RUD LN op 26 juni jl. ingestemd met een ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML en een ontwerp 2e Wijziging Gemeenschappelijke regeling RUD LN.

Deze twee documenten worden nu aangeboden aan de deelnemers van de GR RUD LN met het verzoek om eventuele zienswijzen kenbaar te maken, als onderdeel van de besluitvormingsprocedure.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 8

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Met dit voorstel wordt beoogd, dat u uw zienswijze kenbaar kan maken over het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML) (bijlage 1) en de ontwerp 2e Wijziging van de Gemeenschappelijke regeling Regionale uitvoeringsdienst Limburg Noord (GR RUD LN) (bijlage 2). Uiteindelijk moet deze besluitvorming leiden tot de vorming van een nieuwe, fysieke Omgevingsdienst (hierna afgekort als OD) voor de regio Noord- en Midden-Limburg, die voldoet aan de landelijk vastgestelde robuustheidscriteria. Tevens is deze nieuwe OD in staat om adequaat uitvoering te geven aan de haar overgedragen taken op gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), respectievelijk de actuele en toekomstige uitdagingen - op gebied van milieu - het hoofd te bieden. Argumenten 1.a.1 De Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg is een robuuste omgevingsdienst. Het doel van de ODNML is om effectiever en slagvaardiger te zijn bij het aanpakken van complexe milieuproblemen en nieuwe uitdagingen, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving. Met de huidige netwerkorganisatie zijn we niet robuust genoeg. In het ‘Interbestuurlijk Programma Versterking VTH stelsel’ (IBP VTH) zijn criteria voor robuustheid vastgesteld.

Robuustheidscriteria zijn landelijke afspraken, waarmee wordt beoogd dat OD’s genoeg capaciteit en kwaliteit hebben om hun takenpakketten goed uit te voeren. Er zijn in totaal zes robuustheidscriteria geformuleerd, waaraan een OD moet voldoen. Deze criteria helpen OD’s beter om te gaan met de steeds complexer wordende milieutaken en zorgen voor een uniforme standaard in werkkracht. Een belangrijk criterium is een minimale werkcapaciteit van 114 fte voor de uitvoering van het regionale programma, corresponderend met een minimale omzet van € 16,5 miljoen (prijspeil 2023). De overige criteria zijn: • werken volgens de kwaliteitscriteria voor VTH; • inzetten op innovatie met daarbij een innovatieagenda en bijpassend budget; • een financiële buffer hebben; • informatie gestuurd werken; • aansluiten bij de identiteit van hun werkgebied. Door uitvoering te geven aan het bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML creëert onze regio een OD, die voldoet aan bovenstaande criteria. Bijkomend effect is dat ook de - op dit moment - onderbelichte taken, zoals ketentoezicht en strafrechtelijke handhaving structureel en kwalitatief aandacht en uitvoering krijgen. 1.a.2 Het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML met inrichtingsadvies voor de nieuwe organisatie is een gedragen plan, dat via een geregisseerd bottom-up proces met stakeholders is opgesteld.

In de afgelopen maanden zijn veel stakeholders betrokken bij de voorbereiding van het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen. Naast het bestuur van de RUD LN, gaat het om gemeentesecretarissen, VTH lijnmanagers, medewerkers van het Coördinatiecentrum van de RUD LN en toekomstige medewerkers van de nieuwe OD. Het bedrijfsplan op hoofdlijnen legt de basis voor de nieuwe robuuste OD. Missie, visie en doelen van de organisatie zijn beschreven en vastgelegd. Omgeving, werkgebied en wettelijk te leveren producten en diensten zijn helder gemaakt. De interne (personele) organisatie, rechtsvorm en juridische structuur zijn beschreven. De financiële organisatie is in beeld gebracht in de zin van kosten, opbrengsten, omzet, etc.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 8

