05a rv Koers NLW

Raadsvoorstel stuknummer: 24.0002072

Raadsvoorstel onderwerp

RV Intrekken strategische koers 2021 – 2030 NLW

datum raad

18 juni 2024

portefeuillehouder

bladnummer 2024.037

clustermanager

agendapunt

behandeld door

5

R. Bouten

Voorstel 1. De eerder vastgestelde strategische koers 2021-2023 NLW in te trekken. 2. In samenwerking met de gemeenten Venray en Horst aan de Maas wordt uitvoering gegeven aan de opdracht ‘’Iedereen doet mee” door samenwerkingsmogelijkheden binnen participatie strategisch te verkennen. Aanleiding In december 2020 hebben de raden van werkvoorzieningschapsgemeenten Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas de strategische koers NLW 2021-2030 (hierna: koers NLW) vastgesteld. Deze koers NLW bestaat uit drie sporen: •

Spoor 1: uitvoering Wet sociale werkvoorziening (hierna: Wsw) voor de schapsgemeenten;

•

Spoor 2: dienstverlening Participatiewet;

•

Spoor 3: additionele services.

Eind 2022 is gebleken dat deze vastgestelde koers niet uitvoerbaar is. De oorzaken daarvoor zijn dat: •

met ingang van 1 januari 2015 nieuwe instroom in de Wsw volledig is gestopt.

•

de NLW niet voor iedereen een oplossing is in het kader van meedoen;

•

er sprake is van een versnelde uitstroom uit de Wsw met name door vergrijzing;

•

een aantrekkende arbeidsmarkt meer mogelijkheden voor inwoners met beperkingen biedt;

•

met de uitbreiding van voorzieningen binnen de Participatiewet meer inwoners met een arbeidsbeperking succesvol regulier aan het werk gaan.

Omdat de koers NLW niet uitvoerbaar bleek heeft het Dagelijks bestuur (DB) van de NLW in 2022 een korte- en langetermijnopdracht vastgesteld. De kortetermijnopdracht is een opdracht voor de NLW NV en betreft het stabiliseren van de bedrijfsvoering. De langetermijnopdracht is een opdracht voor de drie schapsgemeenten en gaat over een bredere analyse van participatie en re-integratie van álle doelgroepen en daarmee ook het gemeentelijk participatiebeleid. De analyse laat zien dat de instroom vanuit de Participatiewet niet in verhouding staat tot de grootschalige uitstroom van SW-medewerkers. De uitstroom wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door natuurlijk verloop1. Deze kwantitatieve analyse heeft de noodzaak om de NLW te transformeren en het maken van bestuurlijke keuzes in een versnelling gebracht (zie bijlage 2).

1

Pensioengerechtigde leeftijd, Regeling vervroegd uittreden(RVU), verhuizing, uitval vanwege ziekte, overlijden en baan elders.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 4

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Met het intrekken van de koers NLW en het inzetten van de participatieopdracht ‘Iedereen doet mee’ beogen we tot een toekomstbestendige uitvoering voor inwoners met een arbeidsbeperking te komen. Schaalbaar, flexibel en nabij De behoefte aan een voorziening voor beschermde en beschutte werkplekken blijft, maar de invulling, uitvoering en wijze van samenwerking zullen wijzigen. Ook kan de behoefte aan de dienstverlening van de NLW per schapsgemeenten verschillen. Hoe dit eruit komt te zien, weten we nu nog niet. De nieuwe opzet wordt kleiner en dient actief in te spelen op de behoefte van de inwoners met een arbeidsbeperking, de (lokale) arbeidsmarkt en de conjunctuur. De raadswerkgroepen en de adviesraden Sociaal Domein zijn reeds geïnformeerd over deze opdracht en het proces. In het najaar informeren wij u over de laatste stand van zaken. Iedereen doet mee Binnen de schapsgemeenten ontstaan tal van initiatieven die inwoners motiveren en bevorderen mee te doen en te participeren. De gemene deler van die initiatieven is dat deze uitgaat van maatwerk voor de inwoner, toegerust is op de bredere leefomgeving en raakvlakken heeft met meerdere leefdomeinen, zoals gezondheid, zorg en schulden.

De schapsgemeenten willen deze mogelijkheden verder brengen, zodat meer inwoners hun potentieel zien en kansen en mogelijkheden aangereikt krijgen voor verdere persoonlijke ontwikkeling en waar mogelijk betaald werk bij reguliere werkgevers. Daarom geven we gezamenlijk uitvoering aan de opdracht ‘Iedereen doet mee’. In de opdracht staan de onderstaande gezamenlijke ambities van de schapsgemeenten centraal: - Iedereen doet mee; - Maatwerk staat voorop; - Waardevol passend, thuis nabij; - Niet binnen huidig construct, beschut en beschermd blijft; - Doelgroep beschut doen we samen. Dit bouwt voort op verschillende initiatieven die er al zijn. De gemeente Horst aan de Maas kent het initiatief ‘Onze Loods’, waar inwoners van ‘een kopje koffie drinken’ tot aan betaald werk welkom zijn. De gemeente Peel en Maas heeft het Experience Centre omgevormd tot het initiatief ‘Hal 9’, waarin inwoners de ruimte krijgen om te leren, ervaren, ontwikkelen en ontmoeten. De gemeente Venray kent initiatieven als het intensief jongerentraject Wijs naar werk en het participatienetwerk, een samenwerkingsverband voor complexe participatievraagstukken. We zien dat onze inwoners hierdoor groeien, zich ontwikkelen en meer integreren in de samenleving. Een ontwikkeling die we omarmen en verder willen aanjagen, met vele enthousiaste partners en werkgevers die hieraan bij willen dragen.

