04d Bijlage 2 BS Mobiliteitsprogramma - koersdocument HadM
Tekst van het document
Mobiliteitsprogramma Deel 1: Koersdocument
Gemeente Horst aan de Maas
Versie: 1.6 Datum: 27 januari 2023 Steller: Bart Sligter
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
1
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
2
Inhoudsopgave 1.
INLEIDING ................................................................................................................................... 5
1.1 1.2 1.3
MOBILITEITSPROGRAMMA ALS ONDERDEEL VAN DE OMGEVINGSVISIE...................................................... 5 DOEL VAN DE MOBILITEITSPROGRAMMA’S ......................................................................................... 5 OPZET VAN DE MOBILITEITSPROGRAMMA’S: DRIETRAPSRAKET ............................................................... 6
2.
UITGANGSPUNTEN: AMBITIES COLLEGE EN DOELSTELLINGEN.................................................... 9
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
VERTALING BESTUURLIJKE AMBITIES NAAR DOELSTELLINGEN VAN 5 PROGRAMMA’S ................................... 9 DOELEN VAN TRENDSPORTAL ........................................................................................................ 10 REGIONALE EN LANDELIJKE PROGRAMMA’S ...................................................................................... 10 TRENDS IN MOBILITEIT ................................................................................................................. 11 DATA EN SMART MOBILITY ........................................................................................................... 12
3.
UITWERKING AMBITIES IN PROGRAMMA’S OP HOOFDLIJNEN ................................................. 13
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
VERTALING UITGANGSPUNTEN NAAR MOBILITEITSPROGRAMMA’S ........................................................ 13 PROGRAMMA 1: PRETTIG KLIMAAT IN DE WOONKERNEN .................................................................... 14 PROGRAMMA 2: AANTREKKELIJK VESTIGINGSKLIMAAT ....................................................................... 15 PROGRAMMA 3: VEILIG EN TOEGANKELIJK BUITENGEBIED ................................................................... 17 PROGRAMMA 4: VEILIGE EN GEZONDE MOBILITEIT............................................................................. 18 PROGRAMMA 5: TOEGANKELIJKE MOBILITEIT VOOR IEDEREEN ............................................................. 20
4.
HOE NU VERDER?...................................................................................................................... 22
4.1
PLANNING ................................................................................................................................. 23
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
3
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
4
1.
Inleiding
1.1
Mobiliteitsprogramma als onderdeel van de omgevingsvisie
Op 1 juli 2023 gaat de nieuwe Omgevingswet in (stand van zaken december 2022). Alle gemeenten in Nederland stellen een omgevingsvisie op zodat duidelijk wordt wat de plannen zijn voor de kernen en de omgeving. De Omgevingsvisie schetst een perspectief voor de lange termijn en gaat over onderwerpen als duurzaamheid, groenstructuren, bouwen, verkeer en gezondheid. In de Gemeente Horst aan de Maas is de Omgevingsvisie opgesteld en door de gemeenteraad vastgesteld op xxxxxx 2022. In de omgevingsvisie staat aangegeven wat we willen ontwikkelen en waar we rekening mee moeten houden. Bestaande waarden en structuren zoals Natura 2000 worden gerespecteerd. Dit koersdocument beschrijft op hoofdlijnen de mobiliteitsprogramma’s, als onderdeel van de omgevingsvisie.
1.2
Doel van de mobiliteitsprogramma’s
De Mobiliteitsprogramma’s geven een beeld van de keuzes van vandaag over de toekomst van morgen. Nu anticiperen op gewenste ontwikkelingen in de toekomst is noodzakelijk om de gewenste stippen op de horizon te kunnen bereiken. Daarbij wordt gekeken naar beleidsontwikkelingen die voortkomen uit breder gedragen visies, de lokale bestuurlijke programma’s en de kenmerken van de gemeente Horst aan de Maas en deze worden vertaald naar mobiliteitsprogramma’s die kunnen bijdragen aan het bereiken van die doelen. Zo zal bijvoorbeeld de wens voor meer leefbaarheid vragen om een andere openbare ruimte met meer plaats voor voetgangers en fietsers. Ook meer openbaar vervoer en een minder dominante rol voor de auto. Uit de onderstaande grafiek blijkt dat het autobezit bovengemiddeld hoog is. Andere vormen van mobiliteit kunnen gestimuleerd worden. Een betere leefomgeving vraagt om schonere lucht met milieuzones en zero emissie zones, andere vormen van energievoorziening zoals elektrisch rijden of waterstof. Mobiliteit heeft dus een directe relatie met andere opgaven zoals woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie. De omgevingsvisie zorgt ervoor dat we integraal nadenken over onze toekomstbeelden en de maatregelen die daaraan ondersteunend zijn. De rol van mobiliteit verandert sterk.
