05a rv Kostendekkingsplan gem.rioleringsplan

Raadsvoorstel stuknummer: 23.0004951

Raadsvoorstel onderwerp

RV Actualisatie Kostendekkingsplan van het Gemeentelijk Rioleringsplan

datum raad

24 oktober 2023

portefeuillehouder

bladnummer 2023.070

clustermanager

agendapunt

behandeld door

5

E. Beurskens.

Voorstel Het geactualiseerde Kostendekkingsplan van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2022 – 2026 zoals opgenomen in bijlage 1 van dit raadsvoorstel vast te stellen.

Aanleiding Eind 2021 is door de Raad het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2022 – 2026 vastgesteld. Omdat het beeld in de uitgaven en inkomsten sinds de vaststelling van het GRP gewijzigd is, er nieuwe ontwikkelingen zijn en de raad hierom expliciet verzocht heeft, is het noodzakelijk het kostendekkingsplan dat bij dit GRP hoort te actualiseren.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 6

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat • In 2027 hebben we de kwaliteit van het oppervlaktewater verbeterd en voldoen we aan de Kaderrichtlijn Water. • We spelen in op het veranderende klimaat en zetten verdere stappen richting klimaatbestendigheid in 2050. • De inkomsten en uitgaven van het gemeentelijke rioleringsplan zijn in balans gebracht. Met méér ruimte voor water en groen voorkomen we wateroverlast en zorgen we voor een aantrekkelijkere, koelere omgeving voor onze inwoners met meer biodiversiteit.

Argumenten 1.1. Verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en voldoen aan de wettelijke verplichte Kaderrichtlijn water (KRW) vraagt om meer investeringen. Nederland moet in 2027 aan KRW voldoen. KRW is een Europese richtlijn die in nationale wetgeving is overgenomen. Deze richtlijn ziet toe op een verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en verplicht gemeenten het overstorten van rioolwater terug te dringen. Dit doen we door regenwater van het riool af te koppelen en Groene Bergingen achter riool overstorten te maken. Nederland had in 2015 al aan KRW moeten voldoen maar heeft uitstel gekregen tot 2027. Verder uitstel is niet te verwachten. Als we niet voldoen kan KRW een tweede “stikstofdossier” worden waardoor bouwinitiatieven in gevaar komen en sancties uit Brussel dreigen. De opgave voor Horst aan de Maas omvat het afkoppelen van 37 ha verhard oppervlak en het realiseren van 20 groene bergingen. Met de afkoppelopgave zijn we goed op weg, inmiddels is er ruim 18 ha afgekoppeld. Van de 20 Groene Bergingen gaan er in 2024 3 in uitvoering. Voor de overige 17 hebben we een haalbaarheidsonderzoek met kostenraming laten uitvoeren. Daaruit blijkt dat we t/m 2026 in een “worst case” scenario ca. € 9 miljoen euro meer nodig hebben om deze te realiseren.

Deze extra investeringen komen boven op de € 7 miljoen aan investeringen die al in het huidige GRP voor KRWmaatregelen zijn opgenomen. In het geactualiseerde kostendekkingsplan dat voorligt zijn deze extra investeringen verwerkt. 1.2.

Nieuwe investeringen voor Klimaatadaptatie zijn noodzakelijk om wateroverlast in de toekomst te voorkomen. In het GRP is een bedrag van € 5,4 mln. opgenomen voor investeringen, onderzoeken en maatregelen t.b.v. klimaatadaptatie. Om in te spelen op het veranderende klimaat en wateroverlast te voorkomen zijn meer investeringen nodig. Dit is gebleken uit een onderzoek dat in opdracht van de gemeente is uitgevoerd en in het GRP is opgenomen. Eerder hebben we wateroverlastknelpunten aangemeld voor de Impulsregeling Klimaatadaptatie en daarmee ruim € 500.000,- subsidie binnengehaald. Nu hebben we wederom 7 wateroverlastknelpunten aangemeld en maken we weer kans op 33% co-financiering. Projecten moeten dan vóór 2028 klaar moeten zijn. In het geactualiseerde kostendekkingsplan dat voorligt, zijn extra investeringen voor € 6,1 miljoen verwerkt.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 6

vervolg raadsvoorstel

Door te investeren wordt het risico op wateroverlast op straat, schade aan gebouwen en productie-uitval bij bedrijven verminderd. We gaan daarom verder met klimaatadaptatieprojecten. Voor het verbeteren van het watersysteem in Griendtsveen voeren we met Waterschap Limburg een project uit waardoor kosten gedeeld worden. Ook gaan we verder met het afkoppelen van openbaar gebied en daarnaast willen we beginnen met het klimaat adaptief maken van bedrijventerreinen. Voor al deze investeringen wordt in totaal € 8,1 miljoen euro begroot.

Tabel 1. Investering van ruim 37 mln voor KRW en Klimaatmaatregelen. Dit zijn bestaande en nieuwe investeringen, verplichte maatregelen en ambities.

1.3

Forse prijsstijgingen maken een actualisatie van het kostendekkingsplan noodzakelijk In 2022 en 2023 zijn de kosten voor aannemers, materialen en energie flink hoger geworden. Projecten zijn vaak 20 tot 30% duurder geworden. Alle budgetten zijn kritisch doorgenomen en waar nodig geïndexeerd.