vervolg raadsvoorstel

Daarnaast geeft het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen een uitwerking van de financiële verdeelsleutel over de deelnemers. Het bedrijfsplan is het stappenplan voor de inrichtingsfase, gericht op het realiseren van de gestelde doelstellingen. 1.a.3 We behouden eigen regie in de regio. De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat heeft aangegeven dat alle OD’s voor 1 april 2026 moeten voldoen aan de robuustheidscriteria. Parallel loopt er een traject om de robuustheidscriteria vast te leggen in wetgeving om zodoende te kunnen ingrijpen bij OD’s, die niet voldoen aan de criteria. Door uitvoering te geven aan het bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML behouden we de regionale regie op de doorontwikkeling van onze eigen OD. 1.a.4 en 1.c.1 De gemeenteraad is bevoegd om een zienswijze te geven op zowel het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML als de ontwerp 2e Wijziging GR. Op grond van artikel 1, derde lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen leggen wij u de ontwerp 2e Wijziging GR RUD LN voor met het verzoek om eventuele zienswijze kenbaar te maken. Het bestuur van de RUD LN biedt u - parallel hieraan - het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML aan met het verzoek om een eventuele zienswijze kenbaar te maken.

Na ontvangst van de zienswijzen worden deze door het bestuur van de RUD LN beoordeeld en - waar mogelijk en nodig - in een aangepaste 2e Wijziging GR RUD LN opgenomen en zal het AB RUD LN het definitieve bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML vaststellen. 1.b Huisvesting van nieuwe OD In het bedrijfsplan op hoofdlijnen wordt vermeld, dat de nieuwe Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg ervoor kiest om - naast een 1 centrale hoofdlocatie - 2 decentrale locaties in te richten. “…….voorgesteld wordt om voor de circa 174 medewerkers vanuit twee nevenlocaties en één hoofdlocatie te gaan werken. … We denken daarbij vanuit een hoofdlocatie centraal in de regio, bij voorkeur dicht bij de snelweg met gratis parkeermogelijkheid…. Én we denken aan twee nevenlocaties, die er voor zorgen dat er altijd een werkplek nabij is in onze langgerekte regio. Voor deze locaties wordt tijdens de inrichten-fase onderzocht of gemeenten bereid zijn om onze medewerkers in hun gemeentehuis een werkruimte/verdieping beschikbaar te stellen….Op deze wijze houden we de reisafstanden beperkt voor ‘woon-werk’ en het overleg met andere VTH deskundigen in de 15 gemeentehuizen. Ook zijn we zo dichtbij de burgers en bedrijven voor wie we het werk doen, waarbij we de opgebouwde gebiedskennis behouden…”. Wij zijn van mening, dat decentrale huisvesting c.q.

het huisvesten van medewerkers op drie verschillende locaties, niet leidt tot één omgevingsdienst. Zeker niet als die medewerkers, zoals nu, weer in een gemeentehuis worden gehuisvest. Feitelijk leidt het huisvesten van medewerkers in verschillende gemeentehuizen er ook toe, dat de oude situatie gecontinueerd wordt. Wij vinden decentrale huisvesting onbespreekbaar en gaan hier niet mee akkoord. Wij stellen u voor om – door middel van een zienswijze - het bestuur van de RUD te verzoeken om dit onderdeel in het Bedrijfsplan op hoofdlijnen aan te passen. We streven naar een robuuste uitvoeringsorganisatie, waarbij de medewerkers van de OD elkaar snel weten te vinden en de lijnen kort zijn. Huisvesting op ëén locatie draagt daar aan bij.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 8