Waar verkeer tot voor 10 jaar terug vooral een technisch vak was, is de mobiliteitsadviseur van vandaag een breed georiënteerde verbinder. Zonder een goede mobiliteit staan ontwikkelingen stil. En omdat de mobiliteit steeds verder groeit (denk alleen al aan de woningbouwopgaves) zullen we slim met mobiliteit om moeten gaan om ervoor te zorgen dat we de ambities van de verschillende beleidsvelden binnen de Gemeente Horst aan de Maas waar kunnen maken. Ook het stimuleren van fietsen, wandelen en openbaar vervoer als mobiliteitsmiddel kan daarbij helpen, zodat de automobiliteit afneemt.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
5
De Mobiliteitsprogramma’s geven een beeld van de keuzes van vandaag over de toekomst van morgen. Nu anticiperen op gewenste ontwikkelingen op verschillende brede thema’s in de toekomst is noodzakelijk om die gewenste stippen op de horizon te kunnen bereiken.
1.3
Opzet van de mobiliteitsprogramma’s: drietrapsraket
Mobiliteit is een complex onderwerp. Elke burger en elke onderneming vormt een onderdeel van het gehele mobiliteitssysteem; we verplaatsen ons allemaal. Verkeer geeft soms overlast, maar biedt ook kansen. Door je te verplaatsen kun je naar de sportclub, recreëren en boodschappen doen. Sturing en maatregelen zijn nodig om het mobiliteitssysteem aan de gang te houden, waarbij een afweging tussen effectiviteit en inspanning wordt gemaakt. Op individueel niveau wordt nog te vaak uit automatisme nog te weinig een bewuste keuze gemaakt. Maatregelen die genomen worden en die meer zijn gericht op andere vormen van mobiliteit dan we tot nu toe zijn gewend, worden vaak gezien als aantasting van de persoonlijke vrijheid omdat we er elke dag gebruik van maken. Individuele wensen van bewoners en bedrijven en emoties spelen hierbij een rol. De gemeente zal met alle aspecten die ons aangaan rekening moeten houden: bereikbaarheid, veiligheid, maar ook leefbaarheid, schone lucht en gezondheid. Het individueel belang maakt daarbij deels plaats voor het collectief belang. Het vraagt om anders kijken en denken, net als op het moment dat we overstapten van paard en wagen naar de auto in het begin van de 20e eeuw. Als ik mijn klanten had gevraagd wat ze wilden, hadden ze gezegd “Een sneller paard”. Henry Ford De complexheid van het afstemmingsproces vraagt om een visie en grote keuzes.
Deze visie beperkt zich tot de hoofdlijnen. Het geeft ruimte voor verdere invulling en creatieve ideeën, maar zet aan de andere kant de stippen op de horizon. Daarmee wordt de koers bepaalt. Dit koersdocument beschrijft de grote keuzes, die grotendeels zijn gestoeld op de opgaven die er liggen (bijvoorbeeld een flink woningbouwprogramma, de stilstofcrisis etc) en zijn eveneens gebaseerd op de thema’s die terug zijn te vinden in het collegeprogramma van de gemeente Horst aan de Maas. Met dit koersdocument wordt bepaald welke koers gevaren wordt in de periode tot 2040. Om de koers vorm te geven worden 5 thematische mobiliteitsprogramma’s opgezet. De koers wordt op deze manier vertaald in werkbare denkrichtingen. Vervolgens kunnen op basis van de uitgewerkte mobiliteitsprogramma’s concrete maatregelen worden benoemd. Dat zijn beleidsmatige en sturende maatregelen, zoals het stimuleren van elektrisch rijden, maatregelen om overlast van verkeer af te remmen maar ook fysieke, infrastructurele maatregelen. In een uitvoeringsprogramma worden de maatregelen die voortvloeien uit de richting van de mobiliteitsprogramma’s concreet gemaakt, zodat deze ook kunnen worden opgenomen in meerjarenbegrotingen.
Dit koersdocument is dus de eerste trap van een drietrapsraket: Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
6
1. mobiliteitsprogramma deel 1 koersdocument 2. mobiliteitsprogramma deel 2 beleidsmatige uitwerking mobiliteitsprogramma’s; 3. mobiliteitsprogramma deel 3 uitvoeringsprogramma met concrete maatregelen. In het onderstaande schema staan de specifieke onderdelen van het Mobiliteitsprogramma schematisch weergegeven. De bovenste laag met de donkerblauwe velden, laat zien welke input van invloed is op het mobiliteitsprogramma. De groene balk vormt feitelijk deze notitie, met de eerste schets van de mobiliteitsprogramma’s. In de lichtblauwe blokken is de uitwerking van stap 2 beleidsmatig vertaald in 5 mobiliteitsprogramma’s. Naast de drie onderdelen van het mobiliteitsprogramma (de rode vakjes) worden beleidsmatige deelnota’s ontwikkeld om op verschillende niveaus sturing te geven op basis van verkeerskundige uitgangspunten. Bijvoorbeeld over de vraag hoe in de toekomst om te gaan met de Nota Parkeernormen, waarin wordt aangegeven hoe we omgaan met parkeren bij bouwplannen. Tot nu toe worden door gemeente de CROW-kencijfers gebruikt. Wellicht vraagt de uitwerking van de programma’s in het mobiliteitsprogramma om een andere kijk op de huidige manier van werken. We willen parkeren wel sturen, maar ook ontwikkelingen mogelijk maken. Hubs, deelvervoer of andere manieren kunnen de denkwijze over parkeernormen beïnvloeden. Een ander voorbeeld is de wegencategorisering.
