04c Bijlage 1 GRP

Bijlage 1 Uitgangspunten en gemaakte keuzes Gemeentelijk Rioleringsplan Horst aan de Maas 2022-2026.

1. Onderhoud Het gemeentelijk rioolstelsel bestaat uit vrijverval- en drukriolering, pompen en gemalen, bergbezinkbassins en straatkolken. Voor onderhoud, inspectie, renovatie en vervanging zijn schema’s opgesteld. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. Er wordt veel mogelijk ingezet op het relinen van riool in plaats van vervangen. Kostenbesparingen liggen hierbij rond de 50%. Bij besluitvorming worden echter ook andere factoren meegenomen zoals Klimaatadaptatie, ruimtelijke ontwikkelingen en gepland weg- en groen-onderhoud. Omdat de leeftijd van de riolering toeneemt, stijgt de komende jaren het benodigde budget voor onderhoud en vervanging van € 400.000,- tot en met 2028 via € 900.000,voor de jaren daarna naar gemiddeld € 1.100.000,- vanaf 2033. Bermsloten hebben een bergende functie voor regenwater van wegen. Ter bevordering van de Biodiversiteit worden bermen en sloten alternerend gemaaid. Hiervoor is vanaf 2022 € 100.000,- extra in de exploitatie opgenomen.

2. Samenwerking in de Waterketen In 2011 is door Rijk, provincies, gemeenten, Waterschappen en Drinkwaterbedrijven het Bestuursakkoord Water ondertekend. Door samenwerking tussen partners moet de doelmatigheid in de waterketen toenemen. Zo kan op kosten bespaard worden, neemt kwaliteit in uitvoering en dienstverlening toe, kan meer in innovatie geïnvesteerd worden en verminderen (personele) kwetsbaarheden. Horst aan de Maas maakt deel uit van Waterpanel Noord. In deze samenwerking worden regionale beleidskaders vastgelegd en onderzoeken en projecten uitgevoerd. Zo zijn in het Waterketenplan 20212025 beleidskaders vastgelegd. In dit GRP zijn de uitgangspunten van deze kaders verankerd. De Gemeenteraad wordt middels een RIB separaat over het Waterketenplan geïnformeerd.

3. Klimaatadaptatie Algemeen Door de temperatuurstijging nemen de extremen in het weer toe. We krijgen meer te maken met wateroverlast, droogte en hittestress. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie hebben overheden afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht. Het belang en de urgentie van dit thema behoeft na de weersextremen van de afgelopen jaren geen verdere uitleg. Daarnaast blijkt uit het in augustus 2021 verschenen IPPC rapport dat globale temperatuurstijging zeker tot 2050 blijft doorgaan. Zelfs als we morgen met de emissie van broeikasgassen stoppen, gaat de temperatuurstijging verder. Door de voortschrijdende opwarming nemen weersextremen - en daarmee de kans op wateroverlast en schade verder toe. Het rioolstelsel heeft een beperkte capaciteit. Zwaardere buien resulteren in wateroverlast op straat of schade in gebouwen. Vergroting van het riool is technisch complex en onbetaalbaar, de oplossing moet daarom bovengronds in de fysieke leefomgeving gezocht worden door regenwater van het riool af te koppelen en ruimte voor berging en infiltratie te creëren. Onderzoeken De afgelopen jaren zijn er een aantal onderzoeken uitgevoerd waarmee knelpunten voor wateroverlast, droogte en hittestress in beeld gebracht zijn. In 2021 is een Verdiepingsslag Stresstest uitgevoerd

waarmee urgente knelpunten wateroverlast voor het stedelijk gebied in beeld gebracht zijn. Deze willen we de komende 5 jaar oplossen. Hiervoor is in de planperiode € 5.400.000,- begroot terwijl het vermeden schadebedrag € 11.300.000,- bedraagt. Directe schade en emotioneel leed kunnen zo voorkomen worden. Het slim oplossen van knelpunten geeft daarnaast ook een kwaliteitsimpuls voor de leefomgeving en door zoveel mogelijk werk met werk te maken en meekoppelkansen te benutten, kan op kosten bespaard worden. In bijlage 8 van het GRP is een samenvatting van het onderzoek opgenomen, in bijlage 8a een lijst met projecten. Daarnaast is er een Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie opgesteld. Deze geeft inzicht in wat we gaan doen en hoe we dat gaan doen. Hiermee worden projecten op regionaal en lokaal niveau uitgevoerd. Lokale projecten zijn in dit GRP opgenomen. Zo zijn middelen opgenomen voor het realiseren van Groen-Blauwe schoolpleinen (€ 400.000,- eenmalig), het bestrijden van hittestress met water gerelateerde maatregelen (€ 150.000,- jaarlijks) en het opstellen en uitvoeren van een Strategisch Klimaatadaptatieplan (€ 100.000,- eenmalig, € 25.000,- jaarlijks). De Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Horst aan de Maas wordt separaat aan de Raad ter vaststelling aangeboden.