1.4. De raad heeft het college op 20 december 2022 opdracht gegeven het kostendekkingsplan te actualiseren Op 20 december 2022 heeft de raad bij het vaststellen van de belastingverordeningen 2023 het college opdracht gegeven het kostendekkingsplan van het GRP te actualiseren en hierin het volgende mee te nemen: • De huidige eigenarenheffing per 01-01-2024 uit te breiden met een gebruikersheffing voor woningen en bedrijven op basis van het waterverbruik; • De afschrijvingstermijnen voor investeringen in vrijverval riolering te verlengen (van 40 naar 60 jaar); • Prijsindexaties • Recente ontwikkelingen. Al deze punten zijn in het geactualiseerde kostendekkingsplan verwerkt.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 6

vervolg raadsvoorstel

Kanttekeningen 1.1. Bij de investeringen voor KRW is uitgegaan van een worst case scenario Zoals genoemd bij argument 1.1 is er bij het bepalen van de hoogte van de verwachte extra noodzakelijke investeringen in het kostendekkingsplan uitgegaan van € 9 miljoen aan extra investeringen. Of deze allemaal noodzakelijk zijn is onzeker. Uit een meetprogramma dat sinds enkele jaren loopt, blijkt namelijk dat niet alle overstorten waar een Groene Berging gepland is, zo vaak en zo veel overstorten als eerder door het Waterschapsbedrijf Limburg modelmatig berekend is. Op sommige locaties vinden geen of nauwelijks overstorten plaats. Deze overstorten blijven we monitoren. Daarnaast gaan we verder met afkoppelen en willen we op strategische locaties extra inspanningen doen. Hierdoor is het mogelijk dat sommige Bergingen uiteindelijk niet nodig zijn. Een besluit over aanleg van “onzekere Bergingen” zal eind 2025 aan het college voorgelegd worden. College en raad zullen jaarlijks over de voortgang van KRW (en Klimaatadaptatie) opgaven geïnformeerd worden. Verder onderzoeken we of we een aantal Bergingen niet hoeven aan te leggen door met slimme en goedkopere maatregelen de waterkwaliteit te verbeteren. We denken daarbij aan de aanleg van een doorstroommoeras of rietvelden bij de Kabroeksebeek.

(zie bijlage 2) Deze hebben een zuiverende werking waarmee we tevens natuur- en recreatieve waarde kunnen toevoegen. We maken een landschappelijk verantwoord watersysteem waarmee we ook droogte kunnen tegengaan. De TU Delft is enthousiast over dit plan en heeft aangeboden om een onderzoek uit te voeren! We gaan dit samen met Waterschap Limburg oppakken. Als we door conclusies van het meetprogramma of de aanleg van een doorstroommoeras/rietvelden een aantal Groene Bergingen niet hoeven te realiseren, nemen we dit bij de volgende actualisatie van het kostendekkingsplan mee. Dit geldt ook voor de eventuele effecten hiervan op de rioolheffing. 1.2.

De actualisatie van het kostendekkingsplan leidt tot een aanpassing van de rioolheffing Omdat de rioolbegroting een gesloten systeem is, moet een stijging van de kosten worden opgevangen door de rioolheffing. Het geactualiseerde kostendekkingsplan dat nu voorligt leidt, rekening houdend met de invoering per 01-01-2024 van een op waterverbruik gerelateerde gebruikersheffing, voor een gemiddeld huishouden tot een aanpassing van de rioolheffing naar € 280,--. De tariefdifferentiatie zal daarbij voor een gemiddeld huishouden niet van toepassing zijn. Deze zal alleen gelden voor een kleine groep inwoners/ondernemers met een hoog waterverbruik, waarbij meer recht gedaan wordt aan het principe “de vervuiler betaalt”. Samengevat is deze aanpassing van de heffing als volgt opgebouwd:

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 6

vervolg raadsvoorstel

Tabel 2 Oorzaken aanpassing tarief rioolheffing.

In het separate raadsvoorstel “Vaststelling tarieven rioolheffing en riooldifferentiatie 2024” wordt hier nader op in gegaan.

1.3. Onzeker is of we alle extra investeringen tijdig uitgevoerd krijgen. Zoals uit tabel 1 blijkt zijn we voornemens in de periode 2023 – 2027 ruim € 37 mln. op het gebied van KRW maatregelen en klimaatadaptatie te investeren. In de huidige markt is het onzeker of we deze investeringen allemaal bij aannemers weggezet krijgen en of we voldoende kwalitatief goed personeel vinden om alle projecten te begeleiden. We zijn ons bewust van dit risico. Tot nu toe slagen we er nog in projecten uit te voeren.

Financiële consequenties Omdat de rioolbegroting binnen de gemeentelijke begroting een gesloten financieel systeem vormt, heeft dit voorstel geen financiële consequenties voor de gemeentelijke begroting Vervolgtraject / communicatie Na vaststelling van het geactualiseerde Kostendekkingsplan – en het hiermee samenhangende separate voorstel voor vaststelling van het nieuwe tarief rioolheffing/tariefdifferentiatie - zal communicatie naar inwoners op de gebruikelijke wijze plaatsvinden.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 6

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bjjlagen Bijlage 1 Geactualiseerd kostendekkingsplan Bijlage 2 Voorbeeld Groene Berging, doorstroommoeras en rietveld

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50