Dit is een kaartbeeld van de wegen waarop is aangegeven welke functies de wegen vervullen in het wegennet. Dit varieert van een belangrijke verkeersroute tot een rustige woonstraat.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
7
De beleidsmatige deelnota’s zijn onderdelen die behoren bij het mobiliteitsprogramma die ingaan op de specifieke verkeerskundige uitgangspunten en randvoorwaarden. Ook nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen zoals de gedachte om 30 km per uur als norm te nemen voor de snelheid in de bebouwde kom in plaats van 50 km om de verkeersveiligheid te bevorderen. Een dergelijk uitgangspunt kan op visie niveau een grote keuze zijn met aanzienlijke gevolgen. Daarmee wordt niet gedoeld op de extra reistijd (die zal in de meeste gevallen beperkt zijn) maar op een grote winst voor de leefbaarheid en de verkeersveiligheid. De deelnota’s worden separaat ontwikkeld (uiteraard in samenhang met het mobiliteitsprogramma) en bestuurlijk vastgesteld. Daarmee blijven we ook in de toekomst flexibel als (beleids)-uitgangspunten om een aanpassing vragen.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
8
2.
Uitgangspunten: Ambities college en doelstellingen
2.1
Vertaling bestuurlijke ambities naar doelstellingen van 5 programma’s
In het Hoofdlijnenakkoord 2022-2026 van het college in de Gemeente Horst aan de Maas is een ambitie neergelegd die past bij de ontwikkelingen rondom de komende Omgevingswet. In december 2022 is het hoofdlijnenakkoord verder uitgewerkt naar een collegeprogramma. De contouren zijn hiermee nog scherper aangezet en de insteek van het collegeprogramma, bieden een goede houvast aan de uitwerking van de mobiliteitsprogramma’s. Ook wordt een aantal onderdelen van de mobiliteitsprogramma’s al benoemd.
In het hoofdlijnenakkoord wordt een aantal thema’s benoemd waar mobiliteitsbeleid direct kan ondersteunen of een voorwaarde is om de ambities waar te maken. In het collegeprogramma van december 2022 is dit verder uitgewerkt. Daarbij is aangegeven dat een aantal opgaven dermate complex van aard zijn dat deze niet binnen één beleidsveld te vangen zijn, maar vragen om een brede en integrale blik. De volgende 7 concrete programma’s worden benoemd waarbij mobiliteit een rol speelt: 1. Vitale kernen (door bijvoorbeeld goede bereikbaarheid, maar ook zorgen voor verkeersveiligheid, toegang tot openbaar vervoer) 2. Een sterke sociale basis (door bijvoorbeeld goed openbaar vervoer, voorkomen vervoersarmoede en bevorderen sociale inclusie) 3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied (door bijvoorbeeld goede fietsverbindingen, goede openbaar vervoervoorzieningen of alternatieven) 4. Duurzaam Horst aan de Maas (door bijvoorbeeld zorgen voor goede fietsinfrastructuur, gebruik van schonere energie) 5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie (door bijvoorbeeld goede ontsluiting en goede logistieke routes, fietsinfrastructuur) 6. (arbeids)migratie en integratie (door bijvoorbeeld goede fietsvoorzieningen en openbaar vervoer voorzieningen, voorkomen vervoersarmoede) 7. Omgevingswet en omgevingsvisie (door deze te gebruiken als kader voor de mobiliteitsprogramma’s)
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
9
Het collegeprogramma geeft ook een aantal concrete richtingen aan die verder vertaald kunnen worden naar concrete ambities: • Verduurzaming van de mobiliteit is het belangrijkste speerpunt; • Verscheidene vormen van (collectief) openbaar vervoer worden ingezet; • Mogelijkheden voor hubs voor duurzaam deelvervoer worden in regionaal verband onderzocht; • Verkeersveiligheid is en blijft een belangrijk aandachtspunt; • Er wordt geïnvesteerd in infrastructurele projecten om de bereikbaarheid op gang te houden. Ook genoemd in het collegeprogramma wordt ook het realiseren van 1000 woningen genoemd. Het effect op de mobiliteit daarvan is beperkt. Deze woningen zijn vooral nodig om te voorzien in de eigen behoefte en ter vervanging van huidige huisvesting (soms tijdelijk). De economische dynamiek die het college wenst, is niet gericht op uitbreiding van arbeidsplaatsen, maar wel op het meebewegen op veranderingen in deze tijd. Tenslotte heeft het college aandacht voor milieu zoals stikstofproblematiek, energiebesparing en het beperken van fijnstof.