vervolg raadsvoorstel

1.c.2 De huidige Gemeenschappelijke regeling dient te worden aangepast aan de nieuwe organisatie. De ontwerp 2e Wijziging GR RUD LN is in nauwe samenwerking met verschillende medewerkers van de deelnemers van GR RUD LN tot stand gekomen. Ze is gebaseerd op de huidige GR-tekst van de RUD LN. De GR is het juridische document, waarin de samenwerking tussen de deelnemende overheden formeel wordt vastgelegd. Deze regeling vormt de juridische en bestuurlijke basis voor de nieuwe organisatie (i.c. ODNML). De ontwerp 2e wijziging GR is essentieel voor de juridische legitimiteit, democratische controle en organisatorische werking van de nieuwe ODNML. Wijzigingsvoorstel inhoud en strekking De RUD LN transformeert per 1 april 2026 van een netwerkorganisatie naar een robuuste, fysieke OD. Om te komen tot een robuuste OD is een wijziging van de GR vereist. Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen op hoofdlijnen toegelicht. Gewijzigde takenpakket / Eén Uniform milieuTakenPakket (UTP) voor heel de regio De nieuwe ODNML gaat de gemeenten en provincie ontzorgen met de uitvoering van alle wettelijke milieu uitvoeringstaken VTH. Dus naast het wettelijke basistakenpakket (dat verplicht wordt ondergebracht bij de ODNML), worden ook alle overige milieutaken centraal belegd bij de ODNML. Denk hierbij aan milieuvergunningverlening en milieu-toezicht.

Hiermee wordt geborgd dat de ODNML voldoet aan de landelijke robuustheidscriteria. De nieuwe ODNML verricht géén VTH-taken op het gebied van bouwen, ruimtelijke ordening en bijzondere wetgeving. Ook gaat de nieuwe ODNML niet over het (strategisch) beleid. Deze taken blijven dus achter bij de deelnemers van de GR RUD LN. ODNML adviseert de deelnemers wel vanuit uitvoeringskennis en praktijk over beleidsaangelegenheden. Ook adviseert ODNML de deelnemers op milieugebied bij ruimtelijke vraagstukken (onder andere buitenplanse omgevingsplanactiviteit (bopa)/omgevingsplan). Nieuwe financieringssystematiek/nieuwe kostenverdeelsleutel De oude financieringssystematiek, die is gebaseerd op inwoneraantallen heeft slechts beperkt een relatie met de diensten, die worden verricht voor de gemeenten en provincie. Landelijk onderzoek en praktijkervaringen tonen aan dat een verdeelsleutel eerlijker en effectiever is, wanneer deze aansluit op de te leveren diensten en de kenmerken van het werkgebied. ODNML levert aan alle deelnemers één Uniform milieutakenpakket (UTP). De nieuwe kosten-verdeelsleutel is opgebouwd uit meerdere objectieve criteria: • Het aantal en de zwaarte van de bedrijven binnen de gemeentegrenzen; • Het inwoneraantal; • De oppervlakte van de gemeente.

In het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen wordt aangegeven dat deze verdeelsleutel eenvoudig, transparant en voorspelbaar is en aansluit op het landelijke voorkeursmodel. Bijkomend voordeel is dat geen tussentijdse verrekeningen en begrotingswijzigingen meer nodig zijn. De ODNML wordt financieel voorspelbaar. In onderstaand schema is dat weergegeven.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 8

vervolg raadsvoorstel

2. Zienswijzebrief Aan de hand van bijgevoegde zienswijzebrief wordt het bestuur van de RUD LN geïnformeerd over de zienswijze van de raad van Horst aan de Maas. Aanvullend wordt in deze zienswijzebrief aandacht gevraagd voor de zorgen van Horst aan de Maas met betrekking tot de hoge kosten van inhuur, nu het werven van voldoende personeel erg lastig zal worden. Daarnaast maakt Horst aan de Maas haar ongenoegen kenbaar, dat de provincie Limburg besloten heeft om de opdrachten voor noord- en midden-Limburg aan de Omgevingsdienst Zuid Limburg (voorheen RUD ZL) te geven. Niet alleen heeft dit financiële gevolgen, maar geeft het ook een negatief signaal af, dat zij geen vertrouwen heeft in de OD NML. Kanttekeningen 1.a.1 Inbreng van de provinciale taken. De provincie Limburg heeft een wettelijke verplichting om de taken in te brengen bij de Omgevingsdienst. De provincie heeft aangegeven te overwegen de taken, medewerkers en middelen in te brengen, nadat de ODNML een adequaat uitvoeringsniveau heeft bereikt, waarmee de provinciale taken op een verantwoord niveau kunnen worden uitgevoerd. De Provincie draagt wel financieel bij aan de ODNML op het gebied van de bedrijfsvoering. 1.a.2 Dienstverlening onder druk Het vormen van een nieuwe organisatie zal gepaard gaan met uitdagingen. Een belangrijke uitdaging zal zijn voldoende gekwalificeerd personeel te vinden.