Met de vaststelling van Uitvoeringsagenda en dit rioleringsplan, kan subsidie aangevraagd worden voor het versneld uitvoeren van projecten. Afkoppelen hemelwater In samenwerking met Waterschap Limburg is in 2017 voor private partijen een succesvolle Subsidieregeling voor het afkoppelen van hemelwater opgezet. Uit de Verdiepingsslag blijkt dat afkoppelen voor de korte en middellange termijn een belangrijke maatregel voor klimaat adaptatie blijft. Het budget voor afkoppelen blijft daarom ongewijzigd op € 300.000,- per jaar.

4. Kaderrichtlijn Water De Kaderrichtlijn water is een Europese Richtlijn om de kwaliteit van oppervlaktewateren te verbeteren. Lidstaten hebben deze richtlijn in nationale wetgeving opgenomen. Nederland had in 2015 al aan de opgave moeten voldoen maar heeft tot 2027 uitstel gekregen. Als Nederland wederom niet voldoet is het niet uitgesloten dat Brussel sancties aan Den Haag oplegt die naar gemeenten worden door vertaald. Jaarlijks moeten gemeenten ook rapporteren inzake de voortgang van het uitvoeren van maatregelen. Voor gemeenten betekent de KRW verplichting dat overstorten van rioolwater op oppervlaktewater verminderd moeten worden. De opgave voor Horst aan de Maas is in het Basis Rioleringsplan 2019 bepaald. Voor maatregelen is het GRP rekening gehouden met investeringen ter hoogte van € 11.600.000,-.

5. Normering In het voorgaande GRP werd voor de opvang van hemelwater een bergingseis van 30 mm gehanteerd. Door de toegenomen bui-intensiteit wordt dit niet meer toereikend geacht. In bijlage 2 van het GRP is voor nieuwbouwsituaties een toetsingskader opgenomen met een bergingseis van 53 mm. Als er afstroming naar probleemlocaties kan plaatsvinden, wordt een berging van 100 mm gevraagd. Deze normen vormen het uitgangspunt voor een nog op te stellen Klimaat adaptief toetsingskader waarbij ook droogte en hittestress meegenomen wordt. Voor inwoners die in het kader van de subsidieregeling afkoppelen, wordt een bergingseis van 35 mm gehanteerd. Het nemen van maatregelen in bestaande situaties is altijd duurder, bij het verhogen van de bergingseis zullen minder inwoners gaan afkoppelen.

6. Onderzoek In het Waterketenplan zijn regionale onderzoeksopgaven geformuleerd. Daarnaast zijn er ook onderzoeken die we zelf uitvoeren. In 2022 wordt een Strategisch Klimaatadaptatieplan opgesteld dat visie en richting geeft aan de doelstelling om in 2050 klimaat bestendig te zijn ingericht. In 2024 is een tussentijdse evaluatie van het GRP gepland, in 2025 is een update van de Verdiepingsslag Stresstest voorzien om voortgang in de uitvoering van maatregelen te monitoren en zo nodig bij te stellen. In 2026 stellen we een nieuw GRP op. Daarnaast worden de mogelijkheden van een hemelwaterverordening onderzocht. Niet zozeer om inwoners te verplichten hemelwater af te koppelen, maar wel om maatregelen te kunnen nemen, bijvoorbeeld tegen het verharden van tuinen voor parkeervoorzieningen en andere ongewenste ontwikkelingen waarbij hemelwater naar openbaar gebied wordt afgeleid.

7.

Personele capaciteit

Uit kengetallen en uit dagelijkse praktijk blijkt dat de formatieve capaciteit voor het uitvoeren van werkzaamheden zwaar ontoereikend is. Taken kunnen hierdoor niet of onvoldoende uitgevoerd worden. Het ontbreekt aan voldoende formatie voor beleidsontwikkeling, innovatie en nieuwe taken zoals klimaatadaptatie. Ook de bijdrage aan regionale samenwerkingsprojecten kan niet ingevuld worden. Het nieuwe GRP voorziet vooralsnog in een beperkte uitbreiding van formatie met 1 Fte beleidsondersteuning.

8. Financiële uitgangspunten Kostendekking en tarief Bedragen zijn geïndexeerd op prijspeil 2022. Kosten Vervangingswaarde De vervangingswaarde van de riolering bedraagt ruim € 124.000.000,- euro. Dat kapitaalgoed moet beheerd worden. Vervanging is gerelateerd aan ouderdom en kwaliteit. In het GRP zijn hiervoor investeringsbedragen opgenomen. Kapitaallasten Kapitaallasten zijn lasten die zijn ontstaan door investeringen in het verleden. In de planperiode van dit GRP bedragen deze jaarlijks ca. € 1.100.000,Exploitatie Voor beheer is een jaarlijks bedrag van ca. € 3.300.000,- nodig. Voorziening We maken gebruik van een financiële voorziening riolering. Deze wordt als een tarief egalisatie ingezet. Per 01-01-2022 wordt deze geraamd op € 7.700.000,-. Rioolgelden zijn gelabeld en mogen alleen doel gerelateerd besteed worden.