2.2
Doelen van Trendsportal
De acht Noord-Limburgse gemeenten werken samen aan het mobiliteitsbeleid in de regio onder de vlag Trendsportal. In Trendsportal zijn gezamenlijk 5 doelen benoemd waaraan de projecten die samen met partners worden uitgevoerd, ondersteunend aan zijn: • Verbeteren kwaliteit van leven • Verbeteren verkeersveiligheid • Zorgen voor een aantrekkelijk mobiliteitssysteem • Ondersteunen milieu- en energietransitie • Verbeteren ruimtelijk economische bereikbaarheid. De doelen van Trendsportal sluiten bijna naadloos aan bij de doelen uit het collegeprogramma. Dat is logisch omdat in 2018 door de gemeenteraad is ingestemd met de doelen van Trendsportal, als 1 van de 8 deelnemende gemeenten in Noord-Limburg.
2.3
Regionale en landelijke programma’s
Samenwerking tussen gemeenten en regio’s zorgt ervoor dat op een aantal terrein winst geboekt kan worden. Door samenwerking en het verkrijgen van inzicht in de samenhang van bepaalde programma’s of activiteiten wordt de effectiviteit daarvan verhoogd. Veel programma’s worden regionaal of landelijke opgepakt. Hieronder volgt een opsomming van een aantal essentiële programma’s die van invloed kunnen zijn op de mobiliteit: •
SPV: Strategisch Plan Verkeersveiligheid: regionaal prioriteiten bepalen, meer accent op gedrag en zorgen voor afgestemde infrastructuur;
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
10
• • • • • • •
2.4
NTF: Nationaal Toekomstbeeld Fiets: gezamenlijk regionale fietsnetwerken samenstellen; “30 het nieuwe 50”: invoering 30 km per uur als norm, tenzij…..in plaats van 30 km alleen in verblijfsgebieden. Herkenbaarheidskenmerken worden samen ontwikkeld via de CROW; Uitrol elektrische laadpalen via regionale contracten; Deelvervoer aanbieden via regionale contracten (schaalvoordeel); Data Top 15: data op orde qua ontsluiting en kwaliteit zodat providers goede verkeersinformatie aan gebruikers kunnen bieden; Tolheffing vrachtverkeer op autosnelwegen, autowegen en provinciale wegen; Verschillende programma’s en projecten op het vlak van mobiliteit zoals Smartwayz, MaaS, VN verdrag handicap uit 2018.
Trends in Mobiliteit
Een aantal trends binnen mobiliteit is interessant omdat het kansen biedt voor maatregelen en projecten die tot nu toe onderbelicht zijn gebleven. De volgende trends worden waargenomen: • Werkenden vragen om flexibiliteit qua plaats en tijd; • Senioren blijven langer mobiel of hebben die wens; • Meer mensen trekken naar de stad en uit het platteland; • Betalen naar gebruik van mobiliteitsmiddelen is een steeds meer geaccepteerde standaard; • Bezit van mobiliteitsmiddelen verschuift naar de focus op gebruik dat past bij het beoogde doel van de verplaatsing; • Er ontstaan flexibelere mobiliteitskeuzes; • Er zijn concrete doelstellingen op het gebied van milieu CO2, stikstof) • De zakelijke leaseauto wordt minder vanzelfsprekend; • Kwaliteit van leven wordt steeds belangrijker (meer aandacht voor gezondheid, schone lucht etc); • Verduurzaming van energie: verschuiving van fossiele brandstoffen naar elektrisch rijden en waterstof; • Er is steeds meer data beschikbaar die ingezet kan worden voor slimme vormen en sturing van mobiliteit en afstemming op individuele vraag (zoals Maas: Mobility as a Service); • Het openbaar vervoer in zijn huidige vorm wordt steeds verder gestrekt en/of uitgedund; • (Deels) thuiswerken is de nieuwe norm en door snelle internetverbindingen steeds eenvoudiger.