De opdracht ‘Iedereen doet mee’, bestaat uit: 1. Intrekken strategische koers NLW 2021-2030. 2. In samenwerking met de gemeenten Venray en Horst aan de Maas wordt uitvoering gegeven aan de opdracht ‘’Iedereen doet mee” door samenwerkingsmogelijkheden binnen participatie strategisch te verkennen. 3. Onderzoeken hoe de verouderde Gemeenschappelijke Regeling Noord-Limburg West (GR NLW) aangepast of vervangen kan worden. 4. Een voorstel uit te werken voor een passende infrastructuur voor beschut en beschermd werken.

Argumenten 1.1 De strategische koers NLW 2021-2030 is niet haalbaar gebleken.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 4

vervolg raadsvoorstel

•

In een tijdsbestek van een circa 10 jaar zal het Wsw-bestand (690 personen) inkrimpen met ongeveer de helft tot circa 350 personen. Dit geldt voor iedere schapsgemeente. In 2032 zijn er in Horst aan de Maas ca. 72 personen aan het werk. Met de komst van de Participatiewet per januari 2015 begeleiden gemeenten inwoners met een arbeidsbeperking zoveel mogelijk naar regulier werk. De uitvoeringsorganisatie is daarop ingericht en er zijn tal van voorzieningen beschikbaar. Met de nieuwe instroom vanuit de Participatiewet kan de daling van de SW-populatie niet opgevangen worden. De meest reële prognose is gebaseerd op de jaarlijkse taakstelling beschut werk en het volume van inwoners met een Indicatie banenafspraak2 (IBAindicatie) hiervoor in aanmerking komende. Ook deze prognose is onderhevig aan ontwikkelingen, waardoor daar geen rechten aan ontleend kunnen worden.

•

De NLW biedt dienstverlening in het kader van de Participatiewet aan. Gemeenten nemen een beperkte dienstverlening af voor kortdurende trajecten en dienstverbanden voor inwoners met een advies beschut werk en/of IBA-indicatie, daar waar regulier bij werkgevers geen mogelijkheden zijn.

1.2 De beleidslijn van de schapsgemeenten is om inwoners zo regulier mogelijk bij werkgevers te plaatsen conform de doelstelling van de Participatiewet. In 2015 deed de Participatiewet zijn intrede. Deze wet en de opdracht vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is er met name op gericht om mensen via een direct dienstverband op de arbeidsmarkt actief te krijgen. De Participatiewet vraagt dus om meer inclusie op de arbeidsmarkt. De instrumenten vanuit de Participatiewet zijn daar ook op gericht. Uit een recent maatschappelijke kosten en baten analyse van Cedris en Divosa blijkt dat het loont om te investeren in mensen met een arbeidsbeperking. Als voorbeeld wordt de inzet van het instrument loonkostensubsidie gegeven. De investering loonkostensubsidie laat een veelvoud aan maatschappelijk rendement zien. De drie schapsgemeenten zien ook de resultaten van de integrale maatwerkondersteuning gecombineerd met de inzet van de instrumenten als loonkostensubsidie of jobcoaching. Steeds meer inwoners met beperkingen zijn hierdoor duurzaam op de reguliere arbeidsmarkt aan de slag. Dit zien we ook bij de NLW. De huidige infrastructuur van de NLW wordt niet gebruikt door alle SW-medewerkers. Via detachering, werken op locatie (WOL) en begeleid werken werkt een groep SW-medewerkers daadwerkelijk buiten de structuur bij reguliere bedrijven.

Het succes van deze transformatie is in gezamenlijkheid gegenereerd met maatschappelijke partners, werkgevers en onze vitale gemeenschappen. De NLW is één van de maatschappelijke partners die dienstverlening in het kader van de Participatiewet aanbiedt, waarbij ook geldt: zo kort mogelijk intern plaatsen en zo lang als noodzakelijk om te onderzoeken wat haalbaar is. 1.3 Gemeenten zijn succesvol in het plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere werkgevers. Daardoor is er sprake van een lage instroom vanuit de Participatiewet bij de NLW. In de meerjarenbegroting van de koers NLW is uitgegaan van een afname van het exploitatietekort van 1,9 miljoen in 2021 tot circa 1,2 miljoen in 2023. Met name sporen 2 en 3 hebben geen substantiële omzet toegevoegd, waardoor de beoogde financiële ambities niet werden behaald. Kanttekeningen 3.1 Het aanpassen of vervangen van een GR brengt financiële en juridische risico’s met zich mee.

2

Mensen kunnen een Indicatie banenafspraak krijgen als ze zelfstandig kunnen werken bij een gewone werkgever, maar het hen niet lukt het wettelijke minimumloon te verdienen door ziekte of een beperking.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 4

vervolg raadsvoorstel

In de opdracht wordt hier nadrukkelijk aandacht aan besteed. Dit betekent ook dat we als gemeenten afspraken met elkaar maken over waar we wel en niet gezamenlijk voor staan. Financiële consequenties In de begroting 2024 en verdere jaren rekenen we op een exploitatiebijdrage gebaseerd op een maximaal tekort van € 1,9 miljoen. De verwachtingen van de oude koers waren dat de tekorten bij NLW zouden teruglopen maar in werkelijkheid is dat niet gerealiseerd. Daarom hebben we ook in de begroting ook niet gerekend met de (te) positieve financiële verwachtingen. Het intrekken van die koers heeft in financieel opzicht dus geen effect voor onze begroting. Vervolgtraject / communicatie Na het formeel intrekken van de Koers NLW informeren we de NLW NV actief over het proces.

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen Bijlage 1. Raadsbesluit intrekken Strategische Koers NLW 2021 – 2030. Bijlage 2. Strategische Koers NLW 2021-2030 Bijlage 3. Brede analyse langetermijnopdracht.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50