Naast de huidige VTH-medewerkers, die actief zijn in de regio bij de deelnemers zal er extra personeel geworven moeten worden. Dat geldt voor de milieuspecialisten in de uitvoering. Echter ook in bedrijfsvoeringsfuncties zal de organisatie opgebouwd moeten worden met nieuw te werven medewerkers. Er zal worden ingezet op het zoeken en opleiden van nieuwe medewerkers. Dit heeft tijd nodig en vraagt inzet van medewerkers. We realiseren ons dat dit bouwproces ook onze dienstverlening - zowel kwantitatief als kwalitatief - raakt. In het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen is nadrukkelijk aangegeven dat de ODNML tot 2030 nodig heeft om de totale dienstverlening en organisatie op het gewenste niveau te brengen. Neemt niet weg dat men alles in het werk wil stellen om een minimale dienstverlening op peil te houden en hierover transparant te rapporteren naar de deelnemers. 1.c.1 Uittreden bij de Gemeenschappelijke regeling RUD LN en aansluiten bij een andere omgevingsdienst is geen optie.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 8

vervolg raadsvoorstel

Uittreding bij de GR RUD LN zou in strijd zijn met de verplichtingen, die zijn opgenomen in de Omgevingswet (Ow) en het Omgevingsbesluit (Ob). Die strijdigheid zou alleen kunnen worden opgeheven door wijziging van de betreffende regelgeving (i.c. de Ow en het Ob). Indien wij desalniettemin (met uw toestemming) een uittredingsbesluit zouden nemen, zou deze door de Kroon vernietigd kunnen worden (artikel 268 van de Gemeentewet). 1.c.2 De raad kan toestemming alleen weigeren wegens strijd met het recht of het algemeen belang (art. 1, lid 4, van de Wgr). Wij gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van u. Toestemming van de raad kan slechts worden onthouden, wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Financiële consequenties De transitie van een netwerkconstructie naar een robuuste, fysieke OD heeft financiële consequenties voor de deelnemers. Naast incidentele kosten is er sprake van structurele kosten. Incidenteel Het traject om te komen tot een robuuste OD brengt incidentele kosten met zich mee. Deze kosten worden zo veel als mogelijk gefinancierd via een eerder beschikbaar gesteld budget vanuit de RUD LN. De projectorganisatie dient in ieder geval een verzoek in bij Omgevingsdienst NL voor een financiële bijdrage in de incidentele kosten van de activiteiten, die nodig zijn om robuust te worden.

Hiervoor stelt het Ministerie van Infrastructuur en & Waterstaat (I&W) een incidentele subsidie beschikbaar. In onze huidige Meerjarenbegroting is het gehele budget voor de RUD LN slechts € 121.000 (afgerond) tot oplopend € 160.000 (afgerond). Structureel Voor de nieuwe Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg wordt voorgesteld om de financieringssystematiek te veranderen. Waar voorheen het inwoneraantal de basis vormde voor de financiële verdeelsleutel, wordt nu een kostenverdeelsleutel voorgesteld, die beter aansluit bij de werkelijke inzet voor elke deelnemer. Deze ontwikkeling is het resultaat van landelijk onderzoek naar robuuste, toekomstbestendige OD’s en volgt het landelijke voorkeursmodel binnen het IBP VTH. Hieronder wordt een overzicht getoond met de te verwachten kosten per deelnemer.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 7 van 8

vervolg raadsvoorstel

Voor wat betreft Horst aan de Maas zien we dat voor 2026 rekening gehouden dient te worden met ee Voor wat betreft de gemeente Horst aan de Maas zien we dat voor 2026 rekening gehouden dient te worden met een deelnemersbijdrage aan de ODNML ter hoogte van € 1.396.342,20. Deze bijdrage loopt de komende vier jaar (na 2026) verder op tot € 2.248.258.