Dat vertaalt zich in zware ochtend- en avondspitsen op de einsdagen en donderdagen, die het vaakst gebruikt worden als kantoordag.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
11
2.5
Data en Smart Mobility
Data en Smart Mobility lijkt iets voor de toekomst, maar elke weggebruiker maakt er nu al volop gebruik van. Bijvoorbeeld onze navigatie in de auto. Ongeacht welk merk wordt gebruikt (of ingebouwd of online via de smartphone), er wordt data verzamel over de weg die we afleggen en met hoeveel we zijn. Op basis daarvan ontvang ja als weggebruiker een goed routeadvies en relevante informatie zoals file-informatie en een voertuig dat op de weg staat. Zelfs een voorspelling van de duur van de file. Smart Mobility is dus eigenlijk dichtbij. Om ervoor te zorgen dat de weggebruikers daadwerkelijk de goede informatie krijgen, hebben weggebruikers afgesproken om alle data die zij verzamelen uit de Data Top 15, beschikbaar stellen aan landelijke platforms waar app-bouwers gebruik van kunnen maken. Zodoende krijgen we steeds betere producten. Ook als gemeente hebben we hier profijt van. We kunnen aangeven waar parkeerterreinen zijn, we kunnen aangeven waar er verboden zijn zoals eenrichtingsverkeer of een milieuzone en we kunnen aangeven langs welke routes we het verkeer het liefst willen afwikkelen. Zodoende kan onnodige overlast worden voorkomen. De dat die we beschikbaar stellen in het kader van de Data Top 15 zijn: 1. Geplande wegwerkzaamheden 2. Actuele wegwerkzaamheden 3. Incidenten 4. Restduur incidenten 5. Maximumsnelheden 6. Verkeersborden 7. Regelscenario’s verkeerscentrales 8.
Beeldstanden rijkswegen 9. Brugopeningen 10. Statische parkeerdata 11. Dynamische parkeerdata 12. Evenementen 13. VRI- data 14. Logistieke data 15. Fietsdata Als gemeente moeten we ervoor zorgen dat we deze data qua omvang, compleetheid en van een goede kwaliteit beschikbaar hebben en stellen aan de landelijke platforms.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
12
3.
Uitwerking ambities in programma’s op hoofdlijnen
3.1
Vertaling uitgangspunten naar mobiliteitsprogramma’s
Als alle uitgangspunten zoals het collegeprogramma, de uitgangspunten van Trendsportal, de landelijke programma’s en trends bij elkaar worden gebracht, wordt een rode draad zichtbaar die vertaald kunnen worden naar vijf mobiliteitsprogramma’s die alle genoemde beleidsuitgangspunten thematisch kunnen ondersteunen: 1. Prettig klimaat in de woonkernen 2. Aantrekkelijk vestigingsklimaat 3. Veilig en toegankelijk buitengebied 4. Veilige en gezonde mobiliteit 5. Toegankelijke mobiliteit voor iedereen
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
13
3.2
Programma 1: Prettig klimaat in de woonkernen
1 Prettig klimaat woonkernen
De gemeente Horst aan de Maas wil de woonkernen aantrekkelijker maken. Waar dat kan, willen we het doorgaand verkeer weren uit de kernen. Daarom is het belangrijk de infrastructuur goed op orde te houden De bereikbaarheid tussen de kernen kan beter. Met de fiets én met het openbaar vervoer, zodat iedereen de mobiliteitsbehoefte kan waarmaken. Nu nog is de auto vaak een dominante factor. Er wordt kritisch gekeken naar de inrichting van de openbare ruimte. Waar sprake is van onnodige verhardingen (van bijvoorbeeld parkeerplaatsen of een te brede weg) wordt gekeken of deze een andere functie kan krijgen zoals meer ruimte voor groen, spelen, verblijven etc. Bij de opzet van grotere nieuwe wijken wordt bedacht hoe we het meest efficiënt met de openbare ruimte kunnen omgaan De realisatie van nieuwe woningen is noodzakelijk vanuit het voorzien in de eigen behoefte en ter vervanging van huidige woonruimte. Daardoor zal niet direct sprake zijn van meer mobiliteit, maar afhankelijk van de ontwikkellocaties; wel van verschuiving van mobiliteit. Welke ambities horen in dit programma? • Weren doorgaand verkeer door de kernen • Goede bereikbaarheid met openbaar vervoervoorzieningen en doelgroepenvervoer • Goede fietsvoorzieningen en fietsroutes + parkeren • Verhardingen waar mogelijk opheffen en inzetten voor groen, spelen, waterberging etc.
• Investeren in verkeersveiligheid, zoals gedragsbeïnvloeding (bijvoorbeeld Veilig op Weg campagne) • Verbeteren stationsomgeving Horst-Sevenum om zo treinreizigers beter te faciliteren. • Doorontwikkeling beleid omgaan met Nota Parkeernormen • In regionaal verband onderzoek of hubs kunnen bijdragen aan een verandering in vervoerswijzekeuze (modal shift) en of deelsystemen op deze wijze het ‘blik’ op straat kunnen verminderen.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
14
3.3
Programma 2: Aantrekkelijk vestigingsklimaat 2 aantrekkelijk vestigingsklimaat
De gemeente Horst aan de Maas heeft een gunstige ligging met de A67, de A73 en de N277, waardoor in alle windrichtingen de bereikbaarheid op het hoofdwegennet goed is. Dat betekent een goed vestigingsklimaat voor bedrijven. Er zijn verschillende kleinere bedrijventerreinen met lokale bedrijven. Aan de zuidkant van de gemeente ligt Greenport, een groot bedrijfsterrein met directe aansluitingen op de A67 en de A73. De categorie zakelijke dienstverlening is het grootst, samen met de horeca en handel; daarna volgt de categorie landbouw, bosbouw en visserij. Concreet zijn dit voornamelijk agribedrijven. Het vestigingsklimaat is erbij gebaat dat de bedrijven goed bereikbaar blijven voor transport/logistiek van goederen. Maar ook door ervoor te zorgen dat werkenden de bedrijven goed kunnen bereiken per fiets of openbaar vervoer. Het parkeren rond de centra wordt gereguleerd.
Toelichting: LBV = Landbouw, bosbouw en visserij NEN = Nijverheid en energie Hh = Handel en horeca VIC = Vervoer, informatie en communicatie
FDO Zd Cro OOZ
= Financiële diensten en onroerend goed = Zakelijke dienstverlening = Cultuur, recreatie en overige diensten = Overheid, Onderwijs en Zorg
Er is geen groeiambitie maar er wordt wel ingezet op innovatie en ontwikkelingskansen worden benut. Nieuwe bedrijfsterreinen zijn dus niet gericht op uitbreiding, maar op
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
15
herschikking. Dus geen uitbreiding van de mobiliteit, maar wel verschuivingen in de locaties en routes. Welke ambities horen in dit programma? • Goede logistieke routes van en naar bedrijven • Lobby voor verbreding A67 • Ontsluiten nieuwe woongebieden en bestemmingen vanuit die gebieden • Parkeren rond de centra reguleren • Goede (snel)fietsroutes voor werkenden • Goede openbaar vervoervoorzieningen • Aanpassen aansluitingen A73 Horst Noord en aansluiten de Venrayseweg en de Lindweg • Aanpassing aansluiting Peeldijkje en Tienrayseweg • Werkgeversaanpak • mobiliteitshubs
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
16
3.4
Programma 3: Veilig en toegankelijk buitengebied
3 veilig en toegankelijk buitengebied
De gemeente Horst aan de Maas heeft een groot buitengebied met een belangrijke rol voor de toeristische sector. Er zijn tal van voorzieningen zoals campings en hotels die overnachtingen aanbieden. Ook is er sprake van grote publiekstrekkers zoals het Equestrian Centre en Toverland. Het verkeer is de laatste decennia in omvang gegroeid en daardoor komt het recreatieve gebruik van de wegen in het buitengebied soms in het geding. Fietsers en wandelaars hebben steeds meer last van de drukte op de weg en dat geldt ook voor inwoners van het buitengebied. Daarom willen we onderzoeken of de wegen in het buitengebied waar fietsers en auto’s de weg delen, als 60 km per uur weg ingericht kunnen worden. Landbouwverkeer komt regelmatig voor, en is een aandachtspunt. De tractoren en machines zijn vaak groot en kunnen een bedreiging vormen voor andere verkeersdeelnemers zoals fietsers. Op een aantal routes is sprake van hinder van vrachtverkeer. Dat wordt veroorzaakt door historische ontwikkelingen, waarbij kleinere bedrijven zijn uitgegroeid en daardoor meer verkeer genereren, maar er is ook sprake van vrachtverkeer dat door het buitengebied een verder weg gelegen bestemming heeft, zoals bijvoorbeeld Wanssum.