Voor de concept meerjarenbegroting voor Horst aan de Maas houden we rekening met extra kosten van de RUD LN, zoals in bovenstaand overzicht is opgenomen. Hiervoor is in de meerjarenbegroting een stelpost opgevoerd. Er zijn nog wel de nodige mitsen en maren (mn. ook frictie kosten), maar dit is een eerste beeld. Wat krijgt Horst aan de Maas hiervoor? Daar waar de RUD LN nauwelijks tot niet in staat was om haar jaarlijkse VTH Uitvoeringsprogramma’s volledig te realiseren, wordt nu een robuuste OD opgetuigd, die in staat wordt geacht om op adequate wijze uitvoering te geven aan de haar overgedragen VTH taken. Dit met als doel een gezonde, schone, veilige en duurzame leefomgeving voor inwoners. Vervolgtraject / communicatie Juridisch traject De GR wordt getroffen als een collegeregeling. Dat betekent dat het college van burgemeester en wethouders van de deelnemende gemeenten en het college van Gedeputeerde Staten van de provincie het formele besluit nemen tot het wijzigen van de Gemeenschappelijke regeling RUD LN. De raden en Staten worden eerst – conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna afgekort als Wgr) – in de gelegenheid gesteld om een zienswijze te geven op de ontwerp 2e wijziging van de regeling (artikel 1, lid 2 en lid 3 en artikel 10 Wgr).

Na ontvangst van alle zienswijzen op de ontwerp wijziging GR worden deze voorzien van een reactie en - waar mogelijk en nodig - verwerkt in een aangepast wijzigingsvoorstel voor de GR RUD LN. Nadat de reacties op de zienswijzen zijn gegeven, heeft u vervolgens 13 weken de tijd om toestemming te verlenen voor het definitief wijzigen van de GR. Dit betreft de zogenaamde toestemmingsprocedure (die volgt op de zienswijzeprocedure). Definitieve besluitvorming over de GR zal in het eerste kwartaal van 2026 plaatsvinden.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 8 van 8

vervolg raadsvoorstel

Parallel hieraan worden de raden en Staten in de gelegenheid gesteld om een zienswijze te geven op het ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen ODNML. Na afloop van de zienswijzetermijn worden alle ontvangen zienswijzen door het Dagelijks Bestuur van de RUD LN beoordeeld. Het AB RUD LN zal vervolgens – met inachtneming van de reacties – het definitieve bedrijfsplan ODNML in haar vergadering van 18 december 2025 vaststellen. De gemeenteraden van de 15 gemeenten, de leden van Provinciale Staten (PS) van de provincie Limburg en onze medezeggenschap zijn meegenomen in het proces en geïnformeerd via nieuwsbrieven, informele en formele bijeenkomsten, waarbij er gelegenheid was om input te geven. De raad van Horst aan de Maas is aanvullend - tijdens een raadsinformatieavond/themasessie RUD op 26 augustus jl. - meegenomen in het transitietraject naar een robuuste Omgevingsdienst. De bottom-up procesaanpak heeft in het voortraject ook bij medewerkers gezorgd voor voldoende mogelijkheid tot eigen inbreng en het creëren van betrokkenheid. Het besluit over de zienswijze van de raad wordt aan het Dagelijks Bestuur van de RUD LN met een brief kenbaar gemaakt (bijlage 3).

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {H

De secretaris, {HAND}

AND1}

drs. R.F.I. Palmen

drs. H. Mensink

Bijlagen 1. Ontwerp bedrijfsplan op hoofdlijnen Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg 2. Ontwerp 2e Wijziging Gemeenschappelijke regeling Regionale uitvoeringsdienst Limburg Noord 3. Zienswijze brief aan DB RUD LN

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50