Welke ambities horen in dit programma? • Voorkomen sluipverkeer • Recreatieve routes verbeteren • Reduceren snelheid wegen buiten bebouwde kom • Routes gevaarlijke stoffen (ook via A-wegen) • Toegankelijkheid landbouwverkeer • Aandacht voor vrachtverkeer
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
17
3.5
Programma 4: Veilige en gezonde mobiliteit
4 veilige en gezonde mobiliteit
Aandacht voor de verkeersveiligheid is noodzakelijk. Sommige woonstraten worden als onveilig ervaren. Dat is soms een gevoelskwestie, maar via monitoring (registratie van meldingen) weten we ook waar de verkeersveiligheid verbeterd kan worden. Als uitgangspunt gaat 30 km per uur gelden in woonstraten. Op een aantal wegen die echt nodig zijn voor de bereikbaarheid van de kernen (meer dan 5.000 motorvoertuigen per dag en met vrijliggende fietsvoorzieningen) zal 50 km acceptabel zijn. We streven naar nul ernstige verkeersslachtoffers. Het stimuleren van actieve mobiliteit zoals fietsen en lopen, draagt bij aan een duurzamere samenleving en aan een gezonde levensstijl. Om het lopen te stimuleren moet de positie van de voetganger worden versterkt. De gemeente Horst aan de Maas heeft een groot buitengebied en verspreid liggende kernen. Door de opmars van de elektrische fiets, ontstaan er steeds meer kansen om langere afstanden af te leggen en om zo te kiezen voor gezonde en duurzame mobiliteit. Ook ouderen kunnen daarvan profiteren. Door het versterken van de positie van fiets en voetganger, neemt de autologica (de auto als dominante factor in het mobiliteitsdenken) af en dat is goed voor de verkeersveiligheid. Duurzame mobiliteit is gericht op het verkleinen van de emissie-footprint van met name het gemotoriseerd verkeer.
Reductie van fijnstof, minder energiegebruik, minder CO2 en minder overlast voor de omgeving. Duurzame aandrijving van auto’s worden gestimuleerd. Dus zorgen voor laadinfra en/of waterstof voor de logistieke sector, maar ook beperken van het gebruik van voertuigen die gebruik maken van fossiele brandstoffen (push & pull). Maar ook weggebruikers stimuleren om andere verviorsmiddelen dan de auto te gaan gebruiken. Welke ambities horen in dit programma? • Veilig op Weg programma’s continueren en mogelijk intensiveren • Veilige inrichting woonstraten (30 km als nieuwe norm tot <5.000 motorvoertuigen per dag) • Veilig inrichten wegen buitengebied (60 km op wegen waar fietsers en auto’s de weg delen) • Investeren in veilige infrastructuur voor voetgangers en fietsers • Aandacht voor subjectieve verkeersonveiligheid (gevoel) • Stimuleren verkeersveiligheid en schoolroutes en schoolomgevingen • Autologica neemt af: verduurzaming mobiliteit door voorrang aan ruimte en positie in de verblijfsruimte van voetganger en fiets, minder dominante parkeerclusters • Duurzame mobiliteit & afscheid fossiele brandstoffen; verder uitrollen laadpalennetwerk • Stimuleren alternatieve aandrijvingen met elektrische voertuigen en waterstof; faciliteren oplaadmogelijkheden
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
18
• • • • •
Faciliteren maatschappelijke partners en marktpartijen die diverse vormen van (collectief) deelvervoer willen organiseren Instellen milieuzones Duurzaam materiaalgebruik bij onderhoud en aanleg van wegen Werkgeversaanpak Stimuleren actieve mobiliteit (lopen en fietsen)
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
19
3.6
Programma 5: Toegankelijke mobiliteit voor iedereen
5 toegankelijke mobiliteit voor iedereen
Mobiliteit is een behoefte die iedereen heeft en is essentieel om zelfstandig te kunnen functioneren. Maar niet iedereen heeft toegang tot mobiliteit. Dit kan komen door beperkingen of omdat een auto of openbaar vervoer te duur is. Dat kan een sociaal isolement tot gevolg hebben of als gevolg dat je minder toegang hebt tot werk, zorg of onderwijs. We noemen dit vervoersarmoede en willen dat zoveel mogelijk bestrijden. Iedereen moet toegang hebben tot een vorm van mobiliteit, die bij die betreffende persoon past. Dat vraagt om creatieve oplossingen waarbij de gemeente soms aanjager van nieuwe concepten kan zijn, maar vraagt ook om creatieve oplossingen om nieuwe vormen van mobiliteit toepasbaar te maken. Ook betrekkelijk nieuwe systemen van mobiliteit zijn denkbaar zoals deelfietsen en deelscooters zij het op een andere schaal en manier dan de situatie zoals deze in de grotere steden is te zien. We remmen daarmee ook de autologica af en bevorderen de positie van de voetgangers en de fietsers als actieve mobiliteit. We zorgen voor goed en betaalbaar openbaar vervoer en kijken naar nieuwe vormen van vervoer. De inzet van OV-ambassadeurs kan helpen om de kloof tussen (potentiele) gebruikers en aanbieder te verkleinen. Hierdoor komt er extra ruimte vrij voor reizigers die afhankelijk zijn van specifieke vormen van openbaar vervoer.
Welke ambities horen in dit programma? • Inclusiviteit bevorderen van alle inwoners • Versterken positie voetgangers & verblijfsruimte • Stimuleren actieve mobiliteit (lopen en fietsen) • Autologica neemt af: voorrang aan verblijven • Deelauto’s, scooters en fietshubs ontwikkelen in regionaal verband • Faciliteren maatschappelijke partners en marktpartijen die diverse vormen van (collectief) deelvervoer willen organiseren • Faciliteren initiatieven uit de samenleving zoals ANWB-Automaatje, wensbus etc • Bestrijden vervoersarmoede • Aanbieden goed en betaalbaar openbaar vervoer, nadenken over de houdbaarheid van het huidige OV-systeem. • mobiliteitshubs
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
20
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
21
4.
Hoe nu verder?
Dit document, het mobiliteitsprogramma, beschrijft het mobiliteitsbeleid op hoofdlijnen. Het is gestoeld op de bestuurlijke lijnen en geeft invulling aan de plaats die mobiliteit binnen de Omgevingswet inneemt. Dit document kan gezien worden als startdocument waarin de hoofdlijnen zijn vastgelegd. Deze worden bestuurlijk en ambtelijk getoetst en als zodanig wordt hier een bestuurlijk besluit over genomen. Daarna kunnen de hoofdlijnen en de daarbij beschreven ambities verder worden uitgewerkt. De hoofdlijnen worden daarbij geconcretiseerd in een mobiliteitsprogramma. Daarbij kan via online enquêtes aan de inwoners en bedrijven gevraagd worden om hun mening te geven over de vijf programma’s en aan te geven welke knelpunten zij daarbij ervaren of welke ideeën zij hebben die de oplossing dichterbij brengt. Zodoende kan een goed beeld ontstaan over de zwaartepunten binnen de pijlers en komen wensen vanuit burgers en bedrijven en bestuurders, dichter bij elkaar. In het uitvoeringsprogramma worden de maatregelen concreet gemaakt, met de bijbehorende financiering. Het document uitwerking mobiliteitsprogramma’s een uitwerking van de ambities uit het koersdocument. De uitwerking van de mobiliteitsprogramma’s maken denkrichtingen concreet, en geven aan hoe we de ambities realiseren.
Het uitvoeringsprogramma maakt per maatregel inzichtelijk welke kosten en welke planning bij de verschillende projecten horen. Daarbij wordt aansluiting gezocht met het wegenbeheersplan en wordt gezocht naar combinatie van werkzaamheden. Het resultaat kan gebruikt worden als input voor de begroting van de gemeente Horst aan de Maas. Andere bronnen van financiering worden eveneens vermeld, zoals combinaties met onderhoud en mogelijke subsidiegelden.
Tot slot worden verkeerskundige uitwerkingen gemaakt die noodzakelijk zijn om het geheel van systemen die nodig zijn om de mobiliteit te faciliteren. Dat zijn meer technische uitwerkingen die van belang zijn en ook zeker consequenties hebben. Denk bijvoorbeeld aan de wijze waarop we omgaan met parkeervoorzieningen bij ruimtelijke ontwikkelingen en programma’s gericht op de uitrol van laadinfrastructuur om elektrische voertuigen te stimuleren.
De gedachte is om de werkzaamheden gerelateerd aan het Mobiliteitsprogramma (deels) uit te besteden, bijvoorbeeld de uitwerking van de programma’s. Daarmee wordt beoogd om op een meer onafhankelijke wijze invulling te geven aan de afstemming tussen bestuurlijke wensen en de behoefte vanuit bewoners en bedrijven. De verkeerskundige uitwerkingen kunnen eveneens (deels) worden uitbesteed. We zullen als gemeente Horst aan de Maas wel zelf moeten bepalen welke richting wij belangrijk vinden.
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
22
4.1
Planning
2023 wordt het koersdocument afgerond. Deze is op 23 januari 2023 met de wethouder besproken in het portefeuillehoudersoverleg. Daarna wordt een notitie voor het college voorbereid . In kwartaal 2 wordt gestart met de uitwerking van deel 2, de mobiliteitsprogramma’s. Daarin worden de vijf benoemde programma’s verder uitgewerkt. Op dat moment wordt ook de gemeenteraad geïnformeerd over de wijze waarop het mobiliteitsbeleid tot stand komt zodat zij ook input kunnen leveren bij het vormgeven van de mobiliteitsprogramma’s. Daarvoor wordt een adviesbureau ingeschakeld. De begeleiding wordt georganiseerd vanuit het team verkeer. Het team verkeer zet ook haar expertise in om de verschillende uitwerkingsplannen zoals de wegencategorisering, de parkeernormen et cetera vorm te geven. Uiteraard wordt een nauwkeurige afstemming tussen de verschillende processen bewaakt. De verwachting is dat een compleet mobiliteitsprogramma, inclusief een uitvoeringsprogramma, in het vierde kwartaal aan de gemeenteraad kan worden aangeboden. Projectcanvas: overzicht van belangrijke aandachtspunten voor de uitwerking
Mobiliteitsprogramma – Koersdocument Gemeente Horst aan de Maas
23